clr/1995/1995_1_179.pdf

(1995)Γονέωνκαι Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90). Habeas Corpus — Έκδοση προνομιακού εντάλματος παράδοσης ανή­ λικης στους γονείς της— Ανάληψη επιμέλειας ανηλίκου και γονι­ κής μέριμνας από τονΔιευθυντήΤμήματος Υπηρεσίας Κοινωνικής Ευημερίας δυνάμει καταργηθέντων νομοθετικώνδιατάξεων. 5 ΟΔιευθυντής τουΤμήματοςΥπηρεσίας Κοινωνικής Ευημερίας, κατ' επίκληση των Αρθρων 3και4 Μέρος IIτουπερί Παίδων Νό­ μου Κεφ.352, έθεσευπότηνεπιμέλεια τουτηνανήλικηΑντρημετά 10 τηδιαπίστωση ότι ημητέρατης τηνκακοποιούσε κατ'επανάληψη. Στησυνέχεια ανέλαβετηγονική μέριμνα τηςανήλικης καιανάθεσε την επιμέλεια της σε οικογένεια. Οι γονείς της, ισχυρίζονται ότι ηαφαίρεσηαπόαυτούςτης γο15 νικής μέριμναςκαιηανάληψητηςαπότοΔιευθυντήτουΤμήματος Υπηρεσίας Κοινωνικής Ευημερίας, είναιπαράνομηκαιζητούναπό το Ανώτατο Δικαστήριο την έκδοσηεντάλματος Habeas Corpusγια να τους παραδοθεί ηκόρητους. 20 Οι δικηγόροιτων αιτητώνεισηγούνται ότι ταΑρθρα 3και4Μέ­ ρος IIτουπερί ΠαίδωνΝόμουΚεφ.352 έχουνσιωπηράκαταργηθεί απότονπερί Σχέσεων Γονέων καιΤέκνων Νόμοτου 1990(Ν.216/90) και συνεπώς η ενέργεια του Διευθυντή του Τμήματος Υπηρεσίας Κοινωνικής Ευημερίαςήτανπαράνομη. 25 Αποφασίστηκε, ότι:

(1)Μεταγενέστερος νόμος καταργεί σιωπηρά προηγούμενο, αν προκύπτει καθαρά πως οι διατάξεις του είναι ασυμβίβαστες ή αντίθετες μεαυτέςτουπροηγούμενου,έτσιπουναείναι αδύνα­ το να εφαρμόζονταιστους ίδιους τομείς πουκαλύπτουν.

(2)OLδιατάξειςτουπερίΣχέσεων ΓονέωνκαιΤέκνωνΝόμουτου 1990 (Ν.216/90)Αρθρο 18καιεπόμεναπεριλαμβάνουνσαφείςρυθμίσεις αναφορικά μετις συνέπειες κακήςάσκησηςτης γονικής μέριμνας, τηναφαίρεση καιανάθεσητηςσε Επίτροποκαιτηδιαδικασίαπου ακολουθείται, οι οποίες είναι ολωσδιόλου διαφορετικές από τις πρόνοιεςτουάρθρου3και4τουπερίΠαίδωνΝόμουΚεφ.352. 30 35 40

(3)ΟΔιευθυντής τουΤμήματοςΥπηρεσίας Κοινωνικής Ευημερίας, αφαιρώντας την ανήλικηαπό τους γονείς τηςκαι αναλαμβάνο­ ντας τηγονική μέριμνα κατ' επίκληση των άρθρων 3και4 του περί ΠαίδωνΝόμου Κεφ.352,ενήργησε βάσεινομοθετικών δια180 1 Α.Α.Δ. Ανδρέας Ιωάννου κ.ά. τάξεωνπουανακλήθηκανσιωπηράαπότονπερίΣχέσεων Γονέ­ ωνκαιΤέκνωνΝόμοτου 1990 (Ν.216/90). Ηαίτησηέγινεδεκτή,διατάχθηκεηαπόδόσητηςανήλιχηςστουςγονείςτης. 5 Αναφερόμενες υποθέσεις: ΓενικόςΕισαγγελέαςν. ΠουρήςκαιΑλλοι

(1979)2Α.Α.Δ. 15, 10 ΑουκάκαιΑλλοςν. Δημοκρατίας

(1984)2Α.Α.Δ. 386, Χαραλάμπους Τίτοςν. Διευθυντή Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημε­ ρίας

(1994)1 Α.Α.Δ.

