(1995)31 Ιανουαρίου,
- [ΠΙΚΗΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στές] Α. Π.(ΜΗΛΙΩΤΗΣ) ΑΚΙΝΗΤΑ ΛΙΜΠΈΔ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Εψεσείοντες, ν. ΤΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ, Εφεσίβλητης. (Ποινικές ΕφέσειςΑρ.5769και 5770). Ασκησητουεπαγγέλματος κτηματομεσίτηαπό τουςεφεσείοντεςχωρίς να είναι εγγεγραμμένοι ωςκτηματομεσίτες — Άσκησητου επαγ γέλματος του κτηματομεσίτηχωρίς άδεια από τηναρμόδια αρχή — Παράβαση τωνΆρθρων9και 15 τουπερί ΚτηματομεσιτώνΝό μου του1987(Ν66/87). 5 Δικαιοδοσία— Επαρχιακό Δικαστήριο — Συνταγματικότητανόμων — Κατά πόσο είναι δυνατήη διερεύνηση της συνταγματικότητας νομικήςπρόνοιαςαπόΔικαστήριοπουασκείποινικήδικαιοδοσία. Συνταγματικό Δίκαιο—ΣύνταγμαΑρθρο25.7 —Κατοχυρώνει τοδι καίωμαγιαάσκησηεργασίας. 10 Τοερώτημαπουεγέρθηκεστηνπρωτόδικηδιαδικασία, αφορού σε τη συνταγματικότητα του Αρθρου 6(στ)του νόμου 66/87,το οποίο προβλέπει δεκαετήπείρα"περί την κτηματομεσιτικήν εργασίαν"σαν ένααπότάπροσόνταγιατηχορήγηση άδειας κτηματο μεσίτη. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο αποφάνθηκεότι ηεπίλυση του 15 πιοπάνωθέματοςδενήταναναγκαίαγιατηδιάγνωσητηςποινικής ευθύνηςτωνκατηγορουμένων εφόσον τοεπίδικοΘέμαήτανηάσκη σητου επαγγέλματος τουκτηματομεσίτη χωρίς προγενέστερη εγ γραφή στο σχετικό μητρώο καιχωρίς άδεια κατάπαράβαση των πιοπάνωάρθρωντουΝόμου66/
- 20 Τοίδιο ερώτημα τέθηκεκαιενώπιον τουΕφετείου. Οιεφεσείο ντες ισχυρίστηκαν ότι τοθέμα άπτεται τωνθεμελιωδών τουςδι καιωμάτων, ενώοιεφεσίβλητοι υποστήριξαν ότιοιθέσειςτωνεφεσειύντων συνεπάγονταναναπόφευκτα αναθεώρησητηςαπόφασης 12 2 Α.ΑΛ. ΜηλιώτηςAxft& άλλοι.ν.Αστυνομίας τηςαρμόδιαςαρχήςγιααπόρριψητηςαίτηση τουςγιαεγγραφή ως κτηματομεσίτες,δυνατότηταπουεκφεύγειαπότοπλαίσιο δικαιο δοσίαςτουποινικούδικαστηρίου. 5 Το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε την πρωτόδικηαπόφαση καιαποφάνθηκεότι:
- Ηστοιχειοθέτησητων προϋποθέσεων για απόκτηση δικαιώμα τοςπουαπορρέειαπόδιοικητικήαρχή,μπορείνααναθεωρηθεί μόνο αποτο Ανώτατο Δικαστήριο,στο πλαίσιο τηςδικαιοδο σίαςπουπαρέχεταιστοΑρθρο 146.1 του Συντάγματος. 10 15
- Όπως έχει πρόσφατα νομολογηθεί μόνο στην περίπτωσηνόσφησηςεξουσίαςμπορείνααγνοηθείδιοικητικήπράξη,διότιτο προϊόν τηςνόσφησηςδενπεριέχεταιστησφαίρατου δικαίου.
