1 ΑΑ.Λ. 26 Οκτωβρίου, 1995 [ΚΟΥΡΡΗΣ,ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,Δ/σχές] ΦΟΥΤΠΑΞ ΛΤΔ, Εφεσείοντες, ν. ΣΤΑΥΡΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 8450). Μάρτυρες— Αξιοπιστία μαρτύρων — Ευρήματα πρωτόδικου Δικα στηρίου — ΠροϋποθέσειςεπέμβασηςΕφετείου. 5 10 Το ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίας, επεδίκασε στον εφεσίβλητο ΛΚ3.000ως εύλογη αμοιβήγια την εκπόνηση τελικών προ σχεδίων αξιοποίησηςοικοπέδουτων εφεσειόντων. Ο εφεσίβλητος, κατά τη μαρτυρίατου ενώπιον του Δικαστηρί ου, ανέφερεότι ταπροσχέδιαδενήτανσύμφωναμετονόμο,αλλά αυτό έγινε κατόπιν προτροπής του διευθυντή των εφεσίβλητων ο οποίοςπίστευεότι θαπετύγχανεχαλάρωσηαπότηναρμόδια Αρχή. 15 Ο διευθυντής της εφεσείουσας εταιρείας,αρνήθηκε ότι έδωσε τέτοιες οδηγίες στον εφεσίβλητο. Ανέφερε ότι ταπροσχέδια ήταν αντίθετα με τη νομοθεσία και ισχυρίστηκε ότι ο εφεσίβλητος δεν εδικαιούτοπληρωμήςγιαυπηρεσίες πουδενήταν σύμφωνες μετο νόμο. 20 Το πρωτόδικο Δικαστήριο,καταλήγονταςσε ανάλογαευρήματα,αποδέκτηκετημαρτυρίατου εφεσίβλητου και απέρριψε εκείνη της εφεσείουσαςεταιρείας. 25 Ο συνήγορος των εφεσειόντων, εισηγήθηκε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα εθεώρησε την εκ μέρους του εφεσίβλητου εκτελεσθείσα εργασίανόμιμη,ώστε να δικαιούταιαμοιβήςκαι ότι προϋπόθεση πληρωμής του ήταν η έγκριση των προσχεδίων από την αρμοδίαΑρχή. 861 Φούτπαξ ν. Οικονόμου
(1995)Αποφασίστηκε, ότι:
(1)Τίποτεδεδικαιολογούσε επέμβασητουΕφετείουστα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου, σχετικά με την αξιοπιστία των μαρτύρων.
(2)Τοθέματηςαξιοπιστίαςτωνμαρτύρωνανήκειστηδικαιοδοσία του πρωτόδικου Δικαστηρίου και το Εφετείο τότε μόνο επεμ βαίνει αντα ευρήματασταοποίακατέληξε δεν ήταν δικαιολο γημένααπότηνενώπιοντουμαρτυρία. 5 10 Η έφεσηαπορρίφθηκε με έξοδα εις βάρος τωνεφεσειόντων. 15 Αναφερόμενες υποθέσεις: Πίτσιλλος ν.Ευγενίου
(1989)1(E) 691, Papadopoulos v. Stavrou
(1982)1 C.L.R. 321, 20 Fournides v.Republic
(1986)2 C.L.R. 73, PsarasandAnotherv. Republic
