(1995)27 Ιουλίου, 1995 [ΚΟΥΡΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/στές] ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Εφεσείων-ΑποζημιούσαΑρχή, ν. ΝΙΚΟΥ ΚΟΥΛΟΥΜΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Εφεσίβλητων-Απαιτητών. (Πολιτική Έφεσηαρ.8426). Αναγκαστική απαλλοτρίωση — Περιορισμοί στο απαλλοτριωθέν ακί νητο δυνάμει του περί Αρχαιοτήτων Νόμου Κεφ. 31 — Υπολογι σμόςπληρωτέων αποζημιώσεωνμεβάση τοάρθρο 10τουπερί Ανα γκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμου τον 1962 (Ν. 15/62), όπως τρο ποποιήθηκε με το άρθρο 6τον περί Αναγκαστικής Απαλλοτρίωσε5 ως (Τροποποιητικού) Νόμον τον 1983 (Ν. 25/83). Αποζημιώσεις—Εύλογη καιδίκαιηαποζημίωσηγιααπαλλοτρίωσηακινήτον— Υπολογισμόςαγοραίαςαξίαςακινήτονυπόαπαλλοτρίωση. 10 Το Επαρχιακό Δικαστήριο Πάφου, αποφάσισε στην υπ' αρ. 22/85Παραπομπή,ότι ηαξίατουαπαλλοτριωθέντοςκτήματοςτων εφεσίβλητων -απαιτητώνστην Πάφοδυτικά της περιοχής 'Τάφοι των βασιλέων", θα έπρεπε,για σκοπούς υπολογισμού των αποζη μιώσεων, να μειωθεί κατά 10% της αγοραίαςαξίας αντί 50% που 15 εισηγήθηκε οδικηγόρος του εφεσείοντα - αποζημιοΰσαςαρχής,λό γω περιορισμών δυνάμειτουπερί Αρχαιοτήτων Νόμου Κεφ.31. Οι εφεσίβλητοι καταχώρησαν ειδοποίηση αντέφεσης και ειση γούνται ότι δεν έπρεπε να αφαιρεθεί οποιοδήποτε ποσό από την 20 αγοραία αξίατου ακινήτου,πουσυμφωνήθηκε σε £172.430. Αποφασίστηκε, ότι: (.1) Μετάτην τροποποίηση τουπερί Αναγκαστικής Απαλλοτρίωσεως Νόμου του 1962 (Ν. 15/62)διάτης εισαγωγής στο άρθρο 10 τουβασικούνόμουτουάρθρου6τουπερίΑναγκαστικής Απαλ728 25 1ΑΛΛ. Γενικός Εισαγγελέας ν. Κούλουμου χ.ά. λοτριώσεως (Τροποποιητικού) Νόμου του 1983 (Ν. 25/83), αφ'ηςστιγμής συμφωνείταιηαξίααπαλλοτριωθέντοςκτήματος στην ελεύθερη αγοράδενυπάρχειπλέον αντικείμενο προςεκδί καση. 5
(2)Οι εφεσίβλητοι δικαιούνται το συμφωνηθέν ποσό ωςαντιπροσωπεύον τη δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για την απαλλο τρίωση τουκτήματοςτους. 10
(3)Οποιαδήποτεμείωση της αξίαςακινήτουλόγω περιορισμών δυ νάμει του περί Αρχαιοτήτων Νόμου Κεφ. 31 προστίθεται στην πληρωτέααποζημίωσηγιατηναπαλλοτρίωση,ώστε να καθίστα ταιδίκαιηκαιεύλογη σύμφωναμετοάρθρο23του Συντάγματος. 15 Ηέφεσηαπορρίφθηκε, ηαντέφεσηέγι νεδεκτήμεέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 20 ΚυπριακήΔημοκρατία ν.ΚωνσταντήκαιΑλλων
(1994)3ΑΛΛ 307. Έφεση. 25 30 Έφεση από το Γενικό Εισαγγελέα κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου ΤΙάφου (Κρονίδης, Π.Ε.Δ.) πουδόθη κε στις 28.2.91 (Αρ. Παραπομπής22/85) με την οποία κρίθηκε ότι η συμφωνηθείσα αξία της επίδικης περιουσίας θα έπρεπε να μειωθεί κατά 10% και όχι 50% όπως ισχυρίζεται ο εφεσείων, λό γω του επηρεασμού της απότους περιορισμούς πουτέθηκανβάσει του περί Αρχαιοτήτων Νόμου. Χρ. Ιοχΐννίδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για την Εφεσείουσα -Αποζημιούσα Αρχή. 35 Λ. Κνθραιώτης, για τους Εφεσίβλητους - Απαιτητές. Cur. adv. vult. 40 ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δίόσει ο δικαστής Χρ. Αρτεμίδης. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Η εφεσείουσα, Δημοκρατία της Κύπρου Αποζημιούσα Αρχή, απαλλοτρίωσε το κτήμα των εφεσιβλήτωναπαιτητών, με διάταγμα που εξέδωσε το Υπουργικό Συμβούλιο 729 Λρτεμίδης, Α. Γενικός Εισαγγελέας ν. Κούλουμου χ.ά.
