(1995)27 Ιανουαρίου,
- [ΠΙΚΗΣ,ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στές] ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΑΥΡΟΠΕΤΡΗ, Εφεσείων, ν. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΛΟΥΚΑ, Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.8293). Αποζημιώσεις—Γενικές αποζημιώσεις—Σωματικές βλάβες—Κρανιοεγχεφαλικόςτραυματισμός— Ενάγων 19ετώνκατάτοατύχημα, επι πλοποιός — Σοβαρήεγκεφαλική διάσειση— Κάταγμα τηςάνωκαι κάτωγνάθου— Τραυματισμός τουπροσώπου— Κάταγματηςμεσότητας του αριστερούμηριαίου οστού — Καθήλωση στο στρώμαγια 5 μήνες—Φρικτοί πόνοικαιταλαιπωρίες—Σοβαρή αναπηρία καιδυ σμορφία— Υποβολήσεεπτάεγχειρήσεις— Μετεγχειρητικέςεπιπλο κές— Ανάγκη νέωνεγχειρήσεωνσταοστάτουπροσώπου στο εξωτε ρικό— Κρανιοεγκεφαλικός τραυματισμός, πονοκέφαλοι, επιβράδυν σητηςψυχογενετικήςκαιεγκεφαλικήατροφίαστημετωπικήχώρααμ- 10 φίπλευρα — Βράχυνση τουαριστερού μηριαίου οστού κατά 3εκ.— Επιδικασθείσεςαποζημιώσεις£8500αυξήθηκανσε£40.
- Μείωση ικανότητας εργασίας — Επιπλοποιός — Σωματικέςβλάβες — Δημιουργία επιχείρησης—Δεν εξουδετερώνειτο δικαίωμα αποζημίωσηςούτεμειώνει τις διεκδικήσειςγιααπώλεια ήμείωσητης ικα νότητας εργασίας — Σταθερήάνοδος του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων — Πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές — Δεν έχουν σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. 15 20 Πολλαπλασιαστής και πολλαπλασιαστέος — Γενικές αποζημιώσεις — Καθορισμός των αποζημιώσεων για την απώλεια ικανότητας εργασίας από ζημιά που δεν συσχετίζεται με συγκεκριμένη απώ λεια εισοδημάτων στο μέλλον — Ηζημιά προσμετρά ως απώλεια που ανάγεται στις γενικές αποζημιώσεις και όχι κάτωαπό σνγκε- 25 κριμένο κονδύλι μελλοντικής ζημιάς — Η μέθοδος του πολλα πλασιαστή και πολλαπλασιαστέου δεν προσφέρεται, ελλείπει ο πολλαπλασιαστής. 66 1AJV.A. 5 10 15 20 25 30 35 40 Μα*:ροπετρήν. Λουκά Ο εφεσείων, σε ηλικία 19 ετών τραυματίστηκε σε αυτοκινητικό ατύχημαμεολέθριες συνέπειες στην υγείακαιτημελλοντικήτουζωή. Ηευθύνηγιατοατύχημαεπιμερίστηκε, μετάαπόσυμφωνίατωνδια δίκωνσε 15%στον ενάγοντα- εφεσείοντα και85%στον εναγόμενο εφεσίβλητο. Οι σωματικές βλάβεςκατάτην εισαγωγή του στο Νοσο κομείο Λάρνακας ήταν, σοβαρή εγκεφαλική διάσειση, κάταγμα της άνωκαικάτωγνάθου,τραυματισμόςτουπροσώπουκαικάταγματης μεσότητας τουαριστερούμηριαίουοστού. Τααναπνευστικάπροβλή ματαπουπαρουσίασεσεσυνδυασμό μετηνανάγκηαποτροπήςεισρόφησης αίματοςεπέβαλαντηνδιενέργεια τραχειοτομής. Γιατηναντι μετώπιση του κατάγματοςυποβλήθηκε σε σειρά εγχειρήσεων. Κάτω απόγενική αναισθησίαέγινεανάταξηκαιστερέωση. Μετεγχειρητικά διαπιστώθηκε παράλυση του περονιακού νεύρου και μόλυνση του οστού μεεμφάνισηοστεομυελίτιδος. Δεύτερη επέμβασηέγινεγιατην αφαίρεσητων υλικών οστεοσύνδεσης προς αντιμετώπιση της μόλυν σης του αίματος και αποτροπήεπέκτασης της,τρίτη για καθαρισμό του οστού και των μαλακών μορίων και τέταρτη για μεταμόσχευση τμήματος απότο λαγώνιο οστούν στην περιοχήτου κατάγματος. Η ικανότητατουνακινείταιδεναποκαταστάθηκε. Προέκυψε βράχυνση τουαριστερού ποδιούκατά3εκ.