(1994)8 Ιουνίου, 1994 [ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΘΑΣΟΣ ΘΩΜΑ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' (ονηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 695/93) Ερμηνεία — Προϋπόθεσηερμηνευτικήςπροσπάθειας ηύπαρξηδιάταξης τηςοποίας ηέννοιαπαρουσιάζεται ασαφής και αμφίβολη — Τελολο γικήερμηνεία επιχειρείται όπουσυναντούνται αντιφατικές φράσεις ή πρόνοιες. 5 Λέξεις και Φράσεις— "Αποκλειστικώς"στοΆρθρο6Β
(2)(β)τουπερί Οί κων Στοιχημάτων, ΟίκωνΚυβείας και Παρεμποδίσεως ΚυβείαςΝό μου, Κεφ.J51. Ο αιτητής προσέβαλε με την προσφυγή του την απόφαση του 10 Επαρχου Λευκωσίας να απορρίψει αίτηση του για χορήγηση άδειας όπωςμπορούννασυχνάζουν στακαταστήματατουόπουείχεεγκατα στήσει μηχανές παιγνίου, άτομαακόμακαικάτωτων 16ετώνσύμφω να με την εξαίρεση του Αρθρου 6Β
(2)του περί Οίκων Στοιχημάτων, Οίκων Κυβείας και Παρεμποδίσεως της Κυβείας Νόμου, Κεφ 151, 15 όπωςτροποποιήθηκεμετοΝόμο19/78. Εστίατηςδιαφοράςπουπρο έκυψε ήταν ηερμηνεία του επιρρήματος "αποκλειστικώς" στην πρό νοια αυτή. Σύμφωναμετουςκαθ' ωνηαίτησηκαιτησχετικήγνωμά τευση του Γενικού Εισαγγελέα ηλέξηαυτήδεν έπρεπε να ερμηνευθεί μετηναυστηρήγραμματικήερμηνείααλλάσύμφωναμετονσκοπότου 20 ΝόμουκαιιδίωςτουΑρθρου 6Β(2Κβ). Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισεότι: 1278 4ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 Θωμάν. Δημοκρατίας Ηερμηνευτική προσπάθειαέχεισαναφετηρίακαιπροϋπόθεσητην ύπαρξηδιάταξηςτηςοποίαςηέννοια παρουσιάζεταιασαφήςκαιαμ φίβολη. Ότανόμωςτοκείμενοείναισαφέςκυριαρχείηαρχήπουστην αγγλικήνομική ορολογία ονομάζεται "theplainmeaningrule". To δικαστήριο δενκρίνει τηνπολιτικήτου Νόμουούτε επιχειρεί μεταερ μηνευτικάμέσαναδώσεισοφότερηήδικαιότερηλύσηήακόμηπιοεπι θυμητήαπόαυτήπουπροβλέπει ηδιάταξη. Τέτοια ενέργεια θααπο τελούσεεπέμβασησταέργαάλλωνεξουσιών. Οκανόναςπουεπικαλούνταιοικαθών,έχειτηθέσητουκαιεφαρ μόζεταιστιςπεριπτώσεις πουυφίστανταιαντιφατικέςφράσειςήπρό νοιες. Εδώδενέχουμεασαφή έννοια πουχρήζει ερμηνείας. Σύμφω ναμετη"ΜεγάληΕλληνικήΕγκυκλοπαίδεια""αποκλειστικός" σημαί νει οαποκλείων πάντα άλλον ομοναδικός καιτοεπίρρημα "αποκλειστικώς" μοναδικός, μονομερώς. Μεκαμιά λογική φόρμουλα ή παραδεκτήερμηνευτική μέθοδο, περιλαμβανομένης τηςτελολογικής, δεν μπορεί να σημαίνει "κατάκύριο λόγο" ή"κύριο σκοπό"σεαντι διαστολήπροςδευτερεύοντα. Τονόημαπουυιοθέτησε οΈπαρχοςκαιπουοδήγησε σεαπόρριψη τουαιτήματοςδενκαλύπτεταιαπότηλεκτική-γραμματικήδιατύπωση τουκειμένου. Ηδιπλήλειτουργικότητα τουυποστατικού τουαιτητή εμπίπτει στην εξαίρεση πουδημιούργησε ηεπιφύλαξη. Καιδενπρό κειται γιαπλασματική δραστηριότητα,τηνπώλησημερικών αναψυκτικών.Αλλάγιαουσιαστικά παράλληληεπιχείρηση. Ηπροσφυγήεπιτυγχάνειχωρίς έξοδα Αναφερόμενεςυποθέσεις: 30 WestminsterBank Ltdv. Zang[1966]AC. 182, Σωτηριάδης v.Βασιλείου(Αρ.2)