(1995)στις27.4.
- Η επίδικηακίνητηιδιοκτησία είναιχωράφιστηνΠά φο δυτικά της περιοχής γνωστής ως "Τάφοι των Βασιλέων". Η πληρωτέαως δίκαιηκαι εύλογηαποζημίωση,σύμφωνα μετο άρ θρο23 τουΣυντάγματοςκαιτουπερί Αναγκαστικής Απαλλοτριώ σεωςΝόμουτου 1962,15/62,ήταντοαντικείμενοΠαραπομπήςστο 5 Επαρχιακό Δικαστήριο Πάφου,τηςοποίαςεπελήφθηοΠρόεδρος του. Κατάτηδιάρκειατηςακρόασης οι συνήγοροι τωνδιαδίκων συμφώνησαν πως η αξία του απαλλοτριωθέντος κτήματοςκατά τον ουσιώδη χρόνο στην ελεύθερηαγορά,δηλαδή 1.7.83πουεδημοσιεύθη η γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης, ήταν £172.
- Ο 10 εμπειρογνώμονας της Δημοκρατίαςεισηγήθηκε όμως πωςαυτή θα ήταν ηαξίατου κτήματοςανδεν επηρεαζόταναπό περιορισμούς που τέθηκαν σ' αυτόως εκτης εφαρμογής του περί Αρχαιοτήτων Νόμου,Κεφ.
- Οίδιοςυποστήριξεπωςοιπεριορισμοί τούτοιμεί ωναν την αξίατου επίδικουκτήματος στην ελεύθερηαγοράκατά 15 50%. Αντίθετηάποψηεξέφρασεοειδήμοναςτωνεφεσίβλητων,που είπεότι ηαξίατουκτήματοςδενυπέστηκαμιάαλλοίωση. Το Δικαστήριο, αφούσυζήτησε το επίδικο θέματης παραπο μπής, έκρινε στην πολυσέλιδη και εμπεριστατωμένη απόφαση του πως θα' πρεπε να μειωθεί κατά 10% ησυμφωνηθείσα αξία της επίδικηςπεριουσίας,λόγωτουεπηρεασμούτηςαπότουςπε ριορισμούς που τέθηκανβάσει τουπερί Αρχαιοτήτων Νόμου. 20 Η Δημοκρατία εφεσιβάλλει την απόφασηκαι επιμένει πως η 25 καταβλητέα αποζημίωση είναι το ήμισυ της αξίας που συμφω νήθηκε,γιατίαυτότο ποσόθααποφέρειηακίνητηιδιοκτησίααν διατεθεί στην ελεύθερη αγοράλόγω των περιορισμών που επι βλήθηκανκαι την επηρεάζουν σύμφωνα με τον περί Αρχαιοτή των Νόμο. Οι εφεσίβλητοι κατεχώρισαν ειδοποίηση αντέφεσης 30 κατά της.απόφασης του πρωτόδικου Δικαστηρίου και εισηγού νται πως δεν πρέπει να αφαιρεθεί οποιοδήποτε ποσό από την συμφωνηθείσα αξίατουακινήτου. Είναι πρόδηλο πως κατάτην πρωτόδικηδιαδικασίαδιέλαθε 35 της προσοχής όλων των παραγόντων της δίκης το άρθρο 6 του περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως (Τροποποιητικού)Νόμου του 1983, 25/83,που εισάγει στο άρθρο 10 του βασικού Νόμου μια σημαντική διάταξη που άπτεται ευθέως του αντικειμένου της δίκης. Την παραθέτουμε: 40
