4AAJ4. 9 Μαρτίου, 1994 [ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑ ΑΡΘΡΑ 23,28ΚΑΙ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΗΝΕΛΟΠΗΑ. ΠΕΤΣΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ, Αιτήτριες, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ/ Ή ΕΠΙΤΡΟΠΗΣΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣΛΑΓΟΥΔΕΡΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ'ων ηαίτηση. (Υποθέσεις Αρ. 509/93,510/93) 5 Αναγκαστική Απαλλοτρίωση—Αρμοδιότητα — Έκδοσηαπόφασηςαπό αναρμόδιο όργανο—Λεν θεραπεύεται ηπαρανομίααπό την έγκριση της απόφασηςαπό το Υπουργικό Συμβούλιο— Ούτε η δημοσίευση τον ονόματοςτουαρμόδιουοργάνουστο διάταγμα, διασώζει τηνκατάσταση. Διάταγμα Επίταξης — Εκδόθηκε σε συνάρτησημε διάταγμα απαλλο τρίωσηςπου ακυρώθηκεαπό τοΑνώτατοAixami'iQu>—Συμπαρασύ ρεταισεακυρότητακαι τοδιάταγμαεπίταξης. 10 15 20 Οι αιτήτριες προσέβαλαν με τις προσφυγές τους, που συνεκδικάστηκαν,τόσο το διάταγμα απαλλοτρίωσης, όσο καιτο διάταγμαεπί ταξηςτηςακίνητηςιδιοκτησίαςτους,πουβρίσκετο στοχωριό Λαγου δέρα.Κύριος ισχυρισμός τουςήτανότιηαπόφασηγια απαλλοτρίωση καθώςκαιηαπόρριψητηςένστασης στηγνωστοποίηση απαλλοτρίω σης,πάρθηκεαπόαναρμόδιοόργανο,τηΧωριτική ΑρχήΛαγουδέρων, αντίτηνΕπιτροπήΔημόσιας Υγείας Λαγουδέρων. Το Ανώτατο Δικαστήριο ακυρώνοντας τις επίδικες αποφάσεις, αποφάσισε: 1) ΗΕπιτροπήΔημόσιας ΥγείαςέχειρητήαπότοΝόμοεξουσία"να προβαίνει εις τηναναγκαστικήαπαλλοτρίωση ιδιοκτησίας δι*οι ονδήποτε των σκοπών αυτής,συμφωνως προςταςδιατάξειςτου 481 Πέτσαχ.ά.ν. Δημοκρατίαςκ.ά,
(1994)περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμουτου 1962 (Ν.15/62). Ηαρμοδιότηταοργάνουναεκδίδειδιοικητικήπράξηκαθορίζεται αυστηράαπότοΝόμο. Ηικανότητατουαυτήαποτελείόροήπρο ϋπόθεση εγκυρότηταςτηςαπόφασης. Έχειλεχθείστηνπροκείμε νηπερίπτωση,ότι ηλήψηαπόφασηςαπόάλλο όργανοδεν είναι 5 ουσιώδης,λόγω της σύνθεσης των δύοοργάνων. ΤοΔικαστήριο δενσυμφώνησε.Αν αφεθείναεπικρατήσειτέτοιοεπιχείρημαηαρ χή της νομιμότητας θαυποστεί βαθύκαι επικίνδυνο ρήγμα. Η ΕπιτροπήΔημόσιαςΥγείαςέχειχωριστήνομικήοντότητααπότη ΧωριτικηΑρχή. OL αρμοδιότητες είναιδιαφορετικέςκαιοριοθε- 10 τούνταιαπότουςοικείους Νόμους, οι οποίοι τηνκαθιστούν ανε ξάρτητηκαιαυθυπόστατη. Ηέγκριση τηςαπαλλοτρίωσηςαπότο Υπουργικό Συμβούλιοδεθεραπεύειτηπαρανομία. Στην προκείμενη περίπτωσηούτε ηαπόφασηγια απαλλοτρίωση 15 αλλ' ούτε ηπροβληθείσα ένσταση εξετάστηκε απότην Επιτροπή Δημόσιας Υγείας Λαγουδέρων σαντηνκατάνόμοαρμόδιααρχή, αλλάαπόάλλοόργανο. Τίποτεαπ' ό,τι συνέβη μετά(π.χδημοσί ευσητουονόματοςτηςΕπιτροπήςσταδιατάγματα)δενμπορούσε ναδιασώσει τηνπράξη,ηοποίαέπασχεστηγένεσητης. 20 2) Από τουπάρχονυλικό,είναιφανερόότιη επίταξηδεδιενεργήθη κε μεμονωμένα αλλά σε συνάρτηση με την απαλλοτρίωση γιανα επιταχυνθεί ηεκτέλεση τουέργου.Τοπόσο αλληλένδετες είναιοι δύοπράξειςφαίνεταιαπότογεγονός ότιδημοσιεύθηκαντην ίδια 25 ημέρα. Υπό τις συνθήκες το αποτέλεσμα της προσφυγής αρ. 510/93επισφραγίζειτηντύχη τουδιατάγματος επίταξης. Οι προσφυγές επιτυγχάνουνμε ΑΚ75 έξοδα. 30 Αναφερόμενεςυποθέσεις: Γεωργίου ν.ΓενικούΕισαγγελέα
(1990)3ΑΛΛ. 1206 35 Συμεού ν. Δημοκρατίας
(1992)4ΑΛΛ. 4438, Ορφανούκ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1993)3ΑΛΛ.
