clr/1995/1995_1_385.pdf

(1995)κριμένη ημερομηνία γιανα γίνει ημεταβίβαση,διαφορετικάθαθε­ ωρούσαν τησυμφωνία σαν ακυρωθείσα. Οιεφεσείοντες δενσυμμορφώθκαν,οιδεεφεσίβλητοι συνέχισαν να κατέχουν το διαμέρισμα. Στησυνέχεια, οι εφεσίβλητοι καταχώρησαναγωγήστο Επαρχια­ κόΔικαστήριο Πάφου,ζητώνταςαπόφαση,δηλωτικήτης ακύρωσης τηςσυμφωνίας,επιστροφήποσού£22.350.- ωςειδικές αποζημιώσεις ή/και για αντάλαγμα που δεν πραγματοποιήθηκε και αποζημιώσεις για αθέτηση συμφωνίας Στηνέκθεση απαιτήσεως τους πουακολού­ θησε,τροποποίησαντομέρος τηςαπαίτησηςτους γιαεπιστροφήτου τιμήματος αγοράς λόγω απουσίας αντιπαροχής,μεταβάλλοντας το σε απαίτησηγια αποζημιώσεις λόγω παράβασηςτου όρου της συμ­ φωνίαςπου αφορούσε τημεταβίβασητουδιαμερίσματος. 5 10 15 Κατά την ακρόαση, προσκομίστηκε μαρτυρία εμπειρογνωμό­ νων ως προς την αξία του διαμερίσματος σε σχέσημε την απαίτη­ ση των εφεσίβλητων για αποζημιώσεις. Οι εκθέσεις των εκτιμητών έγιναν δεκτές ως μαρτυρία μεεπιφυλάξεις, αλλά σε κανέναμεταγε20 νέστερο στάδιο της διαδικασίαςούτε στην απόφασητου πρωτόδι­ κου Δικαστηρίου διευκρινίστηκε ποιο μέρος της γραπτής αυτής μαρτυρίαςσυνιστούσεπαραδεκτήκαιποιο απαράδεκτη,κατ*αντί­ θεση προς τηΔ.38 Θ.4 των θεσμών της Πολιτικής Δικονομίας, που προνοεί ότι ενστάσεις κατάτουαποδεκτούμαρτυρίαςγίνονται κα25 τά τηνπροσφοράτηςκαισυζητούνται καιαποφασίζονταιαμέσως. Το πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάσισε ότι οι εφεσείοντες -ενα­ γόμενοι Θαέπρεπε να πληρώσουν στους εφεσίβλητους -ενάγοντες £30.480,-πλέον έξοδα σαν ειδικές αποζημιώσεις για αθέτηση συμβάσεως και/ήεπιστροφή χρημάτωνγια αντάλλαγμαπουδενπραγ­ ματοποιήθηκε. Μετηνέφεση,τέθηκε υπόαμφισβήτησητο εύρηματουπρωτόδι­ κουΔικαστηρίου γιατηναποδοχήτης μαρτυρίαςτουεκτιμητήτων εφεσίβλητων κ. Γεωργιάδηκαιαπόρριψηεκείνου του εκτιμητή των εφεσειόντων κ. Χατζηλαμπρή. Αλλο βασικό εύρημα του Δικαστη­ ρίου που αμφισβητήθηκε ήταν η αποδοχή της ακύρωσης της συμ­ φωνίας, χωρίς όμως να προσδιοριστεί και η ημερομηνία της ακύ­ ρωσης. Το πρωτόδικο Δικαστήριο ηύρε επίσης ότι οι εφεσίβλητοι μπορούσαν ναδιατηρήσουν τηκατοχήτου διαμερίσματος καιμετά την ακύρωση της συμφωνίας. Αποφασίστηκε, ότι; 386 30 35 40 1ΑΑΔ. Α.Ν.StasisEstatesCo.Ltdv.GeorgeEvansEdwardsκά. (l)To πρωτόδικοΔικαστήριο προέβει σεευρήματαεπίτηςμαρτυ­ ρίαςτωνεκτιμητώνωςνασυνιστούσε παραδεκτήμαρτυρία,ενώ είχε γίνει δεκτή υπό επιφυλάξεις και χωρίς να διευκρινιστεί στην απόφασηποια μαρτυρίαέγινε δεκτή,δηλαδήχωρίς να εί­ ναιγνωστή η αποδεκτή μαρτυρία.