(1978)2 C.L.R. 132. Έφεση. 25 Έφεση από εναγόμενους κατά της απόφασης του Επαρχια κού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Δ. Μιχαηλίδου, Ε.Δ.) πουδόθηκε στις 25 Απριλίου 1991 (Αρ. Αγωγής 24/88) με την οποία επιδί κασε στον εφεσίβλητο το ποσό των£3.000ως εύλογηαμοιβήγια 30 υπηρεσίες πουπρόσφερε στους εφεσείοντες. Χρ. Κιτρομηλίδης, για τους Εφεσείοντες. Γ. Παπαθεοδώρον, για τον Εφεσίβλητο. 35 Cur.adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώσει οΔι καστής Α. Κούρρης. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.:- Η έφεση στρέφεται εναντίον της απόφασης του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λευκωσίας μετηνοποίαεπιδίκασε στον εφεσίβλητο τοποσό των£3.000ως εύλογηαμοιβήγιαυπηρε862 40 1 ΑΛΛ. Φούτπαξ ν. Οικονόμου Κούρους, Δ. σίες πουπροσέφερε στους εφεσείοντες καισυγκεκριμένα γιατην εκπόνησητελικών προσχεδίωνγιατηναξιοποίησητουοικοπέδου τουςπουβρίσκεταιστηΛεωφόροΑθαλάσσας στοΣτρόβολο. 5 10 15 Ο εφεσίβλητος που είναι μέλος του Συνδέσμου Πολιτικών Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων Κύπρου και διατηρεί γραφείο στη Λευκωσία με την αγωγήτουυπ' αριθμό24/88ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας, αξίωνε από την εφεσί βλητηΕταιρείατοποσότων£3.000ωςεύλογηαμοιβήγιατιςπιο πάνωυπηρεσίεςτου. Η εφεσείουσα Εταιρεία αρνειτο με την υπεράσπιση της την ύπαρξη συμφωνίας για ανάθεση εκπόνησης των σχεδίων και ισχυριζόταν ουσιαστικά ότι ζήτησε τη συμβουλή του εφεσίβλητουωςπροςτο είδος τωνοικοδομώνπουθαμπορούσανναανε γερθούν και αντάλλαξαν απλώς απόψεις. Ισχυρίστηκε ότι ο εφεσίβλητος προχώρησε καιέκανεπροσχέδιαχωρίς τηνύπαρξη συγκεκριμένης συμφωνίας. 20 Επιπρόσθετα η εφεσείουσα Εταιρεία προέβαλε τον ισχυρι σμό τηςαμέλειαςτουεφεσίβλητου,αμέλειαπουαπεδείχθηστον όλο χειρισμό τουθέματος, παραθέτοντας λεπτομέρειες τηςαμέ λειαςαυτής. 25 Απόταδικόγραφαεμφαίνεταιότιοιεφεσείοντες παραδέχονται ότι τασχέδια υποβλήθηκανστην αρμόδιαΑρχή προςέγκριση και αυτάαπορρίφθηκανλόγωτουότιπροσέκρουανστιςπρόνοιεςτου Νόμουκαισυγκεκριμένα της Κ.Δ.Π. 329/77ηοποίαρητάαπαγό ρευετηνανέγερσητέτοιαςοικοδομήςστηΛεωφόροΑθαλάσσας. 30 Σεσυντομία ηεκδοχήτου εφεσίβλητου είναι ηεξής: 35 40 Τον Ιούλιο του 1979 καικατόπινεπίσκεψης τουκ.Γριμάλδη, Διευθυντή της εφεσείουσας Εταιρείας και από πριν γνωστού του,συναντήθηκε μαζί του και του ανέθεσε την εκπόνησηπρο σχεδίων αναφορικά με οικόπεδοστη Λεωφόρο Αθαλάσσας στο Στρόβολο και τις προοπτικές για αξιοποίηση αναλόγως των αναγκών της Εταιρείας. Του δόθηκαν λεπτομέρειες των ανα γκών σε ψυκτικούς θαλάμους, πλατφόρμες φορτοεκφορτώσεως συσκευαστριών, καθώςκαικαταστήματακαι διαμερίσματα. Στη συνάντηση εκείνη ανάφερε στο Διευθυντή ότι στην πε ριοχή εκείνηδεν επιτρεπότανηανέγερση αποθηκώνπέρανορι σμένων τετραγωγικών μέτρων. Ο Διευθυντής της Εταιρείαςεν 863 Κούρρης,Α. Φούτπαξ ν. Οικονόμου
