clr/1994/1994_4_1847.pdf

(2)(Θ)—Η"οικιστική"(οςσκοπόςδημόσιας ωφέλειας—Οδιαχωρισμόςοικοπέδωνγιαοικιστικούςσκοπούς(παρα­ χώρηση τωνοικοπέδωνσεάπορεςοικογένειες)εμπίπτει στουςσκοπούς δημόσιαςωφέλειας—Κριτήριαγιαδιάθεσηοικοπέδωνσεφτωχέςοικο­ γένειες— Ηαπαλλοτρίωση κρίθηκε άκυρηλόγωμηδιεξαγωγήςπροη­ γουμένηςδέουσαςέρευναςπερί τηςυπάρξεωςαπόρωνδικαιούχων— Παράβασητωναρχώνχρηστήςδιοικήσεως. 10 Λέξειςκαι Φράσεις—Οόρος "οικιστική"—Άρθρο3

(2)(Θ) τουπερί ΑναγκαστικήςΑπαλλοτριώσεωςΝόμου(Ν,15/62)—Ερμηνεία—Οόροςπεριλαμβάνει και τον διαχωρισμό οικοπέδων γνα οικιστικούς σκοπούς όπωςηπαραχώρησηοικοπέδωνσεάπορεςοικογένειες, 15 Οισκητέςήτανιδιοκτήτεςτεμαχίων,στοχωριόΓούοοιτηςΕπαρχίας Λευκωσίας, τα οποία αποτέλεσαν το αντικείμενο των διαταγμάτων απαλλοτριώσεως και επιτάξεως που προσβλήθηκαν μετιςσυνεκδικασθείσεςπροσφυγές. 20 ΤοΑνώτατοΔικαστήριο,ακυρώνονταςτιςεπίδικεςαποφάσεις,απο­ φάσισεότι: 1. Ενόψειτων προνοιών του Αρθρου23.4του Συντάγματοςκαι του Αρθρου 3

(1)και(2ΧΘ)τουπερί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως 1847 Δικηγοοόπουλος κ.ά. ν.Δημοκρατίας

(1994)Νόμου (Ν.15/62), ο διαχωρισμός και παραχώρηση οικοπέδων σε άπορεςοικογένειεςεμπίπτει στους σκοπούςδημόσιαςωφέλειας. Ο όρος "οικιστική"δεν πρέπειναερμηνευθεί τόσοστενάώστεναμην περιλαμβάνει καιοικόπεδα Αποκλειστική χρήσητουοικοπέδου εί­ ναιηοικοδόμησητουκαιστηνπερίπτωσηαυτήοπροορισμόςτωνοι- 5 κοπέδωνήτανηανέγερσηοικιών. Οδιαχωρισμόςοικοπέδωνγιαοι­ κιστικούς σκοπούς ενέχει οικιστικό σκοπό καιεμπίπτει επομένως στους σκοπούςδημόσιαςωφέλειαςόπωςπεριγράφονταιστοΑρθρο 3

(2)τουΝόμου. Σχετική είναι καιηυπόθεση Mammidouv. The Attorney-Generalof theRepublic

(1977)3C.LR.462,όπουαπαλ- 10 λοτρίωσηγηςπουέγινεμεσκοπότοδιαχωρισμότηςσεοικόπεδαστα οποίαείτεθαανεγείροντανκατοικίεςείτεθαπαραχωρούντανωςοι­ κόπεδαγια τηνκάλυψηστεγαστικών αναγκώνδικαιούχωνπροσώ­ πων,θεωρήθηκεότιέγινεγιασκοπόδημόσιαςωφέλειας,εντόςτηςεν­ νοίαςτουΝόμουκαιτουΣυντάγματος. Τοθέμαόμωςείναι,ανστην 15 παρούσαπερίπτωση,ηαπαλλοτρίωσηέγινεπράγματιγιαεξυπηρέτη­ σηαυτούτουσκοπού.