(2)Ενώ έγινε δεκτή απότοπρωτόδικοΔικαστήριο ηακύρωση της συμφωνίας πωλήσεως τουδιαμερίσματος, δεν προσδιορίστηκε ηημερομηνία απότην οποίαεπενήργησε η ακύρωση. 10

(3)Η παραβίαση ουσιώδους όρου συμφωνίας, δεν επιφέρειαφ' εαυτήςτοντερματισμό της,αλλάπαρέχειδικαίωμαστο αναίτιο μέροςνατηντερματίσει καιεπιφέρειμετηνάσκησητης εκλογής αυτής,τηνακύρωσητης. 15

(4)Η συμφωνία παύει να ισχύει από τηνημέρα πουεπενεργεί η ακύρωσηκαισυνεπώς ηδιεκδίκησηπαραμονήςστο διαμέρισμα αποτελεί αντινομίαπροςτηνακύρωσητης συμφωνίας. 20

(5)Η απόφασητουπρωτόδικουΔικαστηρίουήτανεσφαλμένηστην έκτασηπουαποφάσιζεότιμετάτηνακύρωση(αν συντελέστηκε), οι εφεσίβλητοι μπορούσανδικαιωματικάναδιατηρήσουνκατο­ χήτουδιαμερίσματος. 25 Ηέφεσηέγινε δεκτήμεέξοδα,διατά­ χθηκε ηεπανεκδίκαση της απαίτησης καιανταπαίτησης. Αναφερόμενες υποθέσεις: 30 Βίκτωροςν. Χριστοόοϊίλου

(1992)1(A) Α.Α.Δ. 512, Johnson andAnother v.Agnew[1979] 1 All E.R.883(HL) 35 Παντζιαρή v. AquarianContainer Lines Ltdκαι Άλλου

(1993)1 Α.Α.Δ. 748, Odysseos v.PierisEstates andOthers

(1982)1C.L.R. 557. 40 Έφεση. Έφεση απότους εναγόμενους κατάτηςαπόφασηςτουΕπαρ­ χιακού Δικαστηρίου Πάφου (Αναστασίου, Π.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 14.2.92 (Αρ.Αγαιγής 1697/89)μετηνοποία διατάχθηκαννα 387 A,Ν.StasisEstates Co.Ltd v.GeorgeEvansEdwardsκΛ.

