(1995)29 Ιουνίου, 1995 [ΠΙΚΗΣ,Πρόεδρος,ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,ΚΟΥΡΡΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥ ΛΟΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΟΥ, Δ/στές] ΑΝΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ, Αίτήτρια, ν. ΚΩΣΤΑ ΚΟΣΑΡΗ Ή ΚΟΣΙΑΡΗ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων ηΑίτηση. (Παραπομπή Αρ. 299). Συνταγματικότητα νομοθεσίας — Συνταγματικότητα του Άρθρου 67
(2)του περί Δημοσίας ΥπηρεσίαςΝόμου του 1990(Ν. 1/90)—Συνάρτη ση του παραδεκτού της μαρτυρίας προς τον νόμο,από το Άρθρο 30.3(γ)τουΣυντάγματος — Παραχώρησηπρονομίουμηπροσαγωγής μαρτυρίας δυνάμει του Άρθρον 67
(2)τουπερί Δημοσίας Υπηρεσίας Νόμου τον 1990(Ν 1/90), δεν προσκρούει στην αρχή τηςισότητας που θεμελιώνει τοΆρθρο 28τονΣυντάγματος. Μαρτυρία — Αποκλεισμός μαρτυρίας — Άρθρο 67
(2)του περί Δημο σίας Υπηρεσίας Νόμου του 1990(Ν. 1/90), δεν θεμελιώνει αφ' εαυτού κανόνα αποκλεισμού της μαρτυρίας που προσδιορίζει, αλλά δικαίωμα διεκδίκησηςπρονομίου μηπροσαγωγής της. ΗσυνταγματικότητατουΑρθρου 67
(2)τουπερίΔημοσίας Υπη ρεσίας Νόμουτου 1990(Ν. 1/90), τοοποίοπαρέχειπρονόμιο άρνησης προσαγωγής μαρτυρίαςυπό ορισμένες προϋποθέσεις ήταν το ζήτημα που παρέπεμψε το Οικογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού στο Ανώτατο Δικαστήριο. Ταερωτήματα είχαν εγερθεί κατά την εκδί καση της Αίτησης Αρ. 9/90 και συνίσταντο, πρώτον κατά πόσο το Αρθρο αυτόαντίκειταιπροςτο Αρθρο 30.3(γ) του Συντάγματοςτο οποίο προβλέπει ότι κάθεδιάδικοςέχει τοδικαίωμαναπροσάγειή να προκαλεί την προσαγωγή των μέσων αποδείξεως και να εξετά ζει μάρτυρες συμφώνως τωνόμωκαιδεύτερον,ανπροσκρούει στα Αρθρα 28.1 του Συντάγματος που κατοχυρώνει την ισότητα ενώ πιον τουνόμου και28.2 πουαποκλείει κάθε μορφήδιάκρισης. 660 5 10 15 20 25 1 Λ.Α.Δ. Νικολάουν.ΚοσάοηήΚοσιάρηχ.ά. Αποφασίστηκε, ότι: 5 10 15
(1)Το Αρθρο 30.3(γ)του Συντάγματος συναρτά το παραδεκτό της μαρτυρίας,μετονόμο. Μαρτυρίαγίνεται παραδεκτήεφόσον συνάδει με το δίκαιο της απόδειξης και γενικότερα τις αρχές που διέπουν την αποδοχήμαρτυρίας στησυγκεκριμένη περίπτωση.
(2)ΤοΑρθρο67
(2)τουπερί Δημοσίας Υπηρεσίας Νόμουτου 1990 (Ν. 1/90) δεθεμελιώνειαφ' εαυτούκανόνααποκλεισμού τηςμαρτυρίας την οποίαπροσδιορίζει, αλλά δικαίωμαγια τηδιεκδίκηση προνο μίουμηπροσαγωγής της. Δενπροσκρούει ούτεαντίκειται στιςδια τάξειςτουΑρθρου 30.3(γ)τουΣυντάγματος,διότιδεθεμελιώνεικα νόνα αποκλεισμού τηςμαρτυρίαςστην οποίααναφέρεται.