(1992)1 ΑΛΑ. 1211. 35 40 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασηςτου Επαρχου Λευκωσίας με την οποίααπορρίφθηκεαίτησητου αιτητήόπως, σταδύοκαταστή ματα του στην οδό Θεοφάνη Θεοδότου στη Λευκωσία όπου έχει εγκαταστήσει μηχανές παιγνίων επιτραπείνα εισέρχονται πρόσωπα κάθεηλικίας περιλαμβανομένων καιπροσώπων κάτωτων 16ετών. Α. Λαδάς, γιατον Αιτητή. 1279 Θωμάν.Δημοκρατίας
(1994)Μ. Μαλαχτον, Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας, γιατους Καθ'ωνη αίτηση. Cur. adv. wit. 5 ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Η εγκατάσταση και χρήση μηχανών παιγνίου απαγορεύεται. Τοάρθρο6ΒτουπερίΟίκων Στοιχημάτων,Οίκων Κυβείας και Παρεμποδίσεως της Κυβείας ΝόμουΚεφ. 151,όπως διαμορφώθηκε από τον τροποποιητικό νόμο 19/78,έχει ποινικοποιήσει τέτοια ενέργεια. Το πρόσωπο που έχει την κατοχήήτον 10 έλεγχοπαιγνιομηχανώνυπόκειταιστιςκυρώσειςτουάρθρου6Β
(1)εκτός στις περιπτώσεις που συμμορφώνεται με τους όρους που απαριθμεί εξαντλητικά τοεδ.2τουάρθρου6Β. Ένας τέτοιος όρος είναι πως δεν επιτρέπεται σε κανένακάτω 15 των 16χρόνωνναεισέρχεται στουςχώρουςπουλειτουργούν οιμη χανές. Υπάρχει εξαίρεση πουδημιουργεί η επιφύλαξη που ακο λουθεί τηνκύριαδιάταξητουνόμου: "Νοείταιότι ητοιαύτηαπαγόρευσιςδενεφαρμόζεταιοσάκιςτο εν λόγω υποστατικόν, κατόπιν εγκρίσεως χορηγούμενης υπό του Επαρχου τη αιτήσει κατόχου του τοιούτου υποστατικού, κρίνεται ότι δεν χρησιμοποιείται αποκλειστικώς δίά την λειτουργίανμηχανώνπαιγνίου-" Εστία της διαφοράς είναι ηερμηνεία του επιρρήματος "απο κλειστικώς" στην παραπάνω πρόνοια. Ηκάθεπλευράαποδίδει στη λέξη διαφορετικό νόημα. Προτού εκθέσω τις νομικές τους προτάσεις είναι αναγκαίαη υπενθύμιση των πραγματικών περί- 30 στατικώνγιαταοποίαδενυπάρχειαντιδικία. Οαιτητήςείναικά τοχος δύο καταστημάτωνστην οδό Θεοφάνη Θεοδότου στηΛευ κωσία. Ταέχει διαμορφώσει σε ενιαίο χώρο στον οποίο εγκατέ στησε32μηχανέςπαιγνίων. Παράλληλα,στον ίδιοχώρο λειτουρ γεί αναψυκτήριο και σφαιριστήριο (δύο μπιλιάρδα, ένα ποδο- 35 σφαιράκικαιδιάφοραπαιδικάπαιχνίδια). Μεεπιστολή τουημερ.9/12/91 οαιτητήςζήτησε απότονκαθού ηαίτησηΈπαρχοέγκριση,όπωςπροβλέπειη επιφύλαξη,έτσιώστε ναμπορούννασυχνάζοίΛ' σταυποστατικάτουπρόσωπακάθεηλι- 40 κίαςπεριλαμβανομένων καιπροσώπωνκάτωτων 16. Αφούπήρε και τις απόψειςτηςΑστυνομίας, οΈπαρχος απέρριψετηναίτηση στις28/2/92. Οαιτητήςεπανήλθεμενέαστοιχεία,αλλάύστερααπό επανεξέτασηοκαθούεπέμεινε στηναρχικήτουαπόφαση. Στηγρα1280 25 4 ΑΛΛ. Θωμά ν. Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. πτήεπικοινωνία του με τον αιτητήημερ.25/6/93 οΈπαρχος Λευ κωσίαςαναφέρει: 5 10 " μετάτηδιερεύνηση τωνγεγονότων διαμόρφωσατηνάποψηότι κύριος σκοπός τουυποστατικού σας είναι η λειτουργία μηχανών παιγνίουκαι επομένως δεν χρησιμοποίησα υπέρ σας τηδιακριτικήευχέρεια που μουπαρέχει το ίδιο άρθροτου Νό μουαυτού." Η απορριπτικήαπόφαση,πουείναιαντικείμενο της κρινόμενης προσφυγής,στηρίχθηκε σεγνωμάτευση τηςνομικήςυπηρεσίαςπου λήφθηκε ενωρίτερα στις 9/6/92. Θα μεταφέρω εδώ το ουσιαστικό μέροςτηςγιατίφανερώνειτηνυποδομήτηςαγόρευσης τηςδικηγό ρουτωνκαθών: 15 20 "Ηλέξη "αποκλειστικώς" σταπλαίσιατουάρθρου6Β
(2)(β) του νόμου θαπρέπει να ερμηνευθεί ως "κατάκύριο λόγο" ώστενα συνάδει με το πνεύμα του νόμου. Γιαυτό κάθε περίπτωση θα πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά και θα παραχωρείται έγκριση μεβάσητοάρθρο6Β
(2)(β)στις περιπτώσεις όπουηαρμόδιααρ χήικανοποιηθεί ότιοκύριος σκοπός λειτουργίας του συγκεκρι μένου υποστατικού είναι άλλος από τη λειτουργία μηχανών παιγνίουκαι ότι ηλειτουργία των μηχανών αυτών γίνεταιπα ρεμπιπτόντως καιπαράλληλα μετονκύριο σκοπό. 25 30 Από την άλλη,στις περιπτώσεις όπουο Επαρχος,μετάαπό διε ρεύνησητωνγεγονότων,διαμορφώσειτηνάποψηότικύριοςσκο πόςτουυποστατικούείναιηλειτουργία μηχανώνπαιγνίου,τότε θαπρέπει νααρνείται τηχορήγηση της έγκρισης έστωκαιαντο υποστατικόλειτουργείκαιγιαάλλουςδευτερεύοντες σκοπούς." Οδικηγόροςτουαιτητήεπικρίνει σανλανθασμένητηντοποθέτη σηαυτή. Γιατί,όπωςείπε,παραγνωρίζειπλήρωςτηγραμματική ερ μηνείατουκειμένου τηςεπιφύλαξης. Καιειδικότερα τηςεπίμαχης 35 λέξηςπου στο προκείμενο εκφράζει μοναδικότητα χρήσης. Πατη σημασία της λέξης"αποκλειστικώς" οσυνήγορος άντλησε υποστή ριξηαπόλεξικά: "ΛεξικότηςΕλληνικής Γλώσσας", Πρωίας,τόμος Α', σελ. 353, "Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια", Π.Δρανδακη, τόμος Ε', σελ. 158και"Ελληνικό Λεξικό"τωνΤεγόπουλου και Φυ40 τράκη,σελ. 92. Ηδιαπίστωση ότι πέρααπό τις μηχανές παιγνίου λειτουργούσεκαιαναψυκτήριο,ανεξάρτηταανηδραστηριότητααυ τήήτανήόχι η κύριαήδευτερεύουσα χρήσητουυποστατικού,επέ βαλλε στον καθούτηνυποχρέωση ναδώσει τη συγκατάθεσητου. Το δεύτερο επιχείρημα αφοράτην περίπτωση κατάτην οποίαν 1281 Νικήτας, Δ. Θωμάν.Δημοκρατίας
(1994)το δικαστήριο δε δέχεται την ερμηνευτική προσέγγιση του αιτητή. Λέχθηκε ότι ενπάσηπεριπτώσει η επίδικηαπόφασηπάσχει. Αυτό συνάγεται απόταστοιχεία και ιδιαίτεραταοικονομικάδεδομένα που ο αιτητής έθεσε στη διάθεση του Επαρχου, που δεν τααμφι σβήτησε. Δεν μπορεί ναδικαιολογηθεί ηαπόφασηότι"το υποστα- 5 τικό χρησιμοποιόταν κατάκύριο λόγο γιατηλειτουργία μηχανών παιγνίου". Από τα αναμφισβήτηταστοιχεία προκύπτει ότι το ει σόδηματουαιτητήαπότοαναψυκτήριουπερακοντίζεικατάπολύ εκείνο των μηχανών. Είναιυπερτριπλάσιο. 10 Απότηνάλληηδικηγόροςτωνκαθώνυπέβαλεότιαντενδείκνυ ται η αυστηρή εφαρμογήτης γραμματικής ερμηνείας για δύο λό γους:
(1)Ότιγιατηνερμηνεία επιφύλαξηςισχύουν ιδιαίτεροικανό- 15 νες. Εννοώντας ότι ο προσδιοριστικός ή επεξηγηματικός χαρακτήρας επιφύλαξης την καθιστά εξαρτώμενη από το νόημα της κύριας πρόνοιας την οποίαπροσδιορίζει ήπε ριορίζει. Εδώτοάρθρο6Β
(2)(β)απαγορεύειολοκληρωτικά σε άτομακάτωτων 16να επισκέπτονται τασυγκεκριμένα 20 υποστατικά. Έτσιηγλωσσική ερμηνείαπρέπειναυποτάσ σεται στο σκοπό αυτό. Έγινε επίκληση και στο εξής από σπασμαστον MaxwellonInterpretation of Statutes, 12ηέκ δοση,σελ. 189: 25 "Difficulties sometimes ariseinconstruing provisos. Itwill, however, generally be found that inconsistencies can be avoided by applying the general rule that the words of a proviso are not to be taken "absolutely in their stria literal sense,"but that a proviso is "of necessity limited in its 30 operation to theambit of thesection which it qualifies"."
(2)Δενπρέπειοερμηνευτήςτουδικαίουναπροσκολλάται στη λεκτική ερμηνεία ότανη μέθοδος αυτήοδηγεί σεπαράλογα αποτελέσματα καισε υπερφαλάγγισητων σκοπών τουνο- 35 μοθέτη. Αν αφεθείναεπικρατήσει ηάποψητουδικηγόρου του αιτητή διευκολύνεται η καταστρατήγηση των στόχων τουνομοθέτη "απότονοποιονδήποτε ιδιοκτήτησφαιριστη ρίουμετηναπλήπώλησηενόςαναψυκτικού". 40 Η ερμηνευτική προσπάθειαέχει σαν αφετηρίακαι προϋπόθεση την ύπαρξηδιάταξηςτης οποίαςη έννοια παρουσιάζεται ασαφής καιαμφίβολη. Ότανόμως τοκείμενο είναισαφέςκυριαρχείηαρχή που στην αγγλικήνομική ορολογία ονομάζεται"the plain meaning 1282 4 Λ.Α.Δ. 5 10 15 20 Θωμά ν. Δημοκρατίας Νικήτας, Δ. rule". Τοδικαστήριοδενκρίνει τηνπολιτικήτουνόμου ούτεεπι χειρείμεταερμηνευτικάμέσαναδώσεισοφώτερηήδικαιότερηλύ σηήακόμη πιοεπιθυμητήαπόαυτή πουπροβλέπειη διάταξη. Τέ τοια ενέργειαθααποτελούσεεπέμβασησταέργαάλλων εξουσιών. ΣτονMaxwell, ανωτέρω,στησελ.29,τοθέματίθεταιωςεξής: "Where thelanguage is plain andadmits of but onemeaning, the task of interpretationcanhardly besaidtoarise. 'Thedecisionin thiscase,'saidLordMorrisof Borth-yGestinarevenuecase,'calls for a full and fair application of particular statutory language to particular facts as found. Thedesirability or theundesirability of oneconclusionascomparedwithanothercannotfurnish aguidein reaching a decision.' Where, by the use of clear and unequivocal language capable of only onemeaning,anything isenactedbythe legislature, it must be enforced however harsh or absurd or contrary to commonsense theresult may be. Theinterpretation of astatuteis nottobe collected from