(1995)πληρώσουν το συνολικόποσό των ΛΚ30.480πλέον έξοδα,σαν ειδικές αποζημιώσεις για αθέτηση συμβάσεως και/ή επιστροφή χρημάτων για αντάλλαγματο οποίο δενπραγματοποιήθηκε. Κ. Δημητριάδης,γιατους Εφεσείοντες. 5 Χρ. Γεωογιάδης, για τους Εφεσίβλητους. Cur.adv. vult. 10 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώσει οΓ. Μ.Πικής, Π. ΠΙΚΗΣ, Π.: Στις 28.4.1985 οι εφεσείοντες πώλησαν, βάσει γραπτής συμφωνίας, στους εφεσίβλητους ένα διαμέρισμα στην Πάφο,τοοποίοβρισκότανστοτελικό στάδιοτηςκατασκευήςτου. Τοτίμημα συμφωνήθηκε σε£22.250,-. Έναντιτης τιμής πώλησης καταβλήθηκεποσό, (α)£2.250,-κατά την υπογραφήτης συμφω­ νίαςκαι,(β)£19.000,- έναμήνααργότερα,όταντοδιαμέρισμαπα­ ραδόθηκεστους αγοραστές. Τουπόλοιπο,ποσό£1.000,-,συμφωνήθηκε να καταβληθεί κατά τη μεταβίβασητου κτήματος πουθα εσυντελείτο μόλις ο τίτλος ιδιοκτησίας εκδιδόταναπότιςκτημα­ τολογικές αρχέςαλλά το αργότερο μέσα σε τρίαχρόνια. Οι εφε­ σείοντες δε μεταβίβασαν τοκτήμα μέσα στην ορισθείσα περίοδο, ενώ οι εφεσίβλητοι συνέχισαν νακατέχουν τοδιαμέρισμα. 15 20 25 Στις26.7.89οι εφεσίβλητοι, με έγγραφηειδοποίηση,κάλεσαν τους εφεσείοντες ναεμφανισθούν ενώπιοντων κτηματολογικών Αρχών στις 22.8.89για ναπροβούν στη μεταβίβασητουκτήμα­ τος. Διαφορετικά,προειδοποίησαν τους εφεσείοντες ότι θαθε- 30 ωρούσαν τησυμφωνία της28.4.85ως ακυρωθείσα. Ηθέσητους προσδιορίστηκε ως εξής: "...διά της παρούσηςκαι άνευ άλλης επιστολής θεωρούν την συμφωνίαν σαςημερομηνίας 28Απριλί­ ου 1985 ως ακυρωθείσαν και άνευ άλλης ενεργείας θα στρα­ φούν δικαστικώς εναντίον σας και θααξιώσουν το καταβληθέν 35 ποσόν, πλέον αποζημιώσεις,πλέον έξοδα.". Οι εφεσείοντες δε συμμορφώθηκαν μετηνπροειδοποίησηού­ τε με τη συμβατική τους υποχρέωση για μεταβίβαση τουκτήμα­ τος. Από την άλλη, οι εφεσίβλητοι, παρά την καταγγελία της 40 συμφωνίαςκαιτηδιακηρυχθείσαπρόθεσητουςγιατοντερματι­ σμό της,συνέχισαν νακατέχουν τοδιαμέρισμα. 388 1 ΑΛΛ Α.Ν.StasisEstatesCo.Ltd v.GeorgeEvansEdwardsJCO. Πικής,Π. Στις 26.9.89 οι εφεσίβλητοι προσέφυγαν στο ΕπαρχιακόΔι­ καστήριοκαιαξίωσαν,μετηνέκδοσηγενικάοπισθογραφημένου κλητηρίου εντάλματος 5 10 (α) Την έκδοσηαπόφασης δηλωτικής γιατηνακύρωσητηςσυμ­ φωνίαςτης28.4.85, (β) την επιστροφήποσού £22.350,-υπό μορφήνειδικών αποζη­ μιώσεων "... δι' αντάλλαγματο οποίον δενεπραγματοποιήθη ..." και, (γ) αποζημιώσειςγιααθέτησητης σύμβασης. 15 20 25 30 35 40 Στηνέκθεσηαπαιτήσεωςπουακολούθησε,οιεφεσίβλητοι τροποποίησαν το μέρος της απαίτησης τους που αφορούσε την αξίωσηγιατηνεπιστροφήτουτιμήματοςαγοράςλόγωτηςαπου­ σίας αντιπαροχής, μεταβάλλοντας το σε απαίτηση γιαποζημιώ­ σειςλόγωπαράβασηςτουόρουτηςσυμφωνίαςπουαφορούσετη μεταβίβασητουκτήματος. Ηαξίωσητουςγιααποζημιώσεις εξισώθηκε με την αξίατου κτήματος κατάτοχρόνο της ακύρωσης, την επικύρωση τηςοποίαςζήτησαναπότοδικαστήριο. Μετηνυπεράσπισητουςοιεφεσείοντες διακήρυξαντηνπρο­ σήλωσητους στη συμφωνία και απέδωσαντην παράλειψη τους ναπροβούνστη μεταβίβασητουκτήματοςσεαντικειμενική αδυ­ ναμία η οποία προέκυψε από συνοριακή διαφοράμε τον ιδιο­ κτήτηπαρακείμενουκτήματος. Οιπροσπάθειεςτουςγιατηνέκ­ δοσητίτλου ιδιοκτησίαςγιατο διαμέρισμα,αναστάληκανεξαι­ τίας της Αγωγής (Αρ. 1639/88) πουήγειρε ο ιδιοκτήτης του γειτονικού κτήματοςεναντίον τουςστις 14.9.88* δεν έδωσαν όμως οποιαδήποτε ικανοποιητική εξήγησηγια τη μή εξασφάλιση τίτ­ λου ιδιοκτησίας πριν την ημερομηνία εκείνη. Στην απόφαση του πρωτόδικου δικαστηρίου γίνεται δεκτό ότι ηπροαναφερθείσααγωγήέθεσε,όπως χαρακτηρίζεται,τους εφεσείοντες μπροστά σε αδιέξοδο, δυσχέρεια για την οποία το δικαστήριο εξέφρασε τη συμπάθειατου. Δεν έγινε όμως δεκτό ότι η περιπλοκή που προέκυψε μπορούσε να τους απαλλάξει από τις συμβατικές τους υποχρεώσεις "... διότι ηαδυναμία των αυτήπροκύπτει απόπεριπλοκές και συγχύσεις στον τίτλο των κάτι για το οποίο οι εναγόμενοι δεν είχαν δυσκολία να εξετά­ σουν και να βεβαιωθούν έγκαιρα. (Ίδετε απόφαση Στέφανος Πρωτοπαπάς v. Gunther και Άλλον

