(1995)22 Μαΐου, 1995 [ΚΟΥΡΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/στές] ΝΙΚΟΣ ΛΕΜΟΝΑΡΗΣ, Εφεσείων, ν. ΡΕΒΕΚΚΑς ΓΕΩΡΠΟΥ ΠΟΛΕΜΠΉ, Εφεσίβλητης. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.8398). Δικόγραφα — Ουσιώδειςισχυρισμοί που πρέπει να περιέχονται στα δικόγραφα — Ισχυρισμός στην έκθεση απαιτήσεως ότι συμφωνία προμήθειαςέγινεμεταξύ τωνδιαδίκων—Προφορική μαρτυρία ότι έγινε μεταξύ τουενόςδιαδίκουκαι τουσυζύγου τουάλλουως αντι προσώπου του— Συνέπειες ωςπρος τηναπόδειξητηςσυμφωνίας. 5 Μαρτυρία — Αξιολόγηση μαρτυρίας — Έργο τον πρωτόδικουΔικα στηρίου — Προϋποθέσειςεπέμβασης του Εφετείου σταευρήματα του πρωτόδικονΔικαστηρίου. 10 Ο εφεσείοντας-ενάγων, με τηναγωγήτουζητούσε απότηνεφεσίβλητη-εναγόμενη £1.000.- ως συμφωνηθείσα και/ήεύλογη προμή θειαγιαπώληση κτήματοςτης. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο, απόρριψετην αγωγήχωρίς διαταγή 15 για έξοδα,παρόλον ότι αποδέχθηκετη μαρτυρίατου εφεσείοντα ενάγοντα και του Μ.Υ.2,για δύο λόγους: πρώτον,διότι ο εφεσείων-ενάγων στην έκθεση απαιτήσεως του ανέφερε ότι ησυμφωνία για πώληση του κτήματος και πληρωμή προμήθειας έγινε μεταξύ τωνδιαδίκων,ενώ στη μαρτυρίατου είπεότιη συμφωνία έγινε με- 20 ταξύ του ιδίου και του συζύγου της εφεσίβλητης-εναγομένης ως αντιπροσώπου της και συνεπώς δεν αποδείχτηκεσυμφωνίααφού δεν έγινε τροποποίηση στην έκθεση απαίτησηςκαιδεύτερον, διότι έκρινε ότι δενυπήρχεσαφήςμαρτυρίαωςπρος την προμήθεια. 25 Ο εφεσείων-ενάγων, προσβάλλει την απόφαση,για δύο λόγους· ότι λανθασμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την αγωγή 530 1 Α.Α.Δ. Λεμονάτηςν. Πολεμίτη 5 επειδήδεντροποποιήθηκεηέκθεση απαιτήσεωςγιαναπεριληφθεί ο ισχυρισμόςότι ησυμφωνίαέγινεμεταξύτουεφεσείοντα - ενάγο ντα καιτου συζύγου της εφεσίβλητης -εναγομένης ωςαντιπροσώ που της καιδεύτερον,ότι ηδοθείσα μαρτυρίαδενήταναρκετή για τον προσδιορισμό της αμοιβήςτουεφεσείοντα-ενάγοντα. 10 Ο δικηγόροςτου εφεσείοντα-ενάγοντα εισηγήθηκε ότι οεφεσείων -ενάγων απέδειξε τη συμφωνία και ότι δεν εχρειάζετο να ανα φερθεί στην έκθεσηαπαιτήσεωςότι αυτήέγινεμεταξύτου καιτου συζύγουτηςεφεσίβλητης-εναγομένης ως αντιπροσώπουτης. Οδικηγόροςτηςεφεσίβλητης- εναγόμενηςυποστήριξε ότιοισχυ ρισμός περί κατάρτισης της συμφωνίας μέσω αντιπροσώπου,είναι ουσιώδηςκαιθαέπρεπενασυμπεριληφθεί στηνέκθεση απαιτήσεως. 15 Αποφασίστηκε, ότι: 20 25 30
(1)Δεν υπήρξε διαφοροποίησητης μαρτυρίαςτου εφεσείοντα-ενά γοντα απότους ισχυρισμούς στην έκθεσηαπαιτήσεως,διότι η αναφορά σ'αυτήν του γεγονότος ότι ησυμφωνία έγινε διάτου αντιπροσώπουτης εφεσίβλητης-ενάγουσας, δενήταναπαραίτη τηκαισυνεπώς τοπρωτόδικοΔικαστήριο εσφαλμένααπέρριψε τηναγωγήγι' αυτότο λόγο.
