(1995)20 Σεπτεμβρίου, 1995 [ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,ΑΡΤΕΜΗΣ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στές] ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΛΑΠΠΑΣ, Εφεσείαχν-Ενάγων, ν. ΑΝΔΡΕΑ Ν. ΠΑΦΙΤΗ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Εφεσιβλήτων-Εναγομένων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7999). Αμέλεια—Αρχιτέκτονες — Ευθύνηαρχιτέκτοναπρος τρίτους —Παρά λειψη υπεργολάβου να τοποθετήσει σιδερένιοοπλισμό, κατάρρευση κτιρίου και τραυματισμός τουυπεργολάβου— Ευθι'/νηαρχιτέκτονα, Αρχιτέκτονες — Αρχιτεκτονικά σχέδια οικοδομής— Σιδερένιοςοπλισμός — Παράλειψη τοποθέτησης σιδερένιου οπλισμού από υπερ γολάβο— Κατάρρευση και τραυματισμός του υπεργολάβου — Ευ θύνη αρχιτέκτονα έναντι του υπεργολάβου. 5 Οι εφεσίβλητοι - εναγόμενοι, ήσαν,οι αρχιτέκτονες κατοικίας στηΛεμεσό. Ο εφεσείων -ενάγων,ανέλαβε σανυπεργολάβος μαζί με τους συνεταίρους του,την κατασκευήτων ξυλότυπων και την τοποθέτηση του σιδερένιου οπλισμού. 10 Κατά την αφαίρεσητων ξυλότυπων, ένα πρόβολο της οικοδομήςκατέρρευσε, επειδήδενείχε τοποθετηθεί οαρνητικός οπλισμός και τραυμάτισεσοβαράτον εφεσείοντα. 15 Πριν απότην κάλυψητουοπλισμού με μπετόν,οι αρχιτέκτονες, επεσήμαναντηνέλλειψη τουαρνητικούοπλισμού καιζήτησαννατοποθετηθεί. Οεργολάβος,έδωσεοδηγίεςσεεργάτητουεφεσείοντακαι των συνεργατών"του,να συμπληρώσει την έλλειψηκαιτον είδαννα αρχίζει να εκτελεί την εργασία. Τελικά,για λόγους πουπαρέμειναν άγνωστοι, ο αρνητικός οπλισμός δεν τοποθετήθηκε, με αποτέλεσμα την κατάρρευση του προβόλου κατά την αφαίρεσητων ξυλότυπων καιτοντραυματισμότουεφεσείοντα- ενάγοντα. Οιεφεσίβλητοι,δεν είχανειδοποιηθείπριν απότηναφαίρεσητωνξυλότυπων. 832 20 25 1ΑΑΛ. Λάπποςν. Παφίτηχ.ά. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, αποφάσισεότιοι εφεσίβλητοι, δεν είχαν καθήκονεπιμέλειας έναντι του εφεσείοντα και απέρριψετην αγωγήτουγιααποζημιώσεις. 5 10 Μεέφεσητου,ο εφεσείων πρόσβαλετην απόφαση. Εισηγήθηκε, ότι οι εφεσίβλητοι, ως αρχιτέκτονες, είχαν καθήκον επιμέλειας όχι μόνο έναντι των ιδιοκτητών,αλλά και έναντι τρίτων και συγκεκρι μένα του ιδίου. Πρότεινε πωςοιεφεσίβλητοι, δενέπρεπενα αρκε στούνστηνπαροχήοδηγιώνγιατηντοποθέτησητουαρνητικούοπλισμού που επεσήμαναν ότι έλειπε, αλλά ναβεβαιωθούν OL ίδιοι,με σπάσιμοτουμπετόνκαιαποκάλυψη,ότιοιοδηγίεςτουςτηρήθηκαν. Αποφασίστηκε,ότι: 15 20
(1)Οεφεσείων, δενήτανπρόσωπο έναντι του οποίου,στοπλαίσιο των περιστατικών της υπόθεσης,οι εφεσίβλητοι είχανκαθήκον επιμέλειας.
