(1995)27 Φεβρουαρίου, 1995 [ΚΟΥΡΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ/στές] ΑΝΔΡΕΑΣ ΧΑΤΖΗΠΑΝΝΗΣ, Εφεσείων, ν. ςΤΑΜΑΤΙΑς ΚΟΥΜΑςΗ, Εφεσίβλητης, ν. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΟΥΜΑΣΗ, Τριτοδιάδικου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.8360). Αυτοκινητικό ατύχημα — Είσοδοςσεκύριο δρόμοαπό πάροδο—Πα ραγνώριση σήματος ΑΛΤ — Καθήκον οδηγού σε κύριο δρόμο — Ορατότητα από τον κύριο δρόμο στην πάροδο. Μαρτυρία — Αυτοκινητικό ατύχημα — Προσαγωγή κατάθεσης που δόθηκε στην αστυνομία ως τεκμηρίου σεπολιτική δίκη γιααποζη μιώσεις — Παραδοχή διάδικου εναντίον του συμφέροντος του. 5 Τροποποίηση Δικογράφων — Τροποποίηση έκθεσης απαιτήσεως — Απαίτηση γιααποζημιώσειςλόγωπλήρους καταστροφήςαυτοκινήτου σεατύχημα — Επιδίκαση αποζημιώσεων για επιδιόρθωση— Τροπο ποίησημεδιάταγμα τονΕφετείου. Για ζημιές που έπαθεσε αυτοκινητικόατύχημαπου επεσυνέβη όταν ο εφεσείων-εναγόμενος εισήλθε απόπάροδοσε κύριο δρόμο χωρίς νασταματήσει σεΑΛΤ, τοπρωτόδικοΔικαστήριοεπεδίκασε £5.900 στην εφεσίβλητη-ενάγουσα ως αποζημιώσειςαφούηύρε ότι ο τριτοδιάδικος σύζυγος της, οδηγός του αυτοκινήτου στο οποίο ήταν επιβάτιδα δεν είχε καμιάευθύνη. 10 15 20 Στοποσό συμπεριλαμβάνετοκαικονδύλι£1.500 για επιδιόρθω- 150 1 Α.Α.Δ. Χατζι^γιάννης ν. Κουμάση κ.ά. σητου αυτοκινήτου ενώ ηέκθεσηαπαιτήσεωςπεριείχε αξίωσηγια ολικήκαταστροφή του. 5 10 15 20 Τοατύχημαεπεσυνέβη,ότανοτριτοδιάδικοςοδηγούσε το αυτοκίνητο της συζύγου του εφεσίβλητης -ενάγουσας κατά μήκος της Λεωφόρου Στρατηγού ΤιμάγιαστηΛάρνακα καιο εφεσείων - ενα γόμενος βγήκεαπό τηνοδόΡαφαήλ ΣάντηκαιμπήκεστηΛεωφόρο παραλείπονταςνα σταματήσει στο ΑΛΤ. Κατά την ακρόαση της υπόθεσης το πρωτόδικο Δικαστήριο αποδέκτηκενακατατεθείηκατάθεσητουτριτοδιάδικουστηναστυ νομία γιατο ατύχημα,σαν τεκμήριο. Το πρωτόδικο Δικαστήριο ηύρε ότι ο εφεσείων - εναγόμενος εισήλθεστονκύριοδρόμοχωρίς νασταματήσει στο ΑΛΤ καιεφάρμοσε ταφρένατουπολύαργά,μεαποτέλεσμαναακολουθήσει σύγκρουση. Ο συνήγορος του εφεσείοντα-εναγόμενου, ισχυρίστηκε ότι ο τριτοδιάδικος είχεσυντρέχουσα αμέλειαεπειδήαφ' ενός δενείδετο αυτοκίνητοτουεφεσείοντα κατάμήκοςτηςοδούΡαφαήλΣάντηκαι αφ' ετέρου επειδήη ταχύτητα τουήτανυπερβολικήυπότις περιστάσεις. Αποφασίστηκε, ότι: 25 30
