(1994)23 Νοεμβρίου, 1994 [ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΝΑΓΗ, Αιτητής, ν. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΚΤΗΜΑΤΟΜΕΣΙΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Καθ'ων η αίτηση. (Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 376/93,377/93) Κτηματομεσίτες — Οι περί Κτηματομεσιτών Νόμοι του 1987 έως 1994 — Αρθρο 6—Περιεχόμενο ρύθμισης και εφαρμογή της στη συγκεκριμένη περίπτωση — Η επιφύλαξη της κατά κύριο λόγο άσκησης τον επαγγέλ ματος τον κτηματομεσίτη κατά την ημερομηνία θέσης του Νόμου σε ισχύ — Δεν επληρούτο στην εξετασθείσα υπόθεση. 5 Προσφνγή βάσει τον Αρθρον 146του Συντάγματος — Εκτίμηση των πραγ ματικών γεγονότων—Ανήκει στη διοίκηση — ΤοΔικαστήριο επεμβαί νει μόνο σε περίπτωση πλάνης περί τα πράγματα ή το νόμο ή υπέρβα σης ήκατάχρησης εξουσίας. 10 OL αιτητές που είναι σύζυγοι ζήτησαν με τις συνενδικασθείσες προ σφυγές τους την ακύρωση της απόφασηςτων καθ'ων ηαίτηση αρ.2 με την οποία απέρριψαν τις ιεραρχικές προσφυγές τους εναντίον τηςάρ νησης των καθ' ων ηαίτησηαρ. 1 νατους εγγράψουν στο Μητρώο Κτη- 15 ματομεσιτών. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτις προσφυγές,αποφάσισε ότι: 20
- Κρίσιμο εδώ είναι το Αρθρο 6 των περί Κτηματομεσιτών Νόμων του 1987 έως 1994 πουδιέπει το επίδικοθέμαόπωςτούτο ίσχυε κα τάτον ουσιώδη χρόνο. 2286 Παναγήν. Συμβ.Εγγρ.Κτηματομ. κ.ά. 4ΑΛΛ. Τοκαίριοερώτημαπουπρέπεινααπαντηθείείναικατάπόσοοιαιτητέςασκούσανκατάτονουσιώδηχρόνοδηλαδήκατάτηημερομη νία έναρξηςτης ισχύος τουΝόμουκατάκύριολόγοτοεπάγγελμα τουκτηματομεσίτη.
- Είναι βασικήαρχήτουδιοικητικούδικαίουότι ηαξιολόγησηκαι εκτίμησητων πραγματικώνγεγονότων ανήκειστηδιοίκησηκαιτο Δικαστήριο δεν επεμβαίνει εκτός αναποδειχθείότι υπήρξεπλάνη περίταπράγματαήτοΝόμοήυπέρβασηήκατάχρησηεξουσίας. 10 Στηνπροκειμένηπερίπτωσημεβάση όλαταενώπιοντουστοιχεία το Δικαστήριο βρίσκει ότι οι ισχυρισμοί των αιτητών δεν ευστα θούν. 15 Εκτιμητήςτωνπραγματικώνγεγονότων είναιτοαρμόδιοδιοικητι κό όργανοκαιόχι τοΔικαστήριο. Στηνπροκειμένηπερίπτωσητο Δικαστήριο δενέχειεντοπίσει οτιδήποτεστις ενέργειεςτηςδιοίκη σης που θα δικαιολογούσε την παρέμβαση του Δικαστηρίου για ανατροπήτηςεπίδικηςαπόφασης. 20 Οι προσφυγές απορρίπτονται χωρίς έξοδα. Προσφυγές. 25 Προσφυγές εναντίον τηςαπόφασηςτωνκαθ' ωνηαίτησηαρ.2 με τηνοποίααπορρίφθηκανοι ιεραρχικέςπροσφυγέςτων αιτητώνενα ντίοντηςάρνησηςτωνκαθ' ωνηαίτησηαρ.1 νατουςεγγράψουν στο Μητρώο Κτηματομεσιτών. 30 Α. Παπαχοραλάμπονς, γιατους Αιτητές. Α. Παναγιώτον, γιατους Καθ'ων ηαίτηση
- 35 Α. Βασιλειάδης,Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους Καθ'ων η αίτηση2 και
- Cur. adv.vult. 40 ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ.: Οι αιτητές που είναι σύζυγοι ζητούν μετιςπροσφυγέςτουςαυτέςτηνακύρωσητηςαπόφασηςτουκαθ' ου ηαίτησηαρ.2μετηνοποίααπέρριψετις ιεραρχικέςπροσφυγές τους εναντίον της άρνησης του καθ' ου η αίτηση αρ. 1να τους εγγράψει στο Μητρώο Κτηματομεσιτών. 2287 Χατζητσαγγάρης, Δ. Παναγήν.Συμβ. Εγγρ.Κτηματομ.κ.ά.