- Στηνπροκείμενηπερίπτωσηηάσκησητουεπαγγέλματοςκτηματο μεσίτηχωρίςπρογενέστερηεγγραφήκαιχωρίςάδειαθεμελίωσετα αδικήματαγιαταοποίακρίθηκανένοχοιοικατηγορούμενοι. Ηέφεση απορρίπτεται. Αναφερόμενεςαποφάσεις: The Board for Registration of Architects& Civil Engineers v. Kyriakides
(1966)3C.L.R. 640, 20 In ReGeorgiou
(1983)2C.LR. 205, Vassiadou v. TheRepublic
(1986)3C.LR. 955, ΠίγγουραςV. Αστυνομίας
(1987)2ΑΛΛ. 1, Αθηνήςv. Δημοκρατίας
(1989)2ΑΛΛ. 71, Γενικός Εισαγγελέαςν. Παπαντωνίου
(1992)2ΑΛΛ. 403, 25 Γρηγορίου ν.ΔήμουΑευκωσίας, Υποθ. Αρ.541/86, ημερ. 12.9.91), Κλεάνθους ν.ΑρχήςΤηλεπικοινωνιών Κύπρου,Υποθ. Αρ. 977/89 ημερ. 29.8.91, Ηλία ν.Συμβουλίου ΒελτιώσεωςΞυλοφάγου,
(1994)2ΑΛΛ. 137, 13 ΜηλιώτηςΛτδ & άλλοιν.Αστυνομίας
(1995)Συνεργατικόν Ταμιευτήριον Αεμεσού ν.Δήμου Λεμεσού
(1994)2 ΑΛΛ. 145, Συμβούλιο Εγγραφής Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών ν. Κωνσταντίνου&Άλλων
(1994)3ΑΛΛ. 453, 5 ΑανίτηςΛτδ &Άλλοιν. ΓενικούΕισαγγελέα
(1991)1ΑΛΛ. 225. Εφέσεις εναντίον Καταδίκηςχαι Ποινής. Εφέσεις εναντίον τηςκαταδίκηςκαιτηςποινήςαπότηνεται ρεία Α. Π. (Μηλιώτης) Ακίνητα Λτδ καιάλλος οι οποίοιβρέθη καν ένοχοι στις 26 Μαΐου, 1993, απότο ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίας (Αριθμός Ποινικής Υπόθεσης 20618/91) στις κατήγορίες (α) της άσκησης του επαγγέλματος του κτηματομεσίτη χωρίς να είναι εγγεγραμμένοι ως κτηματομεσίτες, και (β) της άσκησης του επαγγέλματος τουκτηματομεσίτη χωρίς άδεια από την αρμόδιααρχή,κατά παράβασητων άρθρων9και 15 τουπε ρί Κτηματομεσιτών Νόμου του 1987 (Ν 66/87), και καταδικάστηκαν από Ναθαναήλ,Ε.Δ. σε πρόστιμο £125,- κάθεκατηγο ρούμενος σε κάθε κατηγορία. ίο 15 Π. Αγγελίδης, για τον εφεσείοντα. Ε. Ρωσσίδου - Παπακυριακον (χα.), Δικηγόρος της Δήμο κρατίας, για τους εφεσίβλητους. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφασητου Δικαστηρίου θα δώσει ο Δικαστής Γ. Μ.Πικής. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Οι εφεσείοντες (ηεταιρείαΑ. Π.(Μηλιώτης)Ακί νηταΛίμιτεδκαιοΑ. Μηλιώτης,οΔιευθυντής της)κρίθηκανένο χοι για τα αδικήματα (α) της άσκησης του επαγγέλματος του 25 κτηματομεσίτη χωρίς να είναι εγγεγραμμένοι ως κτηματομεσί τες,και (β)το συναφέςαδίκηματηςάσκησηςτου επαγγέλματος του κτηματομεσίτη χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή. Τα αδικήματα προσδιορίζονται αντίστοιχα από τις διατάξεις των Αρθρων 9 και 15 του περί Κτηματομεσιτών Νόμου του 1987 30 (Ν 66/87)(Βλ. επίσης Τροποποιητικούς Νόμους Ν 44/88,Ν 160/88 και Ν216/88-ο νόμος). Η έφεση περιορίστηκε στην αμφισβήτηση της συνταγματικό τητας τουΆρθρου 6 (στ) τουνόμου το οποίο προβλέπει δεκαετή πείρα "περί την κτηματομεσιτικην εργασιαν" ως ένα από τα 35 14 20 2 Α.ΔΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 ΜηλιώτηςΛτδ &άλλοι ν.