1. 15 Αίτηση. 20 Αίτηση με την οποία οι αιτητές που είναι οι φυσικοί γονείς της εφτάχρονης Αντρης Ιωάννου ζητούν από το Ανώτατο Δικαστηριο την έκδοση εντάλματος Habeas Corpus, για να τους παραδοθεί ηκόρη τους, που στις 19.12.90τέθηκε υπό την επι­ μέλεια τουΔιευθυντή ΤμήματοςΥπηρεσίας Κοινωνικής Ευημε­ ρίας,κατ'επίκληση τωνάρθρων3και4,Μέρος 2τουΠερίΠαί­ δων Νόμου,Κεφ.
2. 25 Α. Κακουλλής μεΝ. Οικονομίδη, για τους Αιτητές. Γλ.Χατζηπέτρον, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίαςγια τον Καθ'ου η αίτηση. 30 35 40 ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ.: Ανάγνωσε τηνακόλουθηαπόφαση. Οιαιτητές είναι οι φυσικοί γονείς τηςΑντρης Ιωάννου,πουείναισήμερα σταεφτάτηςχρόνια. ΖητούναπότοΑνώτατο Δικαστήριοτηνέκ­ δοση εντάλματος Habeas Corpus για να τους παραδοθεί η κόρη τους, που στις 19.12.90τέθηκε υπό την επιμέλεια του Διευθυντή Τμήματος Υπηρεσίας Κοινωνικής Ευημερίας,κατ' επίκληση των άρθρων 3και4, Μέρος IIτουπερίΠαιδιώνΝόμου Κεφ.
3. Οι αιτητές διατείνονται πως η αφαίρεση από αυτούς,και η ανάληψη από τον Διευθυντή του δικαιώματος τους στη γονική μέριμνα της κόρης τους, είναι έκδηλα παράνομη. Συνεπώς το Δικαστήριο πρέπει να διατάξει την επιστροφή της ώστε να ασκούνγι' αυτήτηγονική μέριμνα πουδικαιούνται,τόσο οι ίδι­ οι όσο και ηθυγατέρατους,σύμφωνα με το νόμο. 181 Αρτεμίδης,Δ. Ανδρέας Ιωάννουκ.ά.