(1994)Οι δύοπροσφυγές συνεκδικάστηκαν επειδήέχουν κοινάνομικά σημείακαιγεγονότα. OLιεραρχικέςπροσφυγέςμελετήθηκανπαράλ ληλαενόψει τουότι ηαιτήτριαασχολείτο στις επιχειρήσεις τουσυ ζύγου της και τααποδεικτικάστοιχεία πουυποβλήθηκανγια υπο στήριξητηςπροσφυγήςτουαφορούσανκαιτηνδικήτηςαίτηση. 5 Στις 8.7.94 μετά απόπροδικαστικήένσταση ότι ηαπόφασητου καθ'ουηαίτηση αρ. 1 δενήτανεκτελεστήδιότιμετηνάσκησητηςιε ραρχικήςπροσφυγήςενσωματώθηκεστηναπόφασητουκαθ'ουηαί τησηαρ.2καιενπάσηπεριπτώσειήτανεκπρόθεσμη,οιαιτητέςαπέ- 10 συραντις προσφυγές εναντίοντουκαθ' ουηαίτησηαρ. 1, Συμβου λίου ΕγγραφηςΚτηματομεσιτών. Κατάσυνέπειαοιπροσφυγέςπα ραμένουν ισχυρές μόνοόσον αφοράτουςκαθ'ωνηαίτησηαρ.2και
- 15 Οι αιτήσεις πουυπέβαλανοι αιτητές για εγγραφήστο Μητρώο απορρίφθηκαν από το Συμβούλιο Εγγραφής Κτηματομεσιτών κυ ρίωςεπειδήκρίθηκεότιοιαιτητέςδενεξασκούσανκατάκύριολόγο το επάγγελμα του κτηματομεσίτη κατά την ημέρα δημοσίευσης του περί Κτηματομεσιτών Νόμουτου 1987 έως 1994 (οΝόμος). 20 Εναντίοντηςπιοπάνωαπόφασηςοιαιτητέςυπέβαλανσύμφωνα με το άρθρο 16Α του Νόμου,ιεραρχική προσφυγή στον Υπουργό Εσωτερικών. 25 Μέσα στα πλαίσια της έρευνας που διεξήχθη κατάτην εξέταση των ιεραρχικώνπροσφυγώνζητήθηκανοιαπόψειςτουΣυμβουλίου Εγγραφής Κτηματομεσιτών, του Συνδέσμου Κτηματομεσιτών Επι χειρηματιών ΚύπρουκαιεπίσηςζητήθηκεγνωμάτευσηαπότοΓενι κόΕισαγγελέα. Ο καθ' ου ηαίτηση αρ.2 είχε επίσης ενώπιον του επιστολή του Συμβουλίου ΕγγραφήςκαιΕλέγχου Εργοληπτών Οικοδομικώνκαι Τεχνικών Εργων (ΣυμβούλιοΕγγραφήςΕργοληπτών)πουείχεστα λεί το Δεκέμβρη 1989 στο Συμβούλιο Εγγραφής Κτηματομεσιτών, 35 στηνοποίααναφέρετοότιοαιτητήςήταναπότις2.9.84μέχριτοΔε κέμβριο του 1989 εγγεγραμμένος εργολήπτης και κατείχε ετήσια άδειαΔ' τάξης. Κατά την ακρόασητης προσφυγής ο αιτητήςπαρουσίασε πρό- 40 σθετα αιτιολογικά. Τααιτιολογικά αυτά αποτελούνται από δηλώ σεις εισοδήματος τουαιτητήστις οποίες αναφέρεταικαιτοεισόδη ματηςσυζύγουτου,αποδείξειςγιαδιάφορεςαγγελίεςπουοαιτητής δημοσίευσε σεεφημερίδεςκαιδιάφοραλογιστικά έγγραφαπουαφο2288 30 4 Α.