(1995)29Αυγούστου, 1995 [ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑΜΕΤΗΝΑΓΓΗΣΗΤΟΥΚ.ΑΝΔΡΕΑΣΑΒΒΑΗΛΙΑ(ΑΡ. 2) ΠΑΕΚΔΟΣΗΠΡΟΝΟΜΙΑΚΟΥΕΝΓΑΛΜΑΙΌΣCERTIORARI, ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΔΙΑΤΑΓΜΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ 22/2/1995 ΤΟΥ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥΠΑΦΟΥ ΣΤΗΝΑΙΤΗ ΣΗ ΥΠ' ΑΡΙΘΜΟ2/95 ΗΟΠΟΙΑ ΕΓΙΝΕ ΔΥΝΑΜΕΙ ΤΟΥ ΚΕΦ. 252 (ΠΕΡΙ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΩΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΝΟΜΟΣ), ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑ ΑΡΘΡΑ 30(1,2,3) ΚΑΙ 23(1,2,3)26
(1)155
(4)ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΟΝΠΕΡΙ ΔΙΚΑ ΣΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΟ 14/60 ΑΡΘΡΑ, 29,30 ΤΟΝ ΠΕΡΙΔΙΑΝΟΗ ΤΙΚΩΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΝΟΜΟΝ ΚΕΦ. 252 ΚΑΙ ΤΟΝΤΡΟΠΟ ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΑΥΤΟΥ ΝΟΜΟ 62/709,ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΔΙΑΝΟΗΤΙ ΚΩΣ ΑΣΘΕΝΩΝΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΓΓΕΝΕΙΣ ΕΞΟΥΣΙΕΣΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ. (Αρ.Αίτησης81/95). Προνομιακά εντάλματα — Certiorari — Διορισμός διαχειριστή περι ουσίας και νποθέσεωνδιανοητικώς ασθενή— Παράβασητων κα νόνων φνσικής δικαιοσύνης — Πρόδηλη εκτον πρακτικού παρά βαση νόμον — Υπέρβασηδικαιοδοσίας. Κανόνες τηςφυσικής δικαιοσύνης — Παράβαση —Διορισμός διαχει ριστή περιονσίας καιυποθέσεων διανοητικώς ασθενούς —Παρά λειψη επίδοσης τηςαίτησηςστους ενδιαφερομένους— Παράλειψη προσφοράς "ιατρικής αποδείξεως" περί "διανοητικής ασθένειας" του προσώπου τον οποίου οι υποθέσεις θατεθονν νπό διαχείριση — Εφαρμογή των κανόνων απόδειξης — Αποδεικτική δύναμηια τρικών πιστοποιητικών. Απόδειξη — Επισύναψη ιατρικώνπιστοποιητικών σεαίτηση κηρύξεως πρόσωπον ωςδιανοητικάασθενούς—Αποδεικτική επάρκεια τους— Αξίωση τονάρθρον29Α τουπερίΔιανοητικώςΑσθενώνΝόμουΚεφ. 252όπως τροποποιήθηκεμετο(Ν. 62/70) για "ιατρικήαπόδειξη". 780 1Α.Α.Δ. Ανδρέας ΣάββαΗλία(Αρ.2) Certiorari— Παράβαση των κανόνωντηςφυσικήςδικαιοσύνης—Πα ράλειψη ακρόασης όλων τωνενδιαφερομένων. 5 Κατόπιν αιτήματος του,ο αιτητής πήρεάδειααπότο Ανώτατο Δικαστήριο να καταχωρήσει αίτηση για έκδοση προνομιακού εντάλματος τύπου Certiorari και επεδίωξε την ακύρωσηαπόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφουημερ.22.2.1995 μετην οποία ο αδελφός του Ηλίας Σάββα Ηλίαςδιορίστηκε διαχειριστής τηςπε ριουσίας και των υποθέσεων της μητέρας τους. 10 Ηαίτησηγιαδιορισμό τουδιαχειριστήδενεπιδόθηκεούτεστη μη τέρατους,ούτεστον ίδιοτοναιτητή. Οδιορισμός του,επιδιώχθηκεμε