1Λ.Α.Δ. -22 Ιουνίου, 1995 [ΚΟΥΡΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/στές] SABER YACOUP SHEHATA ΚΑΙ ΑΛΛΗ, Ενάγοντες-Εφεσείοντες, ν. ASSILSABITELUAS, Εναγόμενου-Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 8316). Πολιτική Δικονομία — Αναστολή διαδικασίας— Καταχώρηση αγω γήςσεΚυπριακό Δικαστήριο αντί σεΑιγυπτιακό — Προϋποθέσεις αναστολήςτηςδιαδικασίας. 5 Αναστολή διαδικασίας — Δικαιοδοσία Κυπριακού Δικαστηρίου — Αγωγή για επιταγές που εκδόθηκανκαιπαραδόθηκαν στο δικαιού χο στην Αίγυπτο — Διάδικοι Αιγύπτιοι με τους ενάγοντεςκατοί κουςΑιγύπτου και εναγόμενο κάτοικοΑεμεσού — Κριτήριαπροσ διορισμού του φυσικού βήματος εκδίκασης της υπόθεσης. 10 Οιενάγοντες στις συνεκδικαζόμενεςυποθέσειςτου Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού με αριθμούς 5854/87 και 5855/87,εφεσίβαλαν την απόφασητου πρωτόδικουΔικαστηρίου με την οποίαδια τάχθηκεηαναστολήτης περαιτέρωδιαδικασίας ενώπιοντου. 15 20 25 Οι αξιώσεις των εναγόντων -εφεσειόντων αφορούσαν διάφορα ποσάεπιταγώνσεξένο νόμισμα,οιοποίεςυπογράφτηκανκαι παρα δόθηκανστους εφεσείοντες απότονεφεσίβλητο,στηνΑίγυπτο. Όλες οι σχετικές συναλλαγές έγιναν στην Αίγυπτο. Οι διάδικοισυμφωνουν ότι εφαρμοστέοδίκαιοήταντο Αιγυπτιακό. Ήσανόλοι Αιγύ πτιοι αλλά οι ενάγοντες διέμεναν στο Κάϊρο,ο δεν εναγόμενος στη Λεμεσό. Κατάτηνακρόασητηςαιτήσεωςγιααναστολήτηςδιαδικα σίαςδενδόθηκεμαρτυρίααπόκαμιάπλευράγιααπόδειξητωνισχυ ρισμώνστιςενόρκουςδηλώσειςπουσυνόδευαντηναίτησηκαιτηνένστάση. Τοπρωτόδικο Δικαστήριο δεν προχώρησε σε ευρήματα και διατύπωσεταμηαμφισβητούμεναγεγονόταωςακολούθως: 621 Sbehata v. Ellias χ.ό.
(1995)"Οι διάδικοι είναι Αιγύπτιοι, αλλά οι μεν ενάγοντες διαμέ νουν στο Κάϊρο,ο6ε εναγόμενος στηΛεμεσό. Οι επίδικες επιταγές,στις οποίες βασίζεταιτο ισχυριζόμενο αγώγιμο δικαίωμα των εναγόντων υπογράφηκανκαι δόθηκαν στην Αίγυπτο. 5 Ο Αιγυπτιακός Νόμος διέπει τις συναλλαγές πάνω στις οποίεςβασίζεταιτο ισχυριζόμενο αγώγιμο δικαίωμα. 10 Το παρόν Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία εκδίκασης τωναγω γών αυτών. ΔέστεΑρθρο21
(1)(β) του Νόμου14/60. Παρ' όλο πουοι ενάγοντες αμφισβήτησαντον ισχυρισμό ότι όλοι οι ή περισσότεροι μάρτυρες του εναγομένου βρίσκονται 15 στην Αίγυπτο, θεωρούμε πωςδεδομένου ότι οι επίδικες συναλ λαγές έγιναν στην Αίγυπτο είναι φυσιολογικό ότι μέρος τουλά χιστο της μαρτυρίαςθα βρίσκεται στην Αίγυπτο και οι ενάγο ντες - καθ'ων ηαίτησηδενπρόσφερεανοποιαδήποτεμαρτυρία για το αντίθετο.Περιπλέονδεν μαςδιαφεύγειτοότι οεναγόμε20 νος - αιτητής ισχυρίζεται πωςοι μάρτυρες τουβρίσκονται στην Αίγυπτο και το ότι οι ενάγοντες -καθ'ων ηαίτησηαρνούνται αυτό τον ισχυρισμό δεν μπορεί παρά να έχει περιορισμένηβα ρύτητα,δεδομένου ότι οκάθεδιάδικοςέχει δικαίωμαεπιλογής των μαρτύρων πουθαπαρουσιάσειστο Δικαστήριο". 25 Οιλόγοιέφεσης,αναπτύχθηκαναπότοδικηγόροτων εφεσειόντων σε τρεις κυρίως ενότητες. Η πρώτηενότητα,είχεεπίκεντρο τηνεισή γηση ότι ο εναγόμενος δεν προσκόμισε μαρτυρία και συνεπώς δεν μπορούσεναπείσει ότιυπήρχεάλλοΔικαστήριοστηδικαιοδοσίατου οποίου να υπάγεταιηυπόθεση. Ηδεύτερη ενότητα,ότι η αναστολή αποστέρησετους ενάγοντεςαπόέννομαπροσωπικάήνομικάπλεονε κτήματα, όπως η αδυναμίαεκτέλεσης της απόφασης στην Αίγυπτο, ενώ υπήρχετέτοια δυνατότηταστην Κύπρο,στοιχείο πουτοπρωτό δικοΔικαστήριο χαρακτήρισε,κατά τονπροβαλλόμενο λόγο έφεσης, άσχετο,ενώθαέπρεπενατολάβει σοβαρά υπόψη. Ητρίτηενότητα, ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο έδωσευπερδέουσα σημασία στο θέμα τηςκλήσεωςμαρτύρωναπότηνΑίγυπτοκαιδέκτηκεότιοεφεσίβλη τος θα εοτερείτο του δικαιώματοςνα τους κλητεύσει. Επίσης, ότι η αναφοράτουεφεσίβλητου σεμάρτυρες, ήταναόριστη. Ο εφεσίβλητος, δεν εμφανίστηκεκατάτηνακρόαση της έφεσης. Αποφασίστηκε, ότι: 622 30 35 40 1 ΑΛΛ. Shehata v. Ellias χ.ά.