Α.Δ. Παναγή ν. Συμβ. Εγγρ. Κτηματομ.κ.ά. Χατζητσαγγάρης, Δ. ρούσανστηνκτηματικήεταιρείαπουσυνέστησεγιαδιεξαγωγή κτη ματομεσιτικών εργασιών (Α.Π.(Μηλιώτης)Ακίνητα Λτδ). Υπέβαλε επίσηςδιάφορεςβεβαιώσειςαπόιδιώτεςκαιαπόδύοεταιρείεςότιο αιτητής είχε συνεργασία και διεξήγαγε κτηματομεσιτικές εργασίες 5 γιαλογαριασμότους. Ηέκτασητηςέρευναςφαίνεταιαπότρισέλιδο σημείωμααρμόδι ουλειτουργού τουΥπουργείουπουυποβλήθηκεπροςτονΥπουργό Εσωτερικών καιπουείναι δακτυλογραφημένο στο φύλλο καταχω10 ρήσεως (minutesheet)τουδιοικητικούφακέλου(Τεκμήριο 1). Παραθέτω πιο κάτωσχετικό απόσπασμααπότο πιο πάνω ση μείωμα στο οποίο φαίνονταιοι λόγοιγιατους οποίους οι ιεραρχι κέςπροσφυγέςτωναιτητών απορρίφθηκαν: 15 "Από ταπρόσθεταστοιχεία πουυπέβαλεοαιτητήςκαιταοποία εκτίθενταισταΕρ.72^2 προκύπτειότι: 20 25 (α) Ενώοαιτητήςσυνέστησεδυοεταιρείεςδηλ.τηνεργοληπτική "Α.Ρ. Miliotis Constructions Ltd." και την κτηματική "Α.Ρ. MiliotisEstates"κατέθεσελογαριασμούςκαιστοιχείαγιατην κτηματικήμόνοπράγμαπουδενεπιτρέπειτησαφήσύγκριση τουόγκουεργασιώντωνδυοεταιρειώνγιαναδιαπιστωθείη κατάκύριολόγοαπασχόλησητουμετοέναήτοάλλοεπάγγελμα. Σύμφωναμετοπιστοποιητικό του Συμβουλίου Εγ γραφής Εργοληπτών οαιτητήςείναι εγγεγραμμένος εργολή πτης πράγμαπου μαρτυρεί ότι ασχολείται συστηματικά με εργοληπτικές εργασίες. 30 (β) Στιςφορολογικές τουδηλώσεις (Ερ.37)καθορίζεταιωςεργολάβοςΛΐτηματομεσίτης αλλάπαραλείπεινακαταθέσειεπί σημο έντυπο επιβολής φορολογίας στο οποίο θαυπήρχαν στοιχείακατανομήςτουεισοδήματοςκατάδραστηριότητα. 35 (γ) Οι αποδείξεις στο Ερ.48 αφορούνδημοσίευση χωρίς όμως νακαθορίζεταιη φύσητωνδημοσιεύσεων καιγιαποιαδρα στηριότηταγίνονταν. 40 (δ) Εφοσο πρόκειται για οργανωμένες εταιρείες για τις οποίες τηρείταιλογιστικόσύστημακαιεξελεγμένοιλογαριασμοίθα αναμένετοναείχανσωρείααποδείξεωντους ειδικότερατης κτηματικής. Αντίεπισήμωναποδείξεωνυποβλήθηκανστερε ότυπεςπανομοιότυπεςβεβαιώσεις (Ερ.24-20)οιοποίεςδια φέρουνσεημερομηνίες καιαφορούνμόνοτο
- Στα Ερ. 2289 Χατζητσαγγάρης, Δ. Παναγή ν.Συμβ. Εγγρ. Κτηματομ. κ.ά.