1. Τακριτήριαγιαδιάθεσηοικοπέδωνσεφτωχέςοικογένειεςπεριέχο­ νται στις αποφάσεις τουΥπουργικού Συμβουλίου μεαρ. 19.179, 20 21.609,27.644και29.629, ημερομηνίας 12/6/80, 22/4/82,2/1Q/86 και 21/1/88αντίστοιχα. Η ενέργεια τωνκαθ'ωνηαίτησηναπροχωρήσουν στην αφαίρεση ιδιοκτησίαςπολιτών χωρίςπρώταναδιεξαγάγουντη δέουσαέρευ- 25 ναγιαναδιαπιστώσουνκατάποσόυπήρχανάτομαπουθαδικαιού­ νταν ναωφεληθούν απότησκοπούμενη απαλλοτρίωση, τηδιαπί­ στωση δηλαδήανπράγματιθαεξυπηρετείτο σκοπός ωφέλειας,δεν συνάδει μετηχρηστήδιοίκηση. 30
2. ΤοΔικαστήριοδενείναιτοαρμόδιοόργανονακρίνειπόσακαιποια άτομα ήτανδικαιούχαγιαπαραχώρησηοικοπέδων. Τοέργοαυτό ανήκειστηδιοίκησηπουέχεικαθήκονναασκήσει τηδιακριτικήτης ευχέρειαμεβάσητανόμιμακριτήρια,αφούπρώταδιεξαγάγειτηδέ­ ουσαέρευνα. 35 Οι προσφυγές επιτυγχάνουν χωρίς έξοδα. Αναφερόμενηυπόθεση: 40 Mammidouv.Attorney-General

(1977)3C.LR.

1. 1848 4ΑΛΛ. Διχηγοοόπουλοςκ.ά.ν.Δημοκρατίας Προσφυγές. 5 ΠροσφυγέςεναντίονταυΔιατάγματοςΑπαλλοτριώσεως καιτου ΔιατάγματοςΕπιτάξεωςταοποίαδημοσιεύτηκαν στηνεπίσημηεφημερίδατηςΔημοκρατίας,ημερομηνίας15/5/
2. ΟΑιτητήςστιςΠροσφυγέςαρ.421/92&422/92,παρουσιάζεταιαυ­ τοπροσώπως. 10 Μ. Κνριακίδης, γιατον Αιτητή, στις Προσφυγές αρ. 426/92& 427/
3. Γ.Παπαϊ(οάννου,Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας,γιατουςΚαθ'ωνη αίτηση. 15 Cur. adv. vuit. ΚΟΥΡΡΗΣ,Δ.: Οιπροσφυγέςαυτές, οιοποίες ουνεκδικάστηκαν γιατίπαρουσιάζουνκοινάπραγματικάκαινομικάστοιχεία,στρέφο20 νται εναντίον τουΔιατάγματοςΑπαλλοτριώσεως το οποίο δημοσι­ εύτηκε στην επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας, ημερομηνίας 15/5/92(ΑτομικήΔιοικητικήΠράξη 799)καιεναντίοντουΔιατάγμα­ τος Επιτάξεως,το οποίο δημοσιεύθηκε στην ίδιαέκδοση τηςεπίση­ μηςεφημερίδαςτηςΔημοκρατίας(Ατομική Διοικητική Πράξη804). 25 Οι προσφυγές 421/92και427/92στρέφονται εναντίον του Δια­ τάγματοςΑπαλλοτριώσεως καιOLπροσφυγές422/92και426/92ενα­ ντίον τουΔιατάγματοςΕπιτάξεως. 30 Οαιτητήςστις υποθέσεις 421 και422/92, είναι ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου723/1/1 τουΦύλλου/ΣχεδίουXXXVIII.38 στοχωριό Γούρρι τηςΕπαρχίας Λευκωσίας, ο δεαιτητής στις υποθέσεις 426 και 427/92, ο ιδιοκτήτης των τεμαχίων 727 και 736 του ιδίου Φύλλου/Σχεδίουστο ίδιοχωριό. 35 Στις 8/11/91,δημοσιεύτηκε στην επίσημη εφημερίδα τηςΔημο­ κρατίας Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης, στην οποία περιλαμβάνο­ ντανκαιτακτήματατωναιτητών. 40 Ηαπαλλοτρίωση έγινε,όπως αναφέρεται στησχετική Γνωστο­ ποίηση"....γιατονακόλουθο σκοπόδημόσιας ωφέλιας,δηλ.τοδια­ χωρισμό οικοπέδων γιαάπορεςοικογένειες....", ηδε απαλλοτρίωση τωνπιοπάνωτεμαχίωνήτανεπιβεβλημένη"....γιατουςπιοκάτωλό­ γους δηλ.τοδιαχωρισμό οικοπέδων γιατις άπορεςοικογένειες του 1849 Κούρρης,Δ. Διχηγορόπουλοςκ.ά.ν.Δημοκρατίας

