(1995)13Ιουνίου, 1995 [ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στές] ΘΕΟΧΑΡΗ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Εφεσείοντες-Εναγόμενοι, ν. ΤΑΞΙ ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΤΔ, Εφεσιβλήτων-Εναγόντων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 8671). Αυτοκινητικό ατύχημα — Σύγκρουση φορτηγού με ταξί που το ακο λουθούσε — Καταμερισμός ευθύνης από το πρωτόδικο Δικαστή ριο, 20% στο ταξί που κρατούσε τηδεξιά λωρίδακαι 80%στο φορ τηγό που έστριψε δεξιά και τον έφραξε την πορεία — Ανατράπηκε κατ' έφεση σε50% για τον κάθεοδηγό. 5 Αμέλεια — Επιμερισμός αμέλειας σε αυτοκινητικό ατύχημα — Εξου σία πρωτόδικου Δικαστηρίου — Αρχές επέμβασης κατ' έφεση. Οεφεσείων -εναγόμενος 1,οδηγούσεφορτηγόαυτοκίνητοτωνεφεσειόνταν -εναγομένων 2κατά μήκος του δρόμου Λευκωσίας - Λεμε σού μεκατεύ&υνοηπροςΛεμεσό, ακολουθούμενο απόαυτοκίνητο τα ξί των εφεσίβλητων - εναγόντων,οδηγούμενο απόυπάλληλο τους. 10 Σετμήματουδρόμουόπουδιεξάγοντανέργα,ήτανανοικτέςγια τηνκυκλοφορία οι δύολωρίδες τηςκατεύθυνσης προςΛεμεσό,ενώ ήταν υπό κατασκευή, στο σημείο της διασταύρωσης Μονής, τρίτη λωρίδα, γιαόσους θαέστριβανδεξιά. 15 ΤαευρήματατουπρωτόδικουΔικαστηρίου,ότι οοδηγόςτουταξί, 500 περίπου μέτρα πριν απότη διασταύρωση κινήθηκε απότην αριστερή λωρίδα στηδεξιάγιαναπροσπεράσει αρθρωτόόχημακαι κράτησε τηλωρίδααυτήμέχριπουτοπροπορευόμενο φορτηγόέκα μεστροφήπροςταδεξιάκαιτουαπέκοψετηνπορεία,μεαποτέλεσμα τη σύγκρουση, δεν αμφισβητούνται. Ήταν επίσης εύρημα του πρωτόδικουΔικαστηρίου,ότιέστωκαιανημαρτυρίατουοδηγούτουτα ξί ήτανότι δεν είδε τασήματα, αυτόςόφειλε ναταείχε προσέξει. 20 594 25 1 ΑΛΛ. 5 Ιωάννου κ.ά. ν.Ταξί Κυριάκος Λτο Ηευθύνητουοδηγούτου φορτηγού,σύμφωνα μετοπρωτόδικο Δικαστήριο, συνίστατο στην είσοδο του στη δεξιά λωρίδα χωρίς οποιαδήποτεπροειδοποίηση, ενώ του οδηγού του ταξί στην παρά λειψητουνααντιληφθεί ταπροειδοποιητικάσήματαελάττωσης ταχύτηταςκαι απαγόρευσης προσπεράσματος. Το πρωτόδικο Δικα στήριο, επιμέρισε την ευθύνη 20% στον οδηγό του ταξί, και 80% στον οδηγό τουφορτηγού. Ηέφεσηστράφηκε μόνο εναντίον τουεπιμερισμού της ευθύνης. 10 Αποφασίστηκε, ότι: 15 20 25
(1)Το πρωτόδικοΔικαστήριο παρέλειψε νααναφερθεί στην απάμβλυνσητουκαθήκοντοςτουοδηγούτουφορτηγούναεξακριβώσει ότιήτανασφαλέςναστρίψειστηδεξιάλωρίδα,εξαιτίαςτης ύπαρξηςαπαγορευτικών σημάτων.
(2)Η ευθύνη του οδηγού του ταξί των εφεσίβλητων - εναγόντων, ήτανπολύ μεγαλύτερη,διότι συνέχισεναοδηγάστηδεξιάλωρίδα,με υπερβολική υπό τις περιστάσεις ταχύτητα και παρά τα απαγορευτικάσήματα.