δεδηλωμένο σκοπό την καταχώρηση αγωγής εναντίον του αιτητήγια ακύρωσηδωρεάςακινήτων απότημητέρατους στον ίδιο. 15 20 25 Το πρωτόδικο Δικαστήριο, αποδέχτηκε την αίτηση καιεξέδωσε το διάταγμα διορισμού του διαχειριστή, αφού όπως αναφέρεται στο σύντομο πρακτικό του, ανέγνωσε την αίτηση, την ένορκηδή λωσηπου την υποστήριζε και όλα τα επισυνημμένα έγγραφα. Αυτά, περιλάμβαναν και ιατρικά πιστοποιητικά για την κατάσταση της υγείας της ενδιαφερόμενης. Ο καθ'ουηαίτηση,αμφισβήτησε ότι οαιτητής ενομιμοποιείτο, εισηγήθηκε ότι η επίδοση της αίτησης για διορισμό του διαχειριστή δεν ήταν αναγκαίακαι τέλος, ότι τα ιατρικά πιστοποιητικά που συνόδευαν την αίτησηήτανεπαρκής μαρτυρίαγια έκδοσητης απόφασης διορισμού διαχειριστή. Αποφασίστηκε, ότι: 30
(1)Ηέκδοσητου διατάγματοςδιορισμού χωρίς επίδοση στο πρό σωπο του οποίου ηπεριουσία και οι υποθέσεις θα τίθεντο υπό κηδεμονία καθώς και στα άλλα επηρεαζόμενα πρόσωπα, συνι στούσε παράβασητων αρχών της φυσικής δικαιοσύνης. 35
(2)Οαιτητήςενομιμοποιείτο στην καταχώρησηαίτησης γιαέκδοση προνομιακού εντάλματος τύπου Certiorari για ακύρωση της απόφασης διορισμού διαχειριστή, διότι άνκαι δεν ήταν διάδι κος, είχεαποκαλύψει επαρκές συμφέρον. 40
(3)Το πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα ικανοποιήθηκε ότι ημη τέρατων αντιδίκωνήταν"ασθενής"χωρίς ναστηρίζεται σε"ια τρική απόδειξη", επειδή τα ιατρικά πιστοποιητικά από μόνα τους δεν ήτανδυνατόνααναχθούν σε αποδεικτικό υλικό. 781 ΑνδρέαςΣάββα Ηλία(Αρ. 2)
(1995)Η αίτησηεγκρίθηκε με έξοδα υπέρ τουαιτητή. Αναφερόμενες υποθέσεις: 5 Γενικός Εισαγγελέας (Αρ. 2)
(1992)1(B)Α.Α.Δ. 761, In ReCostasDemetriKepsisamentalpatient(1959-60)24 C.L.R.244, 10 InRePanayiotisPepes
(1972)2C.LR. 35. Αίτηση. Αίτηση με την οποία ο αιτητής ζητάτην έκδοσηδιατάγματος certiorari για την ακύρωση της απόφασης του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Πάφουημερομηνίας 22.2.95,στην αίτηση2/95, μετην οποία διορίστηκε ο αδελφός του διαχειριστής της περιουσίας και των υποθέσεων της μητέραςτους. 15 Χ. Αρτεμης, για τον Αιτητή. 20 Α. Ευτυχίου, για τον Καθ'ουηαίτηση. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ.: Ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση. Ο αιτητής, μετάαπόάδειαπουδόθηκε,επιδιώκει την έκδοσηδιατάγ- 25 ματος Certiorari για την ακύρωσητης απόφασηςτουΕπαρχιακού ΔικαστηρίουΠάφουημερομηνίας22Φεβρουαρίου1995,στηναίτη ση2/95,μετηνοποίαοαδελφόςτου,ΗλίαςΣάββαΗλία,διορίστηκε διαχειριστής τηςπεριουσίαςκαιτωνυποθέσεων της μητέραςτους. 