(1)Η διαπίστωσητουπρωτόδικουΔικαστηρίου πωςηΚύπροςδεν αποτελούσε το φυσικό βήμα για την εκδίκαση των υποθέσεων αυτών,αλλάταΔικαστήριατηςΑιγύπτου,στηδικαιοδοσίατων οποίων υπόκειντο οι διάδικοι, ήτανορθό. 5
(2)Της διαπίστωσης αυτής έπεται, ότι το βάρος μετατοπίστηκε στους ώμους τουενάγοντανααποδείξειότι συνέτρεχαν ειδικές συνθήκες, ώστεη δικαιοσύνη απαιτούσεόπως η εκδίκαση των υποθέσεων γίνειστην Κύπρο. 10
(3)Οι ενάγοντες - εφεσείοντες δεναπέδειξανότι συνέτρεχαν τέτοι ες ειδικές συνθήκες. 15
(4)Η αδυναμίαεκτέλεσηςαπόφασηςεναντίοντουεναγομένου στην Αίγυπτο λόγω έλλειψηςπεριουσίαςκαιη δυνατότητα εκτέλεσης στην Κύπροκαθώςκαιηέλλειψηνομικής δυνατότηταςεκτέλε σης απόφασηςΑιγυπτιακού Δικαστηρίου στην Κύπρο,δενχα ρακτηρίστηκαν απότο πρωτόδικοΔικαστήριο στοιχεία άσχετα κατάτηλήψη της απόφασηςγια αναστολή. 20
(5)Μετηναναστολήτωναγωγών,δεναναστέλλονται αυτόματα τα παρεπίμπτοντα απαγορευτικά διατάγματα προς όφελος των εναγόντων - εφεσειόντων και συνεπώς δεν χάνουν το κτηθέν πλεονέκτημα. 25 30
(6)Παρόλονότι ήτανεσφαλμένο το εύρηματου πρωτόδικου Δικα στηρίου ότι οι ενάγοντες δενχάνουνκανέναπλεονέκτημα ανοι υποθέσεις τους δικαστούν στην Αίγυπτο διότι η εδώ εκδίκαση τους σύμφωνα με το Αιγυπτιακό δίκαιο θα οδηγούσε ούτως ή άλλως σε απόρριψη, εντούτοις δεν επηρέαζε το αποτέλεσμα, γιατί οι εφεσείοντες - ενάγοντες απέτυχαν νααποδείξουνότι οι περί παραγραφής διατάξεις του Αιγυπτιακού νόμου είναι δια δικαστικής μορφής και συνεπώς μη εφαρμόσιμες από τα Κυ πριακάΔικαστήρια. 35 40
(8)ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο,ορθάθεώρησε μεβάσητοενώπιοντου υλικό σαν δεδομένο OTtμέρος της μαρτυρίας, συμπεριλαμβανο μένων μαρτύρων,βρίσκοντανστηνΑίγυπτο καιορθάέλαβευπό ψητοστοιχείο αυτόστηνκρίσητου,ότιτοΑιγυπτιακόΔικαστηρΐ-ο ήτανκαταλληλότερο βήμα γιαεκδίκασητωνυποθέσεων. Ηέφεση απορρίφθηκεχωρίςέξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 623 Shehata v. EMias κ.ά.
(1995)Charles Guendyan v. Societe Tuniosienne DeBanque, S.A.
(1983)1 C.L.R. 588, Dolphin Shipping Co.v. Cantriers
(1984)1 C.L.R. 853, 5 Stella v. Sayias
(1983)1 C.L.R. 186, MacShannon v. RockwareGlass Ltd[1978] 1 All E.R. 625, Spiliata MaritimeCorporation v. CansulexLtd[1986]3All E.R. 843. Έφεση. Έφεση από τους ενάγοντες κατά της απόφασης του Επαρ- 15 χιακοΰΔικαστηρίου Λεμεσού(Κωνσταντινίδης,Π.Ε.Δ.)πουδό θηκε στις 15.12.90 (Αρ. Αγωγών 5854/87 και 5855/87) με την οποία διατάχθηκε η αναστολή της περαιτέρω διαδικασίας των αγωγών αυτών. 20 Χρ. Κληρίδης, γιατουςΕφεσείοντες. Καμιά εμφάνιση, γιατον Εφεσίβλητο. Cur.Adv. Vult. 25 ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: ΤηνομόφωνηαπόφασητουΔικαστηρίουθα δώσει οΔικαστής Χρυσοστομής, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,Δ.: Μετηνπαρούσα έφεση οι ενάγοντες- 30 εφεσείοντεςζητούντηνανατροπήτης ενδιάμεσηςαπόφασηςτου πρωτόδικουΔικαστηρίου,σεαιτήσεις διακλήσεωςτουεναγόμενου-εφεσίβλητουστιςσυνενωθείσεςαγωγές5854/87και 5855/87 του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λεμεσού,με τηνοποία διατάχθη κεηαναστολήτηςπεραιτέρωδιαδικασίαςτωναγωγώναυτών. 35 Κατά την ακρόασητης έφεσηςο εφεσίβλητος δεν παρουσιά στηκε στο Δικαστήριο καιη ακροαματική διαδικασία προχώρη σε στην απουσίατου. 40 Μετηναγωγή5854/87οεφεσείωνSaberYacoubShehataαπότο Κάιρο,αξιοίαπότονεφεσίβλητοAssilSabitEllias,υπότηνεπωνυ μίαMisrTradingΟο,απότοΚάιροκαικατάτονουσιώδηχρόνοστη Λεμεσό, διάφορα ποσά, πουκατά τον ισχυρισμό του εφεσείοντα 624 10 1 Α.ΑΛ. Shehata v. Ellias χ.ά. Χρυσοστομής,Δ. αποτελούν ποσά επιταγώνπουυπογράφτηκαν καιπαραδόθηκαν από τον εφεσίβλητο στον εφεσείοντα στην Αίγυπτο και που ήταν πληρωτέα στον εφεσείοντα. Ταποσάαυτά εκφράζονταισεδολά ριαΑμερικής, Στερλίνες,ΓερμανικάμάρκακαιΑιγυπτιακές λίρες. 