(2)Ηαξιολόγηση μαρτυρίαςείναι έργο του πρωτόδικουΔικαστη ρίουκαιτο Εφετείοεπεμβαίνει αντα ευρήματατου είναιπαρά λογαήδενυποστηρίζονται απότημαρτυρίαπουέχειδεχθεί.
(3)ΤοεύρηματουπρωτόδικουΔικαστηρίου,ότιδενυπήρξεεπαρκής μαρτυρίαωςπροςτη συμφωνηθείσα προμήθειατουεφεσείονταενάγοντα ήτανεσφαλμένο, επειδήαπότη μαρτυρίαπουδέχτηκε σαναξιόπιστη,προέκυπτεότι συμφωνήθηκε προμήθεια£1.000.Η έφεση έγινε δεκτή με έξοδα τόσο πρωτόδικαόσο και κατ'έφεση. 35 Αναφερόμενεςυποθέσεις : CourtisandOthers v.Iasonides
(1970)1C.L.R. 180, 40 Loucaides v.CD. HayandSons
(1971)1C.L.R. 134, Bruce v.OdhamsPress Ltd[1936] 1 K.B.697, 531 Λεμονάρης ν.Πολεμίτη
(1995)HigginsandOthers v. Senior[1835-1842]All E.R. (Reprint) 602, Stylianou v.Manolis
(1982)1 C.L.R. 287, 5 Αριστείδουv. Αοϊζίδη
(1991)1 Α.Α.Δ. 297, Αεοντίονv. Μωσαϊκή ΜΛ.Σ.Λτδ
(1991)1 ΑΛΛ.
- Έφεση. Έφεση απότον ενάγοντακατά της απόφασηςτου Επαρχια κού Δικαστηρίου Πάφου (Μιλτιάδου, Ε.Δ.) που δόθηκε στις 30.1.1991 (Αρ. Αγωγής 2237/89) με την οποία απορρίφθηκεη αγωγήτου εφεσείοντα-ενάγονταγιαποσό£1.000,-συμφωνηθεί σακαι/ήεύλογη κατ' εκτίμησηπρομήθειαγια τις υπηρεσίες του 15 που προσέφερε για την πώληση του κτήματος της εφεσίβλητης πουβρίσκεται στο χωριό Χλώρακας. 10 Ε. Κορακίδης, για τον Εφεσείοντα. 20 Ειρ.Καττιμέρη(κα)μεΚακογιάννη(δ/νις), γιατηνΕφεσίβλητη. Cur.adv. νυίΐ. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Την απόφασητου Δικαστηρίου θαδώσει ο Δικαστής Γ.Χρυσοστομής. 25 ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ.: Ο Εφεσείων-ενάγων είναι αδειούχος κτηματομεσίτηςκαιδιεξάγειτιςεργασίεςτουστηνΠάφο. Μετην αγωγήτου αξιοΰσε απότην Εφεσιβλητη-εναγόμενη τοποσό των 30 £1.000 ως συμφωνηθείσα και/ήεύλογηκατ' εκτίμησηπρομήθεια για τηνπώλησητουκτήματοςτηςΕφεσίβλητης στηΧλώρακα. Ο Εφεσείων στηνΈκθεσηΑπαιτήσεως ισχυρίστηκε ότιησυμ φωνίαγιατηνπληρωμήτηςπρομήθειαςήτανπροφορικήκαισυ- 35 νήφθη μεταξύ των διαδίκωνκατά ή περί το Μάρτιο του
- Πιο συγκεκριμένα ισχυρίστηκε ότι ηεφεσίβλητη ανάθεσεσ'αυ τόνόπωςεξεύρειαγοραστήγιατακτήματατηςτεμάχια189,190, 191, Φ/Σχ.XLV/58, στο χωριό Χλώρακα και ανάλαβε να τον πληρώσει εφόσον θα της εξεύρισκε αγοραστή, το ποσό των 40 £1.000ως προμήθειακαι/ήως εύλογη κατ'εκτίμησηπρομήθεια. Η Εφεσίβλητη μετηνΈκθεσηΥπεράσπισης τηςαρνήθηκε γε νικά την αξίωση του Εφεσείοντακαι ειδικότερατησύναψητης 532 1 ΑΛΛ. Λεμονάρης ν. Πολεμίτη Χουσοστομής, Δ. ισχυρισθείσας απότον Εφεσείοντα συμφωνίας. 