πουεπέφερεχωλότητακαιπεριορί στηκεη ικανότητακάμψηςτουαριστερούγόνατος,ενώηχαλαρότητα των συνδέσμων τουγόνατος προκάλεσε υπερκινητικότητα της επιγο νατίδαςκαικριγμό εξαιτίαςτηςτριβήςτου μηριαίουοστού. Οικακώσειςτουεφεσείοντα στοπρόσωποκαιτηνκεφαλήήτανσο βαρέςκαιεπώδυνεςκαικατέστησαντη λειτουργία τουστόματος αδύ νατη.Υποβλήθηκε σεσειράεγχειρήσεων αλλάαπαιτούντανκαι άλλες που μπορούσαν να γίνουν μόνο στο εξωτερικό. Τατραύματα και οι ουλέςστο πρόσωπο τουείχανπροκαλέσει σοβαρήδυσμορφία. Χρειάστηκε να υποστεί πλα<:α;ική εγχείριση του ρινικού διαφράγματος, επέμβασηγιαβελτίωσητηςπαραμόρφωσηςτηςαριστερής παρειάςκαι άλλη,διάρκειαςέξι ωρών γιαπροσθετική εργασία. Οκρανιοεγκεφαλικός τραυματισμός του προκαλεί συχνά πονοκεφάλους, ερεθισμούς, ανησυχίακαικόπωση,επιβράδυνσητηςψυχογενετικής και εγκεφαλικήατροφίαστημετωπικήχώρα, αμφίπλευρα. Το ΕπαρχιακόΔικαστήριο επεδίκασε ποσό £8.500.- ως γενικές αποζημιώσεις,αλλάπαράτησημαντικήμείωσητης ικανότηταςτου εφεσείοντα γιαεργασίαδενέκαμεκαμίαπρόνοια στην απόφασηγι' αυτότο κονδύλι των αποζημιώσεων. Έκρινε ότι εφόσον θαμπο ρούσεναπροσφέρει καθιστικήεργασία στην επιχείρηση εστιατορί ου που δημιούργησε με τον αδελφό της αρραβωνιαστικιάς του, με *ηχρηματοδότηση συγγίνών δενεδι,καιολογείτο καμιάπρόνοιαγια μείωσητης ικανότηταςτου γιαεργασία. 67 Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)Ο δικηγόρος του εφεσίβλητου αναγνώρισε ότι ηπαράλειψη του Δικαστηρίου να κάμει οποιαδήποτεπρόβλεψη γι' αυτό το κονδύλι των αποζημιώσεων, συνιστά σφάλμα -:αι εισηγήθηκε ότι εδικαιολογείτο πρόνοια £1.000 που θα αύξανε τις γενικές αποζημιώσεις σε £9.500. Κατάταάλλα υπέβαλε ότι οι αποζημιώσεις είναι επαρκείς 5 και δεν παρέχεται πεδίο για οποιαδήποτε επέμβαση του Εφετείου. Ο δικηγόρος του εφεσείοντα, αντίθετα,υπέβαλε ότι όχι μόνο η πα ράλειψη πρόνοιας για αποζημίωσητου εφεσείοντα για μείωσητης ικανότητας του για εργασία αλλά και το επιδικασθέν ποσό γενικά, δεν αντανακλάούτε κατ' ελάχιστο ταδεινάπου υπέστη ο εφεσείων 10 και την οικτρή κατάστασηστην οποίαέχει περιέλθει. Αποφασίστηκε, ότι:
(1)Κάτωαπόοποιοδήποτεπρίσμα και ανκριθεί το ποσό των γένι15 κών αποζημιώσεων είναι καταφανώς ανεπαρκές. Τα τραύματα του εφεσείοντα ήταν σοβαρά,καθηλώθηκε στο κρεβάτι για με γάλο χρονικό διάστημα και η κατάσταση του ήταν εξαιρετικά δύσκολη καιεπώδυνη. 20
(2)Η αποζημίωσηπρέπει ναπεριλαμβάνει καιποσό γιαπόνο,δυσχέ ρειακαιταλαιπωρίες απόνέεςχειρουργικές επεμβάσεις.
(3)Στον καθορισμό των αποζημιώσεων για απώλεια ικανότητας εργασίας,ηζημιάπροσμετρά ως απώλειαπου ανάγεταιστις γενικές αποζημιώσεις και όχι κάτω από συγκεκριμένο κονδύλι μελλοντικής ζημιάς-το ύψος της συναρτάται μ' όλους εκείνους τους παράγοντες που τείνουν να διαφωτίσουν για τηνπιθανό τητα απώλειας εισοδήματος στο μέλλον ημέθοδος του πολλα πλασιαστήκαι πολλαπλασιαστέου δενπροσφέρεται.