(2)Οι εφεσίβλητοι, δεν υπείχαν έναντι του εφεσείοντα, καθήκον εντοπισμού τηςδικής τουκαιτωνσυνεταίρων του, μέσω του υπαλλήλουτους,παρέκκλισης απότασχέδιακαιμάλισταχωρίς οτιδήποτε πουθαήταν εύλογα δυνατόννα προοιονίσει κατάρ ρευσητουπροβόλουκαιτραυματισμότου εφεσείοντα. 25
(3)Καιεάνεθεωρείτο ότιοιεφεσίβλητοι υπείχανέναντι τουεφεσεί οντακαθήκονεπίβλεψης προς αποκάλυψητου οπλισμού,δενθα ήτανεύλογοναθεωρηθείότιτοπαραβίασανσ' εκείνο το στάδιο, αφού,ως προςεκείνους δενετίθετο τότε κίνδυνοςκατάρρευσης. 30 Ηέφεσηαπορρίφθηκεχωρίςέξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: Paikkosv.Kontemeniotis
(1989)1C.L.R. 50, 35 Donoghue v.Stevenson [1932]All E.R.Rep. 1, HedlcyByrneandCo.Ltdv. HellerandPartnersltd [1963]2AllE.R.575, 40 Duttonv.BagnorRegis Building Co. [1972] 1 All E.R. 462, Anns v.London Borough of Merton[1977]2All E.R. 492, PeabodyFund v. SirL. Parkinson andCo. [1984]3All E.R. 529, 833 Λάππας ν. Παφίτηκ,ά.
(1995)Norwich CityCouncil v. Harvey[1989] 1AllE.R. 1180, CaparoIndustriespicv. Dickman [1990] 1 AllE.R. 568, 5 Murphyv. BrentwoodDistrict Council[1990]2AllE.R. 908, Clayv. A.J. CrumpandSons Ltd[1963] 3AllE.R. 687, Voliv. inglewoodShire Council(1962-1963) 110C.LR. 74, Αυστρα λιανήυπόθεση, 10 Florida HotelsPtyLtdv. Mayo
(1965)113C.L.R. 588, Αυστραλιανή υπόθεση, 15 Clayton v.Woodman andSon Ltd[1962]2AllE.R. 33, OldschoolandAnother v. Gleeson [1976]4BLR 103, EastHamB.C. v. BernardSunleyandSonsLtd[1965]3AllE.R. 619, 20 A.M.F. International v. Magnet Bowling[1968]2AllE.R. 789. Έφεση. Έφεσηαπό τον ενάγοντα κατά της απόφασης του Επαρχίακοΰ Δικαστηρίου Λεμεσού (Δ. Χατζηχαμπή, Ε.Δ.) που δόθηκε στις 30 Αυγούστου 1989 (Αρ. Αγωγής 1220/82) με την οποία απορρίφθηκεηαγωγήεναντίον του αρχιτέκτονα για αποζημιώ σειςγια το κάταγμα στηνσπονδυλικήτουστήλητοοποίοεπήλ θεαπό κατάρρευσηπροβόλουτης οικοδομής. 25 30 Ν. Σάντης, για τον Εφεσείοντα. ΓΑ. ΤαλιάνοςκαιΓ. Τριανταφυλλίδης,γιατουςΕφεσίβλητους. Cur. adv. vult. 35 ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,Δ: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώ σει οΔικαστής Κωνσταντινίδης. 40 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ: Ο εφεσείων και οι συνέταιροι του ανέλαβαν ως υπεργολάβοι την κατασκευή των ξυλότυπων και τηντοποθέτησητουσιδερένιουοπλισμούκατοικίαςστηΛεμεσό. Δεν αμφισβητείται πλέον πως,αντίθετα προς τα σχέδια,δεντο834 1 Α.Α.Α. 5 10 15 20 25 30 35 40 Λάππας ν. Παφίτη χ.