5 10 15 20 25 30 35 Μετηναγωγή5855/87η εφεσείουσα AidaYacoubShehataαπό το Κάιρο,αξιοί εναντίοντουεφεσίβλητουκαιπάλιδιάφοραπο σά,πουκατάτον ισχυρισμό της αποτελούν ποσά επιταγώνπου υπογράφτηκανκαιπαραδόθηκανσ' αυτήνστηνΑίγυπτοκαιήταν πληρωτέα σ' αυτήν. Ταποσά αυτάεκφράζονταιμόνο σε Αιγυ πτιακέςλίρες. Καιμετις δύοαγωγέςαξιώνεταιτο ισόποσοτων αναφερόμενωνποσώνκαιεπιταγώνσε Κυπριακέςλίρες. Αποτελείκοινήβάσηότιόλεςοισυναλλαγές μεταξύτωνδιαδίκων έγιναν στην Αίγυπτο καιείναι αποδεκτόκαιαπότις δύο πλευρές ότι Θαπρέπειοι συναλλαγές αυτέςνακριθούν μεβάση το ΑιγυπτιακόΔίκαιο. Είναιηθέσητουεφεσίβλητου,όπως εκφράζεταιστις ένορκες δηλώσεις του,πως οι εφεσείοντες έχουν χάσει το δικαίωμανα εγείρουν αγωγές λόγω παραγραφής. Επίσης αναφέρειότικατά τον ουσιώδη χρόνο διέμενε με την οικογένεια του στη Λεμεσό και ισχυρίστηκε ότι οι επίδικες επιταγέςεκδόθηκαναπό μια Αι γυπτιακήΕταιρεία,στηνοποίααυτόςήταναπλάΔιευθυντήςκαι υπόγραψε τις επιταγές αυτές εκτός από μια,υπό την ιδιότητα του σαν Διευθυντής της εταιρείας αυτήςκαι όχι υπό τηνπρο σωπικήτου ιδιότητακαιαρνείταιοποιαδήποτε ευθύνη· Επίσης ισχυρίστηκε πωςηπροαναφερθείσα Εταιρείαήτανυπόεκκαθά ρισηκαιότι γιατηνεκδίκασητωναγωγώνθαέπρεπενακαλέσει μάρτυρεςαπό τηνΑίγυπτο,τουςοποίουςδεν μπορούσενακλη τεύσει, ούτεκαινατουςυποχρεώσει ναέρθουν στηνΚύπρο. Ηθέσητωνεφεσειόντων είναιότι ο εφεσίβλητος διέμενε στην ΚύπροκαισυνεπώςταΚυπριακάΔικαστήριαέχουνδικαιοδοσία καιείναιορθόκαιδίκαιοναασκήσουντηδικαιοδοσίατους, για τί ο εφεσίβλητος είναι ένας φυγόδικος που δεν μπορεί να επι στρέψει στην Αίγυπτο,διότι εκεί καταζητείταιαπότις αρχές και επίσηςστην Αίγυπτοδενέχειοποιαδήποτεπεριουσιακάστοιχεία, ενώ στην Κύπροέχει. 40 Όσον αφορά τους μάρτυρεςπου ισχυρίστηκε ο εφεσίβλητος ότι προτίθετο να κλητεύσει, η θέση των εφεσειόντων είναι ότι αυτόςδενέχειτέτοιους μάρτυρεςπουκατοικούνστο εξωτερικό, αλλάκαιανέχειηΑίγυπτος είναιγειτονικήχώρακαιοιμάρτυ625 Χουσοστομής,Δ. Shehata v. Ellias κ.ά.
(1995)ρες μπορούν ναέλθουν στην Κύπρο. Επίσης είναι η θέση των εφεσειόντων ότι αν εξασφαλιστεί οποιαδήποτε απόφασηεναντίον του εφεσίβλητου στην Αίγυπτο, δεν θα μπορέσουν να την εφαρμόσουν ούτε στην Αίγυπτο όπου αυτόςδεν έχειπεριουσία,αλλάούτεκαιστην Κύπρο,διότιμετα ξύΚύπρουκαιΑιγύπτουδενυπάρχειοποιαδήποτεσυμφωνίαγια εφαρμογήδικαστικώναποφάσεων απότημιαχώραστηνάλλη. Τα όσα αναφέρθηκαναπότους διαδίκους στις ένορκες τους δηλώσεις αμφισβητήθηκαν από την άλλη πλευρά και κατά την ακρόασητων αιτήσεων δεν δόθηκε μαρτυρίαγια απόδειξη των ισχυρισμών αυτών. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο κατέληξε on δεν θα μπορούσε ναπροβεί σε ευρήματακαι τα μηαμφισβητούμενα γεγονότα διατυπώθηκαν ωςακολούθως: 5 10 15 "Οι διάδικοι είναι Αιγύπτιοι, αλλά οι μεν Ενάγοντες δια μένουν στο Κάιρο,οδε Εναγόμενος στηΛεμεσό. Οι επίδικες επιταγέςστις οποίες βασίζεταιτο ισχυριζόμενο αγώγιμο δικαίωμα των εναγόντων υπογράφηκαν καιδό θηκαν στην Αίγυπτο. Ο Αιγυπτιακός Νόμος διέπει τις συναλλαγές πάνω στις οποίες βασίζεται το ισχυριζόμενο αγώγιμο δικαίωμα. 20 25 Το παρόν Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία εκδίκασης των αγωγών αυτών.Δέστε Αρθρο21
(1)(β)τουΝόμου14/60. Παρ'όλοπουοι Ενάγοντεςαμφισβήτησαντον ισχυρισμό ότι όλοι ήοι περισσότεροι μάρτυρες του Εναγομένου βρίσκονται στην Αίγυπτο,θεωρούμε πωςδεδομένουότι οι επίδικεςσυναλ λαγές έγιναν στην Αίγυπτο είναι φυσιολογικό ότι μέροςτουλά χιστο της μαρτυρίαςθαβρίσκεται στην Αίγυπτο καιοιΕνάγο ντες - Καθ'ωνηΑίτησηδενπρόσφερανοποιαδήποτεμαρτυρία γιατοαντίθετο.ΠεριπλέονδενμαςδιαφεύγειτοότιοΕναγόμε νος -Αιτητήςισχυρίζεται πωςοι μάρτυρεςτουβρίσκονταιστην Αίγυπτο,καιτοότιοι Ενάγοντες- Καθ'ωνηΑίτησηαρνούνται αυτό τον ισχυρισμό δεν μπορεί παρά να έχειπεριορισμένηβα ρύτητα,δεδομένου ότι ο κάθεδιάδικοςέχειδικαίωμαεπιλογής των μαρτύρωνπουθαπαρουσιάσειστοΔικαστήριο." Το πρωτόδικο Δικαστήριο στην εμπεριστατωμένη του από φασηέκανεκαιεκτενήαναφοράστησχετική επίτουθέματοςνο626 30 35 40 1ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 Shehata v.Ellias κ.ά. Χρυσοστομής,Δ. μολογία. Μεταξύ των αποφάσεωνπου αναφέρθηκαν ήτανκαι οι αποφάσεις, CharlesGuendyanv.Societe Tuniosienne De Banque,S.A.
