4 Α.Α.Δ. 9 Δεκεμβρίου,1994 [ΠΙΚΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΜΙΛΤΙΑΔΟΥΣ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΔΙΑ ΤΟΥΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΩΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ωνη αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 247/94) 5 10 15 Προσφνγήβάσεί τονΆρθρον 146τον Συντάγματος—Δικαιοδοσία τονΔικαστηρίον και τρόπος άσκησης της προσφυγής — Καθορισμός στοδι κόγραφο τηςαρχής πον έλαβε τηνπροσβαλλόμενη απόφαση — Πρα κτική— Προσφυγηκατά της Δημοκρατίας — Και όπου πρόκειται για εσφαλμένη αναφορά στην αρχή ήστοόργανο ηπροσφυγή δεν καθίστα ται άκυρη—Διόρθωση. Με την προσφυγήο οατητής προσέβαλε αφενός την απόφασηδια γραφήςτουαπότονεκλογικό κατάλογοτηςκοινότηταςΚουκλιά λόγω μετοίκησης ταυ στηΓεροσκήπου και αφετέρου την απόρριψη της έν στασης του κατά της απόφασης αυτής. Οικαθ' ωνηαίτηση ήγειραν προδικαστικές ενστάσεις τόσο λόγω εσφαλμένου καθορισμού του ορ γάνουπουέλαβετιςπροσβαλλόμενες αποφάσειςόσοκαιλόγω μηεκτελεστότητας τηςδεύτερης των προσβαλλόμενων πράξεων. Οι προδικαστικές ενστάσεις εξετάστηκαν προδικαστικά. Το Ανώτατο Δικαστήριο,απορρίπτοντας τις προδικαστικές ενστά σεις,αποφάσισεότι: 20 1. ΗΔημοκρατίαείναιογενικός φορέαςτων εξουσιών των οργάνων της ΚεντρικήςΔιοίκησης. Επομένωςπροσφυγήηοποίαστρέφεται κατά τηςΔημοκρατίαςσε σχέση μεαπόφασηπου λήφθηκεαπό όρ γανο τηςΚεντρικής Διοίκησης είναι παραδεκτή. Επικράτησεως θέμαπρακτικής,όπωςπροσδιορίζεται,παράλληλαμετηΔημοκρα- 2427 Μιλτιάδουςν. Δημοκρατίαςκ.ά.
(1994)τία και ηαρχήήόργανο τηςΔημοκρατίας ηοποίαπήρετηνπρο σβαλλόμενηαπόφαση. Ηπρακτικήαυτήκαθιστάευχερήτονπροσ διορισμό τουοργάνουπουπήρετηναπόφασηκαιδιευκολύνει την έγκαιρηπαροχήοδηγιώνστουςνομικούς συμβούλους τουκράτους γιατονκαθορισμότωνθέσεωντους μετοέντυπο (αρ.2)πουπρο- 5 βλέπεταιαπότον Κ.5τουΑνωτάτου ΣυνταγματικούΔικαστηρίου Διαδικαστικό Κανονισμό του
- Η ακριβήςαναφοράστηναρ χήπουπήρετηναπόφασηδεναποτελεί προϋπόθεσηγιατηνεγκυ ρότητα της προσφυγής. Αλλωστεη αρχήή όργανο που πήρε την απόφασημπορεί να μηνείναιγνωστήστον αιτητήήακόμα,όπως 10 στην προκείμενη περίπτωση,ηκοινοποίηση τηςαπόφασηςμπορεί ναδημιουργεί αμφιβολίες ωςπροςτηνπροέλευσητης. Καιόπουηαναφοράστην αρχή ήόργανο πουπήρετηναπόφαση είναι εσφαλμένη τοσφάλμαδενκαθιστάάκυρητηνπροσφυγή, νο- 15 ουμένουότιτοθέμαπουτίθεταιπροςεξέτασηυπόκειταιστηνανα θεωρητικήδικαιοδοσίατουΑνωτάτου Δικαστηρίου. ΟΚ.18 (Δια δικαστικός Κανονισμός 1962) καθιστά τους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας εφαρμοστέους, τηρουμένων των αναλογιών και στο πεδίο της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας. ΗΔ.9 θ.10 των Θεσμών 20 Πολιτικής Δικονομίας προβλέπει ότι το επίδικο θέμααγωγήςδεν καταπίπτειλόγωτηςκακήςένωσηςήμηένωσηςδιαδίκουκαιότι σεκάθεπερίπτωση παρέχεταιδιακριτικήευχέρεια στο δικαστήριο ναδώσειοδηγίες γιατηνδιόρθωση τουσφάλματοςώστενακατα στεί δυνατήη επίλυσητης διαφοράςμεταξύ των επηρεαζόμενων 25 μερών. ΑνάλογηευχέρειαπαρέχεταικαιστοΑνώτατο Δικαστήριο στην άσκηση της δικαιοδοσίας κάτω απότο Αρθρο 146 τουΣυ ντάγματος. ΣτηνπροκείμενηπερίπτωσηηπροσφυγήστρέφεταικατάτηςΔήμο- 30 κρατίαςκαιεπομένως προσδιορίζεταιηδημόσιααρχή,όργανοτης οποίας έλαβε τις επίδικες αποφάσεις. Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας μέσωτουοποίου εγείρεται ηπροσφυγή είναιονομι κόςσύμβουλοςτηςΔημοκρατίαςοοποίοςκατάκανόνατηνεκπρο σωπεί στιςδιαδικασίεςενώπιοντουδικαστηρίου. Ηαναφοράστο 35 Γενικό Εισαγγελέα δεν αλλοιώνει τηφύσητου διαδίκουκατάτου οποίου στρέφεται ηπροσφυγή. Επίσης ησυνένωσητουΕπαρχου Πάφου,τουοργάνουτηςΔημοκρατίαςτοοποίοφέρεταιωςεκείνο που έλαβε την απόφαση,είναι επίσης παραδεκτή. Διαπιστώνεται ότιηπροσφυγήδενπάσχειλόγωοποιασδήποτεπαράλειψηςπροσ- 40 διορισμού τηςδημόσιαςαρχήςήοργάνουηοποίαέλαβετις επίδι κεςαποφάσεις. Απαράδεκτηεπίσης κρίνεταικαιτηδεύτερηπροδικαστικήένσταση 2428 4 Α.Α.Δ. 5 Μιλτιάδους ν. Δημοκρατίας κ.ά. δεδομένουότιδενμπορείναλεχθείεκπροοιμίουότιηαπόφασηη οποίαπροσβάλλεται στερείται χαρακτήρα.Στηναπουσίατου φα κέλουδεν μπορεί ναληφθεί οποιαδήποτεαπόφασηκατάπόσοη πράξη είναιβεβαιωτική οποιασδήποτεπρογενέστερης πράξηςή αν είναιτο αποτέλεσμαεπανεξέτασης τουθέματοςοπότανπροκύπτει νέαεκτελεστήπράξη. Οι προδικαστικές ενστάσεις απορρί πτονται. 10 Προδικαστικέςενστάσεις Προδικαστικές ενστάσεις σεπροσφυγή μετις οποίες οι καθ' ων ηαίτησηαμφισβητούντοπαραδεκτότηςπροσφυγήςλόγωπαραλει15 ψηςπροσδιορισμού ωςδιαδίκουτηςαρχής, πουέλαβετηνπροσβαλόμενηαπόσχισηκαιότιηδεύτερηαπόφασηδεναποτελείεκτελεστή διοικητική πράξη. Μ.Φλωρίόης, γιατον Αιτητη. 20 Γ. Φράγκου, Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ'ωνηαίτηση. Cur. adv. vult. 25 30 ΠΙΚΗΣ,Δ.: Οικαθ'ωνηαίτησηαμφισβητούντοπαραδεκτότης προσφυγής γιαδυο λόγους, (α) τηνπαράλειψηπροσδιορισμού ως διαδίκουτηςαρχήςπουέλαβετηνπροσβαλλόμενη απόφαση,και(β) τομηεκτελεστόχαρακτήρατηςδεύτερης απότιςδυοσυναφείςαπο φάσειςπουτίθεταιπροςαναθεώρηση,εκείνης που γνωστοποιήθηκε μετηνεπιστολή της22/3/
- OLενστάσεις εξετάστηκαν προδικαστι κάενόψειτων συνεπειών που συνεπάγεται ηαποδοχήτωνΘέσεων τωνκαθ' ωνηαίτησηστην έκβασητηςπροσφυγής. Οι δυο αποφάσεις που προσβάλλονται με την προσφυγή είναι 35 εκείνεςπουγνωστοποιήθηκαν στον αιτητημεεπιστολές του Επαρ χου Πάφουτης 18/3/94 και22/3/
- Ηπρώτηαφοράαπόφαση για τηδιαγραφήτουαιτητηαπότον εκλογικό κατάλογοτηςκοινότητας Κουκλιά και την μεταγραφήίου στον εκλογικό κατάλογο της κοι νότητας Γεροσκτριου λόγωμετοίκησης απότηνπρώτηστη δεύτερη 40 κοινότητα. Η δεύτερη (απόφαση) αφορά τηναπόρριψητης ένστα σηςτουστηνπρώτηαπόφαση. Η ένσταση υποβλήθηκε στις21/3/94 καισ' αυτήπροβλήθηκε σειρά λογαϊν γιατηνανάκληση ήακύρωση τηςαπόφασηςπουκοινοποιήθηκε στον αιτητημετηνεπιστολή της 18/3/
- 2429 Πικής, Α, Μιλτιάδους ν. Δημοκρατίας κ.ά.