30 Ηπεριουσία και οι υποθέσεις της μητέρας τους τέθηκανυπό διαχείριση,εν αγνοίατης. Η αίτηση2/95 δεν επιδόθηκε είτε στη μητέρα τους είτε στον ίδιο τον αιτητή. Το ΕπαρχιακόΔικαστή ριο της επελήφθη αυθημερόν και διόρισε διαχειριστή, αφού, όπως σημειώνεται στο σύντομο πρακτικό που τηρήθηκε, ανέγνώσε την αίτηση,την ένορκη δήλωσηπου την υποστηρίζει και όλα ταεπισυνημμένα έγγραφα. 35 Ο αιτητήςδιεκδίκησε locusstandi ενόψειτωνορατώνεπιπτώσε ων από την έκδοση τουδιατάγματος πάνωσταδικάτουσυμφέρο- 40 ντα. Οδιορισμός διαχειριστή επιδιώχθηκε μεδηλωμένο στόχοτην άσκησηαγωγήςεναντίοντουγιαακύρωσητηςδωρεάςαριθμούακι νήτων απότημητέρατους προςτον ίδιο. Κατάτους ισχυρισμούς που προβλήθηκαν,ο αιτητής εκμεταλλεύθηκε την ανικανότητατης 782 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Ανδρέας Σάββα Ηλία (Αρ. 2) Κωνσταντινίδης, Δ. μητέρας τους ναδιαχειρίζεται την περιουσία τηςκαι την εξώθησε, μεταξύάλλων ασκώνταςψυχικήπίεση,ναπραγματοποιήσει τη δω ρεά. Την επομένη του διορισμού ο Ηλίας ΣάββαΗλία "υπό την ιδιότητα του ως διαχειριστή της περιουσίας της ασθενούς μητέρας του", καταχώρισε στο Επαρχιακό Δικαστήριο Πάφου την αγωγή 641/95 μεαίτηματηνακύρωσητηςδωρεάςκαιτηνέγγραφητουακι νήτουστο όνοματης μητέραςτουςή την επιδίκαση αποζημιώσεων. Ο αιτητής, με αναφορά στο σύγγραμμα Constitutional and AdministrativeLaw του DeSmith 5ηέκδοση σελ. 619 καιστηνυπόθέσηΓενικόςΕισαγγελέας(Αρ. 2)
(1992)1(B) Α.Α.Δ.761,υποστή ριξε πως αρκούσε για τη νομιμοποίηση του η αποκάλυψη"επαρ κούς συμφέροντος" (sufficient interest). Παρέπεμψα στο Basu's Commentary on the Constitution of India 5η έκδοση,Τόμος 3, σελ. 690κ.επ. καιδέκτηκαπωςδενείναιαπαραίτητηηιδιότητατουδιαδίκουγιατηνκαταχώρισηαίτησηςγιαcertiorari καιπως,κάτω από τις περιστάσεις τηςπαρούσαςυπόθεσης,οαιτητής νομιμοποιείται. Εξήγησα πως ενδεχόμενη επιτυχία τουαιτητήθαάρει τοπροταθέν απότον ΗλίαΣάββαΗλίαωςτοθεμέλιοτηςαγωγήςπουασκήθηκε εναντίον του ηοποία κατ' ισχυρισμόν προέρχεται από το νόμιμο διαχειριστή τηςπεριουσίας καιτωνυποθέσεων της μητέραςτους. Ο Ηλίας Σάββα Ηλία επανήλθε, όπως είχε κάθε δικαίωμα, στο θέμα. Πρότεινε πως δεν επηρέασε τασυμφέροντα του αιτη τήοδιορισμός του ως διαχειριστή. Ενδεχομένως θαταεπηρεάσει η αγωγήπουασκήθηκεανάλογαμετηνκατάληξητηςκαιεκεί οαιτητής θαέχεικάθεδυνατότηταναπροβάλει τις απόψεις του. Δεν διαπιστ(ί>νω βάσιμο λόγο για διαφοροποίηση της κατά ληξης στην οποία είχααχθεί. Με ισχύον τοδιάταγματου διορισμού του ΗλίαΣάββαΗλίαως διαχειριστή,θαήταναδύνατο για τον αιτητή να αμφισβητήσει την ύπαρξη των νόμιμων προϋπο θέσεων για καταχώριση της αγωγής. Η θέση του αιτητή πως ακύρως προσδόθηκε στον Ηλία Σάββα Ηλία ηιδιότητα του δια χειριστή και πως το νομιμοποιητικό θεμέλιο της αγωγής είναι ανύπαρκτο, δεν μπορούσε παρά ναδιέλθει δια μέσουτης