(4)Οι γενικές αποζημιώσεις από£8.500θαπρέπει νααυξηθούν σε £40.000. Οι σωματικές βλάβες,πόνοι καιταλαιπωρίες πουυπέ στηο εφεσείων, οι αναπηρίεςκαι άλλες συνέπειες τους,επιμαρτυρούν αφ' εαυτών ότι ηεπιδικασθείσα αποζημίωση ήτανέκδηλαανεπαρκής-σε ηλικία 19ετώνυπέστη ταπάνδεινα,έχασε δυο και μισό απότακαλύτερα τουχρόνια στανοσοκομεία, υποβλή θηκεσε σειρά εγχειρήσεων καιτελικά παρέμεινεπαραμορφωμέ νος, ανάπηρος που χρειαζόταν νέες εγχειρήσεις για βελτίωση της δεινής του θέσης. Η έφεση επιτράπηκε μεέξοδα. 68 25 30 35 40 1 Α.Α.Δ. Μαυροπετρή ν. Λουκά Αναφερόμενες υποθέσεις: Paraskevaides (Overseas) Ltdv. Christofi
(1982)1C.L.R. 789, 5 Polykarpou v.Adamou
(1988)1C.L.R. 475, Παναγή v. Θεοδώρου και Άλλων
(1992)1(B) Α.Α.Δ. 1303, Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου
(1993)1 Α.Α.Δ. 669, 10 Fairley v.John Thompson Ltd(Design andContracting Division) Ltd [1973]2 Lloyd'sRep.40, Clarke v.RotaxAircraft[1975] 3All E.R. 794, 15 Foster v. Tyneand WearCC[1986] 1 All E.R. 567, Moelikerv. A. Reyvolle andCo. Ltd[1977] I All E.R. 9, 20 25 Φοινικαρίδηςκαι Άλλη v. Γεωργίουκαι Άλλων
(1991)1 Α.Α.Δ. 475. Έφεση Έφεσηαπότον ενάγοντα κατάτης απόφασηςτουΕπαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας, (Φρ. Νικολαΐδης, Π.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 17Οκτα)βρίου, 1990 (Αρ. Αγωγής 487/87),με την οποία επιδι κάστηκεποσό£8.500.- ως γενικές αποζημιώσεις,αναφορικά με αυ τοκινητικό δυστύχημα στο οποίο ενεπλάκη και το οποίο είχε ολέ θριες συνέπειες για την υγείακαι τη μελλοντική τουζωή. 30 Γ. Γεωργίου, για τον Εφεσείοντα. Α. Δράκος, για τον Εφεσίβλητο. 35 Cur. Adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει ο Δικαστής Γ. Μ. Πικής. 40 ΠΙΚΗΣ,Δ.: Ο εφεσείων προσβάλλει το ποσό που του επιδι κάστηκε από το ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λάρνακος (£8.500,-) ως γενικές αποζημιώσεις, ως έκδηλα ανεπαρκές. Στην ηλικία των 19 χρόνων, ο εφεσείων ενεπλάκη σε αυτοκινητικό δυστύχημα που είχε ολέθριες συνέπειες για την υγεία και τη μελλοντική του 69 Πικής, Δ. Μαυροπετρή ν.Λουχά
(1995)ζωή. Η ευθύνη για το δυστύχημα επιμερίστηκε, μετά από συμφχονία των διαδίκων,σε 15% (ενάγων-εφεσείων) και 85% (ενα γόμενος-εφεσίβλητος). Ο τραυματισμός του επέβαλε την καθή λωση του στο στρώμα για μήνες και του προκάλεσε φρικτούς πόνους και ταλαιπωρία. Η πολύπλοκη θεραπεία στην οποία 5 υποβλήθηκε, βελτίωσε αλλά δεν αποκατάστησε την υγεία του. Τα κατάλοιπα του τραυματισμού του είναι σοβαρήαναπηρία, δυσμορφίακαιπεριορισμός της ικανότηταςτουγιαεργασία. Τα τραύματα του επέβαλαν την παραμονήτου στο νοσοκομείο για 19 μήνες και περιόρισαν για περισσότερο από ένα χρόνο μετά 10 την έξοδο του την ικανότητατου νακινείται χωρίς υποστήριξη. Για 14 