(1983)1 C.L.R. 588,Dolphin Shipping Co.v. Cantriers
(1984)1 C.L.R. 853καιStella v. Sayias
(1983)1 C.L.R. 186, στις οποίες στηρίζει βασικά την επιχειρηματολογία τουοδικηγόρος των εφεσειόντων. Το πρωτόδικο Δικαστήριο καταλήγοντας στην απόφαση να αναστείλει τηνπεραιτέρω διαδικασία τωνπροαναφερθέντων αγωγών, αναφέρθηκεσεόλες τιςπτυχές που ήταν σχετικές με την άσκησητηςδιακριτικήςτου ευχέρειας. OLλόγοι της έφεσης όπως αναπτύχθηκαν ενώπιον μαςσυνο ψίστηκαν σετέσσερεις οντότητες. Οιλόγοι 3,7, 12,15 και19 αφορούντην εισήγησηότι οεναγόμενος δενπροσκόμισε μαρτυ ρίακαιδεν μπόρεσε ναπείσει ότι υπάρχειάλλο Δικαστήριο στη δικαιοδοσίατουοποίουμπορεί ναυπάγεταιηυπόθεση. Αναπτύσσοντας την εισήγηση του ο δικηγόρος των εφεσειόντων ανάφερεότι ο εφεσίβλητος δεναπόδειξεότι ταΑιγυπτιακά Δικαστήρια έχουν δικαιοδοσίαναεκδικάσουν τιςυποθέσεις στην Αίγυπτο, γιατί πουθενά στις ένορκες δηλώσεις δεν αναφέρεται κάτιτέτοιο. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριοπαρόλοπουδέχθηκετηθέ σηαυτή, εντούτοις λανθασμένα,όπως ισχυρίζεται, επιρρίπτειευθύνηστους εφεσείοντες, επειδήδενπροσκόμισαν αυτοί μαρτυρία να αντικρούσουν και αποφάσισε,ότι εφόσον δεν υπήρχεμαρτυ ρία επί τουθέματος,ναεφαρμόσει το ΚυπριακόΔίκαιο. Η λαν θασμένηκατάληξηήτανότιταΑιγυπτιακάΔικαστήριαμεβάσητο ΚυπριακόΔίκαιοέχουνδικαιοδοσίαεκδίκασηςτων υποθέσεων. 30 35 Στην υπόθεση Charles Cuendyianv. Societe Tuniosienne De Banque, S.A.(ανωτέρω), τοΑνώτατο Δικαστήριο υιοθέτησε την Αγγλικήνομολογία όπου αποφασίστηκε ότι για ναδικαιο λογείται ηαναστολή μιας υπόθεσης πρέπει ναικανοποιηθούν δύοόροι, έναςθετικόςκαιέναςαρνητικός:- 40 (α) Οεναγόμενος πρέπειναικανοποιήσει τοΔικαστήριο ότι υπάρχει άλλο βήμα(forum) στου οποίουτηδικαιοδοσία υπάγε ται, στοοποίο μπορεί νααπονεμηθεί δικαιοσύνη μεταξύ των διαδίκων,με ουσιαστικά λιγότερηδυσκολία ήέξοδα, και (β) Η αναστολήδεν πρέπει νααποστερεί απότον ενάγοντα οποιοδήποτε νόμιμο προσωπικό ήδιαδικαστικό πλεονέκτημα, που θαήτανδιαθέσιμο σεαυτόν αν επικαλείτο τηδικαιοδοσία 627 Χρυσοστομής,Δ. Shehata v. Ellias κ.ά.
(1995)του ΚυπριακούΔικαστηρίου. Όμως το δίκαιο δεν διαμορφώνεται μόνο με τις δύο αυτές αρχές. Στηνυπόθεση Stella v. Savins(ανωτέρω), αποφασίστη κε ότι το Δικαστήριο έχει διακριτική εξουσία να αρνηθεί να 5 ασκήσει δικαιοδοσία σε υποθέσεις που αυτό είναι πρέπον και ότι έχει συμφυή δικαιοδοσίανα αναστείλει μιααγωγήπουεγεί ρεται εντός της δικαιοδοσίας,αναφορικάμεαγώγιμοδικαίωμα που προέκυψε εκτός της δικαιοδοσίας,αν ικανοποιηθεί ότι με αυτότον τρόπο δεν θαπροκληθεί αδικίαστον ενάγοντακαιότι 10 ο εναγόμενος θαυποβαλλόταν σε τέτοια αδικία, κατά τηνυπε ράσπιση της αγωγής, που θα συνιστούσε ενόχληση (vexation) και καταπίεση(oppression), στις οποίες δεν θαυποβαλλόταναν αναγόταν σε άλλο Δικαστήριο, στο οποίο υπάρχει πρόσβαση (accessible),όπουπροέκυψε και το αγώγιμο δικαίωμα. 15 Στην υπόθεση αυτήτο αγώγιμο δικαίωμαπροέκυψε καθ'ολο κληρία στην Ελλάδα και έναςουσιώδης μάρτυραςγια τονεναγό μενοζούσεστην Ελλάδα. ΤοΔικαστήριοέδωσεαναστολήγιατίκα τάληξε στο συμπέρασμα ότι αν ηυπόθεση εκδικαζότανστην Κύ- 20 προ,ο εναγόμενος θαστερείτο τουδικαιώματοςνακαλέσειεκείνο το μάρτυρακαι έτσι κατά πάσα πιθανότηταθαυφίστατο μεγάλη αδικία. Η απόφαση επικυρώθηκεαπότοΑνώτατο Δικαστήριο. Επίσης στην υπόθεση Dolphin Shipping Co. v. Cantiers (ανωτέρω) αποφασίστηκεότι έναςενάγονταςδενπρέπει μεελα φρά καρδιάνα στερείται τουδικαιώματοςνακινήσει αγωγή σε Κυπριακά Δικαστήρια, ανη δικαιοδοσία του ΚυπριακούΔικα στηρίου είναι ορθά θεμελιωμένη. 25 Στην υπόθεση MacShannonv.Rockware Glass Ltd [1978] 1 All E.R.625,επεκράτησεηάποψηπερίκατάργησηςτηςχρήσηςτων λέξεων"oppressiveorvexatious"καιοΛόρδοςDiplock επανέλαβε τηνπροεξάρχουσααρχήότιγιαναδικαιολογηθείηαναστολήπρέ πεινα ικανοποιηθούνδύοόροι,έναςθετικόςκαιέναςαρνητικός. 35 Τελικά σημαντική εξέλιξη σημειώθηκε στην υπόθεσηSpiliata Maritime Corporation v. Cansulex Ltd [1986]3 All E.R. 843, όπουαποφασίστηκεότι ηδιατύπωσητων αρχώναπότοΛόρδο Diplock έδωσεμεγάλη σημασία στο "νόμιμο προσωπικόήδικά- 40 στικό πλεονέκτημα" του ενάγοντα που συνηγορεί υπέρ της συ νέχισης της διαδικασίας καιδιατύπωσαντην βασικήαρχήότι η αναστολή δίδεται μόνο με βάσητο forum non conveniens όπου το Δικαστήριο, ενώπιον τουοποίου ευρίσκεται ηυπόθεση,ικα628 30 1 ΑΛΛ. Shehata v. Ellias κ.ά. Χαυσοστομής,Δ. 5 νοποιείταιότιυπάρχεικάποιοάλλοδιαθέσιμοβήμαπουέχειδι καιοδοσία,τοοποίοείναικατάλληλογιατηνεκδίκασητηςυπό θεσης που είναι δηλαδή πιο κατάλληλογια το συμφέρον όλων των μερών και προς όφελος της δικαιοσύνης (Βλ. Dicey and Morris,TheConflict onLaws, 12ηέκδοση,σελ. 399-400). 10 Στηνυπόθεσηαυτήστιςσελ. 854-856, οΛόρδος Goff βασιζό μενοςστην μέχρι τότενομολογίακαθόρισετις σχετικέςνομικές αρχέςπουδιέπουντοθέμα τηςαναστολής,οι οποίες συνοψίζονταιως ακολούθως: 15 20 25 30 35 40 "(a) Thebasicprincipleisthatastay willonlybegrantedon thegroundof forum nonconveniens wherethecourtis satisfied that there is some other available forum, having competent jurisdiction, which is the appropriate forum for the trial of the action,i.e.inwhich thecase may be triedmoresuitably for the interests of all theparties andtheends of justice. (b)As Lord Kinnear's formulation of theprincipleindicates, ingeneral theburdenof proof restsonthedefendant topersuade the court to exercise its discretion to grant a stay (see, eg. the SocieteduCazcase 1926 SC(HL)13at21perLordSumnerand AntonPrivate InternationalLaw