(1974)10 J.S.C. 981 στες σελ. 1005-1006 ...". Ηαναφορά στην Πρωτοπαπάςκαι ησημα389 Πικής. Π. Α.Ν.StasisEstates Co.Ltd v.George Evans Edwards x i .

(1995)σία τηςστο πλαίσιο τηςαπόφασης,δεν επεξηγείται. Προφανώς σκοπούσε να υποδηλώσει τησυμφωνία τουΔικαστηρίου με την αρχή που υιοθετείται στην απόφαση του Δικαστηρίου στην Πρωτοπαπάς, ότι ηBain v.Fothergill [1874]All E.R. Rep(HL) σ.83, δεν τυγχάνει εφαρμογής στην Κύπρο, όπως προφανώς συμβαίνει και στις Ινδίες, ενόψει της συνάρτησης του κανόνα τονοποίονυιοθετεί μετις ιδιαιτερότητεςκαιτιςπεριπλοκές του αγγλικούσυστήματος εγγραφήςακινήτων (σεσχέσημεταισχύο­ ντα στις Ινδίες,βλ. POLLOCK & MULLA -Indian Contract and SpecificRelief Acts,9th ed.,565-567). Κατάτηδίκηπροσκομίστηκε μαρτυρίααπό ειδικούς καιαπό τιςδύοπλευρές, γιατηναξίατουδιαμερίσματοςσεσχέσημετην απαίτησητων εφεσίβλητων γι αποζημιώσεις. Οι εκτιμήσεις και των δύο μαρτύρων περιέχονται σε γραπτές εκθέσεις οι οποίες κατατέθηκαν ως τεκμήριακαιαποτέλεσαν τηβάσητηςπροφορι­ κής τους μαρτυρίας. Ο κ. Γεωργιάδης, ο οποίος κατέθεσε για τους εφεσίβλητους, υπεστήριξε ότιδεν επήλθεαξιόλογημεταβο­ λή στην αξία του διαμερίσματος μεταξύ του χρόνου συνομολό­ γησης της συμφωνίας και της παράβασηςτου συμβατικού όρου για τη μεταβίβασητου. Υπελόγισε την αξίατου διαμερίσματος το 1988-1989σε£31.000,-. Αντίθετα, οκ.Χατζηλαμπρής,οεκτι­ μητής των εφεσειόντων, καθόρισε την αξία του διαμερίσματος σε£25.000,-και την ενοικιαστική του αξίασε£150 το μήνα. 5 10 15 20 25 Οι εκθέσεις των εκτιμητών έγινανδεκτέςως μαρτυρίαμεεπι­ φυλάξεις. Η έκθεση του κ. Γεωργιάδη, με την επιφύλαξη που έθεσεο δικηγόρος των εφεσειόντων "... θαδεχθώ την κατάθεση αλλάδεν δέχομαιτοπεριεχόμενο ..."καιηέκθεση τουκ.Χατζηλαμπρή,με την επιφύλαξηπουέθεσεοδικηγόρος των εφεσιβλή- 30 τωνότι σημαντικό μέρος τηςέκθεσης "...αποτελεί εξ ακοήςμαρ­ τυρία ηοποίαγι αυτόδεν είναι αποδεκτήμαρτυρία.". Σεκανέ­ να μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας ούτε στην απόφαση τουπρωτόδικουΔικαστηρίου δε διευκρινίστηκε ποιο μέρος της γραπτής αυτήςμαρτυρίαςσυνιστούσε παραδεκτήκαιποιο απα- 35 ράδεκτη μαρτυρία. ΗΔ.38 Θ.4 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προβλέπει: "Objections to the reception of evidence shall be made at the time theevidence is offered, andshall be arguedand decided at the time.". Μετάφρασηστα Ελληνικά: "Ενστάσεις στην αποδοχή μαρτυ390 40 1 ΑΛΛ Α. Ν.StasisEstatesCo. Ltd v.GeorgeEvansEdwardsx i . Πικής, Π. ρίας θα εγείρονται κατάτο χρόνο που προσάγεται ημαρτυ­ ρία και θα συζητούνται και αποφασίζονταικατά το χρόνο εκείνο.". 5 10 15 20 25 30 35 40 Η σημασία και OL προεκτάσεις του κανόνα που περιέχεται στηνπροαναφερθείσαθεσμικήδιάταξη,εξετάστηκαν στηΒίχτωρος ν.Χριστοδονλον