(1995)Τα γεγονότα της υπόθεσης είναι τραγικά. Έχουν μάλιστα απασχολήσει καιταμέσα μαζικήςενημέρωσης. Δεθατα επανα­ φέρω εδώ σεέκταση γιαναμηδώσει και ηαπόφασητου Δικα­ στηρίου,πουαφοράσεσοβαράατομικάπροβλήματα,τροφήγια παραπέρααχρείασταδημόσιασχόλια. Ανεξάρτητα όμως απότη συγκίνηση πουπροκαλούνταλυπηράγεγονότα τηςυπόθεσης, OL νόμιμες διαδικασίες που αφορούν στην παρέμβασητων αρχών της πολιτείας,πρέπει να εφαρμοστούν. 5 Συνοπτικάαναφέρωπως,στις 19.12.90οΔιευθυντήςΤμήματος 10 Κοινωνικής Ευημερίας έθεσευπό τηνφροντίδα τουτηνανήλικη Αντρημετάαπόδιαπίστωσητουπως εκακοποιείτοκατ' επανάλη­ ψηαπότην μητέρατης,αιτήτρια. Στησυνέχεια οΔιευθυντήςανέ­ λαβετηγονική μέριμνα τηςΑντρης,καιανέθεσε την επιμέλεια της σε οικογένεια. Στις 14.1.93οιαιτητές,γονείς της,ενεργώντας αυ- 15 τοβούλως πήραντηνΑντρηξανάστο σπίτιτους. Επειδήόμωςσυ­ νεχίστηκε, σύμφωναμετονΔιευθυντήηκακοποίησητηςαπότη μη­ τέρατης,παρελήφθηπάλινκαιπαραδόθηκεστην ίδιαοικογένεια. Όπως έχωήδη επισημάνει, οΔιευθυντής προέβη στις πάραπάνω ενέργειεςκατ' επίκληση τωνάρθρων3και4τουπερίΠαι­ διών Νόμου. 20 Οι δικηγόροι των αιτητών εισηγούνται πωςοιπιοπάνωδιατά­ ξειςδενισχύουν,γιατίέχουνσιωπηράκαταργηθείαπότονπερίΣχέ- 25 σεων Γονέων καιΤέκνωνΝόμοτου 1990Ν.216/90, πουδημοσιεύθη­ κεκαιτέθηκεσεεφαρμογήστις30.11.90. ΟΝόμοςαυτόςίσχυεόταν οΔιευθυντής πήρετηνανήλικηαπό τουςγονείς της,στις 19.12.90. Είναιγνωστός κανόναςτουδικαίουπως μπορεί ναθεωρηθεί 30 ότι μεταγενέστερος νόμος καταργεί σιωπηρά προηγούμενο,αν προκύπτει καθαρά πωςοιδιατάξειςτουείναι αντίθετες ή ασυμ­ βίβαστες μεαυτές του προηγούμενου, έτσι που ναείναιαδύνα­ το ναεφαρμόζονται στους ίδιους τομείς που καλύπτουν. (Βλ. ΓενικόςΕισαγγελέας ν.Πονρής καιΆλλων

(1979)2 Α.Α.Δ. 15 35 και ΛουκάκαιΑλλοςν. Δημοκρατίας

(1984)2Α.Α.Δ. 386. Οι διατάξεις τωνάρθρων 3και4 τουπερί Παιδιών Νόμου Κεφ.352, απασχόλησανσεέκτασητο Εφετείο στην πολιτικήέφε­ ση8207(Επί τοιςαφορώσι τονΤίτοΧαραλάμπους, απότηΛέμε- 40 σό καιΕπίτοιςαφορώσι τοΔιευθυντήτουΤμήματος Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, απότηΛευκωσία),

(1994)1Α.Α.Δ.

