1 Α.Α.Δ. 23 Φεβρουαρίου, 1995 [ΚΟΥΡΡΗΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στές] ΛΟΥΚΑΣ Α.Χ'ΊΩΑΝΝΟΥ, Εφεσείων- Εναγόμενος, ν. ΘΕΛΜΑ ΜΠΟΥΚΑΡΙΟΣ, ΩΣΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΡΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙ ΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΠΟΒΙΩΣΑΝΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΠΟΥΚΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΩΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΟΥΣΑ ΤΟΥΣ ΝΟΜΙΜΟΥΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΥΣ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΩΜΕΝΟΥΣ ΤΟΥ ΩΣΑΝΩ ΑΠΟΒΙΏΣΑΝΤΟς, • Εφεσίβλητης - Ενάγουσας. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 8380). Αμέλεια — Ευρήματα Δικαστηρίου — Τελικήκρίση τον Δικαστηρίου ως προς την αμέλεια — Συμβατότητα μεβάση τα ευρήματα. Δικαστική γνώση— Αυτοκινητικό ατύχημα — Δικαστική γνώσησυνή θειας μοτοσικλετιστών — Ανεπίτρεπτη λήψη της συνήθειας υπόψη από το Δικαστήριο κατά τον επιμερισμό ευθύνης. Τα ευρήματα τουπρωτόδικου Δικαστηρίου ωςπροςταγεγονό τα της υπόθεσης δεν αμφισβητούνται. Ο εφεσείων-εναγόμενος προσπερνούσε από ταδεξιάσειρά αυτοκινήτωνπουκινούνταν με πολύαργήταχύτητα,γιαναστρίψει σεπάροδο δεξιάτου. Κτύπη σε πεζό που διασταύρωνεσχεδόν τρέχοντας διάμέσου των αυτο κινήτων απόαριστεράπροςταδεξιάσε σχέσημε την πορείατου. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο,επιμέρισε τηνευθύνηγιαίοατύχημα, 20% στον εφεσείοντα-εναγόμενοκαι80% στον πεζό. Εκτιμώντας τα γεγονότα, το Δικαστήριο αναφέρθηκεσεδικαστικήγνώσησυνήθειας των μοτοσυκλετιστών να προσπερνούν απότα δεξιά αυτοκίνητασε σειράότανκινούνταιαργά,γιανακαταλήξειστοσυμπέρασμαότι ο εφεσείων-εναγόμενος ενήργησε μεαυτότοντρόπο,επί ιδίωκινδύνω. Ο εφεσείων-εναγόμενος ισχυρίστηκε, ότι με βάσηταγεγονότα, θα έπρεπε να είχε απαλλαγείοποιασδήποτεευθύνηςγια το ατύχη131 Χ'ΐωάννου ν.Μπουκάριος
(1995)μα,ενώ ο εφεσίβλητος-ενάγων με αντέφεσήτου,ότι θαέπρεπε να αποδοθεί πλήρης ευθύνηστον εφεσειοντα ήτουλάχιστο, ποσοστό μεγαλύτερο του20%. 5 Αποφασίστηκε, ότι:
(1)ΗτελικήκρίσητουΔικαστηρίουγιατηναμέλεια,δενσυνάδειμε ταγεγονότα όπωςτα διατύπωσε.
(2)ΤοΔικαστήριο έλαβε ανεπίτρεπτα δικαστική γνώση μιας συνήθειας μοτοσυκλετιστών όπως το ίδιο τη χαρακτήρισε,να προσπερνούν απότα δεξιά προπορευόμενα αυτοκίνηταπου κινούνται αργά,επειδήοδηγούνμικρόκαιευέλικτοόχημα. 10
(3)Μεβάση ταγεγονότα,όπωςέγινανδεκτάαπότοΔικαστήριο,ο 15 εφεσείων - εναγόμενος,δενείχεκαμιά αμέλειαγιατο ατύχημα, τοοποίο οφειλόταν στογεγονός ότι οπεζόςδιασταύρωνεσχε δόντρέχονταςδιάμέσουαυτοκινήτωνυπόπεριστάσεις πουδεν τουπαρείχαντηνευκαιρίανααντιδράσει. 20 Η έφεση έγινε δεκτή. Ηαντέφεσή απορρίφθηκεμεέξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 25 Πουρίκκοςν. Βασιλείου
(1993)1ΑΛΛ.