(1)0 τριτοδιάδικος δεν είχεκαμιάαμέλεια για το ατύχημα·οοδη γός οχήματος που οδηγεί κατά μήκος κυρίου δρόμου δε χρειά ζεται, εκτός αν υπάρχουν τέτοιες συνθήκες που ναπροδιαθέ τουνγιαένατέτοιοενδεχόμενο,ναπροβλέψει ότι άλλος οδηγός θα μπει απόπάροδοστον κύριο δρόμο χωρίς πρώτανασταματήσεικαιβεβαιωθείότι είναι ασφαλέςνατοπράξει. 35
(2)Υπήρχαν σπίτιακαιαπότις δύοπλευρές τηςπαρόδουπουεμπό διζαντηνορατότητατουτριτοδιάδικουαπότονκύριοδρόμο- κα νέναςοδηγόςδενέχεικαθήκονναμειώνει τηνταχύτηταή να χρησιμοποιεί ταφρένακάθεφοράπουπλησιάζει σεπάροδο. 40
(3)Εσφαλμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την κατάθεση τουτριτοδιάδικουστην Αστυνομία σανμαρτυρίααναφορικάμε τα γεγονότα και συνθήκες του ατυχήματος,αντικρύζοντάςτην σανναέγινεδυνάμειτουάρθρου4 τουπερί Αποδείξεως Νόμου Κεφ.9,ενώζητήθηκενακατατεθείωςπροηγούμενηδήλωσηδια δίκου που περιείχε παραδοχέςεναντίον του συμφέροντος του, δηλαδή με βάση την εξαίρεση του Κοινοδικαίου στον κανόνα της εξ* ακοής μαρτυρίας,ηάρνηση όμως του Δικαστηρίου δεν 151 Χοτζηγιάννης ν.Κουμάσηκ.ά.
(1995)επηρέασε ουσιαστικά ήκαθόλουτηνυπόθεση τουεφεσείονταεναγόμενου,επειδήταίδιαγεγονότα επαναλήφθηκανκατά την προφορικήμαρτυρίατουτριτοδιάδικου.
(4)Όπως η έκθεση απαιτήσεως τροποποιηθεί ώστε να περιλάβει 5 αξίωσηαποζημιώσεωνγιαεπιδιορθώσεις τουαυτοκινήτου,επει δήτοπρωτόδικοΔικαστήριοανάλυσεεμπεριστατωμένατηνενώ πιον τουμαρτυρίασχετικά μετιςαποζημιώσεις πουέπρεπε να επιδικάσεικαιέδωσεεπαρκείςλόγουςγιααυτήνπουαποδέκτηκε. 10 Ηέφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 15 Varnakides ν, PapamichaelandAnother
(1970)1 C.L.R. 367, HalidKemai v. Kasti
(1962)C.L.R. 317. 'Εφεση. 20 Έφεση απότονεναγόμενο κατά τηςαπόφασηςτου Επαρχια κούΔικαστηρίουΛάρνακας(Νικολαΐδης,Π.Ε.Δ.)πουδόθηκεστις 30.1.91 (Αρ.Αγωγής 2670/87)μετηνοποίαεπιδίκασε στηνεφεσί βλητητοποσότων£5.900ωςαποζημιώσειςγιαζημιέςπουυπέστη τοαυτοκίνητοτηςεφεσίβλητης-ενάγουσας σετροχαίοατύχημα,το οποίο οφειλόταν στην αποκλειστική αμέλειατου εφεσείοντα. 25 Γ.Πιττάτζης, γιατονΕφεσείοντα. Ν.Οικονόμου,για την Εφεσίβλητη. 30 Ν.Οικονόμου γιαΤ. Οικονόμου, γιατονΤριτοδιάδικο. Cur.adv. wit. 35 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώσει ο Δικαστής Α. Κούρρης. ΚΟΥΡΡΗΣ,Δ.: Η έφεσηστρέφεται εναντίοντηςαπόφασηςτου Εποχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας,μετηνοποίαεπιδίκασεστην εφεσίβλητητο ποσό των£5.900ωςαποζημιώσεις για ζημιές που υπέστη το αυτοκίνητοτηςεφεσίβλητης-ενάγουσας σετροχαίοατύ χημα,τοοποίο οφειλόταν,σύμφωνα μετηναπόφασητου πρωτό δικουΔικαστηρίου,στην αποκλειστικήαμέλειατου εφεσείοντα. 