αμφι σβήτησης της νομιμότητας του διορισμού του. Ο διορισμός διαχειριστή κατ' εφαρμογήν των διατάξεων του άρθρου 29Α και Β του περί Διανοητικώς Ασθενών Νόμου Κεφ. 252, όπωςτροποποιήθηκε μετοΝ.62/70, δενεμπεριέχει τηνκήρυ ξη προσώπου ως διανοητικώς ασθενούς αλλά συνιστά και αυτή δραστική παρέμβαση με σοβαρές επιπτώσεις οικονομικής αλλά και ευρύτερης φύσης, ηοποία δεν μπορεί να προκρίνεται χωρίς αυστηρή προσήλωση στα προαπαιτούμενα του Νόμου. Θεωρώ 783 Κωνσταντινίδης,Δ. ΑνδρέαςΣάββα Ηλία (Αρ. 2)
(1995)αδιανόητητην έκδοση τέτοιας διαταγήςεν αγνοίατουπροσώπου τουοποίουθατεθούνυπόδιαχείρισηηπεριουσίακαιοιυποθέσεις του. Οκ. Ευτυχίου εισηγήθηκε πως πρέπει να αναγνωριστεί στο Δικαστήριο διακριτική ευχέρεια για παράκαμψη της επίδοσης όταν ταστοιχεία δείχνουν εξ αντικειμένου αδυναμία συμμετοχής 5 στη διαδικασία,όπως για παράδειγμαστην περίπτωση που η αί τηση αφορά σε πρόσωποπουβρίσκεται σε κατάστασηαφασίας ή σε κώμα. Αναφέρθηκε στις υποθέσεις in Re Costas Demetri Kepsis a mental patient (1959 -60) 24 C.L.R., p. 244 και In Re PanayiotisPepes
(1972)2 C.L.R.35 γιανα υποδείξει πωςακόμα 10 και στην οιονεί ποινική διαδικασίακήρυξης προσώπου ως δια νοητικώςασθενούς,παρέχεταιπεριθώριοκάποιαςδιακριτικήςευ χέρειας. Δεν χρειάζεταιναεξετάσω τηνυπόθεσηαπότέτοιαάπο ψη. Δεν ήταναυτήηπερίπτωση,δεν απευθύνθηκεο ΗλίαςΣάββα Ηλίαστην όποιαδιακριτικήεξουσία τουΔικαστηρίου σεσχέση με 15 το θέμακαιτοΔικαστήριο δενάσκησεδιακριτικήεξουσία. Επιπρόσθετα, θεωρώ ότι, ενόψει των περιστατικών, ο άψη της είχε δικό του αυτοτελές δικαίωμα συμμετοχής για τους λό γους που σημείωσα σε σχέση με τη νομιμοποίηση του. Η πα- 20 ράλληλη εισήγηση του κ. Ευτυχίου πως ο διορισμός απέβλεπε γενικότερα "στην ευημερίατης ασθενούς" δεν ενισχύει την άπο ψη του. Εφόσον πράγματιο διορισμός θααφορούσε στο σύνο λο της περιουσίας και τωνυποθέσεων της μητέραςτους,γιααό ριστο εννοείται χρόνο, εντοπίζεται επιπρόσθετος λόγοςγια τον 25 οποίο επιβαλλόταν η επίδοση της αίτησης και στον αιτητή ως ένα απότους υιούς της και,απόαυτήτην άποψη,εξ ίσουενδια φερόμενο- τόσο ως προς την έκδοση του διατάγματος όσο και ως προς την επιλογή του διαχειριστή. 30 Αναπτύχθηκε ένα τελευταίο επιχείρημα πάνω στο θέμα της αναγκαιότητας της επίδοσης. Επειδή,λέγει ο κ. Ευτυχίου,δεν θεσπίστηκαν διαδικαστικοί κανονισμοί σε σχέση με το Νόμο 62/70και επειδή οι Περί Διανοητικώς Ασθενών Κανονισμοί εί ναι ανεφάρμοστοι στην περίπτωση, ισχύει ηΔ.48 των Θεσμών 35 περί Πολιτικής Δικονομίας και, επομένως, εγκύρως αξιοποιή θηκεηδυνατότηταπουπαρέχει γιαυποβολήαιτήσεων χωρίς ει δοποίηση στην άλληπλευρά. Δεν απασχόλησε τον κ. Ευτυχίου το γεγονός ότι ηαίτησηπουυποβλήθηκεδεν ήτανενδιάμεσηκαι το ότι,ενπάσηπεριπτώσει, ηΔ.48 ορίζει ρητάποιεςαιτήσεις εί- 40 ναι δυνατόνα υποβληθούν χωρίς ειδοποίηση. Δε νομίζω όμως ότι δικαιολογείται να αφιερωθούνπερισσότερα σ' αυτήτην εκδήλως αβάσιμη εισήγηση ήκαι στην επιπρόσθετη που ενέπλεξε ακόμα και τηΔ.9 θ.10των Θεσμώνπερί Πολιτικής Δικονομίας. 