ά. Κωνσταντινίδης, Δ. ποθετήθηκε αρνητικός οπλισμός στον πρόβολο της εισόδου της κατοικίας. Οι συνέπειες ήταντραγικές. Κατάτηναφαίρεσητων καλουπιών και των υποστυλωμάτων, ο πρόβολος κατέρρευσε και καταπλάκωσε τον εφεσείοντα. Οι μακρόχρονες ιατρικές προσπάθειες, εδώ και στο εξωτερικό, αντιμετώπισαν τα επί μέ ρους όχι όμως και τις επιπτώσεις από το κάταγμαστην σπον δυλική του στήλη. Οεφεσείων παρέμεινεπαραπληγικός. Ο εφεσείων αξίωσε αποζημιώσεις απότον εργολάβο και τους εφεσίβλητους-αρχιτέκτοντες τηςοικοδομής. ΤοπρωτόδικοΔικα στήριο εξονυχισε τον όγκο της μαρτυρίας που προσάχθηκε και στάθηκε μεπροσοχήσεό,τι καιτώραεντοπίστηκε ως οπυρήνας. Μετάαπόεκτεταμένη αναφοράστη νομολογία, κατέληξε πως οι αρχιτέκτονες δεν υπείχανκαθήκονεπιμέλειας έναντι τουεφεσείοντά και πως ούτως ήάλλως, ενόψει των διαπιστώσεων του(ος προς τα γεγονότα, εκπλήρωσαν το όποιο καθήκον τους. Ήταν ταυτόσημη ηκρίση και ως προς τον εργολάβο αλλά ηπτυχήτης πρωτόδικης απόφασηςως προς αυτόν,δεν θα μας απασχολήσει. Η έφεση κατά της απόρριψης της αγωγής περιορίστηκε σε όσα αφορούνστους αρχιτέκτονες. Ο εργολάβος απεβίωσε και ηέφε σηαναφορικά μετηδικήτου ευθύνηαποσύρθηκε. Δεν θαχρειαστεί να επεκταθούμε στη σειρά των ισχυρισμών πουπρόβαλε οεφεσείων στην πρωτόδικηδιαδικασία. Οι διαπιστώσεις στις οποίες κατέληξε το πρωτόδικο Δικαστήριο, με μια εξαίρεση στην οποία θα αναφερθούμε στο κατάλληλο σημείο, δεν προσβάλλονται. OL λόγοι έφεσης αναφέρονταικατ' εξοχήν στην ορθότηταήμήτης υπαγωγήςτων γεγονότων, όπως ταδια πίστωσε το πρωτόδικοΔικαστήριο,στο νόμο, ειδικάστις αρχές του κοινοδικαίου ως προς το καθήκονεπίδειξης επιμέλειας και την εκπλήρωση του. Τασχέδιαπου εκπόνησανοι εφεσίβλητοι περιλάμβανανσαφή πρόνοια για τοποθέτηση αρνητικού οπλισμού στον πρόβολο. Χωρίς τον αρνητικό οπλισμό ήάλληστήριξη, ο πρόβολος νομο τελειακάθακατέρρεε. Απέτρεπαντηνκατάρρευση,μέχρι τηνάτυ χηγια τον ενάγονταστιγμή,ταυποστυλώματα που είχετοποθε τήσει αλλά και αφαιρέσει ο ίδιος ήοι υπάλληλοι του. Ηευθύνη γιατηντοποθέτησητουαρνητικούοπλισμού ανήκεστον εφεσείοντακαιστους συνεταίρους του. Ήταν ηδουλειά τους να μελετή σουν τασχέδια καιναεκτελέσουν τις εργασίες πουπρόβλεπαν. Αυτά τα βασικά πλαισιώνονται από τις ακόλουθες διαπι στώσεις: Οι εφεσίβλητοι, OL οποίοι κατά τη σύμβαση τους με 835 Κωνσταντινίδης,Δ. Λάππαςν.Παφίτηκ.ά.
(1995)τους ιδιοκτήτες τηςκατοικίαςανέλαβαντηνεπίβλεψη τωνεργα σιών,διαπίστωσανπριναπό τοχύσιμο τουμπετόνπωςδενείχε τοποθετηθεί οαρνητικόςοπλισμός στον πρόβολο. Ανέφεραν το γεγονός στον εργολάβο και ζήτησαν εκτέλεση των σχεδίων. Ο εργολάβος επέπληξε έντονα τουςυπεργολάβους και τους υπαλλήλους τους για την παράλειψηκαι βεβαιώθηκε ότι ο οπλισμός θα τοποθετείτο. Στην παρουσία του ανετέθη σε ένα από τους υπαλλήλους του εφεσείοντα καιτων συνεταίρων τουη εκτέλεση της εργασίας ηοποίαπεριγράφηκε απόόλους ως απλήαπότε χνική άποψη και χωρίς ουσιαστικό κόστος. Απομακρύνθηκε ο εργολάβος όταν είδε τον υπάλληλο του εφεσείοντα και τοσυνέ ταιρο του να παραλαμβάνει σίδερα, "να τα δουλεύει" και στη συνέχεια "να βρίσκεται στον πρόβολο". 