μήνες χρησιμοποιούσε δεκανίκια,δυο τους πρώτους 12 μήνες και ένατους τελευταίους 2. Υποβλήθηκεσε επτάσυνολι κάχειρουργικές επεμβάσεις, μερικές απότις οποίες είχαν μετεγ χειρητικές επιπλοκές, συμπτωματικές της κατάστασης της υγεί- 15 ας τουκαι των μέσωνγια την αντιμετώπιση τους. Οι ορατές κακώσεις που διαπιστώθηκανκατά την εισαγωγή του εφεσείοντα στο Νοσοκομείο Λάρνακος,ήταν20 (α) Σοβαρήεγκεφαλική διάσειση, (β) κάταγματης άνωκαικάτωγνάθου, (γ) τραυματισμός του προσώπου και 25
(6)κάταγματης μεσότητας του αριστερού μηριαίου οστού. Η πρώτη επιπλοκή από τα τραύματα του παρουσιάστηκε στον αναπνευστικό χώρο, ευθύς μετά την εισαγωγή του στο νο- 30 σοκομείο- δυσκολευόταν ν' αναπνεύσει. Ηδυσχέρεια αυτή, σε συνδυασμό με την ανάγκηαποτροπήςτου κινδύνου εισρόφησης αίματος, επέβαλαν τη διενέργεια τραχειοτομής. Παράλληλα,η απώλεια αίματοςκατέστησε αναγκαία τη μετάγγισηαίματος. 35 Το κάταγματου μηριαίου οστού ακινητοποιήθηκε σε πρώτο στάδιο, εξέλιξη μετά την οποίαο ασθενής μεταφέρθηκε στο Γε νικό Νοσοκομείο Λευκωσίας για γενική εκτίμηση της τραγικής του κατάστασης. Σε κατοπινό στάδιο (ο εφεσείων) επαναμεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο της Λάρνακας. Οι χειρουργικές επεμβάσεις καιηθεραπείαστην οποίαυπο βλήθηκε (ο εφεσείων)γιατηναντιμετώπιση του κατάγματοςτου μηριαίουοστού, περιγράφονταισε συντομία πιοκάτω: 70 40 1 Α.Α.Δ. Μαυροπετρή ν.Λουκά Πικής, Δ. (Α) Εγχείρηση κάτωαπόγενική αναισθησίαγιατηνανάταξη και στερέωση του κατάγματος. Μετεγχειρητικά, διαπιστώθηκε παράλυση του περονιακού νεύρου και μόλυνση του οστού με την εμφάνιση οστεομυελίτιδας. 5 10 (Β) Επέμβαση για την αφαίρεση των υλικών οστεοσύνδεσης η οποία διενεργήθηκε για την αντιμετώπιση της μόλυνσης του αίματοςκαιαποτροπή τηςεπέκτασηςτης. Η επέμβασηδενεί χε τααναμενόμενα αποτελέσματα,οπότανπροέκυψε ανάγκη για την υποβολή του εφεσείοντα σε νέα χειρουργική επέμβα ση- εκείνη πουπεριγράφεται κάτωαπότο γράμμα(Γ). (Γ) Χειρουργική επέμβαση για τον καθαρισμό του οστού και των μαλακών μορίων. 15 (Δ) Χειρουργική επέμβαση για τη μεταμόσχευση οστού από το λαγώνιο οστούν στην περιοχή τουκατάγματοςκαιακινητο ποίηση του κατάγματοςσε νάρθηκα Thomas. 20 25 30 35 40 (Ε) Αντικατάσταση τουνάρθηκαThomas μεβοήθημα εξωτερικής στήριξης Vagner το οποίο αφαιρέθηκε μετάαπότρεις μήνες. Η μακράκαι επώδυνη θεραπείαστην οποίαυποβλήθηκε ο εφε σείων,δεν αποκατέστησε την ικανότητα τουνακινείται. Προκλήθηκεβράχυνσητουαριστερούποδιούκατά3 εκ. πουεπέφερε χωλό τητα. Επίσης περιορίστηκε ηικανότηταγιακάμψητου αριστερού γόνατος. Ηχαλαρότητατων συνδέσμων του γόνατος, σε συνδυα σμόμετηντελευταίαεπιπλοκή,προκαλείυπερκινητικότητατηςεπιγονατίδος και κριγμό εξαιτίας της τριβής του μηριαίου οστού. Αλλομηανατρέψιμο επακόλουθο των