Αστυνομίας Πιχής, Δ. προσόντα γιατη χορήγηση (απότηναρμόδιααρχή)άδειαςκτη ματομεσίτη. Με δύο επιφυλάξεις που συνοδεύουν την παρά γραφο (στ) η υποχρέωση για την κατοχή του προσόντος αυτού χαλαρώνεται στην περίπτωση δύοκατηγοριών ατόμων, (α)τους κατόχους πτυχίου ήδιπλώματος αναγνωρισμένου πανεπιστημί ου ή αναγνωρισμένου επαγγελματικού σώματος σε θέματα συ ναφή προς την άσκηση του επαγγέλματος του κτηματομεσίτη, και (β) τα πρόσωπα που ασκούσαν το επάγγελμα του κτηματο μεσίτηως κύριο επάγγελμα τααμέσως προηγούμενα πέντε έτη. Ησυνταγματικότητα του Αρθρου 6(στ)ηγέρθη και ενώπιον του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου. Το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ηεπίλυση του δεν ήταν αναγκαία για τη διάγνωση της ποινικής ευθύνης του κατηγορουμένου εφόσον το επίδικο θέμα ήταν η άσκηση του επαγγέλματος του κτηματομεσίτη χωρίς προγενέστερηεγγραφή στο σχετικό μητρώο και χωρίς άδεια, πράξεις οι οποίες ποινικοποιούνται μετις διατάξεις των Αρθρων 9και 15 του Νόμου. Στην ενδιάμεση απόφαση του Επαρχιακού Δικα στηρίου γίνεται εκτεταμένη αναφορά στηνομολογία και τηναρ χήη οποίαπροκύπτει ότι μόνον θέματασυνταγματικότητας TCOV οποίων η επίλυση είναι απαραίτητηγια την έκδοση της ετυμη γορίας τουδικαστηρίου μπορεί να εξεταστούν στο πλαίσιο της ποινικής δίκης (Βλ. The Boardfor Registration of Architects & CivilEngineersv.ChistodoulosKyriakides
(1966)3C.L.R. 640, In Re Georgiou
(1983)2 C.LR. 205, Vassiadou v. Republic
(1986)3C.L.R. 955, Πίγγονρας v. Αστυνομίας
(1987)2 Α.Α.Δ. 1, Αθηνής v.Δημοκρατίας
(1989)2 Α.Α.Δ.71 και ΓενικόςΕισαγγε λέαςν. Παπαντωνίου
(1992)2Α.Α.Δ.403). Εκ μέρους των εφεσειόντων υποβλήθηκε ότι ηκρίση της συ νταγματικότηταςτηςσυγκεκριμένης νομοθετικής πρόνοιαςήταν αναγκαίαεφόσον οι πρόνοιες του Αρθρου 6(στ) τουνόμουπρο σβάλλουν το δικαίωμα εργασίας πουκατοχυρώνεται στο Αρθρο 25.1 του Συντάγματος. Το γεγονός ότι η αίτηση των εφεσειό ντων για τη χορήγηση άδειας κτηματομεσίτη απορρίφθηκεκα θώς και ηαπόρριψη της προσφυγής πουασκήθηκε εναντίον της απόφασης συνεπαγόμενη την επικύρωση της απόφασης δενπα ρεμβάλλει, κατά την εισήγηση του δικηγόρου των εφεσειόντων, οποιοδήποτε κώλυμα στη διερεύνηση του αναφυόμενουζητήμα τος συνταγματικότητας ενόψει της αρχής ότι δε χωρεί απεμπό ληση συνταγματικών δικαιωμάτων. Την αρχή της μη ύπαρξης δυνατότηταςαποποίησηςθεμελιώδους δικαιώματος,ο εφεσείων υποστήριξε με αναφοράστην απόφασητου Ανωτάτου Δικαστη ρίου στην Γρηγορίον ν.ΔήμουΛευκωσίας (Υπ. αρ.541/86, εκ15 Πικής,Δ. ΜηλίωτηςΛτδ & άλλοιν.Αστυνομίας
(1995)δόθηκε στις 12/9/91)όπου λέχθηκε ότι η αποδοχή διοικητικής πράξης δεν αποστερεί τον αποδοχέατου δικαιώματος ναπρο σβάλει την πράξη με προσφυγή "όπου επηρεάζονται θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα". Χρήσιμηαναφοράεπί του ιδίου θέ ματος μπορεί ναγίνει καιστην Κλεάνθους ν.Αρχής Τηλεπικοι- 5 νωνιώνΚύπρου(Υπ. OQ. 977/89, εκδόθηκεστις 29/8/91). Στην προκείμενη περίπτωση ο αιτητής δεν αποδέκτηκε την πράξηαλλά αντίθετα την αμφισβήτησε με προσφυγή στο Ανώ τατο Δικαστήριο (προφανώς μετά την απόρριψη ιεραρχικής προσφυγής). Ό,τι αναφύεται είναι η δυνατότητα ελέγχου της συνταγματικότητας των προϋποθέσεων που θέτει ο νόμος για την χορήγηση από τη Διοίκηση άδειας κτηματομεσίτη, γενεσι ουργού τουδικαιώματοςάσκησηςαυτούτου επαγγέλματος. 