- Προσφυγές. 40 Προσφυγές εναντίον τηςαπόφασηςτωνκαθ' ων ηαίτησημετην οποία επιτάχθηκε xaL απαλλοτριώθηκε ένα μικρό τμήμα του κτή ματοςτων αιτητριών που βρίσκεται στο χωριό Λαγουδέρα με σκο482 4 Χ.ΧΛ. Πέτσα κ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά. πόναμετατραπείσεπεζόδρομο. Στ.Κιττής,γιατις Αιτήτριες, 5 Γ.Στυλιανίδης,Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας,γιατους Καθ'ωνη αίτηση. Cur. adv. wit. 10 ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Τοεπίδικοκτήμαανήκειστις τρειςαιτήτριες εξ αδιαιρέτου. Βρίσκεται σε κεντρικό μέρος του χωριού Λαγουδέρα στην επαρχία Λευκωσίας. Ενα μικρό τμήμα του επιτάχθηκε και απαλλοτριώθηκεγιαναμετατραπείσεπεζόδρομο. Ηέκτασητουεί ναιμόλις 17τ.μ, Αςσημειωθεί ότιοιιδιοκτήτεςπαρακείμενωνκτη15 μάτωνπαραχώρησανδωρεάντμήματηςιδιοκτησίαςτουςγιαδημι ουργίατουπεζόδρομου. Το διάταγμα επίταξης δημοσιεύθηκε στην επίσημη εφημερίδα της 11/6/93(ΑΛ.Π. 979). Προσβάλλεται με την προσφυγή 509/
- 20 Στην ίδια έκδοση δημοσιεύθηκε και διάταγμα απαλλοτρίωσης (ΑΛ.Π. 962). Τούτο αποτελεί αντικείμενο της προσφυγής αρ. 510/
- Υστερααπόγραπτήαίτησητωνκαθώνεγκρίθηκε συνεκδίκασήτους. Τοπραγματικόκαινομικόυπόβαθροσυμπίπτεισεπολ λάκαιησυνάφειατωνδύοπροσφυγών είναιέκδηλη. 25 Ηαιτήτρια 1 σανσυνιδιοκτήτρια τουκτήματοςυπέβαλεένστα σηκατάτης σκοπούμενης απαλλοτρίωσης, αλλά δεν έγινε αποδε κτή. Οι αιτήτριες ισχυρίζονται ότι η ένσταση "ουδέποτεαπορρί φθηκενομότυπα"εννοώντας μεαυτόότι απορρίφθηκε απόαναρ30 μόδιοόργανο. Συγκεκριμένατοεπιχείρημαείναιότιστην γνωστο ποίησηαπαλλοτρίωσης,πουπροηγήθηκεσης 6/11/92, αναφέρεται όντως ηΕπιτροπήΔημόσιας Υγείας Λαγουδέρων (καθήςηαίτηση 1)σαν απαλλοτριώνουσα αρχή,όπως και στο διάταγμα απαλλο τρίωσης,αλλάτην ένσταση εξέτασεκαιαπέρριψεάλλο άσχετοόρ35 γανο,δηλαδή,η ΧωριτικηΑρχή τηςκοινότηταςαυτής. Πρέπεινασημειώσουμεκαιτο εξής παρεμφερές. Ηόλη διαδι κασίααπαλλοτρίωσηςξεκίνησεμετηνεπιστολήημερ.24/2/91 προς τον καθού2 ΈπαρχοΛευκωσίας. Τουζητήθηκεναθέσεισε λει40 τουργίατομηχανισμό αναγκαστικήςαπαλλοτρίωσης τηςεπίδικης έκτασης. Km συμμορφώθηκε με την παράκληση. Όπως προκύ πτει από την εν λόγω επιστολή (παράρτημαΑ στην ένσταση) η απόφαση για απαλλοτρίωση του ενδίκου κτήματος πάρθηκεαπό τηΧωριτικηΑρχή Λαγουδέρων. Ηίδιααρχήεπιλήφθηκεκαιτης 483 Νικήτας,Δ. Πέτσα κ.ά.ν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1994)ένστασης την οποίακαιαπέρριψεγιατους λόγους πουμνημονεύ ονταιστο παράρτημα Ζ. Είναιτο τρισέλιδο πρακτικότηςδιαδι κασίας που έχει σαν επικεφαλίδα τη φράση: "ΠρακτικάΣυνε δρίασηςΧωριτικής ΑρχήςΛαγουδέρων28/2/93". 5 Ηαντίκρουσητουσημείου αυτού απότουςκαθώνέχειωςάξο νατοάρθρο3τουπερίΔημόσιας Υγείας(Χωρίων) ΝόμουΚεφ.259, που τροποποιήθηκε από τους Ν.81/63,5/83, 71/87, 169/91,37/92 και 84/