(1995)γνώσει του γεγονότος ζήτησε απότον εφεσίβλητο να προχωρή σουν παρά τις προειδοποιήσεις τουλόγω τουότι,όπωςο ίδιος τουανέφερε,είχεδιασυνδέσεις στηνΠολεοδομίακαιπίστευεότι θα έπαιρνε τηναπαιτούμενη χαλάρωση. 5 Λόγωτουότι δενμπορούσεναεξασφαλιστεί άδειαοικοδομής ήέγκριση χωρίς τηνυποβολήσχεδίων,ο εφεσίβλητος προχώρησε δυνάμειτωνοδηγιώνπουπήρεκαιετοίμασεπρόχειροσχέδιοεπι στολής μετησυνεργασίατουΔιευθυντήτης Εταιρείαςγια χαλά ρωση,ημερομηνίας 17/3/
- Ηαίτησηαυτήαπορρίφθηκεμεεπιστολήτης ΕπαρχιακήςΔιοίκησης ημερομηνίας 25/9/
- Μετά τη λήψητης επιστολής το Θέμαπαρέμεινε ως είχεκα τόπινκοινής συνεννόησης. Λόγωτουότιη εφεσείουσαΕταιρεία ήταν μελλοντική πελάτης,αφούκάποτε Θααξιοποιούσε το πω πάνωοικόπεδο,ο εφεσίβλητος δεν αξίωσε τηναμοιβή παρά μό νο αφούέμαθεότι ηεφεσείουσα Εταιρείαανάθεσετηνεκτέλεση σχεδίων σεάλλο αρχιτέκτονα. Γιατηνεφεσείουσα Εταιρεία κα τέθεσεοΔιευθυντής τηςκ. Γριμάλδης. Ημαρτυρίατουέχεισυ νοπτικά ως εξής: 10 15 20 Επειδή η Εταιρεία αποφάσισενα κτίσει στο ιδιόκτητοοικό πεδοτηςστο Στρόβολοψυκτικούς θαλάμουςκαι διαμερίσματα, ζήτησε τηβοήθειατου εφεσίβλητου. Σεσυνάντηση πουείχε μα ζίτουστο Γραφείοτουτελευταίου,τουυπέδειξετί ήθελεναανε- 25 γερθεί. Εκεί ο εφεσίβλητος ετοίμασε ένα πρόχειρο σχέδιο επι στολής γιανα υποβληθεί εκ μέρους της Εταιρείαςσε επιστολό χαρτα τηςγιασκοπούς παραχώρησηςάδειαςοικοδομής. Ο ίδιος δεν γνώριζε για οποιουσδήποτε περιορισμούς, ούτε και ο εφεσίβλητος του ανέφερεότι υπήρχαντέτοιοι. ΤηνΕται ρεία την ενδιέφερε περισσότερο απ'όλα ηανέγερση των ψυκτι κώνθαλάμων. Στησυνάντησηδενέγινεσυμφωνία,ούτεκαικα μιά συζήτηση αναφορικά μετοκόστος τηςεργασίας. 30 35 Η πρωτόδικοςΔικαστής αποδέκτηκετη μαρτυρίατου εφεσί βλητου και απέρριψε τη μαρτυρίατουΔιευθυντή της εφεσείου σαςΕταιρείαςκαιμεβάσητημαρτυρίαόπωςτηνείχεαποδεκτεί, ταευρήματατηςωςπροςταπραγματικάγεγονότατηςυπόθεσης έχουν ως εξής: "Η εναγομένη που ήταν ιδιοκτήτρια ενός οικοπέδου στη Λεωφ. Αθαλάσσας στο Στρόβολο Φ/Σχ. ΧΧΙ.62.