5 10 Ηαμφισβήτηση ωςπροςτηνορθότητατων διαπιστώσεων του 15 πρωτόδικου Δικαστηρίου αναφερότανστη σχέσηαυτούτου ερ γάτη με τον εφεσείοντα και τους συνεταίρους του κατά τον κρί σιμο χρόνο. Υποστηρίχτηκε ενώπιον μαςπως εσφαλμένα θεω ρήθηκε ως υπάλληλος του εφεσείοντα και των συνεταίρων του. Αναπτύχθηκε ηάποψηπωςόσοκαιανήτανπράγματιυπάλληλος 20 τους, μεταλλάχθηκε η ιδιότητα τουκαι μετετράπη σε υπάλληλο του εργολάβου από τη στιγμή που εκείνος τον επέλεξε και του ανέθεσε τησυγκεκριμένη εργασία. Συνοδεύθηκε ηεπιχειρηματο λογία μεαναφοράσεσειράδικαστικώναποφάσεωνιδίως σεσχέ ση με τις νομικές επιπτώσεις απότο "δανεισμό" υπαλλήλων. 25 Δεν δικαιολογείται να εμπλακούμε σε τέτοια συζήτηση. Ου δέποτετέθηκεκαιδεναπασχόλησετοπρωτόδικοΔικαστήριο τέ τοιο ζήτημα. Προκύπτει απότην πρωτόδικη απόφαση, και δεν έχουμε εισήγηση πως δεν αποδίδονται σ* αυτήν οι θέσεις που 30 προωθήθηκαν,ότι εκείνο πουαμφισβητείτο ήτανηιδιότητατου εργάτη που ευθυνόταν για την αρχική παράλειψη. Κατά τον εφεσείοντα εκείνος ο εργάτης ήταν ανεξάρτητος υπεργολάβος και όχι'υπάλληλος του ιδίου και των συνεταίρων του. Δεν υπάρχουν περιθώριαγιαπροσέγγιση αυτήςτηςπτυχήςαπόνέα 35 σκοπιά. Αλλά, εν πάση περιπτώσει,.είναι ανύπαρκτο και το πραγματικόυπόβαθροτης εισήγησης. Σύμφωναμετημαρτυρία του εργολάβου που κρίθηκε αξιόπιστος, τον τελευταίο εργάτη του "τον έδωσε" ένας απότους συνεταίρους του εφεσείοντα για τηνεκτέλεσητηςσυγκεκριμένης εργασίας,μετάτιςδιαμαρτυρίες 40 του για την παράλειψηπουείχεπαρατηρηθεί. Ο εφεσείων αμφισβήτησε καιτηδιαπίστωση τουπρωτόδικου Δικαστηρίου,πως,αντίθεταπροςτους ισχυρισμούς του,οπρώ836 1 ΑΛΛ. Αάπποςν.Παφίτηχ.ά. Κωνβταντινίδης,Δ, ι 5 10 20 25 30 35 40 . τος εργάτης ήτανκαιαυτόςυπάλληλος τουκαιτων συνεταίρων του. Αυτήηγραμμή,συνοδευόμενη απότην παράλληλη εύστο χη επισήμανση του εφεσείοντα πως στην πραγματικότητα δεν έχεισημασίαη παράλειψητουπρώτουεργάτηαφού αυτ'ή'διαπιστώθηκε έγκαιρα,δημιουργεί ερωτηματικάως προςτηνπρακτι κήσκοπιμότητατηςαμφισβήτησης. Ενπάσηπεριπτώσει, ηδια πίστωση τουπρωτόδικουΔικαστηρίου ήταντο αποτέλεσμα της αξιολόγησης τηςαξιοπιστίαςτων μαρτύρωνπουκατέθεσαν. Το πρωτόδικοΔικαστήριο,γιαλόγους πουεξήγησεκαι που.