- Προβλέπει για την καθίδρυση Δημόσιας Επιτροπής Υγείαςγιατιςαγροτικέςκοινότητες πουκατονομάζονταιστονπί- 10 νάκατουάρθρου2τουνόμου. Μεταξύτούτων είναικαιη κοινό τητα Λαγουδέρων. ΗΕπιτροπήαυτήαποτελείται απότονΠρόε δροκαιταμέλητηςΧωριτικής Αρχής. ΠρόεδροςτηςείναιοΠρό εδρος της τελευταίας. Ας σημειωθεί ότι το άρθρο 4 αναφέρεται στην ίδρυση και σύνθεση τέτοιας Επιτροπής σε χωριά που έχουν 15 περισσότερες τηςμιαςχωριτικέςαρχές. Καιτοάρθρο5στηνεγκα θίδρυσηκαισύνθεση τηςστην περίπτωσηομαδοποίησηςδύοή πε ρισσότερων γειτονικών χωριών. Οι καθών ισχυρίζονται ότι η αναφοράστην Χωριτικη Αρχή 20 από την Επιτροπή Δημόσιας Υγείας Λαγουδέρων οφειλόταν σε αβλεψία. Στηνγνωστοποίηση καιτοδιάταγμααπαλλοτρίωσηςεμ φανίζεται σαν απαλλοτριώνουσα αρχήηκαθής
- Ηαβλεψίαδεν είναι ουσιώδης δοθέντος ότι ησύνθεση τωνδύοσωμάτων είναιη αυτή. Εν πάση περιπτώσει, περαίνει η εισήγηση των καθών, το 25 Υπουργικό Συμβούλιοέδωσεπροηγουμένως τηνέγκριση τουστην απαλλοτρίωση,όπως προβλέπει το άρθρο6
(3)του περί Αναγκα στικής Απαλλοτρίωσης Νόμουτου 1962 (15/62). Η ΕπιτροπήΔημόσιας Υγείας έχει ρητήαπότο νόμο εξουσία 30 "να προβαίνη εις την αναγκαστικήν απαλλοτρίωσιν ιδιοκτησίας δι' οιονδήποτετων σκοπώναυτής,συμφώνως προς ταςδιατάξεις τουπερί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμουτου 1962": βλέπε άρθρο 7
(1)(κδ)του Κεφ.259, όπως τροποποιήθηκε απότο άρθρο 3τουνόμου 81/63. Μεταξύτωνσκοπών πουτάσσει ηπα- 35 ράγραφος (ιζ)τουεδ. 1 τουάρθρου7στην Επιτροπήείναιγενικά "ναπροάγητηνβελτίωσιν καιανάπτυξιντουχωρίου". Στηνυπό θεση Λονχία Γεωργίου ν. Γενικού Εισαγγελέα
(1990)3 ΑΛΛ. 1206, κρίθηκεότι οι παραπάνωδιατάξειςσυνερμηνευόμενες πα ρέχουν εξουσία στην Επιτροπή να απαλλοτριώνει ακίνητη ίδιο- 40 κτησία γιατην κατασκευή,βελτίωση και διεύρυνση δρόμων στην οικεία αγροτική κοινότητα. Ηερμηνευτική αυτήπροσέγγιση υιο θετήθηκεκαιστηναπόφασηΠαναγιώτηςΚυριάκου Σνμεονν.Δη μοκρατίας
(1992)4 ΑΛΛ. 4438. 484 I 4 Α.ΛΛ. Πέτσα χ.ά.ν.Δημοκρατίαςχ.ά. Νικήτας, Δ. Η αρμοδιότηταοργάνουνα εκδίδει διοικητικήπράξη καθορί ζεται αυστηράαπότονόμο. Ηικανότητατουαυτήαποτελεί όρο ήπροϋπόθεσηεγκυρότηταςτηςαπόφασης. Εχει λεχθείστηνπρο κείμενηπερίπτωσηότιηλήψη απόφασηςαπόάλλο όργανοδενεί5 ναιουσιώδηςλόγωτηςσύνθεσης τωνδύοοργάνων. Δενμπορώνα συμφωνήσω. Αν αφεθείναεπικρατήσει τέτοιο επιχείρημαηαρχή της νομιμότητας θαυποστεί βαθύκαι επικίνδυνο ρήγμα. ΗΕπίτ τροπήΔημόσιαςΥγείαςέχειχωριστήνομικήοντότητααπότηΧω