τραυμάτων του εφεσείοντα, είναιηατροφίατουτετρακέφαλουκαιβλάβητουπερονιαίουοστού. Μόνιμα αποτελέσματα του τραυματισμού στο μηρό, είναι η χωλότητα, ηδυσχέρεια στο βάδισμα,ηουσιαστική αδυναμία βάδισης σε ανώμαλο έδαφος και η ανικανότητα για κάθε μορφή αθλητικής δραστηριότητας. Ηκατάσταση του εφεσείοντα κατέστησε, σύμφωνα με την ια τρική μαρτυρία,αδύνατηκάθεχειρονακτική εργασία,αδυναμία την οποία και ο ίδιος αισθάνεται και βεβαίωσε στην κατάθεση του. Πριν τον τραυματισμό του,ο εφεσείων ήταν επιπλοποιός. Αναμφισβήτητα, δεν μπορεί τώρα ν' ασκήσει εκείνο το επάγ γελμα ή να επιδοθεί σ' οποιαδήποτεχειρονακτική εργασία. Μό71 Πικής, Δ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)νοσε καθιστικήεργασία μπορεί ν' OJ.ασχοληθεί, ενδεχόμενο για το οποίο οι προοπτικές είναι περιορισμένες, όπως ο ίδιος διεπίστωσε. Ηεικόνα που σκιαγραφείταισε σχέσημε τιςπροοπτι κές για την απασχόληση του εφεσείοι/τα, είναι εκείνηενός ανει δίκευτου σ' οποιοδήποτεκαθιστικό ε,ιάγγελμα νέουπουαδυνατεί V αναλάβειοποιαδήποτεχειρονακτική εργασία. 5 Οι κακώσειςτουεφεσείοντα στοπρόσωποκαιτηνκεφαλή, ήταν ακόμασοβαρότερες καιπολύπιοεπώδυνεςαπ' εκείνεςτουποδιού. Ο τραυματισμόςτουπροσώπουκατέστησε γιαμεγάλοχρονικό διά- 10 στημα αδύνατη τηλειτουργία του στόματος. Γιατηναποκατάστα ση της λειτουργίας, σ' όποιο βαθμόήτανδυνατό,ο εφεσείων υπο βλήθηκεσεσειράχειρουργικών επεμβάσεων. Ηβελτίωσηπουεπήλ θεήτανπεριορισμένη. Ηιατρικήπρόγνωση είναι ότιανυποβληθεί σε νέες χειρουργικές επεμβάσεις που ιιπορεί να γίνουν μόνο στο 15 εξωτερικό,θαβελτιωθεί ηλειτουργικοί ητατουστόματοςκατά80%. Στην απόφασητου πρωτόδικου Δικαστηρίου γίνεται πρόνοιαγια τηναντιμετώπιση τηςδαπάνηςαυτήςως ειδικήςζημίας. Οιουλέςπουπροκλήθηκανστοπρόσωποτουεφεσείοντα εξαι- 20 τίας του τραυματισμού του στο άνωκαι κάτωχείλος, η συμπίεση του αριστερού ζυγωματικού και η ουλή (μήκους 3 εκ.) στον αρι στερόπώγονα,σεσυνδυασμόμετιςκακώσειςτουστόματος,έχουν προκαλέσει παραμόρφωσητουπροσώπουτουεφεσείονταηοποία δικαιολογημένα μπορεί ναχαρακτηρισθείως σοβαρήδυσμορφία. 25 Αναλυτικά, οικακώσεις τουεφεσείοντα στοστοματικό χώρο, είναι: Απώλεια τμήματοςτουοστούτηςςιατνιακήςαπόφυσηςμεεπακόλουθο τη δυσχέρεια στη σύγκλησητου στόματος. Η φατνιακή απόφυσηστηδεξιάκαιαριστερήπλευράτουστόματος ευρίσκοντο σε διαφορετικό επίπεδο. Η ικανότηυα διάνοιξης του στόματος μειώθηκε κατά 40%. Για την αντιμετώπιση του τραύματος του στόματος τοποθετήθηκε προσθετικό μηχάνημαμεπορσελάνες. 30 35 OL χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες υποβλήθηκε ο εφε σείων στην περιοχή του στόματος είναι,αναλυτικά, οι εξής:
- Πλαστική εγχείρησητου ρινικού διαφράγματος.
- Επέμβασηγιατηβελτίωσητηςπαραμόρφωσηςτης αριστερής παρειάς. 72 40 1 Α.Α.Δ. Μαυροπετρή ν. Λουκά Πικής, Δ.