(1967)pl50). Itis,however,of importancetorememberthateachpartywillseektoestablish the existence ofcertainmatterswhichwillassisthiminpersuadingthe courttoexerciseitsdiscretioninhisfavour,andthatinrespectof any such mattertheevidential burdenwillrest ontheparty who asserts its existence. Furthermore,if the court is satisfied that there is another available forum which is prima facie the appropriateforum for thetrial of theaction, theburdenwill then shift totheplaintiff toshowthat thereare special circumstances by reason of which justice requires that the trial should nevertheless take placeinthiscountry(see para(0below). (c) The question being whether there is some other forum which is the appropriate forum for the trial of the action,it is pertinent to ask whether the fact that the plaintiff has, ex hypothesi, founded jurisdiction as of right in accordance with thelaw of thiscountry,of itselfgivestheplaintiff an advantage in the sense that the English court will not lightly disturb jurisdiction so established.... ...Inmyopinion,theburdenresting onthedefendant isnotjust to show that England is not the natural or appropriate forum 629 Χρυσοστομής,Δ. Shehata v. Elliasx.a.
(1995)for the trial, but to establish that there is another available forum which is clearly or distinctly more appropriate than the English forum. In this way, proper regard is paid to the fact that jurisdiction has been founded in England as of right I may add that if, in any case the connection of the defendant with the English forum is a fragile one (for example if he is served with proceedings during a short visit to this country) it should be all the easier for him to prove that there is another clearly more appropriateforum for thetrial overseas. 5 10 (
- d)Sincethequestion iswhetherthereexistssomeotherforum which is clearly more appropriate for the trial of the action, the courtwilllook first tosee what factors therearewhich pointinthe direction of another forum. These are the factors which Lord Diplock described, in MacShannon'scase [1978] 1All ER 625 at 15 630, [1978]AC 795 at 812,as indicatingthatjustice canbe done in the other forum at *substantially less inconvenience or expense'. Having regard to the anxiety expressed in your Lordships' House in the Societe du Gazcase 1926 SC(HL) 13concerning the use of the word 'convenience' inthis context,Irespectfully consider that 20 it may be more desirable, now that the English and Scottish principles are regarded asbeing thesame,to adopt the expression used by Lord Keith in TheAbidin Daver [1984] 1All ER 470 at 479, [1984] AC 398 at415 when hereferred tothe 'natural forum' as being 'that with which the action has the most real and sub- 25 stantialconnection'. Soitisforconnectingfactors inthissensethat the court must first look; and these will include not only factors affecting convenienceorexpense (suchasavailability of witnesses), but also other factors such as the law governing the relevant transaction (as to which see Credit Chimique v. James Scott 30 Engineering GroupLtd 1982 SLT 131), and the places where the parties respectively reside orcarry on business. (
- e)If thecourt concludes at that stage thatthere is noother available forum which is clearly more appropriate for the trial of the action,it will ordinarily refuse a stay: ... 35 (
- f)If, however, the court concludes at that stage that there is some other available forum which prima facie is clearly more appropriatefor thetrial of the action,itwillordinarily grant astay 40 unless there are circumstances by reason of which justice requires that a stay should nevertheless notbegranted. Inthis inquiry,the court will consider all the circumstances of the case, including circumstances which go beyond those taken into account when 630 1 ΑΛΛ. 5 10 Shehata v. Ellias κ.ά. Χρυσοστομής,Λ. considering connecting faaors with other jurisdictions.One such factor canbethefact,ifestablishedobjectively bycogentevidence, that theplaintiff willnot obtain justice in the foreignjurisdiction: see TheAbidim Daver [1984]1 All ER470 at476, [1984] AC 398 at411per Lord Diplock,apassagewhichnowmakesplainthat,on thisinquiry,theburdenofproofshiftstotheplaintiff.Howfar other advantages to theplaintiff in proceeding in this country may be relevantinthisconnection,Ishallhavetoconsider atalaterstage." Οι αρχές αυτέςόπωςδιατυπώθηκαναπότο ΛόρδοGoff,ακο λουθήθηκανσε μεταγενέστερες υποθέσεις στην Αγγλία. Αυτέςτις αρχές τις υιοθετούμε και εμείς και τις θεωρούμε πως είναι πάρα πολύ βοηθητικές και καθοδηγητικές για τα Δικαστήρια ως προς τοντρόποπουθαπρέπειναπροσεγγίζουν τοθέματηςαναστολής. 15 Μετάτην εκτενή αναφοράτουστηνομολογία, τοπρωτόδικο Δικαστήριο κατάληξεσταακόλουθασυμπεράσματαπου αναφέ ρονται στις σελ. 39 και40 τωνπρακτικών: 20 25 30 35 40 "Έχονταςυπόψητιςπροαναφερόμενεςαυθεντίεςκαιαρχές σταθμίσαμε μεπροσοχήόλαταστοιχεία πουτέθηκανενώπιον μας. Από αυτά είναι φανερόπως η Κύπρος δεν αποτελεί το φυσικόβήμαγιατηνεκδίκασητωναγωγώναυτών. Σ'αυτότο συμπέρασμα καταλήξαμεαφούλάβαμευπόψηότι οι διάδικοι είναι όλοι Αιγύπτιοι, ότι οι επίδικες επιταγές υπογράφτηκαν και παραδόθηκαν στην Αίγυπτο καιότι οι επίδικες συναλλα γέςαπότιςοποίεςπηγάζειτοισχυριζόμενο αγώγιμοδικαίωμα έλαβαν χώρα στην Αίγυπτο. Από τα προαναφερόμενα είναι φανερό ότι όχι μόνο η Κύπρος δεν αποτελεί το φυσικόβήμα γιατηνεκδίκασητωναγωγώναυτώναλλάκαιότιυπάρχειάλ λο διαθέσιμο βήμαστου οποίουτηδικαιοδοσίαυπόκεινται οι διάδικοι (ταΔικαστήρια της Αιγύπτου). Περιπλέον, μας φαίνεται ότι η εκδίκαση των αγωγώναυτών στην Αίγυπτο θαμπορούσε ναγίνει μεπολύ μεγαλύτερη ευκολία και λιγότερα έξοδα, καθότι οι επίδικες συναλλαγές διέπονταιαπότονΑιγυπτιακόΝόμο XOLμεβάσηεκείνοτοΝό μοείναι πουθακριθούν. Επίσης οι μάρτυρες,ήτουλάχιστον οιπερισσότεροι καιτοαποδεικτικόυλικόβρίσκονται στην Αίγυπτο. Δεν μπορούμεναπαραγνωρίσουμετογεγονός ότι ανη εκδίκασητων αγωγών αυτών συνεχιστεί στην Κύπρο,ο Ενα γόμενος θαστερηθεί τουδικαιώματοςνακλητεύσει καιναεξα σφαλίσει τηνπαρουσίαμαρτύρωναπό την Αίγυπτο. 631 Χρυσοστομής,Δ. Shehata v. Ellias κ.ά.