(3)Ο επιμερισμός ευθύνης που προσδιόρισε το πρωτόδικο Δικα στήριο σε 20% στον οδηγό του ταξί και 80% στον οδηγό του φορτηγού,θαέπρεπε ναανατραπείσε50% γιατον κάθεοδηγό. Η έφεση έγινε δεκτή με έξοδα υπέρ τωνεφεσειόντων. 30 Αναφερόμενες υποθέσεις: ΣτρατμάρκοΛτδ ν. Μιχαήλ
(1989)1(E)Α.Α.Δ. 453, Panayiotou v.Mavrou
(1970)1C.L.R. 215, 35 Constantinou v.Katsouri
(1975)1C.L.R. 188, Kykon Ltdv. Demetriou
(1982)1C.L.R. 453, 40 Ekremv.McLean
(1971)1C.L.R. 391, Zarpeteas v. Touloupou
(1975)1C.L.R. 454, McKenna v.Βουτή και Άλλων
(1992)1(B)ΑΛΛ. 775, 595 Ιωάννου κ.ά. ν.Ταξί Κυριάκος Λτδ
(1995)Harettinis v. Aristidou
(1969)1 C.L.R. 28, Φανήν. Χρίστου, Π.Ε. 7792, ημερ. 31.3.1992. Έφεση. 5 Έφεση από τους εναγόμενους κατά της απόφασηςτου Επαρ χιακούΔικαστηρίου Λευκωσίας(Δ.Μιχαηλίδου(κα)Ε.Δ.)πουδό θηκεστις 13.2.92(Αρ.Αγωγής1418/87)μετηνοποίακαταμέρισεευ θύνηγιατηνεπίδικησύγκρουση80%στον εφεσείοντα 1 οδηγόφορτηγούκαιμονό20%στον οδηγόταξίυπάλληλο των εφεσίβλητων. ίο Γ. Αγαπίου, για τους Εφεσείοντες. Στ. Ερωτοκρίτον (κα), γιατους Εφεσίβλητους. 15 Cur.adv. wit. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,Δ.: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώ σει ο Π.Αρτεμης,Δ. 20 ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ.: Το ατύχημαστο οποίο αφοράαυτήηέφεση συνέβηκε στις 17.10.86 στο νέο δρόμο Λευκωσίας-Λεμεσούκαι στη διασταύρωση Μονής,όπουσύμφωνα μετημαρτυρίακαι τα ευρήματατου Δικαστηρίου, διεξάγονταν έργα. Σύμφωναμε τα 25 ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου, τα οποία δεν αποτε λούν αντικείμενο της έφεσης, OLδύο λωρίδες της κατεύθυνσης απόΛευκωσίαπροςΛεμεσόήτανελεύθερεςγιαχρήση,ενώήταν υπό κατασκευή στο σημείο της διασταύρωσης 3η λωρίδα για όσους θα έστριβαν δεξιά προς τη Μονή. Η λωρίδα αυτή δεν 30 ήταν χρησιμοποιήσιμη κατά την ώρατουατυχήματος. Ο εφεσείοντας-εναγόμενος 1 οδηγούσε το φορτηγό αυτοκίνη το των εφεσειόντων-εναγομένων 2 υπ' αρ.εγγραφής PF810, με κατεύθυνσηπροςτηΛεμεσό,ακολουθούμενος απότοταξίTMW 35 313,πουοδηγούσε ο Κυριάκος Πουργούρη, υπάλληλος τηςεται ρείας των εφεσιβλήτων-εναγομένων. Σύμφωναμετοπρωτόδικο Δικαστήριο, περίπου500 μέτραπριν τηδιασταύρωσηο εφεσείοντας 1 κινήθηκε απότην αριστερήλωρίδα τουδρόμουστηδεξιά για ναπροσπεράσει αρθρωτόόχημα(trailer)καιηταχύτητατου 40 κατάτηστιγμήεκείνηήτανπερίπου50 μίλιατηνώρα.Αφούολο κλήρωσε τη διαδικασίαπροσπεράσματος, συνέχισε νακρατάτη δεξιά λωρίδα. Τότε αντιλήφθηκε το φορτηγό, προπορευόμενο κατά 70 περίπου μέτρα απ'αυτόν,νακάνει στροφή προς τα δε596 1 Α.ΛΛ. Ιωάννου κ.ά. ν.Ταξί ΚυριάκοςΛτδ Αρτεμης, Α. 5 ξιά αποκόπτονταςτου την πορεία. Χρησιμοποίησε το σύστημα τροχοπέδησης του χωρίς όμως επιτυχία, με αποτέλεσμα να συ γκρουστεί μετοφορτηγό. Τοφορτηγόπροτούεπιχειρήσει νακά μει στροφή οδηγείτο στην αριστερή λωρίδα του δρόμου καιχωρίς κανένασήμαάρχισε μεημικυκλική πορείαναστρίβει δεξιά. 