- Επέμβασηδιάρκειας έξι ωρών για προσθετική εργασία. Μέ χρις ότουαφαιρεθούνοι συρματικές περιδέσεις, γιαέναχρο νικό διάστημα ο εφεσείων τρεφόταν με ορρούς. 5 10 15 20 25 30 35 40 Στη μαρτυρία του ο Δρ. Καμμίτσης, Ειδικός Πλαστικός Χει ρουργός,κατέθεσε ότι ηπερίπτωση του εφεσείοντα ήταν μιααπό τις χειρότερες που συνάντησε στα 19 χρόνια της άσκησης του επαγγέλματος του στην Κύπρο. Η εκτίμηση του γιατρού είναι, όπωςέχουμε εξηγήσει, ότιηκατάστασητουεφεσείοντα μπορείνα βελτιωθεί μόνοανυποβληθεί σενέεςχειρουργικές επεμβάσειςστα οστάτουπροσώπουπου μπορεί ναγίνουν μόνο στο εξωτερικό. Οκρανιοεγκεφαλικός τραυματισμόςείχεεπίσηςδυσμενείς επι πτώσεις στην υγείατουεφεσείοντα. Τουπροκαλείσυχνάπονοκεφάλους, ερεθισμούς, ανησυχία και κόπωση. Τέλος,τα τραύματα τουεπέφεραντην επιβράδυνσητηςψυχογενετικής και εγκεφαλική ατροφία στη μετωπική χώρα,αμφίπλευρα. Δεν παρουσιάστηκαν όμως συμπτώματαμετατραυματικούψυχο-οργανικού συνδρόμου. Έχουμε προβεί σε εκτεταμένη αναφορά στα τραύματα που υπέστη ο εφεσείων και τις επιπτώσεις, προσωρινές και μόνιμες, που είχανστην υγεία τουεφεσείοντα γιανακαταφανεί ανπράγ ματι η αποζημίωση που του επιδικάστηκε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων απέχει τόσο απότο σωστό μέτρο ώστε να δικαιολογείται οπαραμερισμός τηςως έκδηλα ανεπαρκούς· καιεφό σον ηαπάντησηείναι θετική,ποιαπρέπει να είναι η αποζημίω σηπου πρέπει να του χορηγηθεί. Το ΕπαρχιακόΔικαστήριο επεδίκασε ποσό £8.500,-ως γενικές αποζημιώσεις. Παράτηση|.ιαντικήμείωσητηςικανότηταςτουεφε σείονταγιαεργασία,δενέγινεκαμιάπρόνοιαστηναπόφασηγι' αυ τό τοκονδύλι των αποζημιώσεων. ΤοΔικαστήριο έκρινεότιεφό σονοεφεσείων θαμπορούσεναπροσφέρεικαθιστικήεργασίαστην επιχείρηση εστιατορίου πουδημιούργησε με τον αδελφό της αραβωνιαστικιάςτου,μετηχρηματοδότηση συγγενών, δεν εδικαιολογείτοκαμιάπρόνοιαγιαμείωσητηςικανότηταςτουγιαεργασία. Ο ίδιος ο εφεσείων κατέθεσε ότι του ήταν αδύνατο να προσφέρει οποιαδήποτεεργασίαστο εστιατόριο,ακόμακαιστο ταμείο, λόγω κόπωσης καιαναριθμητισμού. ΤοΔικαστήριο κατέληξε στηναπόφασήτου στην απουσίαοποιουδήποτε ευρήματοςγιατη βιωσιμό τητατηςεπιχείρησης καιτις μακροχρόνιες προοπτικέςτης. Τογεγονός καιμόνοτηςδημιουργίαςεπιχείρησης δεν εξουδετε ρώνει το δικαίωμα ούτε μειώνει τις διεκδικήσεις γι' αποζημίωση 73 Πικής,Δ. Μαυροπετρήν.Λοιχά
(1995)γιααπώλειαήμείωσητηςικανότηταςγιαεργασία. Τοδικαίωμασυ ναρτάται μετις αντικειμενικές συνέπειεςτηςμείωσηςτηςικανότη ταςγια εργασία αποτιμούμενης στην ελΕύθερη αγορά. Η επιχειρη ματικήδραστηριότητασυσχετίζεται μετοεισόδημαπουαποφέρειη επένδυση. Ημείωσητηςικανότητας γιαεργασία έχει επιπτώσεις στιςδυνατότητες του τραυματισθένταναπροσφέρει υπηρεσίαείτε στηδική τουείτεσεάλληεπιχείρηση. Οδικηγόροςτου εφεσίβλητου αναγνώρισε ότιηπαράλειψη του Δικαστηρίου νακάμειοποιαδή ποτεπρόβλεψη γι' αυτότοκονδύλι αποζημιώσεων, συνιστά σφάλ μα. Εδικαιολογειτο, όπως εισηγήθηκε, πρόνοια £1.000,-γεγονός πουθαεπαύξανετιςγενικέςαποζημίωσειςσε£9.500,-. Κατάταάλ λα,υπέβαλε ότιοιαποζημιώσεις είναι επαρκείς καιδενπαρέχεται πεδίογιαοποιαδήποτεεπέμβασητου Εφετείου. Ο δικηγόρος του εφεσείοντα, αντίθετα,υπέβαλε ότιόχιμόνο η παράλειψηπρόνοιαςγιααποζημίωσητουεφεσείοντα γιατημείω σητης ικανότητας τουγια εργασία αλλά καιτο επιδικασθέν ποσό, γενικά, δεναντανακλά ούτεκατ' ελάχιστο ταδεινά πουυπέστηο εφεσείωνκαιτηνοικτρήκατάστασηστην οποίαέχειπεριέλθει. 