(1995)12 Απριλίου, 1995 [ΚΟΥΡΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/στές] ΙΩΣΗΦ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗ, Εφεσείοντες, ν. ΛΑΜΠΡΟΥ ΝΕΟΚΛΗ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ,ΔΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥ ΣΙΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΛΠΙΔΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΝΕΜΟΥ, Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΕφεσηΑρ. 8892). Μάρτυρες — Αξιοπιστία μαρτύρων — Δικαιοδοσία πρωτόδικου Δι καστηρίου να αξιολογεί τη μαρτυρία και καταλήγει σε ευρήματα αξιοπιστίας μαρτύρων — Προϋποθέσειςεπέμβασηςτου Εφετείου στα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου επί της αξιοπιστίας τωνμαρτύρων. 5 Ακίνητη ιδιοκτησία — Δικαίωμαδιάβασης— Μαρτυρία για απόδειξη του δικαιώματος — Ευρήματααξιοπιστίαςμαρτύρων. Το ΕπαρχιακόΔικαστήριο Πάφου,απέρριψεαγωγήτωνεφεσειόντων -εναγόντων μετηνοποίαζητούσανδήλωση τουΔικαστηρί ουότι είχαν δικαίωμαδιαβάσεωςδιαμέσου τουγειτονικού κτήμα τος του εφεσίβλητου - εναγόμενου. 10 Οι εφεσείοντες -ενάγοντες, επικέντρωσαν τους λόγους έφεσης τους, γύρω από τα ευρήματα αξιοπιστίας των μαρτύρων από το πρωτόδικο Δικαστήριο και τον ισχυρισμό ότι αυτά δεν υποστηρί ζονταν απότη μαρτυρία. 15 Η εισήγηση του συνηγόρου των εφεσειόντων, ήταν ότι λανθασμέναηπρωτόδικηΔικαστήςαπέρριψετημαρτυρίατωνμαρτύρων τους,διότι θεώρησε ότι ο υπάλληλοςτου Κτηματολογίουπου έκα με επιτόπιο εξέταση είπε ότι υπήρχε υψομετρική διαφοράμεταξύ των δύοκτημάτων,ενώδεν είχε πει κάτιτέτοιο στη μαρτυρία του, επίσηςότιδημιουργήθηκανλανθασμένεςεντυπώσεις στομυαλότης Δικαστούκατά την επιτόπιαεξέταση,οι οποίεςκαι επηρέασαν ση- 20 340 25 1 AA.A. Γιάννηκ.ά. ν.Χριστόφορου μαντικά τηνκρίσητης. Αποφασίστηκε, ότι: 5
(1)Παρ' όλοότιουπάλληλος του Κτηματολογίουδεν ανέφερεοτι δήποτε για υψομετρική διαφορά μεταξύ των δύοκτημάτων, εντούτοιςυπήρχεμαρτυρίαενώπιοντουΔικαστηρίουαναφορικά μετηνύπαρξηυψομετρικήςδιαφοράς,απόάλλουςμάρτυρες. 10
(2)Το πρωτόδικο Δικαστήριο έδωσε πολύ πειστικούς λόγους για την προτίμηση της μαρτυρίας των συγκεκριμένων μαρτύρων και ο ισχυρισμός των εφεσειόντων ότιδεναξιολόγησε ορθάτη μαρτυρία,δενευσταθούσε. 15
(3)Η εφαρμογήτηςαρχής ότι η αξιολόγηση της αξιοπιστίαςτων μαρτύρων ανήκει στοπρωτόδικοδικαστήριοκαιότιη επέμβα σητουΑνωτάτου Δικαστηρίουσεευρήματααξιοπιστίαςασκεί ται μεφειδώ,δενδικαιολογούσε επέμβασησταευρήματα αξιο πιστίαςτων μαρτύρων, σταοποία κατέληξε. 20 Ηέφεσηαπορρίφθηκεμε έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 25 Σ.&Γ.ΚολοκασίδηςΑτδ ν.Κιμωνή
(1989)1 Α.Α.Δ.132, Πίτσιλλοςν. Ευγενίου
(1989)1(E)ΑΛΛ. 691, Popadopoulos v.Stavrou
(1982)1C.L.R. 321, 30 Foumides v.Republic
(1986)2 C.L.R. 73, PsarasandAnother v.Republic
(1978)2 C.L.R. 132. 35 40 Έφεση. Έφεση από τους ενάγοντες κατά της απόφασης του Επαρ χιακούΔικαστηρίουΠάφου (Στυλιανίδου,ΕΛ.)ημερομηνίας 10 Φεβρουαρίου, 1993 (Αρ.Αγ. 1459/90),μετηνοποία απορρίφθηχε η απαίτηση τους για δήλωση του Δικαστηρίου, πουνα ανα γνωρίζει σ' αυτούςδικαίωμαδιαβάσεωςδιαμέσουτου κτήματος του εφεσίβλητου, λόγω μακράςκαιαδιάλειπτης κατοχής. Ε. Κωμοδρόμος με Ε. Κορακίδη, γιατους Εφεσείοντες. 341 Γιάννη κ.ό. ν. Χριστόφορου