(1992)1(A) Α.Α.Δ.512. Πρόκειται,όπως προκύπτει απότην απόφαση, για θεμελιακό κανόνα, παρέκκλι­ σηαπότονοποίοδημιουργεί ρήγμαστηστοιχειοθέτηση της μαρτυρίας. Το ακόλουθο απόσπασμααπό την απόίραση στη Χρι­ στοπούλου διαφωτίζει ως προς τις συνέπειες που ενέχει ηαπο­ δοχή μαρτυρίαςυπό όρους: "... ΗΔ.38 Θ.4 θεσμοθετεί κανόνα μείζονος σημασίας για τη διεξαγωγή τηςδίκης ρυθμίζει τηδιαδικασίααποδοχής αμφι­ σβητούμενης μαρτυρίας και ορίζει ότι το θέμα πρέπει να αποφασίζεται κατά το χρόνο που υποβάλλεται η ένσταση. Και ανεξάρτητα από οποιαδήποτε ένσταση το παραδεκτό προσαγόμενης μαρτυρίας αποφασίζεται, κατάκανόνα, κατά το χρόνο της προσαγωγής της. Μόνο παραδεκτήμαρτυρία μπορεί να αποτελέσει το αντικείμενο αντεξέτασης προς το σκοπόδιαπίστωσης τηςβαρύτηταςπουενέχειη μαρτυρίακαι σχολιασμού κατάτιςτελικέςαγορεύσεις ωςπροςτιςεπιπτώ­ σεις της. Η αβεβαιότητα ως προς την παραδεκτήμαρτυρία " που άπτεταιτων επίδικων θεμάτων αφήνει αγεφύρωτο κενό στηδιαδικασίακαιδημιουργεί ρήγμαστηστοιχειοθέτηση του αποδεικτικούυλικού. Οι διάδικοι αφέθηκαν στο σκότος μέ­ χρι και τοπέραςτηςδίκηςως προςτην παραδεκτήμαρτυρία στην υπόθεση. Δικαιολογημένα παραπονείταιοεφεσείων ότι αποστερήθηκε της ευχέρειας να αντιμετωπίσει το κενό το οποίο θα προέκυπτε από την απόρριψη της κατάθεσης του στις αστυνομικές αρχέςωςμαρτυρίας....". Όπως στηΧριστοδονλον, έτσικαι σ' αυτήτηνυπόθεση ηδίκη διεξάχθηκε χωρίς να είναι γνωστή ηαποδεκτήμαρτυρίαγια την αξίατουδιαμερίσματος. Τελικά, το θέμα των αποζημιώσε­ ων αποφασίστηκε ωσάν οι δύο εκθέσεις (των εκτιμητών) να εί­ χανγίνει δεκτές χωρίς επιφύλαξη. Τοθεμέλιοτων ευρημάτων τουΔικαστηρίου γιατηναξίατου διαμερίσματος είναι επισφαλές. Η παρέκλιση από το βασικό κανόνα της διαδικασίαςπου ενσωματώνει ηΔ.38 θ.4, δεν είναι ο μόνος λόγος που δικαιολογεί την παρέμβασημας μ' αυτή τη πτυχήτης απόφασης. Το εύρηματουΔικαστηρίου γιατην απο391 Πικής,Π. Α. Ν.StasisEstatesCo. Ltd v.GeorgeEvansEdwardsκ.ά