αναφέρονταικυρίως στο σύστημα εργασίας πουακολουθείτο,θεώρη σε "φτιαχτή" την εκδοχή πως ο πρώτος εργάτης ήταν(άλλοτε υπάλληλος του εφεσείοντα και των συνεταίρων τουκαι άλλοτε υπεργολάβος ανάλογαμετον όγκο της εργασίαςκαιδεν έχουμε ικανοποιηθεί πωςδικαιολογείται να παρέμβουμε. ,υ Επανερχόμαστε στην εξέλιξητων γεγονότων. Ο υπάλληλος τουεφεσείοντα καιτωνσυνεταίρων του,δεντοποθέτησε τον αρ νητικό οπλισμό. Οι λόγοι παραμένουν άγνωστοι. Ο ίδιος βρι σκόταν στο εξωτερικό και δεν κλήθηκε ως μάρτυρας. Ακολούθησετο χύσιμο του μπετόνπουκάλυψε την ατέλεια. Αυτήηερ γασίαεκτελέστηκεεναγνοίατων εφεσίβλητων παράτις πρόνοι ες του συμβολαίου. Η κατάρρευση του προβόλου ακολούθησε την αφαίρεσητων καλουπιών καιτων υποστυλωμάτων απότον εφεσείοντα και τους συνεταίρους του*και πάλιν εν αγνοία των εφεσίβλητων και,αυτήτηφορά, του ίδιου του εργολάβου,αντί θετα προς τις πρόνοιες της "συγγραφής υποχρεώσεων". , Οιαγορεύσεις τωνδικηγόρωντωνδιαδίκωνήτανεμπεριστατω μένεςκαιοι1εισηγήσειςτους συγκεκριμένες καισαφείς. Είχαν ως κοινήπλέον συνισταμένη τηνκρίσητουπρωτόδικουΔικαστηρίου πως ενόψει της υπόθεσης Paikkos v. Kontemeniotis
(1989)1 C.L.R. 50, πέρα απότις ρητές διατάξεις του άρθρου51 του περί ΑστικώνΑδικημάτων ΝόμουΚεφ. 149,ωςπροςτοκαθήκονεπιμέ λειας,ισχύουν καιεφαρμόζονταιοι αρχέςτουκοινοδικαίου. Ακολούθησαν, όπως και το πρωτόδικο δικαστήριο, όλη τηδιαδρομή απότηνυπόθεσηDonoghue v.Stevenson[1932] All E.R.Rep.l μέ χρι τις HedieyByrne&Co.Ltd v.Heller&PartnersLtd [1963] 2 All E.R.575, Button v.BognorRegis Building Co [1972] 1 All E.R. 462, Anns v. London Borough of Merton[1977]2 All E.R. 492,PeabodyFundv.Sir L.Parkinson&Co[1984] 3All E.R.529, NorwichCity Council v. Harvey[1989] 1All E.R. 1180,Caparo industries pic v. Dickman [1990] 1All E.R. 568 και Murphy v. BrentwoodDistrictCouncil[1990]2All E.R.908,μειδιαίτερηέμ φασησευποθέσεις στις οποίες εξετάστηκε ειδικάτο καθήκονεπί837 Κωνσταντινίδης,Δ. Λάππαςν. Παφίτηχ.ά.
(1995)δειξης επιμέλειας σεσχέσημεαρχιτέκτονες. Στοεπίκεντροτωντε λευταίωντοποθετήθηκεαπότονεφεσείονταηυπόθεσηClayv.A J. Crump& Sons Ltd [1963] 3 All E.R. 687. Ήταν ηχωρίς περι στροφέςθέσητουεφεσείοντα πωςεπιτυγχάνει ή αποτυγχάνει ανά λογα μετοανορθάήλανθασμένα τοπρωτόδικοΔικαστήριο έκρι5 νεότιηυπόθεσηClayδιαφοροποιείταιαπότηνπαρούσα,ωςπρος τα γεγονότα. Συζητήθηκανσυναφώς οι Αυστραλιανές υποθέσεις Voli v. InglewoodShireCouncil (1962-1963) 110 CLR. 74 και FloridaHotelsPtY Ltd v.Mayo
(1965)113 C.L.R.
- Από την πλευρά των εφεσίβλητων υποστηρίχθηκε, όπως θεώρησε και το 10 πρωτόδικοΔικαστήριο,πωςδεν υπείχανκαθήκονεπιμέλειας ένα ντι του εφεσείοντα, κυρίως ενόψει της υπόθεσης Clayton ν. Wooodman and Son Ltd [1962] 2 All E.R. 33 και συναφώς,των υποθέσεων Oldschooland Another v. Gleeson [1976]4 BLR 103 και EastHam B.C. v.BernardSunley& SonsLtd [1965]3619, 15 AM.F Internationalv.MagnetBowling[\96S]2All E.R.