152 40 1 ΑΛΛ. Χατζηγιάννης ν. Κουμάσηκ.ά. Κούββης, Δ. Το πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάσισε ότι δεν αποδείχτηκε ευθύνη από μέρους του τριτοδιάδικου και συνεπώς ο τριτοδιάδικος δεν υποχρεούται σε οποιαδήποτε συνεισφορά. 5 Ο συνήγορος του εφεσείοντα ισχυρίστηκε ό ;Lδεν ήταν ο απο κλειστικός υπαίτιος του επίδικου τροχαίου ατυχήματος. Ισχυρί ζεταιότιοτριτοδιάδικοςυπέχει ευθύνηγιασυντρέχουσα αμέλεια. Ταγεγονότα σε συντομία είναι τα εξής: 10 15 20 25 30 Στις20/3/87στη διασταύρωση της ΛεωφόρουΣτρατηγούTLμάγια,οτριτοδιάδικος πουείναι σύζυγος της εφεσίβλητης, οδη γούσετοόχηματηςυπ' αριθμό εγγραφήςSD646 κατάμήκος της Λεωφόρου ΣτρατηγούΤιμάγια. Την ίδια στιγμή ο εφεσείοντας οδηγούσε τοόχηματουυπ' αριθμό εγγραφής SD683κατάμήκος της Οδού Ραφαήλ Σάντηκαι παρέλειψε να σταματήσει στο ση μείο "ΑΛΤ" που βρίσκεται στη συμβολή της Οδού ΡαφαήλΣά ντη με τη Λεωφόρο Στρατηγού Τιμάγια. Μπήκε στην πορεία του αυτοκινήτου της εφεσίβλητης και συγκρούστηκε βίαια με αυτό. Το σημείο σύγκρουσης είναι μέσα στη ΛεωφόροΣτρατη γού Τιμάγια και απέχει 5 περίπου πόδια απότη νοητή γραμμή που ενώνει τους δύο δρόμους. Το αυτοκίνητο του εφεσείοντα άφησε ίχνη τροχοπέδησης μήκους 55 ποδιών. Η εκδοχή του εφεσείοντα είναι ότι ηπινακίδαμε το σήμα του "ΣΤΟΠ"κατάμήκοςτης ΟδούΡαφαήλ Σάντη,ήτανκαλυμμένη πί σωαπόβουνόχωμάτωνκαικλαδιάκαιδεφαινόταν. Όταναντιλή φθηκε φώτα στο δρόμο και ξαφνικάκατάλαβεότι πρέπει ναπλη σιάζει στηΛεωφόροΣτρατηγούΤιμάγια,χρησιμοποίησε ταφρένα του, αλλάδεν μπόρεσε νααποφύγειτησύγκρουση μετοόχημαπου οδηγούσε ο τριτοδιάδικος κατάμήκος τουκύριου δρόμου. Οεφε σείοντας ισχυρίστηκε on ηταχύτητατουτριτοδιάδικουήταν μεγά λη,ενώ η δικήτου είχεμηδενιστεί όταντο αυτοκίνητο του έμπαινε στηΛεωφόροΣτρατηγούΤιμάγια. 35 40 Ηεκδοχή τουτριτοδιάδικουείναι ότι ενώ οδηγούσε κατά μή κος της Λεωφόρου ΣτρατηγούΤιμάγιακτυπήθηκε ξαφνικάαπό το αυτοκίνητο του εφεσείοντα το οποίο δεν είχε την ευκαιρία προηγουμένως να αποφύγει ήκαι να δει.' Είπε επίσης, ότι δεν μπορούσε να δει μέσα στην πάροδοκαι ότι είδε το αυτοκίνητο του εφεσείοντα μόλις δευτερόλεπτα πριν γίνει η σύγκρουση. Ο πρωτόδικος Δικαστής αποδέχτηκε τη μαρτυρία του τριτο διάδικου αναφορικά με τον τρόπο που έγινε το ατύχημααπορ153 Κούρρης,Δ. Χατζηγιάννηςν. Κουμάσηκ.ό.