5 10 15 20 25 30 35 40 Κατά την ακρόαση της αγωγής ο Εφεσείων που ήταν και ο μοναδικός μάρτυρας για την πλευρά του, δίδοντας μαρτυρία ισχυρίστηκε, χωρίς να υπάρξει ένσταση από την άλληπλευρά, ότι την προαναφερθείσασυμφωνία για τηνπληρωμή προμήθει ας τη συνήψε με το σύζυγο της Εφεσίβλητης κατόπιν δικής της εντολής. Δεν ανάφερε ότι η συμφωνία συνήφθη μεταξύ αυτού και της Εφεσίβλητης απ'ευθείας. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο αποδέχθηκετημαρτυρίατουΕφε σείοντα καιτουΜ.Υ.2 ΦοίβουΡουσήκαιαπέρριψετη μαρτυρία της Εφεσίβλητης καιτουσυζύγουτης. Από τημαρτυρίαόπως την αποδέχθηκετοπρωτόδικοΔικα στήριο, κατάληξε στα ευρήματα OTL πράγματι ο σύζυγος της Εφεσίβλητης κατόπιν δικής της εντολής και εξουσιοδότησης, επισκέφθηκε τον Εφεσείοντα στα γραφεία του στην Πάφο και του ανάθεσε όπως πωλήσει το πραναφερθένκτήμα της Εφεσίβλητης και ότι κατόπιν των προσπαθειών και ενεργειών του Εφεσείοντα, τοκτήμαπωλήθηκε στο Φοίβο Ρουσή. Παρά την αποδοχή της μαρτυρίαςτου Εφεσείοντα και παρά τα ως άνω ευρήματα,το Πρωτόδικο Δικαστήριο κατάληξε να απορρίψειτηναγωγή,χωρίς καμιά διαταγήγιαέξοδα. OLλόγοι πουδόθηκανγιατην απόρριψηείναι οι ακόλουθοι: "Από ταάνωγεγονότα ευρίσκω ότι οενάγωναπέτυχενααπο δείξειπλήρωςτηναπαίτησητουεναντίοντηςεναγομένηςγιατί: (α) ΣτηνΈκθεσηΑπαιτήσεως είναιο ισχυρισμός τουενάγο ντος ότι ηπροφορικήσυμφωνία έγινε μεταξύτωνδιαδί κων δηλ. μεταξύ του ιδίουκαι της εναγομένης, ενώσύμ φωναμετηνπροσαχθείσαμαρτυρίαηενλόγωσυμφωνία έγινε μεταξύ του ενάγοντος και του συζύγου της εναγο μένης, ο οποίος ενεργούσε κατά τον ουσιώδη χρόνο ως αντιπρόσωπος της και επειδή δεν έχουν ληφθεί μέτρα τροποποίησης κατάλληλης της Εκθέσεως Απαιτήσεως υπό του ενάγοντος το Δικαστήριο δεν μπορεί να δεχθεί καμμιά διαφοροποίηση (departure) από ταγεγονότα ως αναφέρονται σ' αυτή. (β) Δεν υπάρχει σαφής μαρτυρία όσον. αφοράτο ποσό της προμήθειαςπουσυνεφωνήθη ήπουοενάγωνδικαιούται 533 Χρυσοστομής,Δ. Λεμονάρης ν.Πολεμίτη
(1995)για την πώληση τουκτήματοςτης εναγομένης ήτοακρι βές ποσό πουπωλήθηκε το εν λόγωκτήμα." Σαν αποτέλεσμα καταχωρήθηκε η παρούσα έφεση, οι λόγοι της οποίας είναι οι ακόλουθοι: 5 "
- Κακώςκαι λανθασμένα το Δικαστήριον απεφάσισεν ότι δεν μπορούσεν βάσει της μαρτυρίας που προσάχθηκε ενώ πιον του και την οποίαν επίστευσεν να εκδώσει απόφαση υπέρτουενάγονταγιατίστην ΈκθεσηΑπαιτήσεως δενυπήρχεν ισχυρισμός ότι ησυμφωνία μεταξύ του ενάγοντακαιτης εναγομένης έγινεν εκ μέρους της εναγομένης μέσοντουσυζύ γου της σαν αντιπρόσωπος της χωρίς να γίνει προς τούτο σχετική τροποποίησητης Εκθέσεως Απαιτήσεως. 10 15