(1995)δοχήτης μαρτυρίαςτουεκτιμητή κ. Γεωργιάδη,τοοποίο οι εφε­ σείοντες προσβάλλουν με την έφεση, είναι επίσης ακροσφαλές. Ο λόγος για τον οποίο προτιμήθηκε, όπως αναφέρεται στην απόφαση, η μαρτυρίατου κ. Γεωργιάδη, είναι γιατί "... ο εκτι­ μητής των εναγομένων στηρίχθη επί εσφαλμένων δεδομένων ήτοι έκαμε εκτίμηση επί τηβάσει ότι τοδιαμέρισμα είναι 86 τ.μ. εν αντιθέσει προς το ορθό εμβαδό που είναι 97 τ.μ. (ίδετε συμ­ βόλαιοτεκμήριο 1)...". Ο κ.Χατζηλαμπρής κατέθεσε ότι προέβησε μετρήσεις επί τόπου, ως αποτέλεσμα των οποίων βρήκε ότι το εμβαδόν του δια­ μερίσματος ήταν 86 τ.μ. από το οποίο 10 τ.μ. ήτανακάλυπτοι χώροι. Ηαξίατουδιαμερίσματοςκαθορίστηκε βάσει αυτούτου ευρήματος και της εξίσωσης, από απόψεως αξίας, τουακάλυ­ πτου χώρου προς τον καλυμμένο χώρο με την αναλογία 3:1 (ωφέλιμος χώρος). Ηαντίφασημεταξύ των ευρημάτων τουκ. Χατζηλαμπρήκαι τουεμβαδούτουδιαμερίσματος,όπως αναφέρεταιστησύμβαση, δεν αποδυναμώνειαφεαυτήςτην ορθότητατων μετρήσεων. Περαιτέρω, το εμβαδόν του διαμερίσματος,όπως καθορίζεται στη σύμβαση, δε διακρίνει μεταξύ κεκαλυμμένων και ακάλυπτων χώρων. Το εμβαδόν προσδιορίζεται ως συγκείμενο από97 τ.μ. μεικτό (97 sq.m. gross area). 5 10 15 20 25 Το άλλο βασικό εύρημα του πρωτόδικου δικαστηρίου το οποίο τίθεταιυπόαμφισβήτηση μετην έφεση,είναι ότι ημεταξύ των μερών συμφωνία ακυρώθηκε ως αποτέλεσμα τηςαποκήρυ­ ξης (repudiation) της συμφωνίας από τους εφεσίβλητους. Η αποκήρυξηκρίθηκε δικαιολογημένη λόγωτηςπαράβασης,εκ μέ- 30 ρους των εφεσειόντων, του όρου για τη μεταβίβαση τουκτήμα­ τος η οποία συνεχίστηκε και μετά την προειδοποίηση των εφε­ σίβλητων ότι θα ακύρωναν τη συμφωνία αν οι εφεσείοντες δε συμμορφώνονταν με τον όρο αυτό μετά την εκπνοή της προθε­ σμίας που τέθηκε. Ηημερομηνία απότην οποίαν επενέργησε η 35 ακύρωση δεν καθορίζεται στην απόφαση του Δικαστηρίου. Η ίδια ασάφειαγιατοβάθροτηςαξίωσης γιαακύρωση(rescission) χαρακτηρίζει, όπως έχουμε επισημάνει, και το ίδιο το αίτημα για την παροχήαυτήςτηςθεραπείας. 40 Πρέπειναγίνεικατανοητόότι ηπαραβίασηουσιώδους όρου συμφωνίας δεν επιφέρει αφεαυτής τον τερματισμό της σύμβα­ σης. Ό,τιπαρέχει (ηπαραβίαση ουσιώδους όρου) είναιδικαίω­ μα στο αναίτιο μέρος να τερματίσει και να επιφέρει, με την 392 1 Α.Α.Δ. A Ν.Stasis Estates Co.Ltd v.George Evans Edwards JO3L Πιχής,Π. άσκηση τηςεκλογής αυτής,την ακύρωσητηςσυμφωνίας. Όπως εξηγείται στηJohnson and Another v.Agnew[1979] 1AilE.R. 883 (HL), ηάσκηση της επιλογής του αθώου μέρους διέπεται από τους κανόνες τηςκοινής λογικής και τηςδικαιοσύνης. 5 "... Election, though the subject of much learning and refinement, is in the end a doctrine based on simple considerations ofcommon senseandequity. ..." (p.894, c-d). 10 (Σ*ελληνική μετάφραση) "... Η εκλογή,παρόλοπουαποτελεί τοθέμαπολλής μελέτης καιλεπτών διακρίσεων,στο τέλος το δόγμα απολήγει σε απλούς παράγοντες που ανάγονται στην κοινή λογική και στην επιείκεια...." 15 Το επόμενο πουπρέπει ναδιευκρινίσουμε είναι ότι η ακύρω­ ση της συμφωνίας την αποστερεί ισχύος απότην ημέρα τουτερ­ ματισμού της* παύει ησυμφωνία να αποτελεί πηγήσυμβατικών δικαιωμάτωνγιαοποιοδήποτεαπόταμέρη: Διασφαλίζεταιόμως το δικαίωμα του αναίτιου μέρους να αξιώσει αποζημιώσεις για ζημία την οποία υπέστη λόγω της παράβασηςτης συμφωνίαςη οποία οδήγησε στην ακύρωσητης. Τοδικαίωμααυτό κατοχυρώ­ νεται απότο Λρθρο 75 του περί Συμβάσεων Νόμου, ΚΕΦ. 149, όπως έχειαναγνωρισθεί στην Παντζιαρή v.Aquarian Container LinesLtd και Άλλον