- Έφεση. Έφεσηαπότον εναγόμενο κατά'τηςαπόφασηςτου Επαρχίακού Δικαστηρίου Λεμεσού (Αναστασίου, Π.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 4 Μαρτίου, 1991 (Αρ. Αγωγής 1694/86) με τηνοποίαεπιμέ ρισετηνευθύνητουεφεσειοντα σχετικά μετροχαίοατύχημαπου επεσυνέβη στη Λεμεσό,σε ποσοστό 20%. 30 35 Στ. Ερωτοκρίτον (χα),γιατον Εφεσειοντα. Π.Δημητρίου με Ζ. Λεμή, γιατην Εφεσίβλητη. Cur. adv. wit. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Την απόφασητου Δικαστηρίου θαδώσει ο δικαστής Χρίστος Αρτεμίδης. 132 40 1 Α.ΑΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 ΧΊωόννου ν. Μπονκάβιος ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ.: Στις31.8.85μεταξύ7.00 και8.00 τοβράδυ ο εφεσείων-εναγόμενος οδηγούσε την μοτοσυκλέττα του στην οδό Γρίβα ΔιγενήΛεμεσός,ακολουθώντας σειρά αυτοκινήτων, που κινούνταν με πολύ αργό ρυθμό, τόσο που κάποτε σταματούσαν λόγωτηςπυκνήςτροχαίας. Πρόθεση του ήταννα στρί ψει σε μια πάροδοδεξιά,γι* αυτόκαι άρχισε να προσπερνάτα οχήματα καινα οδηγεί στο μέσοτου δρόμου,τρίαπόδιαδεξιόχερα του κέντρου του. Την ίδια ώρα ο George Boukariosπρο σπάθησεναδιασταυρώσει τοδρόμο απόαριστεράσταδεξιά,σε σχέση με την πορείατου εφεσειοντα, μεγρήγορο σχεδόν τρεχτό βήμα, διαμέσου των κινούμενων αυτοκινήτων. Στην προσπά θεια του αυτή συγκρούστηκε με τη μοτοσυκλέττα του εφεσειο ντα. Δυστυχώς οτραυματισμόςτουήτανμοιραίος. Ηδιαχειρί στρια της περιουσίας του με αγωγήστο Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού αξίωνε τις επιτρεπόμενες από το νόμο αποζημιώσεις, που συμφωνήθηκαν,στη βάσητης πλήρους ευθύνης, προκαταρ κτικά της δίκης στο ποσό των £40,
- Ησυζήτηση τηςυπόθε σης έγινεγια τοζήτηματης ευθύνης. Δεν αμφισβητούνται τα ευρήματατου πρωτόδικου Δικαστη ρίουωςπροςταγεγονότατηςυπόθεσης. Οεφεσείων όμως ισχυ ρίζεται πως, σύμφωνα με αυτά, θα έπρεπε να απαλλαγεί οποι ασδήποτεευθύνης,ενώτοΔικαστήριο επιμέρισε την ευθύνητου στο 20%. Από την άλλημεριά,ηεφεσίβλητη-ενάγουσα μεαντέφεσηπροτείνει στοΔικαστήριο πωςηπρωτόδικηαπόφασηείναι εσφαλμένη, γιατί θα έπρεπε να αποδοθεί πλήρης ευθύνη στον εφεσειοντα, ήτουλάχιστο μεγαλύτερο ποσοστό του 20%. Όπως είπαμε πιο πριν, τα ευρήματατου Δικαστηρίου,αναφορικά με τα γεγονότα δεν αμφισβητούνται. Οι περιστάσεις, κάτωαπότις οποίες έγινεχοδυστύχημαείναι απλές.