5 10 15 20 Κάτωαπόοποιοδήποτε πρίσμακιανκριθεί το ποσό τωνγενι κών αποζημιώσεων, είναι καταφανώςανεπαρκές. Όπωςέχει επα νειλημμέναλεχθεί,οιχρηματικές αποζημιώσεις δεναποκαθιστούν τηνυγείατουθύματοςτουαστικούαδικήματος. Γι'αυτό,δεναπο τελούντέλειομέτρο αποκατάστασης· είναιόμωςτοκαλύτερογνω- 25 στό μέσο αποκατάστασης. Ηχρηματική αποζημίωση συναρτάται άμεσα με τησοβαρότητα το>ντραυμάτα)ν,τον πόνο,την οδύνη, τη δυσχέρεια που προκαλούν (τατραύμοτα) καιτηδιάρκεια τους. Όπου οι κακώσεις προκαλούν μόνιμη αναπηρίακαι δυσχέρεια στην ανθρώπινη λειτουργία, OL αποζημιώσεις αποτιμούνται μεβά- 30 ση τη μακροχρόνια προοπτική. Όταν,ωςαποτέλεσμα τωνκακώ σεων,μειώνεται ηικανότηταγιαεργασία,ηαποζημίωση αντιστοι χεί προς τηζημίαηοποίακατάλογικήπρόβλεψη θαπροκύψει. Ηνομολογία αποκαλύπτεισταθερήάνοδοτουεπιπέδουτωνγε- 35 νικώναποζημιώσεων,τάσηπουαντανακλάμεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινοπόνο, τηναγωνίατηςαναπηρίαςκαιτηψυχική οδύνη απότηνπεριθωριοποίηση απότιςσυνήθεις δραστηριότητες τουανθρώπου [βλ. μεταξύάλλων,Paraskevaides(Overseas) Ltd. v.Christofi
(1982)1C.L.R. 789, Polycarpou v.Adamou
(1988)1 40 C.L.R.727,ΦοινιχαρίδηςκαιΆλληv. Γεωργίουκαι Άλλων
(1991)1Α.Α.Δ.475,Παναγήν.Θεοδώρου
(1992)1 (Β)Α.Α.Δ. 1303, Κων σταντίνουν. Ιωάννου
(1993)1 Α.Α.Δ.669]. Σταθερήείναι όμωςη αρχή του δικαίουότιοιαποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά 74 1 Α.Λ.Δ. Μαυροπετρήν.Λουκά Πικής, Δ. παραδεκτές. Η αποζημίωσηγιααστικάαδικήματαδενέχεισκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτήτούτη η ατέλεια του χρήματος ωςμέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προςεπαύξησητωναποζημιώσεων. 5 10 15 20 25 30 35 40 Τατραύματατουεφεσείοντα ήτανσοβαράκαιοισυνέπειες τους ακόμασοβαρότερες. Γιαμεγάλοχρονικόδιάστημαοεφεσείων κα θηλώθηκε στο κρεβάτι. Η κατάστασητουήτανεξαιρετικάεπώδυ νηκαιη δυσχέρεια τουμεγάλη. Η θεραπείαστην οποίαυποβλήθηκε ήταν μακράκαι οιχειρουργικές επεμβάσεις πολλές καιοδυνη ρές. Ημετατραυματικήτουκατάσταση,όπωςέχεισταθεροποιηθεί, είναι εξαιρετικάδυσμενής. Οτραυματισμόςτουπροκάλεσε σοβα ρήαναπηρία,δυσμορφίακαι περιόρισε τηλειτουργία του στόμα τος. Έστωκιανυποστεί τιςνέεςχειρουργικές επεμβάσειςστοεξωτερικό,ηλειτουργικότητα τουστόματος δε θ' αποκατασταθεί στα φυσιολογικά επίπεδα. Η αποζημίωσηπρέπειναπεριλάβει καιπο σόγιατονπόνο,τηδυσχέρειακαιτηνταλαιπωρίαπουθα υποστεί ωςαποτέλεσματωννέων χειρουργικών επεμβάσεων. Ημείωση της ικανότηταςτου εφεσείοντα για εργασία είναιου σιαστικήκαιμεγάλη. Ενώέχειαποδειχθείότιη ικανότητατουεφε σείονταγιαεργασίαέχειμειωθεί ουσιωδώς,δενπροσάχθηκε μαρτυ ρίαηοποίαναπροδιαγράφειτημελλοντική απώλεια εισοδήματος ώστενακαθίσταταιδυνατήηεκτίμηση της. Η μόνησχετικήμαρτυρίαείναιότιπριντοδυστύχημαείχεκαθαρέςαπολαβές£25τηβδο μάδαως επιπλοποιός,επάγγελματοοποίο δεν μπορούσε να συνε χίσει λόγω της κατάστασης στην οποία περιήλθε. Στη Fairteyν. John ThompsonLtd.