(3)Το Αρθρο 67
(2)του περί Δημοσίας Υπηρεσίας Νόμου του 1990 (Ν. 1/90) δενπαραβιάζειτηναρχήτης ισότητας ούτε εισάγει δια κρίσεις που θα μπορούσαν να προσβάλουν τις αρχές που θεμε λιώνει το Αρθρο28 του Συντάγματος. 20 Γνωμάτευση τον Ανωτάτον Δικαστηρίον ωςανωτέρω. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 25 Police v. EkdotikiEteria
(1982)2 C.L.R. 63, Conway v.Rimmer[1968] 1 All E.R.874, D. v.NSPCC[1977] 1 All E.R.589, 30 Evans v.ChiefConstableofSurreyConstabulary[1989]2All E.R.594. Παραπομπή. 35 40 Παραπομπήαπό το Οικογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού (Σεργίδης, Δ) βάσει του Αρθρου 144.1 του Συντάγματος με την οποία καλείται το Ανώτατο Δικαστήριο να αποφασίσει για τη συνταγ ματικότητα του Αρθρου 67
(2)του περί Δημοσίας Υπηρεσίας Νό μου του 1990 (Ν.1/90). Α. Ευτυχίου, για την Αιτήτρια. Κ. Χατζηπιέρας, για τον Καθ' ου η αίτηση 1. 661 Νικολάουν.ΚοσάρηήΚοσιάρη χ.ά.
(1995)Λ. Λονκαΐδης, Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας,γιατον Καθ' ου ηαίτηση
- Cur. adv. vult. 5 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: ΤηΓνωμάτευση τουΔικαστηρίου θαδώσει ο Γ.Μ. Πικής,Π. ΠΙΚΗΣ,Π.: Ταακόλουθαζητήματααντισυνταγματικότηταςνό μου ηγέρθησαν κατάτην εκδίκασητηςΑίτησης Αρ. 9/90 καιπάρα- 10 πέμφθηκαν,βάσει τουΆρθρου 144.1 του Συντάγματος,από το Οι κογενειακό Δικαστήριο Λεμεσούστο Ανώτατο Δικαστήριο,γιανα αποφασίσειεπ'αυτών, βάσειτουΑρθρου 144.2 τουΣυντάγματος:
- Κατάπόσο τοΑρθρο67
(2)τουπερί Δημόσιας Υπηρεσίας 15 Νόμου του 1990 (Ν. 1/90) αντίκειται προς τις διατάξεις τουΑρθρου 30.3(γ)του Συντάγματος,τοοποίο προβλέπει ότικάθεδιάδικοςέχειτο δικαίωμα"ναπροσάγηή ναπροκαλή την προσαγωγήν των μέσων αποδείξεως και να εξετάζημάρτυραςσυμφώνως τω νόμω". 20 2. Κατάπόσο τοΑρθρο67
(2)του (Ν. 1/90) αντίκειταιπροςτις διατάξεις του Αρθρου 28.1 του Συντάγματος,το οποίοκα τοχυρώνει την ισότητα ενώπιον τουνόμου καιτην ίση προ στασία και μεταχείριση των πολιτών απότο νόμο, και του 25 Αρθρου 28.2 του Συντάγματος, το οποίο αποκλείει κάθε μορφήδιάκρισης,ηοποίαπλήττειτηνυπόστασητουατόμου. Πριν την παραπομπήτου θέματος, το Οικογενειακό Δικα στήριο έκρινε, σε ενδιάμεση απόφασητου, ότι, εφόσον ηαρμό- 30 δια Δημοσιοϋπαλληλική Αρχήαποφάσισε,μετά απόγνωμάτευ ση του Γενικού Εισαγγελέα, ότι η προσαγωγή (ως μαρτυρίας) του συγκεκριμένου εγγράφου(έκθεση των Υπηρεσιών Κοινωνι κής Ευημερίας)αντίκειταιπροςτο δημόσιο συμφέρον,αποκλεί εται ηκατάθεσητου ως μαρτυρίας. 35 Αφού ακούσαμε τα μέρηκαι εξετάσαμε το παραπεμφθέν θέ μα,ηαπόφασημαςκαι οι λόγοιπου τηστοιχειοθετούν είναι:(α) Ασφαλής υπόθεσηκατάτηνκρίση της συνταγματικότητας νόμου είναι ότι, κατάτη θεσμοθέτηση κανόνα δικαίου,ο νομοθέτης έχει υπόψη το Σύνταγμα και νομοθετεί μέσα στο πλαίσιο της τάξης πουκαθιερώνει. Απόρροια αυτού του ερμηνευτικού αξιώματοςείναι ότι, εφόσον το λεκτικό 662 40 1 Α.Α.Λ. Νικολάου ν. Κοσάρη ή Κοσιάρηκ.ά. Πικής, Π. νόμου δύναται να συμβιβαστεί με τις συνταγματικές δια τάξεις,υιοθετείται εκείνη ηερμηνεία ηοποίατον εναρμο νίζει με αυτές - (βλ. Police v. Ekdotiki Eteria