(1995)Από τηνάλλη μεριάδενμαςέχειδοθείοποιοδήποτεστοιχείο που να τείνει να δείξει ότι στα Αιγυπτιακά Δικαστήρια δενθα απονεμότανδικαιοσύνηστουςδιάδικους,γιαοποιοδήποτελόγο. Ο ευπαίδευτοςσυνήγορος τωνΕναγόντων - Καθ'ωνηΑίτησηυπόβαλεότιοΕναγόμενος -Αιτητήςδενικανοποίησεμεστοι χεία ότι ταΔικαστήρια της Αιγύπτου θαέχουν δικαιοδοσίανα εκδικάσουναγωγήεναντίοντουπροσωπικάσχετικάμεαξιώσεις των Εναγόντων όχι εναντίον τηςΕταιρείαςαλλάμόνο εναντίον τουΕναγόμενου,πουόπωςαναφέραμεδιαμένειστην Κύπρο. 5 10 Είναιγεγονόςότι οΕναγόμενος δενπρόσφερε μαρτυρίαότι σύμφωνα μετον Αιγυπτιακό ΝόμοταΑιγυπτιακά Δικαστήρια μπορούν να ασκήσουν δικαιοδοσία εναντίον προσώπου που διαμένει εκτός της δικαιοδοσίας τους, όταν το ισχυριζόμενο 15 αγώγιμο δικαίωμα προέκυψε εντός της δικαιοδοσίας τους. Όμως ούτεκαι οι Ενάγοντες πρόσφεραν οποιαδήποτεμαρτυ ρίαγιατοαντίθετο. Κάτωαπό αυτέςτιςπεριστάσεις νομίζου μεότι το ορθό είναινακρίνουμε ταγεγονότα ως εάντοΑιγυ πτιακό Δίκαιο ήταν το ίδιο με το Κυπριακό Δίκαιο,αφούδεν 20 έχουμε μαρτυρία για το αντίθετο: Δέστε The Parchim [1918] A.C. 157καιDiceyConflict of Laws7ηέκδοση σελίδα 1107, Είναι φανερόότι σύμφωνα μετο ΚυπριακόΔίκαιο,τα Αι γυπτιακάΔικαστήρια έχουν δικαιοδοσία εκδίκασης αγωγών, για τις οποίες το ισχυριζόμενο αγώγιμο δικαίωμα προέκυψε εντός δικαιοδοσίας έστω και αν ο Εναγόμενος βρίσκεται εκτός δικαιοδοσίας." 25 Από το πιο πάνω απόσπασμα της απόφασηςτου πρωτόδικου 30 Δικαστηρίου προκύπτει ότι τούτο κατάληξε στο συμπέρασμα ότι γιατις υποθέσεις αυτέςη Κύπροςδεναποτελεί τοφυσικόβήμακαι ότιυπάρχειάλλοδιαθέσιμοβήμα,ταΔικαστήριατηςΑιγύπτου, στη δικαιοδοσίατωνοποίωνυπόκεινταιοιδιάδικοι. Ηδιαπίστωσηαυ τήτου πρωτόδικου Δικαστηρίου είναι ορθήενόψειτων γεγονότων 35 καιστοιχείων πουτέθηκανενώπιον του. Σύμφωναμετιςπροανα φερθείσες αυθεντίες,η διαπίστωση αυτή τουπρωτόδικουΔικαστη ρίου είναι η βασική διαπίστωση δυνάμει της οποίας εκδίδεται το διάταγμα αναστολής και άμα αυτή αποδειχθεί, και αποδείχθηκε στην παρούσαυπόθεση,τότετο βάρος μετατοπίζεται στουςώμους 40 του ενάγοντα να αποδείξει ότι υπάρχουν ειδικές συνθήκες για τις οποίεςηδικαιοσύνηαπαιτείόπωςη εκδίκασητωνυποθέσεωνγίνει στην Κύπρο. Συνεπώςη εισήγηση τουδικηγόρουτωνεφεσειόντων ότιοεφεσίβλητοςδεναπέδειξεότιταΑιγυπτιακάΔικαστήριαέχουν 632 1 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 Shehata v. Ellias χ.ά. Χσυσοστομής,Δ. δικαιοδοσίαναεκδικάσουντιςυποθέσεις αυτέςκαικατάσυνέπεια ηέφεσηθαπρέπει ναεπιτύχει,δεν ευσταθεί. Το στοιχείο πουδεν αποδείχθηκεκαιτοπρωτόδικοΔικαστήριοσυμφώνησε σεαυτό, εί ναιανκαικατάπόσο σύμφωνα μετον ΑιγύπτιοκόΝόμοταΑιγυπτιακάΔικαστήριαέχουνδικαιοδοσίαναεκδικάσουντιςυποθέσεις δεδομένουότικατάτονουσιώδηχρόνοοεναγόμενος διέμενεεκτός τηςδικαιοδοσίαςτους. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο ελλείψει μαρτυ ρίας,αποφάσισενα εφαρμόσει το ΚυπριακόΔίκαιο καικατάληξε ότι τα Αιγυπτιακά Δικαστήρια έχουν δικαιοδοσία και στην περίπτώσηπουοεφεσίβλητοςβρίσκεταιεκτόςτηςδικαιοδοσίαςτων.Το θέμα όμως τούτο δεν είναι στοιχείο που όφειλε ο εναγόμενος να αποδείξει σύμφωνα με τηνομολογία, ούτε και είναι στοιχείο που έχει νομολογηθεί πως πρέπει να λαμβάνεταιυπόψη απότοΔικα στήριοκατάτηνάσκησητηςδιακριτικήςτουευχέρειας. Επομένως οιλόγοιτηςέφεσηςπουεξετάζουμεέστωκαιανεπιτύχουν,δεν επη ρεάζουντοαποτέλεσμα. Τοόλοθέμασυνεπώςανάγεταισεακαδη μαϊκήσυζήτησηκαιδενθαασχοληθούμε περισσότερο μεαυτό. Οι λόγοιαυτοίτηςέφεσης απορρίπτονται. Η δεύτερηοντότητα αφοράτους λόγους 4,5, 6και 13καιτην εισήγησηπωςη αναστολήαποστερεί τους ενάγοντες απόέννομα προσωπικά ή νομικά πλεονεκτήματα, όπως είναι η αδυναμία ικανοποίησης της απόφασης,δεδομένου ότι ο ενάγων έχειπερι ουσίαστην Κύπροενώστην Αίγυπτο δενέχεικαιδενυπάρχειδινατότητα εκτέλεσης της απόφασης των Αιγυπτιακών Δικαστη ρίων στην Κύπρο,πράγμαπουθεωρείται σύμφωνα με την υπό θεση Dolfin (ανωτέρω), ένα στοιχείο που λαμβάνεται σοβαρά υπόψηκαι δεν είναι άσχετο,όπως ισχυρίζεται ο δικηγόρος των εφεσειόντων ότι τοχαρακτήρισετο πρωτόδικοΔικαστήριο. 