- ΚακώςκαιλανθασμένατοΔικαστήριον δενεύρεότιβά σει της μαρτυρίας που προσάχθηκε ενώπιον του δεν είχεν αρκετήν μαρτυρίαν όσον αφορά το ποσόν της αμοιβής του ενάγοντα." 20 Η αντέφεση που αφορούσε την αξίωση για ακύρωση της μη διαταγής για πληρωμή εξόδων από οποιονδήποτε των μερών και την αντικατάσταση του με διαταγήπληρωμής των εξόδων από τον Εφεσείοντα,αποσύρθηκε. 25 Οδικηγόρος τουΕφεσείοντα εισηγήθηκε ενώπιον μαςότιδεν υπήρχελόγοςνααναφερθείστηνΈκθεσηΑπαιτήσεως ότιη συμ φωνία για πληρωμή προμήθειας έγινε μέσω του συζύγου της εφεσίβλητης και για το θέμα του ποσού της προμήθειας ότι υπήρχε επαρκήςμαρτυρίαπουπροήλθε απότον Εφεσείονταγια να ικανοποιηθεί τοπρωτόδικοΔικαστήριο γιατοακριβέςποσό που συμφωνήθηκε να πληρωθεί από την Εφεσίβλητη προς τον Εφεσείοντα. Πέραν τούτου ανάφερε ότι υπήρχε μαρτυρία και ως προς το ποσό πώλησης τουκτήματοςκαιωςπροςτοποσοστό τηςπρομή θειαςβάσειτουοποίουθαμπορούσεηπρομήθειανα υπολογιστεί. 30 35 Η δικηγόρος της Εφεσίβλητης υποστήριξε την πρωτόδικη απόφασηκαιεισηγήθηκε ότι οκαταρτισμόςτης συμφωνίας υπό 40 αντιπροσώπου είναι ουσιώδες γεγονός το οποίο έπρεπε ναείχε αναφερθεί στην Έκθεση Απαιτήσεως. Επειδήόμως ημαρτυρία πουδόθηκεδενκάλυψε τοθέμααυτό,τοπρωτόδικοΔικαστήριο ορθά την αγνόησε. 534 1ΑΛΛ. Λεμονάρης ν. Πολεμίτη Χρυσοστομής, Δ. Γιατοδεύτερολόγοτηςέφεσηςυποστήριξε τηθέσηότιη μαρ τυρία πουδόθηκεήταν ασαφής. 5 10 15 20 25 30 35 40 Όσον αφορά τονπρώτολόγοτης έφεσης δενυπήρξεδιαφωνία μεταξύτωνδικηγόρωντωνδιαδίκωνωςπροςτις αρχέςπου διέπουν τοθέμα των εγγράφων προτάσεων. Εκείνο πουαμφι σβητείται είναι ηαναγκαιότηταήμηαναφοράςτουγεγονότος ότι ησυμφωνία έγινεμέσωτουσυζύγου της Εφεσίβλητης. Είναι νομολογημένο πως η μαρτυρίαπου δίδεται στο Δικα στήριοθαπρέπεινασυνάδει μεταδικόγραφα. (Βλ., μεταξύάλ λων, (Courtis and Others v. Iasonides
(1970)1 C.L.R. 180, Loucaidesv.CD. Hay &Sons
(1971)1 C.L.R. 134). Στα δικό γραφα πρέπει να αναφέρονταιουσιώδη γεγονότα πουναθεμελιώνουν την αιτία αγωγής ή την υπεράσπιση (Βλ. Bruce ν. OdhamsPress Ltd[1936] 1 Κ.Β. 697, στη σελ.712). Το ερώτημα που προκύπτει, είναι κατά πόσο θαέπρεπενα αναφερθείστηνΈκθεσηΑπαιτήσεως, σανουσιώδες γεγονός, ότι ησυμφωνία συνήφθη υπό των διαδίκων μέσω του αντιπροσώ που της Εφεσίβλητης. Έχουμετηγνώμηπωςτοστοιχείο αυτόδενείναι έναγεγονός που ηαναφοράτουστην Έκθεση Απαιτήσεως θεωρείταιαπαραίτηση. Βέβαια καλό θα ήταν,όχιόμως απαραίτητο,ναείχε αναφερθεί, και συνεπώς η παράλειψη αυτή δεν μπορούσε να ήταν αποφασιστικήγια τηνέκβαση τηςαγωγής. Ηάποψη μας αυτή ενισχύεται καιαπότην αγγλική απόφαση Higgins and Others v.Senior[1835-1842] All E.R.