(1995)ρίπτονταςως εντελώςαβάσιμηκαιαναληθήτην εκδοχήτου εφε σείοντα και βρήκε ταγεγονότα ως εξής: "Εν όψειτων πιοπάνωκαταλήγωσταακόλουθαευρήματαόσον αφοράτον καταμερισμό της ευθύνης γιατο δυστύχημα. Τοδυ5 στύχημα έγινεότανο Γεώργιος Κουμάσης (τριτοδιάδικος) οδη γούσετο αυτοκίνητο του στη Λεωφόρο ΣτρατηγούΤιμάγια. Ο εναγόμενος παράλειψενασταματήσειστοσημείοαλτπουυπήρ χε στην οδό ΡαφαήλΣάντηκαι πριν απότησυμβολήτης με τη Λεωφόρο. Ο εναγόμενος (εφεσείοντας) αντιλήφθηκετηντελευ- 10 ταίαστιγμή απόταφώτατωναυτοκινήτωνότιπλησίασε στη Λε ωφόρο και στην προσπάθεια του να σταματήσει, εφάρμοσε τα φρένατουαυτοκινήτουτου, προσπάθειαόμως πουαποδείχθηκε ανεπιτυχήςαφούτοαυτοκίνητοτουεναγομένου εισήλθεστη Λε ωφόρο ΣτρατηγούΤιμάγιακαι ιδιαίτεραστην πορείατου αυτό- 15 κινητού της ενάγουσας (εφεσίβλητης) με αποτέλεσμα ναεπακο λουθήσει σφοδρή σύγκρουση η οποία είχε σαν αποτέλεσμα τα δύοαυτοκίνητανακαταλήξουνσεπαρακείμενοανοικτόχώροσε απόσταση 145 από τοσημείο σύγκρουσης.". 20 Όπως αναφέραμε πιο πάνω,ο συνήγορος του εφεσείοντα δεν ισχυρίστηκε ότι ο εφεσείοντας δεν υπέχει ευθύνη για την εν λόγω σύγκρουση. Ισχυρίζεται όμως ότι ο τριτοδιάδικος ευθύνεται για συντρέχουσα αμέλεια. Ηεισήγηση -;ουστηρίζεται στο γεγονός ότι ο τριτοδιάδικος δεν είδε το όχημα ιου εφεσείοντα κατάμήκος της 25 Οδού Ραφαήλ Σάντηκαι ότι ηταχύτητα του τριτοδιάδικου ήταν υπερβολική υπότις περιστάσεις. Ο λόγος αυτός της έφεσης δεν ευσταθεί καθότι έχει επανειλημ μένα λεχθείότι οοδηγός οχήματος πουοδηγεί κατάμήκοςκυρίου 30 δρόμου,δεν χρειάζεται, εκτός ανυπάρχουν συνθήκες τέτοιες που να προδιαθέτουν για ένατέτοιο ενδεχόμενο, ναπροβλέψει ότι άλ λος οδηγός θα μπει απόπάροδοστον κύριο δρόμο,χωρίς πρώτα να σταματήσει και να βεβαιωθεί ότι είναι ασφαλές να το πράξει (Βλέπε, μεταξύ άλλων, Varnavas G. Varnakides v. Christos 35 Papamichael and Another
(1970)1 C.L.R.367). Στην παρούσα περίπτωση υπήρχαν σπίτια και από τις δύο πλευρές τηςπαρόδουκαιέναςπουοδηγούσεκατάμήκοςτης Λε ωφόρου Τιμάγια δεν \moQCύσε ναδει κατάμήκος της Οδού Ραφαήλ Σάντη. Περιπλέον, κανένας οδηγός δεν έχει καθήκον να μειώνει την ταχύτητα του και να εφαρμόζει τα φρένα του κάθε φορά που πλησιάζει σε πάροδο. Συνεπώς, ορθάτο πρωτόδικο 154 40 1 A.A.A. Χατζηγιάννης ν, Κουμάσηκ.ά. Κούρρης, Δ. Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το τροχαίο ατύχημα οφειλόταν στην αποκλειστική αμέλεια του εφεσείοντα. 5 10 15 20 25 30 35 40 Αλλος λόγος έφεσης είναι ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα δεν δέχτηκε ναπαρουσιαστεί ως Τεκμήριο η κατάθε ση του τριτοδιάδικου στην Αστυνομία για σκοπούςπαραδοχής γεγονότων ήκαιαμέλειας τουγιατο ενλόγωατύχημα. Ο συνήγορος του εφεσείοντα εισηγήθηκε ότι οτριτοδιάδικος έδωσεκατάθεσηστην Αστυνομία αναφορικά με ταγεγονότακαι συνθήκες του ατυχήματος, κατάθεση που περιείχε στοιχεία ως προς την παράλειψητουτριτοδιάδικουνααντιληφθεί τοόχημα του εφεσείοντα έγκαιρα, να εφαρμόσει έγκαιρα τα φρένα του οχήματος πουοδηγούσε, ως προς την ορατότητααπότην πλευράτηδικήτουήκαισυναφήγεγονότα σχετικά μετηνευθύνητου τριτοδιάδικου,ευθύνηγιατηνοποίαπροσεπικλήθηωςδιάδικος. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο αντιμετώπισε τηναίτησητουκ. Πιττάτζηγιανακατατεθείωςμαρτυρίαήκατάθεσητουτριτοδιάδικου πουδόθηκεστην Αστυνομία ως ναεγένετοδυνάμει τουάρθρου4, τουπερί Αποδείξεως Νόμου,Κεφ.9καιαπέρριψε την αίτηση αυ τήγιατίδενπληρούσε τιςπροϋποθέσεις τουάρθρου αυτού. Είναι όμωςκαθαρόαπότοπρακτικότηςδιαδικασίαςότιοκ. Πιττάτζης είχεζητήσει ναδοθεί αυτήηκατάθεσηόχι δυνάαειτου άρθρου4, αλλάωςπροηγούμενηδήλωσητουδιάδικουπουπεριείχε παραδο χές εναντίον του συμφέροντος του,δηλαδήμε βάσητην εξαίρεση του Κοινοδικαίου στο γενικό κανόνατηςεξ' ακοής μαρτυρίας. Όπως ανέπτυξε ενώπιον μαςοκ. ΓΚττάτζης οι παραδοχές αυτέςαφορούνδήλωσητουτριτοδιάδικουότιουδέποτε είδετονενα γόμενοναεξέρχεται απότηνπάροδοόπωςεπίσηςκαιτηνταχύτη τατου. Είναιόμως φανερόαπότημαρτυρίαπουδόθηκεστηδίκη προφορικά απότον εφεσείοντα (εναγόμενο),ότι παραδέχθηκε και κατά τη διάρκεια της προφορικής αυτής μαρτυρίας τα γεγονότα αυτά ώστε ηάρνηση του Δικαστηρίου να δεχτεί ως μαρτυρίατην κατάθεση δεν επηρέασε ουσιαστικά ή καθόλου την υπόθεση του εφεσείοντα (εναγόμενου). Ως εκ τούτου παρόλο ότι είμαστε της γνώμης ότιη ενδιάμεση απόφασηήτανλανθασμένη,εντούτοις βρί σκουμεενόψειτωνπιοπάνωπαρατηρήσεων μαςότι δεν επηρέασε την έκβασητηςδίκηςτογεγονός αυτόκαιδεν μπορεί νααποτελέ σει λόγογιααποδοχήτης έφεσης. Αλλοςλόγοςέφεσης είναι ότιτοπρωτόδικοΔικαστήριο εσφαλ μένα επιδίκασε στην εφεσίβλητη αποζημιώσεις για επιδιορθώσεις 155 Κούρρης,Δ. Χατζηγιάννης ν. Κουμάση κ.ά.