(1982)2 C.L.R.63). 5 10 15 20 25 30 35 40 (β) Το Αρθρο 30.3(γ) του Συντάγματος,προσαρμοσμένο στις διατάξεις του Αρθρου 6(δ) της Ευρωπαϊκής Συνθήκηςγια τα Ανθρώπινα Δικαιώματα,κατοχυρώνει τοδικαίωμα δια δίκουναπροσαγάγει μαρτυρίαγιατηναπόδειξηήυποστήριξητης υπόθεσης του. Τοδικαίωμααυτόαποτελεί πτυχή καιαναπόσπαστομέροςτηςέννοιαςτηςδικαίαςδίκης- (βλ. "The Application of the European Convention on Human Rights",by J.E.S. Fawcett, σελ. 194-198). (γ) To Αρθρο 30.3(γ)δεν εξασφαλίζει δικαίωμα προσαγωγής μαρτυρίας ανεξάρτητα από το παραδεκτότης μαρτυρίας κατά τονόμο. Αντίθετα, συναρτά τοπαραδεκτότηςμαρ τυρίας με το νόμο. Μαρτυρίαγίνεται παραδεκτή, εφόσο συνάδει με το δίκαιο της απόδειξης και, γενικότερα, τις αρχές πουδιέπουν την αποδοχήμαρτυρίαςστη συγκεκρι μένηυπόθεση. (δ) Το Αρθρο 67
(2)του Ν. 1/90 έχειως λόγο τη στοιχειοθέτηση προνομίου για τη μη προσαγωγή επίσημου εγγράφου ως μαρτυρίαςσε δίκη,εφόσο συντρέχουν οι προϋποθέσεις που τίθενται απότις πρόνοιες του. Δε θεμελιώνει, αφ'εαυτού, κανόνααποκλεισμούτηςμαρτυρίαςτηνοποίαπροσδιορίζει, αλλάδικαίωμαγιατηδιεκδίκησηπρονομίουγιατημη προ σαγωγήτης. Τοεισαγωγικό μέροςτουΑρθρου 67
(2)"τηρουμένων των διατάξεων οποιουδήποτε άλλου νόμου, ...",αφ' εαυτού, υποδηλώνει ότι ο νομοθέτης δεν απέβλεπε στη θε σμοθέτηση κανόνα αποκλεισμού της μαρτυρίας. Όπως σε άλλους τομείς τηςκρατικήςλειτουργίας,π.χ.κρατική ασφά λεια, το συμφέρον του δημοσίου για τη μηπροσαγωγή της μαρτυρίαςαντισταθμίζεταιμετασυμφέροντατηςδικαιοσύ νης στη συγκεκριμένη υπόθεση. Και, εφόσον κριθεί"ότι το συμφέρον τηςδικαιοσύνηςεπιβάλλει τηνπροσαγωγήτουεγ γράφου, αυτό κατατίθεται ως μαρτυρία προς διασφάλιση των συμφερόντων της δικαιοσύνης - (βλ., μεταξύ άλλων, Conway v. Rimmer [1968] 1 All E.R. 874- D. v. NSPCC [1977] 1All E.R. 589 Evansv. ChiefConstable of Surrey Constabulary[1989]2 All E.R. 594). Διαπιστώνουμε ότι το Αρθρο 67
(2)του Ν. 1/90 δε θεμελιώ663 Πικής, Π. Νικολάουν.ΚοσάβηήΚοσιόρηκ.ά.
(1995)νει κανόνααποκλεισμού της μαρτυρίας στην οποίααναφέ ρεται και,κατάσυνέπεια, δεν προσκρούει, ούτε αντίκειται, στις διατάξεις του Αρθρου 30.3(γ)του Συντάγματος. (ε) Δυσκολευόμεθα να διακρίνουμε οποιαδήποτε, έστω και 5 απομακρυσμένη, πιθανότητα αντίθεσης του Αρθρου 67
(2)προς τις διατάξεις τουΑρθρου 28. ΤοΑρθροαυτότουνό μουδεν παραβιάζειτην αρχήτης ισότητας, ούτε προβαίνει σε οποιεσδήποτε διακρίσεις που θα μπορούσαν να προ σβάλουν τις αρχές που θεμελιώνει το Αρθρο28.2 του Συ- 10 ντάγματος. ΗαπόφασητουΑνωτάτου Δικαστηρίου διαβιβάζεταιστο Οι κογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού, βάσει του Αρθρου 144.2 του Συντάγματος. Γνωμάτευσηωςανωτέρω. 664 15