Συνοψίζο νται ουσιαστικά σε μια σύντομη παράγραφο σχην πρωχόδικη απόφασηπουθαπαραθέσουμεαυτούσιαγιατί έχεισχέσημεαυ τά που θα ακολουθήσουν, και θασχολιάσουμε σε σχέση με την επόμενη παράγραφοτης υπό έφεσηαπόφασης. Λέει τοπρωτό δικο Δικαστήριο: "Στηπροκειμένη περίπτωσηο αποβιώσαςκάλυψε 18πόδια από τα30πόδιαπουήταντοπλάτοςτουδρόμουβγαίνονχαςδιάμέσου τουκενούπουυπήρχεμεταξύτων αυτοκινήτων καιτο δυ στύχημαέγινεαμέσως μόλιςβγήκεαπότοκενότούτοκαιόταν ήδηη μοτοσυκλέττα τουΕνάγονταήτοήδηκοντάτου. Μεαυτά ταδεδομένα μπορεί έναςναπει ότι δεν έπρεπε νααναμένεχαι 133 Αρτεμίδης, Λ. Χ'Ίωάννου ν. Μπονκάριος
(1995)ότικάποιοςπεζόςθαέβγαινε μέσααπό ταενλόγωαυτοκίνητα. (ΥπόθεσηΒίκηςν. Νεοφύτου Πολ.Έφεση7376(ανωτέρω)." Ητελικήκρίση όμωςτουπρωτόδικουΔικαστή αναφορικά με την αμέλεια,όπως εκφράζεταιστην παράγραφο που ακολουθεί, δε συνάδει μεταγεγονότα όπως διατυπώνονταιαπόαυτόναμέ σως πιοπάνω. Διαβάζουμε στην παράγραφοπουακολουθεί: "Δεν μουδιαφεύγει όμως το γεγονός ότι το προσπέρασματων 2-3 αυτοκινήτων πουοΕναγόμενος έκαμε στο σημείον εκείνο του δρόμου (κέντρο του δρόμου) που δεν υπήρχανδιαχωρι στικές γραμμές, κάτι που ως γνωστόν είθισται στην Κύπρον ναγίνεται απότουςοδηγούςδικύκλων οχημάτων,τοέκαμεεπ' ιδία)κινδύνω και θαέπρεπενα οδηγάκατάτέτοιο τρόποπου να μπορούσε πάραυτα να αντιμετωπίσει μια περίπτωση αναγκαιότητας (... immediately deal with an emergency) υπόθεση Ciarks v. Winchurch(ανωτέρω)." 5 10 15 Έχουμε τη γνώμη πως ο πρωτόδικος δικαστής έλαβε, ανεπί τρεπτα,δικαστικήγνώση μιας συνήθειας όπως ο ίδιος τηθεώρη- 20 σε των μοτοσυκλετιστών να προσπερνούν προπορευόμενα οχή ματαμεάνεση επειδήοδηγούν ένα μικρό και ευέλικτο στηδιακί νησηόχημα. Το ουσιαστικό όμως ερώτημα,πουείχενα απαντή σει δε βασιζόταν στις συνήθειες κατά την οδήγηση των μοτοσι κλετιστών, αλλάανο εφεσείων επέδειξε οποιαδήποτεαμέλεια. 25 Μεταγεγονότα όπως έγιναν αποδεκτά απότον πρωτόδικοδι καστή,πουπαραθέτειστηνπρώτη παράγραφο,οεφεσείων δενεπέ δειξε καμιάαμέλεια. Το δυστύχημα οφειλόταν αποκλειστικά στο γεγονός ότι ομακαρίτηςμεγρήγοροή τρεχτόβήμαόρμησεναδια- 30 σταυρώσει το δρόμοαπόαριστεράπρος ταδεξιά,σε σχέσημετην πορεία τουμοτοσυκλετιστή περνώνταςμάλιστα διαμέσουτωνκι νουμένων οχημάτων. Οεφεσείων βρισκότανσεπολύκοντινήαπό στασηαπότο μακαρίτηπριν απότησύγκρουση καιδεν τουπαρε χότανηευκαιρίανακάμειοτιδήποτεγιανατηναποφύγει. 