Ε.2, Τεμ. Αρ. 648 κατά τον Ιούλιο του 1979 ανάθεσε μέσω του διευθυντή 864 40 1 ΑΛΛ. Φοΰτπαξν. Οικονόμου Κούρρης,Δ. της Γριμάλδη Μ.Υ.1 εκτέλεσηπροσχεδίων προς υποβολήαί τησης γιαχαλάρωση μεσκοπό την ανέγερση οικοδομής εντός τουοικοπέδου. 5 10 15 20 25 30 35 40 Δόθηκαν στον ενάγοντα κατά τη συνάντηση εκείνη λεπτομέ ρειες και σαφείς οδηγίες αναφορικάμε τις ανάγκες της ενα γομένης καιτην φύσητηςπροτεινόμενης οικοδομής. Βάσει των συγκεκριμένων αυτών οδηγιών ο ενάγοντας βρίσκωότι ενημέρωσεπλήρως τον Μ.Υ.1 γιατουφιστάμενο τό τε νομικό καθεστώς και ιδιαίτεραγια το γεγονός ότι απαγο ρευόταν στην περιοχή που βρισκόταν το οικόπεδο ηανέγερ σηαποθηκευτικών χώρων. Βρίσκωακόμαότι κατά την συνάντηση εκείνηδεν συζητήθη κε ήσυμφωνήθηκε οποιαδήποτεαμοιβήγια την εργασία,την οποία ανέθεσε ναεκτελέσει ηεναγομένη μέσωτου διευθυντή της Μ.Υ.1 στον ενάγοντα, αλλά ούτε δόθηκε εκ μέρους του ενάγονταεντύπωση μελόγια,συμπεριφοράήέργαότι ηεκτέλεσητης εργασίαςθαγινόταν χαριστικώς. Σημειώνω στο σημείο αυτό ότι καμμιά τέτοια υπεράσπιση χαριστικής εκτέλεσης δεν υπάρχει στις έγγραφες προτάσεις και ως εκ τούτου καμμιά μαρτυρία περί του αντιθέτου δεν μπορεί ναγίνει αποδεκτή. Το αναφέρωαυτό απλώς και μό νο επειδή αυτό υποβλήθηκε στον ενάγοντα από το δικηγόρο της εναγομένης κατά την αντεξέταση. Βρίσκωότι παρά τις προειδοποιήσεις και εξηγήσειςτουενάγοντα ο Μ.Υ.1 έδωσεστον ενάγοντατο πράσινο φως,γιανα προχωρήσει με την εκπόνηση των προσχεδίων, έχοντας ο ίδιος κατά νου, ότι ήτανδυνατόνα εξασφαλίσει μετά τέτοια άδεια με την βοήθειακάποιων προσώπων που είχανκάποια θέσημεεπιρροήστην ΕπαρχιακήΔιοίκηση,όπωςφάνηκεαπό την ίδιατην μαρτυρίατου ενάγονταόπως τηναποδέκτηκε. Τα προσχέδια αυτά (Τεκμ. 6) ετοιμάστηκαν και συνόδευσαν την αίτηση γιαχαλάρωση (Τεκμ. 1)την οποία συνέταξε πρό χειρα ο ενάγοντας και στην συνέχεια την απέστειλε σε επιστολόχαρτα της εναγομένης απευθύνοντας την προς το Υπουργικό Συμβούλιο μέσωτου Επαρχου Λευκωσίας.ΗΕπαρχιακήΔιοίκησηΛευκωσίαςμε επιστολή τηςημερομη νίας25/9/81(Τεκμ.2)απέρριψετηναίτησηγιαχαλάρωσητων 865 Κούρρης,Λ. Φοΰτπαξ ν. Οικονόμου
(1995)περιορισμών τηςχρήσης απευθυνόμενηπρος την εναγόμενη. Μετά τη λήψη της επιστολής αυτής (Τεκμ. 2) το θέμαπαρέ μεινε για κάποιο μεταγενέστερο στάδιο κατόπιν κοινής συ νεννόησης του ενάγοντα με τον Μ.Υ.