1. Δεν ίσχυετότε,γιαναεφαρμοστεί σταγεγονότα εκείνης τηςυπό­ θεσης,ο Ν.216/
2. 182 1 Α.Α.Δ. 5 10 Ανδρέας Ιωάννουκ.ά. Αοτεμίδης, Δ. Στονπερί Σχέσεων Γονέων καιΤέκνων Νόμοτου 1990,άρθρο 18και επ.,γίνονται σαφείςρυθμίσεις αναφορικά μετις συνέπειες κακής άσκησης του λειτουργήματος της γονικής μέριμνας που αποσκοπείστην ευημερίατουανηλίκου,τηναφαίρεσητηςγονικής μέριμναςκαιανάθεσητηςσεΕπίτροποκαιτηδιαδικασίαπουακο­ λουθείται. Οι διατάξεις αυτές είναι ολωσδιόλου διαφορετικές απότιςπρόνοιες τωνάρθρων3και4τουπερίΠαιδιώνΝόμου. Ο τελευταίος αυτός Νόμος παρέχει δικαίωμαστο Διευθυντή, χωρίς να αποταθείστο Δικαστήριο, εφόσον ακολούθησε τηδιαδικασία πουπροβλέπεταιστοάρθρο3,νααναλάβειτηγονικήμέριμναανη­ λίκου. Το Δικαστήριο εμπλέκεται μόνο μετά τη διαδικασίαπου καθορίζει το άρθρο
3. Επίσης, οΔιευθυντής δικαιούται,ενεργώ­ ντας σύμφωνα με τη δική του κρίση, να επιλέξει θετούς γονείς στους οποίους αναθέτει τηνεπιμέλεια του παιδιού. 15 20 25 30 35 40 Αντίθετα, οπερί Σχέσεων Γονέων καιΤέκνων Νόμος,στο άρ­ θρο5,διακηρύσσει πωςη γονική μέριμνα των παιδιώνείναικα­ θήκον και δικαίωμα των γονέων, που την ασκούν από κοινού. Το άρθρο 18 προνοεί πως, αν ο πατέρας ή η μητέρα παραβαίνουν τακαθήκονταπουτους επιβάλλει τολειτούργημα τουςγια την ευημερία τουπαιδιού,τότε,και μετάαπόαίτησητουαθώου από τους γονείς, ή του Διευθυντή Τμήματος Υπηρεσιών και Κοινωνικής Ευημερίας, το Δικαστήριο διατάσσει να ληφθεί οποιοδήποτεπρόσφορο μέτρο. ΤοΔικαστήριο μπορεί επίσηςνα αφαιρεί από τον ένα γονέα την άσκηση της γονικής μέριμνας και να την αναθέτει στον άλλο, ή να δώσει την επιμέλεια του παιδιού,μερικώς ή εξολοκλήρου, σε Επίτροπο,τον οποίον όμως εγκρίνει το Δικαστήριο, αφού εφαρμόσει τακριτήρια που τίθε­ νται στην παρ. 4 του άρθρου
4. Ηαφαίρεση μάλιστα της επιμέλειας του τέκνου από τους γονείς του, και ηανάθεση της σε Επίτροπο,γίνονται απότοΔικαστήριο μόνον ότανάλλα μέτρα δεν έφεραν αποτέλεσμα, και εφόσον κριθεί πως αυτά δεν επαρ­ κούν για να αποτρέψουν κίνδυνο στη σωματική, πνευματική ή ψυχική υγεία του τέκνου, (παρ. 3του άρθρου 18). · Αυτές είναι οι βασικές, όχι όμως όλες, οι ρυθμίσεις που γί­ νονται στο Νόμο216/
5. Οιπρόνοιες δεαυτέςπροδήλωςσυνά­ δουν με τις νέες αντιλήψεις που επικρατούν στο δικό μας γεω­ γραφικόκαιπολιτιστικό χώρο αναφορικά μετιςσχέσεις γονέων καιτέκνων και την παρέμβασητης πολιτείας σε αυτές, όπουκαι όταν χρειαστεί. Ο δικηγόρος της Δημοκρατίας,πολύ ορθά,συμφώνησε πως οι πρόνοιες του Νόμου 216/90δεν μπορεί να συνυπάρχουν με 183 Αρτεμίδης, Δ. Ανδρέας Ιωάννου κ.ά.

(1995)αυτές στον περί ΠαιδιώνΝόμο, Κεφ.352,καιεπομένως θεωρεί­ ται πως, στο μέτρο που είναι ασυμβίβαστες, ισχύει ο Νόμος 216/90. Προχώρησε μάλιστα να βεβαιώσει το Δικαστήριο πως θα φροντίσει ναακολουθηθούνοι νόμιμες διαδικασίεςστηνπε­ ρίπτωση πουεξετάζουμε. 5 Υπό το φως των ανωτέρω,ηαίτηση των γονέων για την έκ­ δοση εντάλματος Habeas Corpus κρίνεται βάσιμη. Διατάσσεται να αποδοθείστους αιτητέςηανήλικηθυγατέρατους πάραυτα. 10 Η αίτησηεπιτυγχάνει. Διαταγή ως ανωτέρω. 184