(1994)χωριούΓοΰρριτηςΕπαρχίαςΛευκωσίας".Απαλλοτριούσα Αρχήεί­ ναιηΚυπριακήΔημοκρατία. Οι αιτητές,υπέβαλανενστάσειςεναντίοντηςπιοπάνω Γνωστο­ ποίησης,οιοποίεςεξετάστηκαν απότοΥπουργικόΣυμβούλιοκατά 5 τησυνεδρίατουημερομηνίας4/4/92καιαπορρίφθηκαν. Στις 15/5/92 δημοσιεύτηκανστηνεπίσημηεφημερίδατηςΔημοκρατίαςταεπίδικα ΔιατάγματαΑπαλλοτρίωσηςκαιΕπίταξης. Οι λόγοιακυρότηταςπουπροβάλλουν οιαιτητέςείναιότι: 10

(1)Οσκοπόςτηςγενόμενηςαπαλλοτρίωσηςδενεμπίπτειστους σκοπούςδημοσίαςωφελείαςόπωςκαθορίζονταιαπότοΣύ­ νταγμακαιτοΝόμο. 15

(2)Δεν προηγήθηκε ηδέουσα έρευνα γιαναδιαπιστωθείκατά πόσουπήρχανάπορεςοικογένειεςστοΓούρριοιοποίεςπλη­ ρούσαντακριτήριαγιαπαραχώρησηοικοπέδου.

(3)Οι καθ'ωνηαίτησηδεν ερεύνησαν επαρκώςάλλες υπαλλα- 20 κτικές λύσειςπροτούκαταλήξουνστο μέτροτης αναγκαστι­ κήςαπαλλοτρίωσης τηςπεριουσίαςτωναιτητών.

(4)Η απόφασηγιααπαλλοτρίωση είναιτοαποτέλεσμαπλάνης περίτονόμοήΑίαι ταπράγματα. 25 ΕίναιηθέσητωνδικηγόρωντωναιτητώνότιούτετοΣύνταγμα, ούτε ο Νόμος εξουσιοδοτούν την αναγκαστικήαπαλλοτρίωση για τους λόγους που αναφέρονταιστη Γνωστοποίηση, δηλαδήγια το διαχωρισμό οικοπέδων για άπορεςοικογένειες. Ισχυρίστηκαν επί- 30 σης ότιηαπόδοσηοικοπέδωνσε 12άτομαμόνοδενμπορείναέχει τοχαρακτήρατηςδημόσιαςωφέλειαςαλλάτηςοικονομικής βοήθει­ ας στασυγκεκριμέναάτομα. ΤοΑρθρο23.4 τουΣυντάγματοςπρονοείότι: 35 "4. Οιαδήποτεκινητήή ακίνητος ιδιοκτησίαή οιονδήποτεδικαί­ ωμα ήσυμφέρον επί τοιαύτης ιδιοκτησίας δύναταινααπαλλοτριωθήαναγκαστικώςυπότηςΔημοκρατίας 40 (α)προς εξυπηρέτησιν σκοπού δημοσίας ωφελείας, ειδικώςκαθορισθησομένουδιάγενικού περί αναγκαστικήςαπαλλοτριώσε­ ωςνόμου,όστιςθέλειθεσπισθήεντόςέτουςαπότηςημερομηνίας 1850 4 Λ.Α.Δ. Δικηγορόπουλος κ,ά. ν.Δημοκρατίας Κούρρης, Δ. ενάρξεως της ισχύος του Συντάγματος 5 Ο Νόμος είναι ο περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμος (Αρ. 15/62), τουοποίου τοάρθρο3προνοεί ότι: "3.-

(1)Τηρουμένων τωνδιατάξεωντουΣυντάγματοςκαιτουπα­ ρόντος Νόμου πάσα ιδιοκτησία δύναται ν' απαλλοτριωθή αναγκαστικώς διασκοπούς δημοσίας ωφελείας. 10

(2)Σκοποίδημοσίαςωφελείας περιλαμβάνουσι σκοπούςαφο­ ρώντας εις(θ) τηνπολεοδομίαν, χωρονομίαν ή οικιστικήν.". 15 Δεσυμμερίζομαι τηγνώμητωνδικηγόρων τωναιτητώνότιοδια­ χωρισμός και παραχώρηση οικοπέδων σε άπορες οικογένειες δεν εμπίπτει στους σκοπούςδημόσιαςωφέλειας. Οόρος "οικιστική" δεν πρέπει ναερμηνευθεί τόσο στενά ώστεναμηνπεριλαμβάνει και οι20 κόπεδα. Αποκλειστικήχρήσητουοικοπέδουείναιηοικοδόμηση του καιστην περίπτωση αυτήοπροορισμός των οικοπέδων ήτανη ανέ­ γερση οικιών. Οδιαχωρισμός οικοπέδων γιαοικιστικούς σκοπούς ενέχειοικιστικό σκοπόκαιεμπίπτει επομένως στους σκοπούςδημό­ σιαςωφέλειας όπωςπεριγράφονταιστοάρθρο3