- 5 Ο ενάγοντας λόγω των φιλικών σχέσεων που είχε με τον Μ.Υ.1 και της προοπτικής να του ανατεθεί ηοποιαδήποτε μελλοντική ανάπτυξη του κτήματος αλλά και γιατί αρχικά πίστευε ότι δυνατόν να εξασφάλιζε η εναγομένη χαλάρωση στο μέλλονδεν αξίωσε αμέσως πληρωμή. 10 Όταν αντελήφθηκε ότιη εναγομένηάρχισε ναανεγείρει οικο δομή μέσω άλλου αρχιτεκτονικού γραφείου τότε έστειλετην επιστολή ημερ. 14.9.87 (Τεκμ. 3) και αξίωνε πληρωμή της αξίας των προσχεδίων για£3.000.-". 15 Ο συνήγορος των εφεσειόντων ισχυρίστηκε ότι τοπρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα και κατ' αντίθεση με το Νόμο θεώρησε την εκ μέρους του εφεσίβλητου εκτελεσθείσα εργασία ως νόμιμη για την οποίαεδικαιούτοαμοιβή. Ηεκτελεσθείσα εργασία ήταν αντίθετημε τηνομοθεσία και συγκεκριμένα με την ΚΔΠ329/
- Εισηγήθηκε ότι προϋπόθεση για την πληρωμή της ετοιμασίας των προσχεδίων ήταν η έγκριση τους από την αρμόδια Αρχή. Δηλαδή,τότε μόνο θαπληρωνόταν ο εφεσίβλητος, εάν εγκρίνο νταν ταπροσχέδια. 20 Στην παρούσα έφεση το ερώτημα που εγείρεται είναι αν με βάση τη νομολογιακά καθιερωμένη τακτικήτην οποία το Ανώ τατο Δικαστήριο ακολουθεί στην κατ' έφεση δικαιοδοσία του, ενδείκνυται, ενόψει των περιστατικών της υπό κρίση έφεσης, η 30 ανατροπή,απόμέρους μας,ευρημάτωνκαισυμπερασμάτων του πρωτόδικουΔικαστηρίου,πουστηρίζονται στηναξιοπιστίατων μαρτύρων πουκατέθεσαν ενώπιον του. Η προσέγγιση στο πιο πάνωθέμα έχει καθιερωθεί απόπολ- 35 λές αποφάσεις με σαφήνεια. Όπως επανειλημμένα έχει λεχθεί, το θέμα της αξιοπιστίας των μαρτύρων είναι εντός τηςδικαιο δοσίας του εκδικάσαντος την υπόθεση Δικαστή, ο οποίος έχει τηνευκαιρίαναακούσει τους μάρτυρεςκαιναπαρακολουθήσει τησυμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Αν απότημαρ- 40 τυρία που δόθηκε ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστή, τα ευρή ματα σταοποίακατέληξε δενδικαιολογούνται, τότε το Εφετείο βρίσκεται στην ίδια θέση με το πρωτόδικο Δικαστήριο και έχει εξουσία να εξαγάγει τα δικά του συμπεράσματα από ταπρω866 25 1 ΑΛΛ. Φοΰτπαξ ν.Οικονόμου Κούρρης, Δ. ταρχικά γεγονότα (Βλέπε, μεταξύ άλλων, Μόδεστος Πίτσιλλος ν. Δημητράκη Ευγενίου
(1989)1(E) 691, Papadopoulos ν. Stavrou
(1982)1 C.L.R. 321, Fournides v. Republic
(1986)2 C.L.R. 73,Psarasand Another v.Republic
(1987)2C.L.R. 132). 5 10 Εφαρμόζοντας την πιο πάνω αρχή στην παρούσαυπόθεση, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι τίποτε δεν δικαιολογεί την επέμβαση μαςσταευρήματατουπρωτόδικουΔικαστηρίου,ανα φορικά με την αξιοπιστίατων μαρτύρων που είχε ενώπιον του. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, έδωσε πολύ πειστικούς λόγους για την προτίμηση της μαρτυρίαςτων συγκεκριμένων μαρτύρων. Για όλους τους πιο πάνω λόγους η έφεση απορρίπτεται με έξοδα εις βάροςτων εφεσειόντων. 15 Η έφεσηαπορρίφθηκε μεέξοδα σε βάρος των εφεσειόντων. 867