ριτικηΑρχή. Οι αρμοδιότητες είναι διαφορετικέςκαι οριοθετσύ10 νταιαπότους οικείους νόμους, οι οποίοι τηνκαθιστούνανεξάρ τητηκαιαυθυπόστατη. Στην υπόθεσηΣνμεον, ανωτέρω,το διάταγμααπαλλοτρίωσης οχυρώθηκε ακριβώς επειδή οι ενστάσεις των θιγόμενων ιδιοκτη15 τώνδενεξετάστηκαναπότηνΕπιτροπήΔημόσιαςΥγείας Ύψωνα αλλά από το Υπουργείο Εσωτερικών και στη συνέχεια από το Υπουργικό Συμβούλιο. Η έγκρισητηςαπαλλοτρίωσης απότοτε λευταίο αυτόόργανο δεθεραπεύει την παρανομία. Όπως παρα τηρεί η απόφασηΣνμεονεπίτουθέματος: 20 "Η επιφύλαξητουάρθρου6
(3)δεναλλοιώνει ούτε μεταβάλλει τηνυποχρέωσητηςαπαλλοτριούσαςΑρχήςναεξετάσει ενστά σειςπουυποβάλλονται,ήνα προβεί στην έκδοση του διατάγ ματος· σκοπεί μόνο να διασφαλίσει ότι πριν την έκδοσηδια25 τάγματοςαπαλλοτρίωσης απότηναπαλλοτριούσαΑρχή,όπου αυτή είναι άλληαπότη Δημοκρατία,η απαλλοτρίωση πρέπει νατύχει καιτηςέγκρισης τουΥπουργικού Συμβουλίου. Είναι πρόδηλο ότι λόγωτηςδραστικότηταςτου μέτρου τηςαπαλλο τρίωσης, ηυιοθέτηση του απόαρχήάλληαπότηΔημοκρατία 30 τίθεται με τον τρόπο αυτόυπό την έγκρισητου Υπουργικού Συμβουλίου." Στηπροκείμενηπερίπτωσηούτεη απόφασηγια απαλλοτρίωση αλλ*ούτε ηπροβληθείσα ένσταση εξετάστηκε απότηνκαθήςηαί35 τησηΕπιτροπήΔημόσιαςΥγείαςΛαγουδέρων σαντηνκατάνόμο αρμόδιααρχή,αλλάαπόάλλο όργανο. Τίποτε απ' ό,τι συνέβη με τά(π.χ.δημοσίευση τουονόματοςτηςΕπιτροπήςσταδιατάγματα) δενμπορούσεναδιασώσει τηνπράξη,ηοποίαέπασχε στηγένεση της. Γιατουςλόγους αυτούςτοδιάταγμααπαλλοτρίωσηςακυρώ40 νεται. Από τουπάρχονυλικό είναιφανερόότιηεπίταξηδεδιενεργή θηκεμεμονωμένα αλλάσεσυνάρτησημετηναπαλλοτρίωσηγιανα επιταχυνθείηεκτέλεση τουέργου. Τοπόσοαλληλένδετες είναι οι 485 Νικήτας, Δ. Πέτσα κ.ά. ν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1994)δύοπράξειςφαίνεταιαπότογεγονός ότι δημοσιεύθηκαν τηνίδια ημέρα.Υπό τιςσυνθήκεςτοαποτέλεσματηςπροσφυγήςαρ.510/93 επισφραγίζειτηντύχητουδιατάγματοςεπίταξης. Αντικείμενο της υπόθεσης Καίτη ΟρφανούκαιΆλλοι ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1993)4 ΑΛΛ. 508, ήταν διάταγμαεπίταξης.Συσχετιζόταν με την απαλ- 5 λοτρίωση που έγινε στην υπόθεση Σνμεον, ανωτέρω. Ακυρώνο νταςκαιτην επίταξητοδικαστήριο είπε: "Η ακύρωση διοικητικής πράξης επενεργεί αναδρομικά και έναντι πάντων. Μετην ακύρωσηέχει εκλείψεικαιτο έρεισμα 10 για την επίταξη, οπόταν εκβαραθρώθηκε και το θεμέλιο της απόφασης " Η απόφαση, αντικείμενο της προσφυγής 509/93επίσης ακυρώνε ται. Οικαθώνναπληρώσουντοποσότων£75έναντιτωνεξόδων 15 των αιτητριών. Οι προσφυγές επιτυγχάνουν με £75,-έναντι των εξόδωντων αιτη τριών. 486