(1994)Ηθέσητων καθ' ων ηαίτησηείναι ότι οι αποφάσεις λήφθηκαν όχι απότονΈπαρχοΠάφουεναντίοντουοποίουστρέφεταιηπρο σφυγή, αλλά απότην Κεντρική Υπηρεσία Εκλογών της οποίας ο Έπαρχοςείναιαπλώςτοεκτελεστικόόργανο. Ησυνένωσηεξάλλου ωςκαθ' ουηαίτησητηςΔημοκρατίαςτης Κύπρουδενπληρώνει το 5 κενόδεδομένουότιδενπροσδιορίζεταιτοόργανοτηςΔημοκρατίας που έλαβε την απόφαση. Αναφέρεται μόνο ότι ηΔημοκρατία ενά γεται μέσωτου Γενικού Εισαγγελέα,οοποίος είναιονομικόςσύμ βουλος τουκράτουςκαιόχιη αρχήπουπήρετηναπόφαση. Η δεύ τερη απόφαση,εκείνη που γνωστοποιήθηκε με την επιστολή της 10 22/3/94, δεν μπορεί νααποτελέσει, σύμφωνα μετουςκαθ' ων η αί τηση,αντικείμενο αναθεώρησηςεπειδήδεναποτελείεκτελεστήπρά ξη. Οαιτητήςυπέβαλεότικαιοιδυοαποφάσειςπουεκκαλούνται φέρονταιωςαποφάσειςτουΕπαρχουΠάφου.Ωςπροςτηνδυνατό τητα αναθεώρησης της απόφασης που κοινοποιήθηκε με την επι- 15 στολήτης22/3/94, ο αιτητήςεισηγήθηκε ότι αυτήείναι μονομερής πράξη της Διοίκησης που αποτελεί τμήμα σύνθετης διοικητικής πράξηςκαιεπομένως υπόκειταισεαναθεώρηση. ΗαναθεωρητικήδικαιοδοσίατουΑνωτάτου Δικαστηρίουεκτεί- 20 νεταισεκάθεεκτελεστήπράξη, απόφασηήπαράλειψη"οιουδήποτε οργάνου,αρχήςήπροσώπουασκούντωνεκτελεστικήν ήδιοικητικήν λειτουργίαν..."(Αρθρο 146.1τουΣυντάγματος). Επίδικοθέμαπρο σφυγής μπορεί να αποτελέσει μόνο πράξηυποκείμενη σε αναθεώ ρηση. Εφόσονπροσφυγήθέτειπροςδιερεύνηση πράξη,απόφασηή 25 παράλειψηυποκείμενη σε αναθεώρηση μέσα σταχρονικάπλαίσια πουθέτειτοΑρθρο146.3καιεγείρεται απόπρόσωποτουοποίουθί γεταιτοπροβλεπόμενοαπότοΑρθρο 146.2 συμφέρον, ενεργοποιεί ταιηαναθεωρητικήδικαιοδοσίατουΑνωτάτου Δικαστηρίουκαιτί θεταιπροςεξέτασηηνομιμότητατουαντικειμένουτηςπροσφυγής. 30 Το μέσοάσκησης της προσφυγήςκαθορίζεταιαπότονΔιαδικα στικόΚανονισμότουΑνωτάτουΣυνταγματικούΔικαστηρίου, 1962 (βλ. επίσης Αρθρο 17,Ν.33/64). Ο Κ.4 προβλέπει ότι ηπροσφυγή ασκείται με αίτηση κατάτο πρωτυπο του Εντύπου 1.Το Έντυπο 35 προβλέπειτονκαθορισμότουαιτητηκαιτουοργάνου,αρχήςήπρο σώπουεναντίοντουοποίουστρέφεταιηαίτησηγιααναθεώρηση. Ο διάδικοςαυτόςείναιηαρχή,πρόσωποήόργανοπουέλαβετηναπό φαση. 40 Η Δημοκρατία είναι ογενικός φορέαςτων εξουσιών τωνοργά νων της Κεντρικής Διοίκησης. Επομένως προσφυγήηοποίαστρέ φεταικατάτηςΔημοκρατίαςσεσχέσημεαπόφασηπουλήφθηκεαπό όργανοτηςΚεντρικής Διοίκησης είναιπαραδεκτή. Επικράτησεως 2430 4Α.Α.Δ. Μιλτιάδουςν.Δημοκρατίαςκ.