(1994)19-18 παρατίθενται βεβαιώσεις των εταιρειών 'The Perick Estates Ltd"και"Olivia Estates Ltd."γιασυνεργασία μετον αιτητή. (ε) Ο Σύνδεσμος Κτηματομεσιτών του οποίου ζητήθηκαν οι 5 απόψειςβάσηοδηγιώντουΥπουργού Εσωτερικών,αναφέρει ότιοαιτητήςείναιεπιχειρηματίαςανάπτυξηςγης(Ερ. 86). (στ)Τανέαστοιχείακαι αποδεικτικάαξιολογήθηκανκαιαπότο ΣυμβούλιοΕγγραφήςτοοποίοεπιμένειστηθέσητουότικα- 10 τάκύριολόγοοαιτητήςείναιεργολάβος. 9. Απότη μελέτηόλωντωνστοιχείων,δεδομένωνκαιαποδεικτι κώντηςπαρούσαςπροσφυγήςκαταλήγωστοσυμπέρασμαότι: 15 (α) Οπροσφεύγωνκατάτονουσιώδηχρόνο,δηλ.την8.5.87,ημέ ραέναρξηςιοχύοςτουΝόμουασκούσετοεπάγγελματουερ γολήπτη. (β) Παράλληλα προς το επάγγελμα του εργολήπτη ασχολείτο 20 και μεκτηματομεσιτικέςπράξεις. (γ) Με τα αποδεικτικάπου υπέβαλε απέτυχενα αποδείξει ότι κατάτοχρόνοέναρξηςισχύοςτουΝόμουασκούσεκατάκύ ριο λόγο το επάγγελμα του Κτηματομεσίτη ήότι μέχρι την 25 ημέραυποβολήςτηςαίτησηςτουείχεδεκαετήπείραπερίτην κτηματομεσιτική εργασία. 10.Εκτόςαπότονπροσφεύγοντααίτησηεγγραφήςυπέβαλεκαιη σύζυγος του ΠαναγιώταΑ. Παναγή(Ερ. 13στο συνημμένο φά- 30 κελλο 140/67/Α/44) Ο αιτητήςυπέδειξεπωςόλατααιτιολογικάπουπαρουσίασεγια τηνπροσφυγήτουθαπρέπεινααξιολογηθούνκαιωςαποδεικτι κάκαιγιατησύζυγοτου. 35 11.Δεδομένουότιησύζυγοςασχολείτομερικώςστιςεπιχειρήσεις τουσυζύγουτηςκαιενόψειτωνπιοπάνωσυμπερασμάτων(παρ. 9)καιτωνδεδομένωνστηνπαρ. 10πιστεύωότιηπροσφεύγουσα δενδικαιούταιεγγραφής." 40 Τοπιοπάνω σημείωματέθηκεενώπιοντουΥπουργού Εσωτερι κών ο οποίος στις 22.2.93υιοθετώνταςτηνεισήγησητου αρμοδίου λειτουργούαπέρριψετιςιεραρχικέςπροσφυγέςτωναιτητών. Ηεπί2290 4 Α.Α.Δ. Παναγήν. Συμβ. Εγγρ. Κτηματομ. κ.ά. Χατζητσαγγάρης, Δ. δίκη απόφαση κοινοποιήθηκε στους αιτητές με επιστολές ημερ. 8.3.93 στιςοποίεςαναφέρετοότιοιπροσφυγέςαπορρίφθηκανγιατί οι αιτητές δεν κατείχαν τα προσόντα εγγραφής πουαπαιτούνται σύμφωναμετοάρθρο6τουΝόμου. Ειδικότεραοιαιτητέςδεναπέ5 δειξαν ότι κατάτον ουσιώδη χρόνο δηλαδήκατάτην 85.87ημέρα έναρξηςεφαρμογήςτουπερί Κτηματομεσιτών Νόμουασκούσανκα τά κύριο λόγο το επάγγελμα του κτηματομεσίτη αλλά εκείνο του υπάλληλου εργοληπτικής εταιρείας. Ως αποτέλεσμα της πιοπάνω απόφασηςκαταχωρήθηκανοιπαρούσεςπροσφυγές. 10 Τοάρθρο6 του Νόμουπουδιέπει το επίδικο θέμα όπως τούτο ίσχυε κατάτον ουσιώδη χρόνο,προνοούσε μεταξύ άλλων τα ακό λουθα: 15 *'6.-