10 Στησκηνήτουατυχήματοςκαισεαπόσταση300-500μέτραπριν τοσημείοτης σύγκρουσης υπήρχαντοποθετημέναπροειδοποιητι κάσήματα"Ελαττώστε ταχύτητα",σήμα"80 χ.λ.μ", "50 χ.λ.μ."και "30χ.λ.μ.", καθώςκαισήμα"Απαγορεύεται τοπροσπέρασμα". 15 20 25 30 35 40 Ήταν το εύρημα τουΔικαστηρίου ότι έστωκαι ανημαρτυ ρία του οδηγού του ταξί ήταν ότι δεν είδε τα σήματα, τούτος όφειλεναταείχε προσέξει. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, αφούπαρέθεσε τις αρχές πουδιέ πουν το θέμα αμέλειας και συντρέχουσας αμέλειας με αναφορά στη νομολογία (Στρατμάρχο Λτδ ν. Μιχαήλ
(1989)1(E) Α.Α.Δ. 453,Panayiotou v.Mavrou
(1970)1 C.L.R. 215, Constantinou v. Katsouri
(1975)1C.L.R. 188,Kykon Ltd v.Demetriou
(1982)1 C.L.R.453 κ.ά.) καταμέρισε ευθύνη για τη σύγκρουση 80% στον οδηγότουφορτηγούκαι20% στον οδηγότουταξί. Η ευθύνη του εφεσείοντα, σύμφωνα με το πρωτόδικοΔικαστήριο, συνίστατο στο ότι χωρίς να δώσει οποιαδήποτε προει δοποίηση για την πρόθεση του να στρίψει δεξιά και χωρίς να εξακριβώσει ότι ήτανασφαλές να το πράξει,άρχισε να στρίβει αποκόπτοντας έτσι την πορεία του αυτοκινήτου που τον ακο λουθούσε. Αναφορικά μετονοδηγότουταξίτοΔικαστήριο παρατήρησε ότι "αν ήταν προσεκτικός θα έπρεπε να είχε αντιλη φθείταπροειδοποιητικάσήματα καινατεθεί σε εγρήγορση ήνα ελαττώσει ταχύτηταόπως προειδοποιούσαν επομένως και δε δομένου ότι είδε το φορτηγό αυτοκίνητο να κινείται στην αρι στερήλωρίδα πριν αυτόαρχίσει ναστρίβει δεξιά,όφειλεναλάβει υπόψητουτοπροειδοποιητικόσήμαπουαπαγόρευετοπρο σπέρασμα και είτενα ελαττώσει ταχύτηταείτεναδώσει προει δοποιητικό σήμα με την κόρνατου". Τοτελευταίο αυτόσυμπέ ρασμα αναφορικάμε την ευθύνη του οδηγού των εφεσίβλητων είναι κατά τη γνώμη μας σε αντίφαση με την προηγούμενηπαρατήρηση του Δικαστηρίου στη σελ.19 της απόφασης(σελ.118 των πρακτικών),όπουαναφέρονταιτα ακόλουθα: "Οοδηγόςτωνεναγόντωνσεμιάτέτοιαπερίπτωσηόπουοδρό μοςήιανυπεραστικόςκαιόπουυπήρχανδύοπορείεςκυκλοφο597 Αρτεμης, Δ. Ιωάννου κ.ά. ν.Ταξί ΚυριάκοςΛτδ
(1995)ρίας είχε κάθε δικαίωμα να διακινείται στη δεξιά λωρίδα, η οποία χρησιμοποιείτο για τη διακίνηση αυτοκινήτων που κι νούνταν με μεγαλύτερη ταχύτητα. Ηλωρίδααυτήεπίσηςχρη σιμοποιείτο ως είναιφυσικόγιατααυτοκίνηταπουεπιχειρού σανπροσπέρασμα,οπότεοοδηγόςτωνεναγόντωνκαλώςσυνέχισεναχρησιμοποιεί τη λωρίδαεκείνη όπωςείχεπράξει." 