(2)τουΝόμου. Σχε25 τική είναι και ηυπόθεση Mammidou v. TheAttorney-General of theRepublic

(1977)3C.L.R. 462,όπουαπαλλοτρίωση γηςπουέγινε με σκοπό το διαχωρισμό της σε οικόπεδα σταοποίαείτεθαανεγεί­ ρονταν κατοικίες είτεθαπαραχωρούνταν ως οικόπεδα για τηνκά­ λυψη στεγαστικών αναγκώνδικαιούχων προσώπων, θεωρήθηκε ότι 30 έγινεγια σκοπό δημόσιας ωφέλειας, εντός της εννοίας του Νόμου και του Συντάγματος.Το θέμα όμως είναι, αν στην παρούσα περί­ πτωση,η απαλλοτρίωση έγινεπράγματιγιαεξυπηρέτηση αυτούτου σκοπού. 35 Από ταστοιχεία πουτέθηκανενώπιον μου, φαίνεταιότιηΧωριτικήΑρχή Γουρρίου ήγειρε θέμαδιαχωρισμού οικοπέδων στο χωριό και παραχώρισής τους σε οικογένειες του χωριού που αντιμετώπι­ ζανπρόβλημαστέγασης. Προςτοσκοπόαυτόκατάρτισεκαιυπέβα­ λε κατάλογο 12ατόμων ταοποίακατάτηνκρίση τηςήτανδικαιού40 χαγιαπσ^αχώρηση οικοπέδων. Όπως φαίνεται τόσο απόταδιά­ φοραέγγραφαπουκατατέθηκανστοΔικαστήριο, όσοκαιτη μαρτυ­ ρίαπουπροσήχθηκε,οικαθ'ωνηαίτησηπροχώρησαν στηνπροώθη­ ση και ολοκλήρωση της διαδικασίας απαλλοτρίωσης με βάση τον προκαταρκτικόαυτόκατάλογο,χωρίς καμιάπεραιτέρω έρευνα,για 1851 Κονρρης,Δ. Δικηγορόπουλοςκ.ά. ν.Δημοκρατίας