30 35 40 Αρχικά θαπρέπει εδώνααναφερθεί,πωςτο πρωτόδικο Δικα στήριο δενχαρακτήρισετοθέμα αυτόάσχετο, αλλάστησελ.42των πρακτικών είπε ότι το ζητούμενο είναι το κατάλληλο βήμαγιατη διακρίβωσητωνδικαιωμάτωντωνδιαδίκωνκαιτοζήτηματηςυλοποίησηςτωνδικαιωμάτωνότανεξακριβωθούν,είναι μεταγενέστερο. ΗπροσέγγισηαυτήτουπρωτόδικουΔικαστηρίουείναιορθή. Αν τοΔικαστήριοβρει OTL τοκατάλληλο βήμαείναιαυτότου αλλοδα πού Δικαστηρίου, εντούτοις προχωρεί και εξετάζει αν είναι προς όφελος τηςδικαιοσύνης ναμηνδοθείαναστολή,οπότεδύναται να λάβει υπόψητουότι ανδοθεί αναστολήο ενάγωνθαστερηθεί της ασφάλειαςπουέχεικαιμπορείναδώσει αναστολήυπότονόρονα διατηρηθεί ηοποιαδήποτεασφάλεια. Στηνυπόκρίση υπόθεσητο πρωτόδικοΔικαστήριοδενεξέδωσεοποιοδήποτεδιάταγμασχετικά 633 Χρυσοστομής,Δ. Shehata v. Ellias κ.ά.
(1995)μετοθέμααυτό,γιατίδενείχεσυζητηθείτοθέμαενώπιον του,αλ λάορθάπαρατήρησεότιμετηναναστολήτωναγωγώνδενεκπνέουν αυτόματαταπαρεμπίπτονταδιατάγματαπουείναισεισχύ. Ένα άλλο πλεονέκτημα που οι εφεσείοντες χάνουν, όπως 5 ισχυρίζεται οδικηγόροςτους,είναιτοθέματηςπαραγραφής. Το θέματούτο αντιμετωπίζεται μετον ίδιοτρόποόπωςτοθέματης στέρησης της ασφάλειας από μέρους ενός ενάγοντα, που ανα πτύχθηκεπιο πάνω. Όμωςτοπαράπονο στην προκειμένη περί πτωση,δεν είναι ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη 10 του το θέμα αυτό,αλλάη θέσηπουκατάληξε ότι οι εφεσείοντες δενχάνουνκανέναπλεονέκτημα ανεκδικαστούνοι αγωγές στην Αίγυπτο, γιατί είναι με βάσητο Αιγυπτιακό Δίκαιοπου θακρι θούνείτεεκδικαστούν στην Κύπρο είτεστην Αίγυπτο. Αν πραγ ματικάσύμφωνα μετοΑιγυπτιακό Δίκαιοτοαγώγιμοδικαίωμα 15 των εφεσειόντων παραγράφεται σε έξι μήνες,είναι φανερό,είπε τοπρωτόδικοΔικαστήριο, ότι οι αγωγέςκρινόμενες μετοΑιγυ πτιακόΔίκαιο είναι καταδικασμένες, δεδομένου ότι οι ημερομη νίες έκδοσης και παράδοσηςτων επίδικων επιταγών είναι μέσα στο 1983 και
- Οι αγωγέςκαταχωρήθηκανστις 14.11.
- 20 Ο δικηγόρος των εφεσειόντων εισηγήθηκε ότι το θέματηςπα ραγραφής είναι διαδικαστικής μορφής (procedural) και σαν τέ τοιο είναιθέμαπουδιέπεταιαπότο ΚυπριακόΔίκαιο μεβάσητο οποίοδεν υπάρχειπαραγραφή. Είναιπεραιτέρωηεισήγησητου 25 πως ανοι νόμοι γιαπαραγραφήτηςχώραςόπουηγέρθητο αγώ γιμο δικαίωμακαι της χώρας όπου εκδικάζεταιηυπόθεση είναι διαδικαστικοί, η αγωγή αποτυγχάνει εάν έχει παραγραφείσύμ φωνα μετον lex fori,αλλάεπιτυγχάνει εάνη περίοδοςπαραγρα φής σύμφωνα με τον lex fori δεν μετρά,έστωκαι αντο αγώγιμο 30 δικαίωμα έχει παραγραφείσύμφωνα με τον lex causa. ΤοΔικα στήριο δεν είχεδικαίωμα,είπε,νακάνει εύρημαότιεφαρμόζεται το Αιγυπτιακό Δίκαιο στις υποθέσεις αυτές,γιατί έστω και εάν σύμφωνα μετοΑιγυπτιακό Δίκαιοηαγωγήέχειπαραγραφεί, εάν μετον lex fori δενέχειπαραγραφείηαγωγήπροχωρεί. Κατάσυ- 35 νέπειατασυμπεράσματατουΔικαστηρίου είναιλανθασμένα. Τοθέμαδενπεριορίζεταιστηνπερίπτωσηπουοlex foriκαιοlex causa είναι νόμοι διαδικαστικοί. Αν συνέβαινε τούτο,ηεισήγηση τουδικηγόρουτωνεφεσειόντων θαήτανορθή. Όμωςταπράγματα 40 δενείναιέτσιστηνυπόκρίσηπερίπτωση. Σίγουρατοθέματηςπα ραγραφής στην Κύπρο (lex fori) είναι θέμαδιαδικαστικήςμορφής (procedural). Όμωςδενυπήρξεμαρτυρίαενώπιοντουπρωτόδικου Δικαστηρίου πουνααποδεικνύειτονΑιγυπτιακόΝόμοπερίπαρα634 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Shehata v. Ellias κ.ό. Χσυσοστομής,Δ. γραφήςκαιανκαικατάπόσονη παραγραφήείναιδιαδικαστικήςή ουσιαστικής μορφής. Αν είναιουσιαστική,ηπερίοδοςπαραγραφής τουlex causaέχειπαρέλθεικαιδενμπορούνοι αγωγέςνα ευσταθήσουν,έστωκαιανηπερίοδοςπαραγραφήςτου lex fori δενέχει λήξειήδενμετρά, γιατίδενυπάρχειοποιοδήποτεδικαίωμαπουαπο μένειγιαναεφαρμοστεί (βλ.Dicey andMorris,TheConflict ofLaws 12η έκδοση, σελ.