(1995)τουοχήματοςτης,καθότιτούτοδεναποτελούσε επίδικο θέμα. Ο συνήγορος του εφεσείοντα εισηγήθηκε ότι ημοναδικήαπαί τηση της εφεσίβλητης στην Έκθεση Απαιτήσεως ήταν για αποζη μιώσειςγιαπλήρηκαταστροφή τουοχήματοςτηςκαιημαρτυρία πουπαρουσίασεαποσκοπούσεσετούτοκαιμόνο τοθέμανααπο δείξει πλήρηκαταστροφή του οχήματοςτης,ηδευπεράσπισητου εφεσείοντα αφορούσεαυτόβασικάτοθέμα. Ενώηεφεσίβλητηδεν αξίωσε αποζημιώσειςγιαεπιδιορθώσεις,τοΔικαστήριο επιδίκασε σ' αυτήν αποζημιώσεις για επιδιορθώσεις, οι οποίες δεν αποτελούσαν επίδικοθέμα. Ενπάσηπεριπτώσει,εισηγήθηκε ότιοιαπο ζημιώσεις που επιδίκασε το πρωτόδικο Δικαστήριο προς όφελος τηςεφεσίβλητης ήτανυπερβολικέςκαιδενστηρίζοντανστη μαρτυ ρίαπουδόθηκε. Επίσης,οσυνήγορος τουεφεσείοντα ισχυρίστηκε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα επιδίκασε £1.500 προς όφελοςτηςεφεσίβλητης γιαεπιδιορθώσεις πουενδεχόμεναθαπλή ρωνε ανδεν επιδιόρθωνε τοόχημακάποιοςΦραγκούλληςοοποί ος ισχυρίστηκε ότι ωφελήθηκε περίπου£1.500 από εκπτώσεις. Ο πρωτόδικοςΔικαστήςανέλυσεεμπεριστατωμένατημαρτυρία ενώπιον του σχετικά μετιςαποζημιώσεις πουέπρεπενα επιδικά σει στην υπόκρίσηέφεση καιέδωσεεπαρκείςλόγουςγιατημαρτυ ρία την οποίααποδέχτηκεκαισυμφωνούμε μετηναπόφασηαυτή. Δεν υπάρχειτρωτόσημείοστοοποίο μπορούμεναεπέμβουμε. 5 10 15 20 25 Συμφωνούμε όμως με το συνήγορο του εφεσείοντα ότι ημο ναδική απαίτηση της εφεσίβλητης στην Έκθεση Απαιτήσεως ήτανγιααποζημιώσειςγιαπλήρηκαταστροφήτουοχήματοςτης και η μαρτυρίαπου παρουσίασε αποσκοπούσε σε τούτο καιμό νο το θέμα. Δεν αξίωσε αποζημιώσεις για επιδιορθώσεις. Σεαυτότο στάδιο μπορούμε ναδιατάξουμετην τροποποίηση τηςΕκθέσεως Απαιτήσεως καιδιατάσσουμεόπωςτροποποιημένη Έκθεση Απαιτήσεως καταχωρηθεί στο Δικαστήριο, μαζί με το διάταγμα του Εφετείου. Μέχρις ότου ητροποποιημένη Έκθεση Απαιτήσεως καιτοδιάταγμακαταχωρηθούν,ηεκτέλεσητηςαπό φασης αναστέλλεται (ΒλέπεHalilKemal v.GeorghiosΜ. Kasti
(1962)C.L.R.317, στη σελίδα 323). Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η έφεση αποτυγχάνει και απορρίπτεται με έξοδα εις βάροςτου εφεσείοντα. Η έφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 156 30 35 40