(1)ΠαςπολίτηςτηςΔημοκρατίαςδικαιούταιναεγγραφήωςκτη ματομεσίτης εάντο Συμβούλιο πεισθήότι είναι καλού χαρακτήρος και(α) έχεισυμπληρώσειτο25ονέτοςτηςηλικίαςτου* 20 (β) έχειαποφοιτήσεισχολής μέσηςεκπαιδεύσεως ανεγνωρισμέ νηςυπότουΥπουργείουΠαιδείας· (γ) δενέχεικηρυχθείειςπτώχευσιν 25 (δ) δενέχεικαταδικασθήδι'αδίκημαενέχονέλλειψιντιμιότητος ήηθικήναισχρότητα30 (ε) έχειεπαρκείςγνώσειςπερίτηνκτηματικήνκαιπολεοδομικήν νομοθεσίαναναγκαίαςδιάτηνορθήνκαιυπεύθυνονάσκησιν τουεπαγγέλματοςτου 35 ίστ)έχειδεκαετήπείραπερίτηνκτηματομεσιτικήν εργασίαν: Νοείταιότιπρόσωπαταοποίακατέχουσιδίπλωμαήπτυχίον ανεγνωρισμένου πανεπιστημίουή ανεγνωρισμένου επαγγελματι κούσώματοςειςσυναφήπροςτηνάσκησιντουεπαγγέλματοςτου κτηματομεσίτου θέματαεξαιρούνται των διατάξεων των παρα γράφων(β)και(στ): 40 Νοείται περαιτέρω ότι πρόσωπα άτιναδύνανταινααποδείξωσινάακατάτηνημερομηνίανενάρξεως της ισχύοςτουπαρό ντος Νόμουήσκουν κατά κύριον λόγοντο επάγγελμα τουΚτη ματομεσίτουδενείναιαπαραίτητονόπωςέχωσιταενταιςπαρα2291 Χατζητσαγγάρης,Δ. Παναγήν.Συμβ.Εγγρ.Κτηματομ.κ.ά.
(1994)γράφοις(β)και(στ)αναφερόμεναπροσόντα. Τοκαίριοερώτημαπουπρέπεικατάτηνάποψημουνααπαντη- 5 θεί είναι κατά πόσο οι αιτητές ασκούσανκατά τον ουσιώδη χρόνο δηλαδήκατάτην ημερομηνία έναρξης της ισχύος του Νόμου κατά κύριολόγοτοεπάγγελματουκτηματομεσίτη. Οιαιτητέςόπωςφαί νεταιαπότιςδηλώσεις πουπεριέχονταιστιςαιτήσειςπουυπέβαλαν, δενείχαναποφοιτήσειαπόαναγνωρισμένηΣχολήΜέσης Εκπαιδευ- 10 σεωςκαικατάσυνέπεια θαμπορούσανναθεωρηθούνωςυποψήφι οιγιαεγγραφή μόνοανμπορούσαννααποδείξουνότικατάτονου σιώδηχρόνοασκούσανκατάκύριολόγοτοεπάγγελματουκτηματο μεσίτη. 15 Ο βασικόςλόγοςγιαακύρωσηπουπροβλήθηκεαπότοδικηγόρο των αιτητών είναι ότι οι καθ'ωνκατέληξαν σε λανθασμένο συμπέ ρασμαεπειδήδενεκτίμησανορθάταγεγονόταπουπεριβάλλουντην υπόθεση. Είναι ηεισήγηση του δικηγόρου των αιτητώνότιλανθα σμένα οι καθ'ωνβασίστηκανπάνωστο πιστοποιητικό τουΣυμβου- 20 λίου ΕγγραφήςΕργοληπτών ότι ο αιτητήςείναι εγγεγραμμένος ερ γολήπτηςγιανακαταλήξουνστοσυμπέρασμαότιαυτόςασχολείται συστηματικά μεεργοληπτικές εργασίες. Είπεεπίσηςότιτοσυμπέρασμααυτόαντικρούεταιαπόταίδιατα 