- Όμωςανείναι διαδικαστικής μορφής,τότε ισχύουν ταόσαυπόβαλε οκ. Κληρίδης. Συνεπώς παρόλοπουτο πρωτόδικοΔικαστήριολανθασμένακατάληξεστοσυμπέρασμαπου κατάληξε,εντούτοις ηκατάληξηαυτήδενεπηρεάζειτοαποτέλεσμα, γιατί είναιοι εφεσείοντες πουέπρεπενααποδείξουνανοlexcausa ήταν διαδικαστικόςήουσιαστικός στο θέμα της παραγραφής κα θώςεπίσηςκαιτηναπώλειαενόςτέτοιουπλεονεκτήματος καιόχι ο εφεσίβλητος. Οεφεσίβλητος απλώςέθιξε τοθέμα, αλλάοι εφεσείοντες παράλειψαννατααποδείξουν. Συνεπώς οι λόγοι της έφεσης πουσχετίζονται μετηδεύτερηοντότητααποτυγχάνουν. Η τρίτη οντότητα αφοράτους λόγους έφεσης 8, 9, 10και 16 και σχετίζεται με την εισήγηση ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο έδωσε υπερδέουσα σημασία στο θέμα της κλήσεως μαρτύρων απότην Αίγυπτο καιδέκτηκε ότι ο εφεσίβλητος θαστερηθεί του δικαιώματος να τους κλητεύσει. Επίσης ο δικηγόρος των εφε σειόντων ανάφερε πως ο εφεσίβλητος μίλησε αόριστα για μάρ τυρες καιδεν έδωσε καμιάλεπτομέρεια γι' αυτούς. Τέλος αναφέρθηκε στην υπόθεση Dolfin (ανωτέρω), όπου οπαράγοντας μάρτυρες δενθεωρήθηκε ικανοποιητικός και ισχυρίστηκε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο εντελώς αντικανονικά θεώρησε σαν δε δομένο ότι μέρος της μαρτυρίαςθαβρίσκεται στην Αίγυπτο. Δενσυμμεριζόμαστε τηνεισήγησηαυτήτουδικηγόρουτωνεφε σειόντων. Το πρωτόδικο Δικαστήριο αντιμετώπιζε αρχικά το ερώτημακατάπόσονυπήρχεάλλο Δικαστήριο πουήτανκαταλλη λότερο για την εκδίκαση των υποθέσεων και αυτόπου επιβαλλό ταν ναπράξει σ' εκείνο το στάδιο,ήταννα εξετάσει αν υπήρχαν συνδετικά στοιχεία πουστόχευανπροςτηνκατεύθυνσηαυτή,έτσι πουναδείχνουν ότι ήτανμετοάλλο βήμαπουοιυποθέσεις είχαν τηνπιοπραγματικήκαιουσιαστική σχέση. Σεαυτούςτουςπαρά γοντεςπεριλαμβάνονταιμεταξύάλλωνηευκολία(conveniens), το θέματωνεξόδων,τοθέματουνόμουπουδιέπειτηνυπόθεση,οτόπος που οι διάδικοι κατοικούν ήπου διεξάγουν τις επιχειρήσεις τους, καθώς και το θέμα της δυνατότητας κλήτευσης μαρτύρων, χωρίς αυτοίοι παράγοντεςναείναι εξαντλητικοί. Κατά τη γνώμη μας από το υλικό που είχε ενώπιον του το 635 Χρυσοστομής,A. Shehata v. Ellias κ.ά.
(1995)πρωτόδικο Δικαστήριο προσέγγισε ορθάτοθέμα,μετο να θεω ρήσει σανδεδομένο ότι μέρος της μαρτυρίας είναι φυσιολογικό να βρίσκεται στην Αίγυπτο. Είναι ένα συμπέρασμαπουεξάγε ται ελεύθερα από την ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου μαρτυρία. Για τους πιο πάνωλόγους καταλήξαμεότι ούτε και αυτοί οι λόγοι της έφεσηςευσταθούν. 5 Τέλοςθαασχοληθούμε μετους λόγους 14, 17και 18,πουαφο ρούντον ισχυρισμό πωςτοαποτέλεσματηςαπόφασηςτουπρωτό δικουΔικαστηρίουδημιούργησεαδικίασεβάροςτωνεφεσειόντων. Ταθέματαπουεγείρονται μετους λόγους αυτούςτηςέφεσης όπως αναπτύχθηκανενώπιον μας,καλύπτονται από τους άλ λους λόγους της έφεσης και έχουν ήδη απαντηθεί.Σαν τελικό σχόλιοόμως αναφέρουμεκαιπάλι,πωςτοπρωτόδικοΔικαστήριο βασιζόμενο στη νομολογία, καθοδήγησεορθάτησκέψητου και ασκώντας τη διακριτική του ευχέρεια κατάληξε στην ορθή απόφαση. Οι εφεσείοντες μετηνέφεσητουςδενμαςέπεισανότι υπάρχουν λόγοι πουναδικαιολογούν τηνπαρέμβαση μας. 10 15 20 Για όλους τους πιο πάνωλόγους η έφεσηαπορρίπτεται χω ρίς διάταγμα για έξοδα,δεδομένουότι ο εφεσίβλητος δενεμφα νίστηκε στην ενώπιον μαςδιαδικασία. Ηέφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 636 25