- Το άρθρον 10 του βασικούνόμου τροποποιείται ωςακο λούθως: 730 1 Α.Α.Δ. 5 10 Γενικός Εισαγγελέας ν. Κούλουμου χ.ά. Αρτεμίδης, Δ. (α) (η)ειςτηνπερίπτωσιναπαλλοτριώσεωςακινήτουιδιοκτησίας της οποίαςηαξίαέχει επηρεασθήλόγωτης επιβολής οιωνδή ποτε περιορισμών, δυνάμει των διατάξεων του περί Αρχαιοτήτων Νόμου ή οιουδήποτε άλλου Νόμου υπολογίζεται και πάσα αποζημίωσις ήτις ήθελε θεωρηθή ως καταβλητέα συμφώνως προςταςδιατάξειςτουάρθρου23 τουΣυντάγματος. Κάποια νύξη της διάταξης τούτης έκαμε ο συνήγορος των εφεσίβλητων, αλλά πρέπει να παρατηρήσουμε πως το ζήτημα δεν τέθηκε στην ορθή του διάσταση. Έτσι το Δικαστήριο απα σχολήθηκε με την υπόθεση όπως αυτή συζητήθηκε ενώπιον του χωρίς ναγίνει οποιαδήποτεαναφορά στο πιο πάνω άρθρο. 15 20 25 30 35 40 Έχουμε τη γνώμη πως, με βάσητην ορθή ερμηνεία καιεφαρ μογήτηςπιο πάνωδιάταξης αφ' ηςστιγμής συμφωνήθηκε η αξία τουκτήματοςστην ελεύθερηαγοράδενυπήρχεπλέον αντικείμενο προς εκδίκαση. Οι εφεσίβλητοι δικαιούνται σ' αυτότο ποσό ως αντιπροσωπεύοντηδίκαιηκαιεύλογηαποζημίωσηγιατην απαλ λοτρίωσητης ακίνητης ιδιοκτησίας τους. Ηνοητική άσκηση του εμπειρογνώμονα τηςΔημοκρατίαςναυπολογίσει μ,εδιάφορεςμε θόδους τη μείωσητης αξίας της επίδικης ιδιοκτησίας ως εκ των περιορισμών που τέθηκαν με τον περί Αρχαιοτήτων Νόμοήταν μάταιη. KaLτούτογιατί,όποιοκαιναείναιτοποσότης μείωσης, τούτο θαπροστεθεί στην πληρωτέα αποζημίωσηγιατηναπαλλο τρίωση,όπωςπροβλέπει ηπιόπάνωδιάταξη,ώστενακαθίσταται δίκαιηκαι εύλογησύμφωνα μετοάρθρο23 του Συντάγματος. . Στο πρωτόδικο Δικαστήριο έγινε εισήγηση από το δικηγόρο της Δημοκρατίας να μειωθεί το ποσό της πληρωτέαςαποζημίω σης κατά50% της συμφωνηθείσας αξίαςτου,λόγω των περιορι σμών πουτέθηκανδυνάμειτουπερί Αρχαιοτήτων Νόμου. Ηεπί μαχηόμωςδιάταξη,πουεισήγαγε τοάρθρο6τουτροποποιητικού Νόμου25/83,επιβάλλει νασυνυπολογίζεται στηναποζημίωσηγια την απαλλοτρίωση και ηαποζημίωσηπου θακατεβαλλετο, σύμ φωνα με το άρθρο 23 του Συντάγματος,για τους περιορισμούς που τέθηκαν στην ακίνητη ιδιοκτησία,δυνάμει του περί Αρχαιο τήτων Νόμουήοποιουδήποτεάλλου Νόμου. Ηπρόθεσηδηλαδή τουνομοθέτη,όπως σαφώςδηλοΰται στο άρθρο 6καιπουσυνά δει με τις διατάξειςτου άρθρου23 του Συντάγματος, είναι η δια τηςαποζημιώσεως αποκατάστασητου ιδιοκτήτηαπαλλοτριωθείσης ακίνητης ιδιοκτησίας με δίκαιο και εύλογο ποσό, το οποίο αντιπροσωπεύει τηναξίατης ιδιοκτησίαςπουστερήθηκε ως απο731 Αβτεμίδης,Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Κούλονμουχ.ά.