5 Το συμπέρασμα αυτό,κατά τη γνώμη μας, είναι προφανώς λανθασμένο εν όψειτηςαπαγόρευσηςγιαπροσπέρασμα στοση μείο εκείνο τουδρόμου. Ενπάσηπεριπτώσει όμως,ηαντινομι- 10 κήαυτήθέση αναιρείται,όπωςαναφέραμεπιόπάνω,απότομε ταγενέστερο στην απόφαση συμπέρασμα τουπρωτόδικουΔικα στηρίου γιατην ευθύνητουοδηγούτων εφεσίβλητων. Η έφεση αυτή στρέφεται μόνο εναντίον του μέρους της από- 15 φάσηςπουαφορά τον καταμερισμότηςευθύνης μεταξύτωνδύο οδηγών. Οι αρχές μεβάσητις οποίες το Εφετείο επεμβαίνει στα συμπεράσματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου αναφορικά με το θέμα καταμερισμού της ευθύνης είναι καλά νομολογημένες και συνοψίζονται στο ότι το θέμααυτόείναι στην κρίση τουπρωτό- 20 δικούΔικαστηρίου καιτοΕφετείοεπεμβαίνει μόνοόπουυπάρχει παράβασηαρχήςήοκαταμερισμός της ευθύνης είναιπροφανώς εσφαλμένος. (Δέστε,μεταξύάλλων, Ekrem v.McLean
(1971)1 C.L.R. 391, Zarpeteas v. Touloupou
(1975)1 C.L.R. 454, McKenna v.Βοντήκαι Άλλων
(1992)1(B)Α.Α.Δ.775). 25 Αφού εξετάσαμε με προσοχή τα γεγονότα όπως ταβρήκε το πρωτόδικο Δικαστήριο, έχουμε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μεβάσηαυτά,ηπαρούσαείναιπερίπτωσηόπουτο Εφετείοπρέ πει να επέμβει, γιατί ο καταμερισμός στον οποίο προέβηκε το 30 πρωτόδικοΔικαστήριο είναιπρόδηλα εσφαλμένος. Συμφωνούμε ότι ηαμέλεια τουοδηγούτου φορτηγού,εφεσείοντα 1,έγκειτο στοότιχωρίςναεξακριβώσειότιήτανασφαλέςνα τοπράξει,άρχισεναστρίβει δεξιάαποκόπτονταςτηνπορείατου 35 άλλουοδηγούχωρίςκανέναπροειδοποιητικόσήμα. Πρέπειόμως ναπαρατηρήσουμεότι τοκαθήκοντουαυτόαμβλυνότανενόψει των προειδοποιητικών σημάτων που απαγόρευαντοπροσπέρα σμα, γεγονός στο οποίο παρέλειψε να αναφερθεί και κατ' ακο λουθία νααξιολογήσει τοπρωτόδικοΔικαστήριο. 40 Επιπρόσθετα βρίσκουμε ότι ηευθύνη τουοδηγού των εφεσί βλητων ήτανυπότις περιστάσεις πολύ μεγαλύτερη απ'ότι έκρι νε το πρωτόδικο Δικαστήριο: παρά το γεγονός ότι διεξήγοντο 598 1 Α.ΑΛ. 5 10 15 20 25 Ιωάννου κ.ά. ν.Ταξί Κυριάκος Λτδ Αρτεμης, Δ. εργασίες στην σκηνή του ατυχήματος και κατάπαράβασητων προειδοποιητικών σημάτων για ελάττωση ταχύτητας καικατά παράβασητουσήματος πουαπαγόρευετοπροσπέρασμα,ο οδη γός τουταξίσυνέχισεναοδηγεί μετοντρόποπουοδηγούσεκαι με ταχύτηταυπερβολική κάτωαπότις συνθήκες. Έτσι κρίνου μεότιη ευθύνητουήτανκατάπολύ μεγαλύτερη παράεκείνητην οποία τουαπέδωσετοπρωτόδικο Δικαστήριο. Στην υπόθεση Harettinis v. Aristidou
(1969)1 C.L.R. 28, όπουσεδρόμουπόκατασκευήκαικατάπαράβασητωνσημάτων για ελάττωση ταχύτηταςο ενάγοντας οδηγούσε με ταχύτητα 40 μίλια την ώρα,με αποτέλεσμα να συγκρουσθεί σε στροφή,τού τος θεωρήθηκε υπεύθυνος κατά 80%. Στην υπόθεση Φανή ν. Χρίστου Π.Ε. 7792ημερ. 31.3.92,μοτοσυκλεττιστής που έστριψε δεξιά χωρίς ένδειξη θεωρήθηκε υπεύθυνος κατά 40% για σύ γκρουση που έγινε με αυτοκίνητο που τον ακολουθούσε με με γάληταχύτηταπλησίον τηςσυμβολής δρόμων. Μεβάσηόλες τις πιό πάνωπαρατηρήσεις μαςανατρέπουμε τον καταμερισμό της ευθύνης και την καθορίζουμε σε 50% για κάθεοδηγό. Ταέξοδα της έφεσης επιδικάζονταιυπέρ των εφεσειόντων. Η έφεση επιτυγχάνει με έξοδα υπέρ τωνεφεσειόντων. 599