(1995)Χρ. Χριστοφίδης μεΛ. Παπαφιλίππου, για τον Εφεσίβλητο. Cur. adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφασητου Δικαστηρίου θα δώσει ο Δικαστής Α. Κοΰρρης. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Ηέφεσηστρέφεται εναντίον τηςαπόφασης του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Πάφουνα απορρίψει την αγωγή των εφεσειόντων με την οποία ζητούσαν δήλωση του Δικαστήρίου ότι είχαν δικαίωμαδιαβάσεωςδιαμέσου τουκτήματοςτου εφεσίβλητου προς όφελος του κτήματος τους, το οποίο αυτοί και οι προκάτοχοι τους ασκούσαν από αμνημονεύτου χρόνου, συνεχώς και αδιάλειπτα προς όφελος του ακινήτου τους, στο χωριό Πωμός,της Επαρχίας Πάφου. Οι εφεσείοντες είναι οιεγγεγραμμένοι ιδιοκτήτεςδυνάμειτης εγγραφήςαρ.4412 τουχωριού Πωμού, κατά 1/2 μερίδιο εξ' αδι αιρέτου, ενός οικοπέδου εντός του οποίουυπάρχει παλαιόισό γειο δωμάτιο, καλυπτόμενο απότοΤεμάχιο 27,Φ/Σχ. 17/55 του χωριού Πωμός. Οεφεσίβλητος είναικάτοχοςδιπλανούοικοπέ δου,Τεμάχιο 30/1Α, Φ/Σχ. 17/55, στο οποίο δεν υπάρχειοποια δήποτεοικοδομή. 5 10 15 20 Είναι ο ισχυρισμός των εφεσειόντων ότι αυτοίκαιοι προκά- 25 τοχοί τους,ασκούσαναπόαμνημονεύτων χρόνων δικαίωμαδιά βασηςσυνεχώς καιαδιάλειπτα,σελωρίδαπλάτους3μέτρωνκαι 90 εκατοστών,διαμέσουτουΤεμαχίου 30/1τουεφεσίβλητου,για να μεταβαίνουνστο κτήματους. 30 Ο συνήγορος των εφεσειόντων κατά την ακρόασητης έφεσης ισχυρίστηκε ότι οι εφεσείοντες συμπλήρωσαν απότο 1928-1961, 30 χρόνιαγιαναδικαιούνταιναεγγράψουν τοδικαίωμαδιαβά σεωςπροςόφελος τουκτήματοςτους,μεβάσητοάρθρο11
(1)(β) του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφήκαι Εκτίμησις) Νόμου,Κεφ. 224. 35 Οι προβαλλόμενοι λόγοι έφεσης επικεντρώνονται γύρωαπό τα ευρήματααξιοπιστίας των μαρτύρων απότο πρωτόδικο Δι καστήριο και τον ισχυρισμό ότι τα ευρήματα του πρωτόδικου 40 Δικαστηρίου δεν υποστηρίζονται απότημαρτυρία. Ηπροσέγγιση στοπιοπάνωθέμαέχεικαθιερωθείαπότηνομο λογία με σαφήνεια. Όπως επανειλημμένα έχειλεχθεί,τοθέματης 342 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 Γιάννηκ.ά. ν. Χριστόφορου Κούρρης, Δ. αξιοπιστίαςτων μαρτύρωνείναι εντόςτηςδικαιοδοσίαςτουεκδικάσαντος τηνυπόθεση Δικαστή, ο οποίος έχει τηνευκαιρία να ακούσει τους μάρτυρες και να παρακολουθήσει τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Αναπό τη μαρτυρίαπουδόθηκε ενώπιον τουπρωτόδικουΔικαστήπροκύπτειότι ταευρήματα στα οποία κατέληξε δενδικαιολογούνται, τότε το Εφετείο βρίσκεται στην ίδιαθέση μετοπρωτόδικο Δικαστήριο και έχει εξουσίανα εξαγάγειταδικάτουσυμπεράσματααπόταπρωταρχικάγεγονότα (Βλέπε,μεταξύάλλων,ΠίτσιλλοςΜόδεστος ν.Δημητράκη Ενγενίον
(1989)1(E) Α.Α.Δ. 691, Papadopoulos v. Stavrou
(1982)1 C.L.R.321,Fournides v.Republic
(1986)2C.L.R.73,Psarasand Another v.Republic
(1987)2C.L.R. 132). Στηναπόφασηπουδόθηκεστην Σ. &Γ. ΚολοκασίδηςΑτό.ν. ΑντώνηΚιμωνή
(1989)1(E) Α.Α.Δ. 132 αναφέρονται ταακό λουθα: "...τοΑνώτατο Δικαστήριο μεπολλήφειδώεπεμβαίνεισταευ ρήματατουΠρωτόδικουΔικαστηρίου αναφορικά μετα πραγματικάγεγονότα πουστηρίζονται στηναξιοπιστίατωνμαρτύ ρων όπως αυτή εκτιμάται απότο Πρωτόδικο Δικαστήριο. Επεμβαίνει μόνο στις περιπτώσεις που ικανοποιείται ότι τα ευρήματααυτάείναι απαράδεκτακαιδεδικαιολογούνταιαπό την προσαχθείσα μαρτυρίαόταν εξεταστεί στην ολότητα της. Ενδεικτικάαναφέρωεπί τουπροκειμένου την υπόθεση Κατε ρίνα ΠαπανεοκλήκαιΑλλοι ν.ΣοφρώνηΣολωμούκαιΆλλον