(1995)τέλεσμα των αποφάσεωντης διοίκησης. Τόσο οι διανόμου επι βαλλόμενοι περιορισμοί όσο καιηαπαλλοτρίωση της ίδιαςακί νητης ιδιοκτησίας είναι αποτέλεσμα αποφάσεων της διοίκησης για το καλόκαισυμφέρον του συνόλου. 5 OL υποθέσεις στις οποίες έγινεαναφορά,καιόπου πράγματι μειώθηκε το ποσό της καταβλητέαςαποζημίωσης λόγω περιορι σμών που ίσχυαν στην επίδικη ιδιοκτησία,και συνεπώς ηαξία της στην ελεύθερη αγοράήτανανάλογαμειωμένη, αποφασίστη καν προτούτεθεί σε ισχύ ηδιάταξηπου εισήγαγε ο τροποποιη- 10 τικός Νόμος του
- Εδώτο διάταγμααπαλλοτρίωσης εκδό θηκετο
- Ο δικηγόρος της εφεσείουσας ισχυρίστηκε ενώπιον μας πως οι περιορισμοί δυνάμει του περί Αρχαιοτήτων Νόμου τέθηκαν από την Αποικιοκρατική κυβέρνηση καισυνεπώς όποιαδικαιώ ματα έλκουν οι εφεσίβλητοι από αυτούς αποκρυσταλλώθηκαν πριν από την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας- ως εκ τούτου το Σύνταγμα δεν έχειεφαρμογή. 15 20 Έχουμε τηγνώμη πως ηνομική θεώρηση τουζητήματοςαπό το δικηγόρο της εφεσείουσας είναι εσφαλμένη. Ταδικαιώματα των εφεσίβλητων ξεκινούν απότοδιάταγμα απαλλοτρίωσης που εξέδωσε ηΔημοκρατία στις 27.4.
- Ηδιαδικασίατηςαπαλλο τρίωσης, και όλα όσα την αφορούν,βασίζονται στον περί Ανα- 25 γκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμοτου 1962,καιβεβαίωςτηνεπί μαχη τροποποίηση του. Μιάκαι εθίγη όμως το ζήτημα, ομολο γουμένως αόριστακαιατεκμηρίωτα, παραπέμπουμεγιαενημέρω ση στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου Κυπριακή Λημοκρατία ν. Ελένης Παντελή Κωνσταντη και 30 Άλλων
(1994)3Α.Α.Δ. 307. ΗέφεσητηςΔημοκρατίαςαπορρίπτεται. Η αντέφεσηγίνεται αποδεκτή. ΗαπόφασητουπρωτόδικουΔικαστηρίου ακυρώνε ται και αντικαθίσταται με απόφαση ότι η καταβλητέα αποζη- 35 μίωση στους εφεσίβλητους καθορίζεταισε£172.430.μετόκο 9% ετησίως από 1.7.83 μέχρι πληρωμής, με έξοδα στην πρωτόδικη διαδικασίακαι εδώ. Η έφεση απορρίπτεται. Η αντέφεση γίνεται αποδεκτή με έξοδα. 732 40