- Στο πλαίσιοτηςσυζήτησης,οιδύοπλευρές αναφέρθηκανστασυγγράμ ματαJack-son &Powell-OnProfessionalNegligenceCommon Law Library, 3η Εκδ. 1992, Charlesworth & Percy On Negligence, Common Law Library, 8η έκδοση, 1990, Hudson's Building & 20 EngineeringContracts 10ηΕκδ. 1970 και 11ηέκδοση. Μιά πρώτη ματιά, μπορεί πράγματι να δημιουργήσει την εντύπωση ομοιότητας της παρούσας υπόθεσης με την υπόθεση Clay. Και εκεί το ερώτημα αναφερότανστην ευθύνη του αρχι- 25 τέκτονα σε σχέσημε την κατάρρευση τοίχου και τον επακόλου θοτραυματισμό εργάτη στην οικοδομή και σαφώςκρίθηκε πως δενήτανορθήηπρότασηότι, μεβάσητηνυπόθεση Clayton,δεν ήταν δυνατή η απόδοση ευθύνης στον αρχιτέκτονα. Αποφασί στηκε πως,ενόψει καιτηςυπόθεσης Hedley Byrne & Co.,ο αρ- 30 χαέκτοναςδενυπέχει απλώςκαθήκονεκπλήρωσης τωνυποχρε ώσεων του που προκύπτουν από τη σύμβαση του με τον ιδιο κτήτη της οικοδομής αλλά υπέχει δυνητικά και καθήκον προς τρίτους. Τοκλασσικό τρίπτυχοερώτημαανυπείχε τέτοιοκαθή κον έναντι του εργάτη, αν τοπαρέβηκαι αν εξ αιτίαςαυτήςτης 35 παράβασης επήλθε ο τραυματισμός, απαντήθηκε καταφατικά κατ' εφαρμογή του κλασσικού κριτηρίου της Donoghue ν. Stevenson [1932]All E.R. Rep 1,αφούοεργάτηςήτανπρόσωπο τόσο στενάκαι ευθέως επηρεαζόμενοαπότηνορισμένη ενέργεια του αρχιτέκτονα ώστε εύλογα θαέπρεπε να το λάμβανε υπόψη 40 όταν έστρεφε τησκέψητουπρος εκείνη την ενέργεια. Η αντιγνωμία όμως στην παρούσα υπόθεση δεν αφορά στη γενική αρχήκαι δεν μπορούμε νασυμφωνήσουμε πως εγείρεται 838 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Λάππας ν. Παφίτηκ.ά. Κωνσταντινίδης, Δ. ευρύτερο ζήτημαως προςτην εφαρμογήτηςσεσχέσημεαρχιτέ κτονες. Στην υπόθεση Clayοαρχιτέκτονας,χωρίς ουσιαστικά μελέτηαλλάστηριζόμενος στηνγνώμη των εργολάβων βεβαίωσε ή άφησε νανοηθεί πως δενυπήρχε κίνδυνος κατάρρευσηςτου τοίχου. Αναμενόταν ναβρίσκεται οεργάτηςπλησίον τουτοίχου καιθεωρήθηκεπωςήτανπρόσωπο επηρεαζόμενο μετην πιο πά νω έννοια. Ηυπεράσπιση τουαρχιτέκτονα πωςδενυπείχε ο ίδιος ευθύνη αφού συνέτρεξε η γνώμη των εργολάβων στην οποία στηρίχθηκε,δενέγινεδεκτή. Εξηγήθηκεπωςβαρυνότανο ίδιοςμεπροσωπικόκαθήκονπουδεν μπορούσε ναθεωρηθεί ότι εκπληρώθηκε μετημεταβίβασητουστους εργολάβους καιπως η παράλληλη ευθύνη των τελευταίων, δεν τοναπάλλαττε. Οι κρίσιμες διαφορές της υπόθεσης Clay με τηνπαρούσα υπόθεση πρέπει ναέχουν ήδηγίνει αντιληπτές. Ηκατάρρευση του προβόλου, τη στιγμή πουέγινε, ήταν το αποτέλεσμα της αφαίρεσης των υποστυλωμάτων καιτων καλουπιών ενώ δενεί χε τοποθετηθεί στον πρόβολο αρνητικός οπλισμός, αντίθετα προςτασχέδιακαιτις μεταγενέστερες οδηγίες των εφεσίβλητων. Είναι κατανοητόκαι απότονεφεσείοντα πως δεν είναι δυνατό νααποδοθείαυτήηενέργεια καιαυτήηπαράλειψηστους εφεσί βλητους. Ήταν ο εφεσείων καιοισυνέταιροι τουπου ανέλαβαν την τοποθέτηση του αρνητικού οπλισμού και ήταν δική τους υποχρέωση ναμήναφαιρέσουνταυποστυλώματακαιτακαλούπιαχωρίς γραπτήεντολήτων εφεσίβλητων. Εκείνοπουπροτείνει οεφεσείων,καιείναισ' αυτόπου εναπο θέτειτητύχητηςυπόθεσηςτου,είναιπωςοιεφεσίβλητοι δενέπρε πενααρκεστούνστηνπαροχήοδηγιώνγιατηντοποθέτησητουαρνητικού οπλισμού αλλά να βεβαιωθούν οι IOLOI, μεσπάσιμοτου μπετόν και αποκάλυψηότιοιοδηγίες τους πράγματι τηρήθηκαν. Ήταν δικό τους καθήκονναδιαπιστώσουν το γεγονός και,όπως καιστηνυπόθεσηClay,δεντουςεπιτρεπόταννατομεταβιβάσουν. Δεν μπορούμε νασυμφωνήσουμε. Τοκαθήκονεπιμέλειας,και συνεπώς ηίδιααμέλεια ωςαστικό αδίκημα,δεν εξετάζεται αφη ρημένα αλλάσεσυνάρτηση προς τοσυγκεκριμένο πρόσωπο που την επικαλείταικαι μεαναφοράστην ορισμένη πράξηή παράλει ψη πουπροκάλεσε τηζημιά,εν προκειμένω τοντραυματισμό. Ποιά θα ήταν η κατάσταση αν οι εφεσίβλητοι αντιμετώπιζαν απαίτησηαπότους ιδιοκτήτες τηςκατοικίαςμε τους οποίουςεί χαν συμβληθεί ή απότρίτους,άσχετους προςτο έργοτηςτοποθέ τησης του αρνητικού οπλισμού και τηςαφαίρεσης των υποστυ λωμάτων καιτων καλουπιών, είναι ζήτημα πουεκφεύγει των 839 Κωνσταντινίδης, Δ. u Λάππαςν.Παφίτηκ.ό.