(1994)ναδιαπιστώσουν ανπράγματιυπήρχανδικαιούχαπρόσωπακαιπό­ σα. Ανκαιοιαιτητέςέθεσαν,μετιςενστάσειςτους,υπόαμφισβήτη­ σητηνύπαρξηάπορων/δικαιούχωνοικογενειώνστο χωριό,οι καθ' ωνη αίτησηκαιπάλιδεδιερεύνησαν τοθέμα. 5 Τακριτήριαγιαδιάθεσηοικοπέδωνσεφτωχέςοικογένειεςπεριέ­ χονται στις αποφάσεις τουΥπουργικού Συμβουλίου μεαρ. 19.179, 21.609,27.644και29.629,ημερομηνίας 12/6/80,22/4/82,2/10/86 και 21/1/88 αντίστοιχα. Σύμφωναμετακριτήριααυτάπρέπει: 10 "(ι) Ο αιτητής να είναι οικογενειάρχης, μόνιμος κάτοικοςτου χωρίουήεκτοπισθείςοοποίοςεπιθυμείναεγκατασταθείεκεί μονίμως, μηδιαθέτων ιοιόκτητον οικίαν διάτηνδιαμονήν της οικογένειας του,ή/και διά τηναποκατάστασινθυγατέρας^υγατέρωντου (ιι) Οαιτητήςναμηδιαθέτηιδιόκτητον οικόπεδονειςτοχωρίον ήΛίαιαλλαχούκαιναμη διαθέτηγηνπλησίον κατοικημένης περιοχής ή εις περιοχήν ώριμον προς ανάπτυξιν επί της 20 οποίαςναδύναταιναανεγείρηοικοδομήν ή νατηνδιαχώρι­ σηεις οικόπεδα. (ιιι) Αιτητής έχων θυγατέραμνηστευθείσαν και μηδιαθέτωντό­ σονοίδιοςόσονκαιηθυγατέρατουοικόπεδονήγηνεπίτου 25 οποίου ναδύναται ναανεγείρη κατοικίαν προςαποκατά•στασίντης,θατυγχάνηπεροτεραιότητος,νοουμένουβεβαίως ότι θακαλύπτεται καιυπότωνλοιπών ωςάνω κριτηρίων. Τακριτήρια αυτάτέθηκανυπόψητου Κοινοτάρχη Γουρρίου,με επιστολήτου Επαρχουημερομηνίας 11/9/90, στην οποία ανεφέρετο ότι ταενδιαφερόμενα πρόσωπα έπρεπε νααπευθυνθούν γραπτώς στογραφείοτουΕπαρχουπροσκομίζοντας τααπαραίτηταέγγραφα, τα οποίααπαριθμούνταιστην επιστολή καιότι"οδιαχωρισμός οι- 35 κοπέδων θα εξαρτηθεί και από τον αριθμό των ενδιαφερομένων προσώπων". Παρ' όλ' αυτά,ούτευποβλήθηκαν αιτήσεις από ενδιαφερόμενα πρόσωπα,ούτεοικαθ'ωνηαίτησηδιερεύνησαν περαιτέρωτοθέμα 40 της ύπαρξηςήμηκαιπόσων δικαιούχων προσώπων,αλλάπροχώ­ ρησανστηνολοκλήρωσητηςδιαδικασίαςτηςαπαλλοτρίωσης. Αυτά επιβεβαιώνονται καιαπότη μαρτυρίατουμάρτυρατωνκαθ'ωνηαί­ τησηκ.ΝίκουΚαμιναρίδη, ΕπαρχιακούΕπόπτηστηνΕπαρχιακήΔι1852 15 4 A.A.A. Αικηγορόπουλος κ.ά. ν.Δημοκρατίας Κούρρης, Δ. οίκηση,οοποίοςανέφερεότιηέρευναγιαταδικαιούχαπρόσωπαθα διεξαγόταν σε μεταγενέστερο στάδιο, μετά την υποβολή αιτήσεων απότουςενδιαφερόμενους. 5 Θεωρώότιηενέργειατωνκαθ'ωνηαίτησηναπροχωρήσουνστην αφαίρεσηιδιοκτησίαςπολιτών χωρίς πρώταναδιεξαγάγουντη δέ­ ουσαέρευναγιαναδιαπιστώσουνκατάπόσουπήρχανάτομαπουθα δικαιούνταν να ωφεληθούν απότησκοπούμενη απαλλοτρίωση,τη διαπίστωσηδηλαδήανπράγματιθαεξυπηρετείτο σκοπόςδημόσιας 10 ωφέλειας,δενσυνάδειμετηχρηστήδιοίκηση. Οι αιτητές προσήψαν επίσης μαρτυρία, συμπεριλαμβανομένης και Κτηματολογικής έρευνας,όσοναφοράταπεριουσιακάστοιχεία των ατόμων πουπεριλαμβάνοντανστον προκαταρκτικό κατάλογο 15 τηςΧωριτικήςΑρχής. Η αξίατηςμαρτυρίαςαυτήςαμφισβητήθηκε απότουςκαθ'ωνη αίτηση. ΤοΔικαστήριο δενείναιτοαρμόδιο όρ­ γανονακρίνειπόσακαιποιαάτομαήτανδικαιούχαγιαπαραχώρη­ σηοικοπέδων. Τοέργοαυτόανήκειστηδιοίκησηπουέχεικαθήκον ναασκήσειτηδιακριτική τηςευχέρεια μεβάση τανόμιμακριτήρια, 20 αφούπρώταδιεξαγάγειτηδέουσαέρευνα. Μεβάση ταπιοπάνω,καταλήγωστοσυμπέρασμαότιτοεπίδικο ΔιάταγμαΑπαλλοτρίωσηςπρέπειν'ακυρωθεί. 25 Κατ' επέκταση,καιγιατους ίδιουςλόγους,πρέπειν' ακυρωθεί και το επίδικο Διάταγμα Επίταξης,εφόσον έγινε για εξυπηρέτηση τουίδιουσκοπού. Δε θεωρώαπαραίτητον' ασχοληθώ μετουςυπόλοιπους ισχυρι30 σμούςτωναιτητών. Ωςαποτέλεσμα,οιπαρούσεςπροσφυγέςεπιτυγχάνουνκαιοιεπί­ δικεςαποφάσειςακυρώνονται. 35 Καμιάδιαταγήγιαέξοδα. Οι προσφυγές επιτυγχάνουνχωρίς έξοδα. 1853