(Designand Contracting Division) Ltd [1973] 2Lloyd's Rep 40,42;ί>ιακρίνεται ηπερίπτωση μείωσης της ικανότηταςγια εργασία απόεκείνη όπουαποδεικνύεται συγκεκρι μένη απώλεια εισοδήματος. Ηδιάκριση αυτήδε φαίνεταινα έχει στερεή νομικήβάση- αντανακλάπερισσότερο τις διαφορές μεταξύ υποθέσεωνόπουημελλοντική ζημίαεξειδικεύεταικαιαποκρυσταλ λώνεται καιεκείνων όπουημελλοντική ζημίαδε συγκεκριμενοποιείται[βλ.Clarkev.RotaxAircraft[1975] 3All ER 794,798,Foster v.Tyne and Wear CC [1986] 1 AllER567,571,572].Καθοδηγητι κήγιατονκαθορισμότωναποζημιώσεωνγιατηναπώλειατηςικα νότηταςγιαεργασίααπόζημίαπουδεσυσχετίζεται με συγκεκριμέ νηαπώλειαεισοδημάτωνστομέλλονείναιηαπόφασητουΑγγλικού Εφετείου στη Moelikerv.A Reyrolleand Co Ltd [197η 1 All ER 9,15, 17. Ηζημίαπροσμετρά ως απώλειαπουανάγεταιστις γενι κές αποζημιώσεις και όχι κάτωαπόσυγκεκριμένο κονδύλι μελλο ντικήςζημίας [βλ. επίσης Clarke (ανωτέρω)]. Τούψοςσυναρτάται μ' όλουςεκείνουςτουςπαράγοντεςπουτείνουνναδιαφωτίσουνγια 75 Πικής, Δ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)τηνπιθανότητααπώλειαςεισοδήματος στο μέλλον. Η μέθοδος του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου δεν προσφέρεται σ* αυτήτην περίπτωση. Ελλείπειοπολλαπλασιαστέος. Μεταξύτων παραγόντωνπουπρέπειναλαμβάνονταιυπόψη,όπως επισημαίνε ται, είναι ηηλικία του ενάγοντα, ηεπαγγελματική του κατάσταση και κατάρτιση,καθώςκαι ηφύσητης ανικανότηταςτου (γιαεργα σία). Σ' αυτήτηνυπόθεση,η ανικανότητατουεφεσείοντα είναι με γάληκαικαθιστάαδύνατη τηνάσκησητουμόνου επαγγέλματος στο οποίο έχει ειδικευθεί. Ηπεριορισμένημόρφωση αποτελεί πρόσθε το επιβαρυντικό παράγονταγιατις μελλοντικέςεισοδηματικές του προοπτικές. Τέλος,οιάκαρπεςπροσπάθειεςτουεφεσείοντα γιακα θιστικήεργασία,παρέχουνκάποιαένδειξηγιατιςδυσχέρειεςπουθ' αντιμετωπίσει ο εφεσείωνσ' αυτότον τομέατηςζωήςτου. 5 10 Ηκαταγραφήτων κακώσεων πουυπέστη ο εφεσείωνκαιοι συ- 15 νέπειές τους, επιμαρτυρούν αφεαυτώνότι ηεπιδικασθείσα αποζη μίωσηείναι έκδηλα ανεπαρκής. Εφόσον κρίνεται αναγκαίοςοπα ραμερισμός αυτούτου μέρους τηςαπόφασης,ηευθύνηγιατονκα θορισμό των γενικών αποζημιώσεων βαρύνει το Εφετείο. Καλούμεθαν' αποζημιώσουμε ένανέοάνθρωπο-19ετών ότανσυνέβη το 20 δυστύχημα - γιαταπάνδειναπουυπέστη, τηναπώλειαδυόμισυ(πε ρίπου) απότακαλύτεραχρόνια τηςνιότης του σενοσοκομεία,χει ρουργικές επεμβάσεις καιθεραπευτικήαγωγήκαι,τελικά,τημετα τροπήτουσεπαραμορφωμένοανάπηρο. Η ζωήστηνοποίαμπορεί να προσβλέπει δεν είναι εκείνη τουανθρώπουστην πρώτητουνιό- 25 τηαλλά η ζωήτου ανάπηρουμεπεριορισμένηικανότηταγιαεργα σίακαι μεπολλά προβλήματαστηνκαθημερινήτου λειτουργία. Κρίνουμεότι τοποσό των£40.000,- ωςγενικές αποζημιώσεις συνιστά εύλογηκαι δίκαιηαποζημίωση. 30 Η έφεσηεπιτρέπεται μεέξοδα. Το μέρος της πρωτόδικης απόφασης που αφορά τις γενικές αποζημιώσεις, παραμερίζεται και υποκαθίσταται με το ποσό των £40.000,-. 35 Η απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου προσαρμόζεται ανάλογα. 40 Η έφεση επιτρέπεται μεέξοδα. 76