(1981)1 Α.Α.Δ. 203, στην οποίαταευρήματατουπρωτόδικου Δικαστηρίου κρίθηκαναπαράδεκτακαι διατάχτηκεεπανεκδίκασητηςαγωγής ενώπιον άλλουΔικαστή.". 30 35 40 Ηεισήγησητουσυνηγόρου των εφεσειόντων είναι ότιλανθα σμένα η πρωτόδικηΔικαστής απέρριψετημαρτυρίατωνμαρτύ ρων των εφεσειόντων,καθότιηπρωτόδικηΔικαστής έλαβευπό ψητηςότι ουπάλληλος του Κτηματολογίου που έκανεεπιτόπιο εξέτασηείπε ότι υπάρχειέναμέτρο υψομετρική διαφοράμεταξύ των δύο κτημάτων ενώ δεν ανέφερε κάτι τέτοιο στη μαρτυρία του και δημιούργησε στη σκέψητουΔικαστηρίου την εντύπωση ότι οι μάρτυρες του ενάγοντα δεν είπαν την αλήθεια. Επίσης, ισχυρίστηκε ότι στο μυαλό της πρωτόδικης Δικαστού δημιουργήθηκανλανθασμένες εντυπώσεις απότηνεπίσκεψητηςσταυπό κρίσηκτήματακαι επηρέασαν σημαντικά τηνκρίσητης. Το ερώτημα.που εγείρεται είναι αν μεβάση τη νομολογιακά καθιερωμένη τακτική την.οποία το Ανώτατο Δικαστήριο ακο343 Κοΰρρης, Δ. Γιάννη κ.ό. ν. Χριστόφορου
(1995)λουθεί στην κατ* έφεση δικαιοδοσία του, ενδείκνυται, ενόψει των περιστατικών της υπό κρίση έφεσης, η ανατροπήαπό μέ ρους μας,ευρημάτων και συμπερασμάτων του πρωτόδικου Δι καστηρίου, τα οποία στηρίζονται στην αξιοπιστία των μαρτύ ρων πουκατέθεσαν ενώπιον του. 5 Εφαρμόζοντας την πιο πάνωαρχήστην παρούσαέφεση, κα ταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι τίποτε δεδικαιολογεί την επέμ βασημαςσταευρήματατουπρωτόδικουΔικαστηρίου, αναφορι κά με την αξιοπιστία των μαρτύρων που είχε ενώπιον του. Το 10 πρωτόδικο Δικαστήριο, έδωσε πολύ πειστικούς λόγους για την προτίμηση της μαρτυρίας των συγκεκριμένων μαρτύρων και ο ισχυρισμός των εφεσειόντων ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν αξιολόγησε ορθάτη μαρτυρία, δεν ευσταθεί. 15 Παρόλο που ο υπάλληλος του Κτηματολογίου δεν ανέφερε οτιδήποτε για υψομετρική διαφοράμεταξύ των δύοκτημάτων, εντούτοις υπήρχε μαρτυρία ενώπιον της πρωτόδικης Δικαστού αναφορικά με την ύπαρξη υψομετρικής διαφοράς μεταξύ των δύο κτημάτων, προερχόμενη από τη μαρτυρία των μαρτύρων των εφεσειόντων, Μ.Ε.3 Χριστοφή Ιωάννου,πουείναιο Κοινο τάρχηςτουχωριού,όπωςεπίσηςκαιαπότημαρτυρίατου Μ.Ε.5 ΣωκράτηΑνδρόνικου καιακόμηαπότημαρτυρίατου ίδιουτου εφεσείοντα 1,ΙωσήφΧριστοδούλου Γιαννή. 20 25 Εφαρμόζοντας την πιο πάνω αρχή στην παρούσαυπόθεση, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι τίποτε δε δικαιολογεί την επέμβαση μαςστα ευρήματατουπρωτόδικουΔικαστηρίου,ανα φορικά μετην αξιοπιστία των μαρτύρων που είχε ενώπιον του. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, έδωσε πολύ πειστικούς λόγους για τηνπροτίμηση της μαρτυρίαςτωνσυγκεκριμένων μαρτύρωνκαι ο ισχυρισμός των εφεσειόντων ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν αξιολόγησε ορθάτη μαρτυρία,δεν ευσταθεί. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η έφεση αποτυγχάνει και απορρίπτεται, με έξοδα εις βάροςτων εφεσειόντων. Η έφεσηαπορρίπτεται μεέξοδα, 344 30 35