35 Ο δικηγόροςτηςεφεσίβλητης εισηγήθηκε στοΔικαστήριο πωςο εφεσείων όφειλε να,δει το θύματουλάχιστο ότανξεπρόβαλεαπό τα κινούμενα οχήματα. Ο δρόμος είχε πλάτος 30 πόδια. Ησύ γκρουσηέγινεστα 18π. Αν ληφθεί υπόψητοσύνηθεςπλάτοςενός 40 αυτοκινήτου,που είναι περίπου5-7 π.,καιτο περιθώριο πουδυ νατόναάφηναν απότοαριστερόπεζοδρόμιοκαικέντροτουδρό μου,τότεσημαίνει πωςτοθύμαπροχώρησεαπότακινούμεναοχή ματα,μέχρι τουσημείου σύγκρουσης περίπου8π. Απόσταση,που 134 1 Α.Α.Δ. Χ'Ίωάννου ν. Μπουκάριος Αρτεμί&ης, Δ. κατά την εισήγηση του δικηγόρου της εφεσίβλητης, ήταν αρκετή γιαναδώσει τηνευκαιρίαστον εφεσειοντα νατον προσέξει. 5 10 15 20 Και απλήεπαναδιατύπωσητης πιοπάνωεισήγησης του δικηγόρου της εφεσίβλητης καταδείχνει πως δεν μπορεί ναευσταθήσει,γιατίπροϋποθέτειαριθμητικούςυπολογισμούς πάνωσεστοι χεία και γεγονότα πουδεν ήσαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Πα ραπέρα,προχωρεί μενεφελώδεις θεωρητικούς συλλογισμούς. Το άλλο ζήτημα που μας απασχόλησε, είναι η εισήγηση του δικηγόρου της εφεσίβλητης πως οεφεσείων παραδέκτηκεενοχή, για αμελή οδήγηση σε ποινική κατηγορία που του προσάφθηκε σχετιζόμενη με το επίδικο δυστύχημα. Ηπαραδοχήαυτή,προ τείνει οσυνήγορος, αποδεικνύει στοιχείο αμέλειας πουθάπρεπε νααξιολογηθεί ορθάαπότο δικαστήριο. Όπωςέχει υποδειχθεί στην απόφαση του Εφετείου, στην Πονρίκκος ν. Βασιλείου,
(1993)1 Α.Α.Δ. 256, η παραδοχή ενοχής σε ποινική υπόθεση αποτιμάται σε συνάρτηση προς τα γεγονότα που θεωρήθηκαν ότι στοιχειοθετούν το αδίκημα,γιανααξιολογηθεί η αποδεικτική σημασία της στην αστική δίκη.Από το φάκελο της ποινικής υπόθεσης διαπιστώνεται πωςο εφεσείων δενπαραδέκτηκεγεγο νότα που να αποτελούν στοιχείο αμέλειας στην εκόικασθείσα αστικήαγωγή. Ταγεγονότα στην ποινικήκαιαστική διαδικασία ήταν αυτάπουαναφέρουμεπιοπάνω. 25 30 Η έφεση επομένως επιτρέπεται. Η αντέφεσή απορρίπτεται., Η απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου ακυρώνεται, καθώς και ηδιαταγή τουγια έξοδα. Η αγωγήτης εφεσίβλητης απορρί πτεται. Υπό τις περιστάσεις δε γίνεται οποιαδήποτεδιαταγή για έξοδα,μήτε στο πρωτόδικοΔικαστήριο, ούτε καιεδώ. Η έφεσηεπιτρέπεται. Η αντέφεσή απορρίπτεται χωρίς διαταγή για έξοδα. 135