(1995)J: ορίωντηςαντιδικίαςστηνπαρούσαυπόθεση. ΗυπόθεσηFlorida Hotels PtY Ltd αφορούσε σε αξίωση αυτής της φύσης και από αυτή'την άποψη επίσης διαφοροποιείται. Είναι όμωςαποκαλυπτικήτης ανάγκης,ανπρόκειταιναθεμελιωθείαυτοτελής ευθύνη του αρχιτέκτονα έναντι τρίτου,έξω δηλαδήαπόόσα συνδέονται προς'τη συμβατική ευθύνη έναντι του ιδιοκτήτη του κτιρίου,να θεμελιώνεται η"εγγύτητα"του(proximity)προςτοναρχιτέκτονα. 5 Δεν υπάρχει τίποτε που να αποκλείει, ως θέμα νόμου, την ύπαρξηευθύνης τουαρχιτέκτοναxaL έναντιτρίτων. Αυτήείναιη 10 θέση"άρχής που διατυπώνεται στις υποθέσεις ClayκαιFlorida, όπως επίσης και στην υπόθεση Voliη οποίααφορούσετραυματι σμό τρίτουαπόκατάρρευσηλόγωελαττωματικότηταςτωναρχιτε κτονικών σχεδίων. Είναιόμωςαυτονόητοπωςτηνκρίσιμησημα σία,σε κάθεπερίπτωση,τηνέχουν ταιδιαίτεραπεριστατικάτης. 15 Στην παρούσαυπόθεση,ο εφεσείων θέλει τον αρχιτέκτονανα υπέχει έναντι τουκαθήκονεπίβλεψης προςαποκάλυψηκαιαντι μετώπιση του δικού του σφάλματος. Υποστηρίχτηκε πωςαφού τοκαθήκοντης επίβλεψης δενείναι μεταβιβάσιμοοαρχιτέκτονας θαευθυνότανέναντι τουακόμακαιστην ακραίαπερίπτωσηκατά την οποία θα τον βεβαίωνε πως τοποθέτησε τον αρνητικό οπλι σμό. Η'νομολογία πουεπικαλέστηκε ο εφεσείων δεντονβοηθά. 20 Διαπιστώνουμε σαφήδιαφοροποιητικάστοιχείακαιστις υπο- 25 θέσεις ClaytonκαιEast Ham πουεπικαλέστηκαν οι εφεσίβλητοι. Στην πρώτηηκατάρρευσητουπυργίσκου οφειλόταν στον τρόπο μετον οποίοοι οικοδόμοι εκτέλεσαν τηνεργασίακαιόχιστηνπα ράλειψη τους να τηρήσουν τασχέδια. Θεωρήθηκε πως ο τρόπος εκτέλεσης των εργασιών και τα μέτρα ασφάλειας που ενδείκνυ- 30 νται να λαμβάνονται δεν αφορούν στον αρχιτέκτονα αλλά βρί σκονται στη σφαίρα της ευθύνης των οικοδόμων. Στηδεύτερη, ενώτοΔικαστήριο αρνήθηκεστους εργολάβους τηδυνατότητανα καλυφθούν πίσω απότηνπαράλειψητουαρχιτέκτονανα επιβλέ ψει τις εργασίες τους διαρκούσαςτης οικοδόμησης γιανα επιτύ- 35 χουν απαλλαγήαπότις επιπτώσεις τωνδικώντουςλαθών,τοζή τημα'αποφασίστηκεκάτωαπότοπρίσματων συμβατικώνσχέσε ων των εργολάβων και των εργοδοτών. Δεν είχετεθεί καιδεν εί χε εξεταστεί στην υπόθεσηεκείνη ζήτημαευθύνης απόαμέλεια. 