(1993)1 Α.Α.Δ.748. [ΣτηνParaskeva and Others v.Lantas

(1988)1C.L.R. 285, το θέμα αυτό είχεαφεθεί ανοικτό]. Ηίδιααρχήυιοθετήθηκε στηJohnson andAnotherv. Agnew[1979] 1 AllE.R. 883 (HL),στην οποία έκαμε εκτεταμένη αναφοράοδικηγόρος των εφεσίβλητων. 20 25 30 35 40 Υπάρχουν δύο ειδών ακυρώσεις, γνωστές στο δίκαιο- ακύ­ ρωση εξυπαρχής και ακύρωση κατά την εκτέλεση της συμφω­ νίας. Δε θα επεκταθούμε στο θέμα* θα σημειώσουμε μόνο ότι και στις δύο περιπτώσεις ησυμφωνία παύει να ισχύει απότην ημέρα που επενεργεί ηακύρωση. Από εκείνη την ημερομηνία παύει(ησυμφωνία)νααποτελεί πηγήσυμβατικώνδικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Αυτό δεν έγινε δεκτό ή,ακριβέστερα,παρα­ τηρείται μεγάλη σύγχυση στην πρωτόδικηαπόφαση ως προς τις συνέπειες του τερματισμού της συμφωνίας. Κρίθηκε ότι παρά την ακύρωση οι εφεσίβλητοι δικαιωματικά συνέχισαν νακατέχουν το διαμέρισμα. Το σημείο αυτόχαρακτηρίζεταιωςκαινο­ φανές (novel) στην απόφαση του δικαστηρίου. Βρήκαν όμως βοηθητική, όπως αναφέρουν, στηλύση τουπροβλήματοςτην Odysseos v.Pieris Estates and Others

(1982)1 C.L.R.557,και όλως ιδιαίτερατοπιοκάτω απόσπασμα: 393 Πικής, Π. Α. Ν. StasisEstatesCo. Ltd v.GeorgeEvansEdwardsXXL