784 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 Ανδρέας Σάββα Ηλία (Αρ. 2) Κωνσταντινίδης, Δ. Ηαίτησηπρέπειναεγκριθείκαιγιατονπρόσθετολόγοπωςαπό το ίδιοτοπρακτικότουΔικαστηρίου προκύπτειεμφανής παράβα σητουΝόμουπουαπέληξε στο τέλοςκαισευπέρβασητηςδικαιο δοσίαςτου. Συνιστάπροϋπόθεσηγιατονδιορισμόδιαχειριστήδυνάμει του Ν.62/70 η ικανοποίηση του Δικαστηρίου, **κατόπιν ια τρικής αποδείξεως"πωςτοπρόσωποτουοποίουηπεριουσίακαι OL υποθέσεις θατεθούνυπόδιαχείριση είναι "ασθενής",μετηνέν νοιατουΝόμου. (Βλ.άρθρο29Α). Ηέκδοσητουδιατάγματοςυπο νοείπωςτοΔικαστήριοικανοποιήθηκεότιημητέρατωναντιδίκων είναι "ασθενής" αλλά είναι εμφανές πως αυτή η διαπίστωση δεν στηρίκτηκε σε "ιατρική απόδειξη", Η αξίωσητουάρθρου29Α για "ιατρική απόδειξη" παραπέμπει στους κανόνες του δικαίου της απόδειξηςκαι, αντίθεταπρος την άποψητου κ. Ευτυχίου,ταια τρικάπιστοποιητικάπουκατατέθηκανδενείναιδυνατό,χωρίςάλλο,νααναχθούνσεαποδεικτικόυλικό. Η επίκληση απότονκ. Ευ τυχίουτωνHalsbury'sLawgofEngland3ηέκδοσητόμος29σελ. 607 - 608 ως προς τη μήδέσμευση, σε τέτοιες περιπτώσεις, τουΔικα στηρίου απότουςκανόνεςπερίαποδείξεως,παραγνωρίζειτησύν δεση τηςαναφοράςπροςειδικέςνομοθετικέςδιατάξεις. 20 25 30 Επίσης δεν έχει τηθέσητης η άποψηπως η αίτηση πρέπει να απορριφθείεπειδήτοΔικαστήριοδενελέγχειμεπρονομιακόένταλ μα τον τρόπο με τον οποίο αξιολογήθηκε πρωτόδικαημαρτυρία. Αυτήηαρχή εξυπονοεί τηνύπαρξη μαρτυρίαςπουεδώδενυπήρχε. Τοκατάπόσοορισμένο υλικό συνιστά μαρτυρίακατάτοΝόμο,εί ναι ζήτημανομικό και άπτεταιεν προκειμένω των προϋποθέσεων πουθέτει οΝόμοςκαιτηςδικαιοδοσίαςτουΔικαστηρίου. Στηναίτησηγιαδιορισμό διαχειριστήαναφέρθηκεκαιτοάρθρο 29Γ τουΝόμουπουπαρέχειδυνατότητα,υπόχαλαρότερεςπροϋπο θέσεις,γιαάμεσηπρόβλεψη μέχρι τουκαθορισμούανπρόσωποεί ναι "ασθενής". Ηεκπρώτηςόψεως διαπίστωση μουπωςο διορι σμόςδεν έγινεδυνάμει αυτούτουάρθρου,επιβεβαιώθηκεκαι από τιςδύοπλευρές. 35 40 Ο διορισμός έγινεκατάπαράβασητωνκανόνων τηςφυσικής δικαιοσύνης,κατάπρόδηληεκτουπρακτικούπαράβασηΝόμου και υπέρβαση δικαιοδοσίας και η αίτηση εγκρίνεται. Το Διά ταγμα του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου στην αίτηση 2/95 ημερομηνίας 22 Φεβρουαρίου 1995, ακυρώνεται. Ταέξοδα επι δικάζονταιυπέρτουαιτητήκαι εναντίον του ΗλίαΣάββαΗλία. Η αίτησηεγκρίνεται μεέξοδαυπέρ του αιτητή. 785