(Reprint) 602) καιαπό το σύγγραμμαBullenandLeakeandJacob'sPrecedents ofPleadings, 12η έκδοση, σελ.57. Εξάλλου ταεπίδικα θέματα τηςαγωγής διατυπώθηκαν σαφώςστην έκθεσηαπαιτήσεωςκαιότανοΕφεσείων δίδονταςμαρτυρίαανάφερεότι ησυμφωνία συνήφθη με ταξύαυτούκαιτουσυζύγουτηςεφεσίβλητης ωςαντιπροσώπου, δενυπήρξε απόπλευράςεφεσίβλητης οποιαδήποτεένσταση,ού τε μπορεί ναειπωθεί ότι ηΕφεσίβλητηκαταλήφθηκεεξ απήνης. Κατάσυνέπεια,καταλήγουμεότιδενυπήρξεδιαφοροποίησητης μαρτυρίας του εφεσείοντα απόόσααυτός ισχυρίστηκε στηνέκ θεσηαπαιτήσεως,έτσιπουναδικαιολογείται τοπρωτόδικο Δικαστηριο νααπορρίψει τηναγωγή τουμια και αποδέχθηκετη μαρτυρία τουκαι ούτε ήταναναγκαία ητροποποίηση της έκθε σης απαιτήσεως σε οποιοδήποτε στάδιο. Ας σημειωθεί ότι το ΕφετείοστηνυπόθεσηStylianouν. \fanolis(\982) 1 C.L.R. 287, ακολούθησετηνίδιαμεμαςθέσηακόμακαιστηνπερίπτωσηπου 535 Χρυσοστομής,Δ. Λεμονάρηςν.Πολεμίτη
(1995)στην έκθεση απαιτήσεως δεν αναφέρθηκε ότι γραπτή συμφωνία τροποποιήθηκε μεπροφορική. Ο δεύτερος λόγος της έφεσης αφορά θέμα αξιολόγησης της προσαχθείσας μαρτυρίας. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας είναι 5 έργο που κατά κύριο λόγο ανήκει στο πρωτόδικο Δικαστήριο. Το Εφετείο επεμβαίνει αν τα ευρήματα του πρωτόδικου Δικα στηρίου είναι παράλογαή δεν υποστηρίζονται απότημαρτυρία που το πρωτόδικο Δικαστήριο έχει αποδεχθεί ως αξιόπιστη. (Βλ. Αριστείδου ν. Λοϊζίδη
(1991)1 Α.Α.Δ. 297, Αεοντίον ν. 10 Μωσαϊκή ΜΛ.Σ. Λτ*
(1991)1 Α.Α.Δ. 351). Εξετάζοντας το δεύτερο λόγο έφεσης, ευρίσκουμε ότι το εύ ρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου δεν υποστηρίζεται από την μαρτυρία που το ίδιο το πρωτόδικο Δικαστήριο έχει αποδεχθεί 15 σαν αξιόπιστη. Από τημαρτυρίατου Εφεσείοντα προέκυψεσα φής και συγκεκριμένη μαρτυρία πουαποδεικνύει ότι ο Εφεσείων συμφώνησε με το σύζυγο της Εφεσίβλητης για λογαριασμό της,ναεξεύρει αγοραστήκαιεξηύρε αγοραστή,οοποίοςαγόρα σε το κτήμα και ηπρομήθεια που συμφώνησε η Εφεσίβλητη μέ- 20 σω του συζύγου της ναπληρώσει προς τον Εφεσείοντα, ήταντο ποσό των£1.000. Κατά συνέπεια η έφεση επιτυγχάνει, ηαπόφασητου πρωτό δικου Δικαστηρίου ανατρέπεται και εκδίδεται απόφαση προς όφελος του Εφεσείοντα και εναντίον της Εφεσίβλητης ως η απαίτηση του Εφεσείοντα, με έξοδα εις βάρος της Εφεσίβλητης τόσο πρωτόδικα όσο καικατ' έφεση. Η έφεσηεπιτυγχάνει με έξοδα. 536 25 30