any notionswhich may be entertainedby the court as to what is just andexpedient: words are notto beconstrued,contrary totheir meaning,as embracing of excluding cases merely because no good reason appears why theyshouldnotbeembracedor excluded." Τηναληθινήφύσητηςεπιφύλαξης καιτηνερμηνευτική μέθοδο ανεύρεσηςτουνοήματοςτηςεκθέτειο Halsbury's Lawsof England, 25 3ηέκδοση,τόμ.36,παράγραφος604,σελ. 399και400: 30 "A proviso primafacie excepts outof aprevious enactingpartof a statute something which but for the proviso would have been withintheenactingpart astatutemust,sofar as possible, be construedasawhole insuchaway astogiveeffect toallitsparts, and it is doubtful whether there is now much substance in this distinction." Ακόμη τηβούλησητου νομοθέτηπρέπεινα την αναζητήσουμε 35 μέσασταόριαπουδιαγράφειηλεκτική-γραμματικήδιατύπωσητου νόμου. Στην WestminsterBankLtd. v.Zang[\%6]A.C. 182στη σελ.222οΛόρδοςReidείπε: 40 "But no principle of interpretation of statutes is more firmly settled than the rule that the Court must deduce the intention of Parliamentfrom thewords used intheAct. Ifthose words arein anyway ambiguous - if theyare reasonably capable of more than onemeaningorif the provision inquestion iscontradictedby or isincompatiblewithanyotherprovision intheAct,thentheCourt 1283 Νικήτας, Δ. Θωμά ν.Δημοκρατίας
(1994)maydepartfrom thenaturalmeaning ofthewordsinquestion; but beyond that wecannotgo." Η υπόθεση Σωτηριάδηξ v. Βασιλείου (Αρ.2)
(1992)1Α.Α.Δ. 1211απηχείτηνπαραπάνωθέση: 5 "Γνώμονα γιατηνερμηνεία επιφύλαξης,όπως καικάθεάλλης πρόνοιαςτουνόμου,αποτελεί τοκείμενο της." Οκανόναςπουεπικαλούνταιοικαθών,πουδιάβασαενωρίτερα 10 απότονMaxwell,έχειτηθέσητουκαιεφαρμόζεταιστιςπεριπτώσεις που υφίστανταιαντιφατικέςφράσειςήπρόνοιες. Εδώδεν έχουμε ασαφήέννοια πουχρήζει ερμηνείας. Σύμφωναμετη"ΜεγάληΕλ ληνικήΕγκυκλοπαίδεια""αποκλειστικός"σημαίνειοαποκλείωνπά νταάλλον,ο μοναδικός καιτοεπίρρημα"αποκλειστικώς" μονά- 15 δικώς,μονομερώς. Μεκαμιάλογική φόρμουλα ήπαραδεκτή ερμη νευτική μέθοδο,περιλαμβανομένης τηςτελολογικής, δενμπορείνα σημαίνει "κατάκύριολόγο" ή "κύριοσκοπό"σεαντιδιαστολήπρος δευτερεύοντα. 20 Έχωτηνάποψηότιτονόημαπουυιοθέτησε οΈπαρχοςκαιπου οδήγησεσεαπόρριψητουαιτήματοςδενκαλύπτεταιαπότη λεκτι κή-γραμματικήδιατύπωσητουκειμένου. Ηδιπλήλειτουργικότητα τουυποστατικούτου αιτητήεμπίπτει στην εξαίρεση πουδημισύογησε ηεπιφύλαξη. Καιδενπρόκειταιγιαπλασματικήδραστήριο- 25 τητα,τηνπώλησημερικώναναψυκτικών. Αλλάγιαουσιαστικάπα ράλληλη επιχείρηση. ΟΈπαρχοςπαρερμήνευσε τηνοικείαδιάταξητουνόμου. Γιαυτόηαπόφασητουακυρώνεται. Δενεπιδικάζονταιέξοδα. 30 Η επίδικη απόφαση ακυρώνεται χύορίςέξοδα. 1284