ά. Πικής, Δ. θέμαπρακτικής,όπωςπροσδιορίζεται,παράλληλαμετη Δημοκρα τία και ηαρχήήόργανο της Δημοκρατίαςηοποίαπήρε τηνπρο σβαλλόμενη απόφαση. Η πρακτική αυτήκαθιστάευχερήτονπροσ διορισμό τουοργάνουπουπήρετην απόφασηκαιδιευκολύνει την 5 έγκαιρηπαροχήοδηγιώνστους νομικούς συμβούλους τουκράτους για τονκαθορισμότωνθέσεων τους μετο έντυπο (αρ.2)που προ βλέπεταιαπότονΚ.5. Ηακριβήςαναφοράστηναρχή πουπήρετην απόφαση δεν αποτελεί προϋπόθεση για την εγκυρότητα της προ σφυγής. Αλλωστεη αρχήήόργανοπουπήρετηναπόφασημπορεί 10 να μην είναι γνωστήστον αιτητηήακόμα,όπως στην προκείμενη περίπτωση,ηκοινοποίησητηςαπόφασηςμπορείναδημιουργείαμ φιβολίεςωςπροςτηνπροέλευσητης. Καιόπουη αναφοράστην αρχήή όργανοπουπήρετηναπόφα15 ση είναι εσφαλμένη το σφάλμαδεν καθιστάάκυρητην προσφυγή· νοουμένου ότι το θέμα που τίθεται προς εξέταση υπόκειται στην αναθεωρητική δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Ο Κ.18 (Διαδικαστικός Κανονισμός 1962) καθιστά τους Θεσμούς Πολιτι κήςΔικονομίαςεφαρμοστέους,τηρουμένωντωναναλογιών,καιστο 20 πεδίο της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας. ΗΔ.9 Θ.10 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προβλέπει ότι το επίδικο θέμα αγωγής δεν καταπίπτειλόγωτηςκακήςένωσηςήμηένωσηςδιαδίκουκαιότισε κάθε περίπτωση παρέχεταιδιακριτικήευχέρεια στο δικαστήριονα δώσει οδηγίες για την διόρθωση του σφάλματος ώστενακαταστεί 25 δυνατή ηεπίλυσητηςδιαφοράς μεταξύτων επηρεαζόμενων μερών. Ανάλογη ευχέρεια παρέχεται και στο Ανώτατο Δικαστήριο στην άσκησητηςδικαιοδοσίαςκάτωαπότοΑρθρο 146τουΣυντάγματος. ΣτηνπροκείμενηπερίπτωσηηπροσφυγήστρέφεταικατάτηςΔη30 μοκρατίας και επομένως προσδιορίζεται ηδημόσια αρχή,όργανο της οποίαςέλαβε τις επίδικες αποφάσεις.Ο Γενικός Εισαγγελέας τηςΔημοκρατίαςμέσωτουοποίουεγείρεταιηπροσφυγήείναιονο μικός σύμβουλος της Δημοκρατίας ο οποίος κατά κανόνατηνεκ προσωπεί στις διαδικασίεςενώπιον τουδικαστηρίου. Η αναφορά 35 στο Γενικό Εισαγγελέα δεν αλλοιώνει τη φύση του διαδίκουκατά τουοποίουστρέφεταιη προσφυγή. Επίσης η συνένωσητουΕπαρ χου Πάφου, του οργάνου της Δημοκρατίας το οποίο φέρεται ως εκείνο πουέλαβετηναπόφαση,είναιεπίσης παραδεκτή. Διαπιστώ νω ότι η προσφυγή δεν πάσχει λόγω οποιασδήποτε παράλειψης 40 προσδιορισμού της δημόσιας αρχής ή οργάνου η οποία έλαβε τις επίδικεςαποφάσεις. Απαράδεκτηεπίσηςκρίνωκαιτηδεύτερηπροδικαστικήένσταση δεδομένουότιδεν μπορείναλεχθείεκπροοιμίουότι ηαπόφασηη 2431 Πικής,Δ. Μιλτιάδους ν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1994)οποία προσβάλλεται στερείται εκτελεστούχαρακτήρα. Στην απου σίατουφακέλουδεν μπορείναληφθείοποιαδήποτεαπόφαση κατά πόσο ηπράξηείναι βεβαιωτικήοποιασδήποτεπρογενέστερης πρά ξης ή αν είναι το αποτέλεσμα επανεξέτασης του θέματοςοπόταν προκύπτεινέαεκτελεστήπράξη. 5 Οι προδικαστικές ενστάσεις απορρίπτονται. Τοδικαστήριοθα προχωρήσει μετηνέκδοσηοδηγιώνγιατηνπροώθησητηςακρόασης τηςπροσφυγής προςτο σκοπόαναθεώρησης τηςνομιμότητας των επίδικωνπράξεων. 10 Οι προδικαστικέςενστάσεις απορ ρίπτονται. 2432