(1995)"We have carefully examined every aspect of the case, especially the implications arising from the dispossession of Odysseos pending the determination of the action. The dispossession may put him at a grave disadvantage, in that it may deprivehim of therighttoraisecertain equitiesprotecting his possession,that may make it difficult, if not impossible, to dojustice at the end of the day....". Πρόκειται για παντελήπαρανόησητων αρχώντης Odysseos. Η υπόθεση Odysseos αφορούσε το εντελώς διαφορετικό θέμα του αποκλεισμού κατόχου από διαμέρισμα το οποίο αγόρασε κάτω από συνθήκες που,αν αποδεικνύονταν κατά τη δίκη,θα αποστερούσαν τον κάτοχο-αγοραστή του διαμερίσματος,δικαι­ ωμάτων πουτου παρέχει το δίκαιο της επιείκειας. 5 10 15 Δικαίωμα γιαδιατήρηση τηςκατοχήςτουδιαμερίσματος από τους εφεσίβλητους μπορούσε να προέλθει μόνο από τη συμφω­ νία. Αυτό μπορούσε ναείναι το αποτέλεσμα μόνο ανησυμφω­ νία δεν ακυρώθηκε. Ηδιεκδίκηση δικαιώματος παραμονής στο διαμέρισμα αποτελεί αντινομία προς την ακύρωση της συμφωνίας. Ησυνέχιση της παραμονήςτου εφεσίβλητου στο διαμέρι­ σμακαιοι επιπτώσεις τουγεγονότος αυτούστην αποκήρυξητης συμφωνίας δεν εξετάστηκαν ούτε θίγονται στην απόφαση του δικαστηρίου. 20 25 Συνοψίζοντας, ηαπόφασητου πρωτόδικου δικαστηρίου (α) δεν καθορίζει την ημερομηνία απότην οποία επήλθε ηακύ­ ρωση της συμφωνίας, 30 (β) δεν εξετάζει τις επιπτώσεις της συνέχισης της κατοχής του διαμερίσματος στην αποκήρυξη της συμφωνίας από τους εφεσίβλητους και, ιδιαίτερα, αν η καταγγελία της συμφω­ νίαςπρος το σκοπό ακύρωσης μπορούσε νασυμβιβασθεί με τη συνέχιση της κατοχής του διαμερίσματος, και, 35 (γ) είναι εσφαλμένη στην έκταση που αποφασίζει ότι μετά την ακύρωση (αν συντελέστηκε), οι εφεσίβλητοι μπορούσαν δι­ καιωματικά να διατηρήσουν κατοχήτου διαμερίσματος. 40 Καταλήγουμε, υπό το φως των διαπιστώσεων που γίνονται στην απόφασημας,ότι κάθεπτυχή της απόφασηςηοποίαπρο­ σβάλλεται με την έφεση,πρέπει ναπαραμερισθεί. Ο μόνος τρό­ πος αντιμετώπισης του κενού που δημιουργείται, είναι ναδια394 1 Α.ΑΛ. Α. Ν.StasisEstatesCo.Ltd v.GeorgeEvansEdwardsκά. Πικής, Π. τάξουμε την επανεκδίκασητηςαγωγής. 5 Ηανταπαίτηση,όπωςστοιχειοθετείται απότοκείμενο της, συ­ ναρτάται αποκλειστικά με το ενδεχόμενο έκδοσης απόφασηςγια τηνακύρωσητηςσυμφωνίαςτης28ηςΑπριλίου, 1985. Μετονπα­ ραμερισμό τηςαπόφασηςγιατηνακύρωσητηςσυμφωνίαςεξαφα­ νίζεται καιηβάσηγιατηχορήγηση θεραπείαςστην ανταπαίτηση, διαπίστωση που επιβάλλει τον παραμερισμό της απόφασηςστην ανταπαίτηση,τηνορθότητατηςοποίαςδενεξετάζουμε. 10 Ηέφεση επιτρέπεται μεέξοδα. Ηπρωτόδικηαπόφασηπαραμερίζεταιστην ολότητατης,περι­ λαμβανομένουκαιτουμέρουςπουαναφέρεταιστηνανταπαίτηση. 15 Διατάσσεται ηεπανεκδίκασητηςαπαίτησηςκαιτηςανταπαίτησης. Ταέξοδα της πρώτης δίκης θαακολουθήσουν τοαποτέ­ λεσμα της υπόθεσης. 20 Η έφεση επιτρέπεται με έξοδα. Διατάσσεται επανεκδίκαση της απαίτησηςκαι ανταπαίτησης. 395