25 στοιχεία που υποβλήθηκανκαι ιδίως απότις βεβαιώσεις τωνεται ρειών "Perrick Estates Ltd" και "Olivia Estates Ltd" τις οποίες οι καθ'ωναγνόησαν. Είναιβασικήαρχήτουδιοικητικούδικαίουότιηαξιολόγηση και 30 εκτίμηση των πραγματικώνγεγονότων ανήκει στη διοίκηση καιτο Δικαστήριοδενεπεμβαίνειεκτόςαναποδειχθείότιυπήρξεπλάνηπε ρίταπράγματαήτοΝόμοήυπέρβασηήκατάχρησηεξουσίας. Στην προκειμένη περίπτωση με βάσηόλα τα ενώπιον μου OTOL- 35 χείαβρίσκωότι οι ισχυρισμοί τωναιτητώνδενευσταθούν. Εν πρώτοις οι καθ'ων ηαίτησηδεν έλαβαντο περιεχόμενο της επιστολής του Συνδέσμου ΕγγραφήςΕργοληπτών ως καθοριστικό παράγονταγιανακαταλήξουνστην επίδικηαπόφαση. Όπωςφαί- 40 νεται απόταστοιχεία του φακέλουοι καθ'ωνδιεξήγαγανενδελεχή έρευνακαιειδικάόσον αφοράτοπιοπάνωθέμαπουήγειρανοιαιτητές,OLκαθ'ωνζήτησανμεεπιστολή τουςπροςτοΓενικόΕισαγγε λέαναπληροφορηθούνκατάπόσοηεγγραφήτουαιτητήΑνδρέαΠα2292 4ΑΛΛ. Παναγήν.Συμβ. Εγγρ.Κτηματομ. κ.ά. Χατζητσαγγάρης, Δ. ναγήωςεργολήπτηαποτελείμεοποιοδήποτετρόποκώλυμαστηνεγ γραφήτουωςκτηματομεσίτη. Σ' απάντησηο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας πληροφόρησε τους καθ'ωνότιτογεγονός εγγραφήςενόςπροσώπουωςεργολήπτηαπό μόνοτουδεναποτελείνομικόκώλυμαγιαεγγραφήτουωςκτηματο μεσίτη. Πρόσθεσεδεότιτοερώτημαπουπρέπεινααπαντηθείείναι ποιο από ταδύοεπαγγέλματαστηνπροκείμενηπερίπτωσηήταντο κύριοεπάγγελματουαιτητή κατάτονουσιώδηχρόνο. Οικαθ'ωνη 10 αίτησημεβάσηόλαταστοιχείαπουζήτησανκαιπήραναποφάσισαν ότιτοκύριοεπάγγελματουαιτητήκατάτονουσιώδηχρόνοδενήταν το επάγγελματουκτηματομεσίτη. Όλαταστοιχεία που παρουσία σαν OL αιτητές συμπεριλαμβανομένων και των βεβαιώσεων ήταν ενώπιοντουΥπουργού, αναφοράδεγίνεται σ' αυτά στο σημείωμα 15 πουπαράθεσαπιοπάνω. Στοσημείωμα επίσηςφαίνεταικαιοτρό ποςμετονοποίοαυτάαξιολογήθηκαναπότοαρμόδιοόργανο. 5 20 25 Εκτιμητήςτωνπραγματικώνγεγονότων είναιτοαρμόδιοδιοικη τικόόργανοκαιόχιτοΔικαστήριο. Στηνπροκείμενηπερίπτωσηδεν έχωεντοπίσει οτιδήποτεστις ενέργειεςτηςδιοίκησηςπουθαδικαιο λογούσετηνπαρέμβασητουΔικαστηρίουγιαανατροπήτηςεπίδικης απόφασης. Για όλους τους πιο πάνωλόγους οι προσφυγέςαποτυγχάνουν καιαπορρίπτονται. Δενγίνεταιδιάταγμαγιαέξοδα. Οιπροσφυγέςαπορρίπτονταιχ(ορίς έξοδα. 2293