40 Ανεξάρτητα απότοποιοήταντοεύρος τωνσυμβατικώνυπο χρεώσεων των εφεσίβλητων για επίβλεψη και αποκάλυψηπα ρεκκλίσεων απότασχέδιατουςδιαρκούσαςτηςοικοδόμησης, οι εφεσίβλητοι είδαν την παράλειψη τοποθέτησης του αρνητικού 840 1 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 Αάππας ν. Παφίτηκ.ά. Κωνσταντινίδης,Δ. οπλισμού και έδωσαν οδηγίες για την τοποθέτηση του. Η,εισή γησητουεφεσείοντα πως OL εφεσίβλητοι υπείχανέναντι τουκα θήκον εντοπισμού της δικής τουκαι των συνεταίρων του,μέσω του υπαλλήλου τους, παρέκκλισης απότα σχέδια, και μάλιστα χωρίς οτιδήποτεπουθαήτανεύλογα δυνατόναπροοιονίσει τέ τοια εξέλιξη, δεν βρίσκει έρεισμα στο Νόμο. Ο εφεσείων δεν ήταν πρόσωπο έναντι του οποίου, στο πλαίσιο των περιστατι κών της υπόθεσης,υπείχε τέτοιοκαθήκον. Πέρα από αυτά, υπάρχει και το ζήτημα της αφαίρεσης των υποστυλωμάτων και των καλουπιών από τον εφεσείοντα και τους συνεταίρους του. Δεν μας διαφεύγει πως στην Floridaη πρόωρη αφαίρεση των ξυλότυπων, που απέκλειαν και εκεί τον κίνδυνο κατάρρευσης,δεν θεωρήθηκε πως εξαφάνιζετην ευθύνη του αρχιτέκτονα. Κρίθηκε πως αιτία της κατάρρευσης ήταντο σφάλμα του αρχιτέκτονα και η αφαίρεση των ξυλότυπων ήταν απλώςηευκαιρίαγιατηνεκδήλωσητωνσυνεπειών του. Εντού τοις, στην παρούσαυπόθεση,πρέπει ναπεριληφθεί στα δεδομέ ναηρητήυποχρέωση τουεφεσείοντα καιτωνσυνεταίρων τουνα μήν αφαιρέσουν ταυποστυλώματα και τακαλούπιαχωρίς γρα πτές οδηγίες των εφεσίβλητων. Και εάν εθεωρείτο ότι οι εφεσί βλητοι υπείχαν έναντι του εφεσείοντα καθήκον επίβλεψης προς αποκάλυψητουοπλισμού δενθαήτανεύλογοναθεωρηθεί ότιτο παραβίασαν σε εκείνο το στάδιο, αφού, ως προς εκείνους, δεν ετίθετο τότε κίνδυνος κατάρρευσης. Δεν μπορούμε να γνωρί ζουμεποιάθαήτανη εξέλιξηανετίθετο προςτους εφεσίβλητους τοζήτηματηςαφαίρεσηςτωνξυλότυπων και των καλουπιών. Εκφράζουμε και εμείς τη μεγάλη συμπάθεια μας προς τον εφεσείοντα αλλά για τους λόγους που έχουμε εξηγήσει, δεν υπάρχει δυνατότητακατάληξης διαφορετικής από εκείνης στην οποία άχθηκετο πρωτόδικο Δικαστήριο. Το πρωτόδικο Δικαστήριο ενώ απέρριψε την αγωγή έκρινε πως οι περιστάσεις δικαιολογούσαν την αποφυγήέκδοσης δια ταγήςως προςταέξοδα. Οι εφεσίβλητοι δενπαραπονέθηκανγι' αυτόκαι ελπίζουμε πωςδεν είναι παρακινδυνευμένο νασυμπε ράνουμεπωςπροκρίνουν την ίδιαστάσηκαισεσχέσημεταέξο δα της έφεσης. 40 Ηέφεσηαπορρίπτεται. Δεν εκδίδεται διαταγήγιαέξοδα. Η έφεσηαπορρίπτεται χωρίςέξοδα. 841