10 Ο δικηγόρος των εφεσειόντων διευκρίνισε ότι δεναμφισβη τείται ηευχέρεια ρύθμισης τουεπαγγέλματος τουκτηματομεσι- 15 τηήηαναγκαιότηταάδειαςγια την άσκηση του επαγγέλματος. Το ερώτημα αφορά αποκλειστικά την συνταγματικότητα ενός των όρων πουθέτει ονόμος γιατηχορήγηση άδειας. Καιεπει δήτο θέμαάπτεταιτων θεμελιωδών δικαιωμάτωντων εφεσειό ντωνη παράλειψητουςνατο εγείρουν, πουδεντοήγειρανστην 20 προσφυγή πουασκήθηκε,δενπρέπει νααφεθείναβαρύνει τους εφεσείοντες στο διηνεκές. Έτσιτέθηκε τοθέμαενώπιον μας. Οι εφεσίβλητοι υποστήριξαν την απόφασηως ορθή. Υπέβα λαν ότι οι θέσεις των εφεσειόντων συνεπάγονται αναπόφευκτα τηναναθεώρησητηςαπόφασηςτηςαρμόδιαςαρχήςγιατηναπόρ- 25 ρίψη της αίτησης για την εγγραφήτους ως κτηματομεσίτες,δυ νατότητα η οποία εκφεΰγει τουπλαισίουδικαιοδοσίαςτουποι νικού δικαστηρίου. Αποκλειστικήδικαιοδοσίαγια τηναναθεώ ρηση διοικητικών αποφάσεωνέχειτο Ανώτατο Δικαστήριο όπως καθορίζεταιστο Αρθρο 146.1 τουΣυντάγματος. 30 Παρόμοιο θέμα ηγέρθη και στην Ηλία ν. Συμβουλίου Βελ τιώσεωςΞυλοφάγου
(1994)2Α.Α.Δ.Ί37. Αμφισβητήθηκε η εγκυ ρότητα όρου άδειας οικοδομής και έγινε εισήγηση ότι ο όρος ήταν καταφανώςάκυρος,οπόταν μπορούσε να παραγνωρισθεί από το ποινικό δικαστήριο στη διαπίστωση της ποινικής ευθύ- 35 νηςτουκατηγορουμένου γιατηνπαραβίασητωνόρων τηςάδει ας. Το Εφετείο αποφάνθηκεότι τέτοια ευχέρεια δενπαρέχεται και υπέδειξε ότι ηαναθεωρητικήκαι ποινική δικαιοδοσία δια χωρίζονται θεσμικά. Δενπαρέχεταιδυνατότηταέμμεσης αναθε ώρησης διοικητικής πράξης. Μόνο στην περίπτωση νόσφησης 40 16 2 Α.ΑΛ. 5 10 15 20 ΜηλιώτηςΛτδ &άλλοιν.Αστυνομίας Πικής,Δ. εξουσίας,επεσήμανε το Εφετείο,μπορεί νααγνοηθείπράξηπου φέρει το έμβλημα διοικητικής πράξης· διότι το προϊόν της νό σφησης δεν περιέχεται στη σφαίρατου δικαίου (Βλ.' επίσης Σννεργατιχόν Ύαμιευτήριον Λεμεσού Ατό ν. Δήμου Αεμεσού
(1994)2Α.Α.Δ. 145 - ιδιαίτερααπόφασηΝικήτα,Δ.), Συμβούλιο Εγγραφής Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών ν. Κων σταντίνου και Άλλων
(1994)3 Α.Α.Δ. 453 και Αανίτη Ατό και άλλοι ν.Γενικού Εισαγγελέα
(1991)1 Α.Α.Δ.225). Ηδιαπίστωση του πρωτόδικου δικαστηρίου ότι το θέμα της συνταγματικότητας δεν άπτεται της ποινικής ευθύνης του κα τηγορουμένου στην προκείμενη περίπτωση είναι ορθή. Καιαν κρινόταν ότι ηπαράγραφος (στ) του άρθρου6 του νόμου ήταν αντισυνταγματικήδεθααλλοιωνόταν η ποινικήευθύνητωνκα τηγορουμένων ηοποίασυναρτάταιμετην άσκησητου επαγγέλματος του κτηματομεσίτη στην απουσία της άδειας που προ βλέπει ο νόμος. Η στοιχειοθέτηση των προϋποθέσεων για την απόκτησηδικαιώματοςπουαπορρέειαπό διοικητικήαρχή μπο ρεί να αποτελέσει το αντικείμενο αναθεώρησης μόνο από το Ανώτατο Δικαστήριο στο πλαίσιο της δικαιοδοσίας πουπαρέχεται απότο Αρθρο 146.1 του Συντάγματος. Στην προκείμενη περίπτωση η άσκηση του επαγγέλματος κτηματομεσίτη χωρίς προγενέστερη εγγραφήκαι χωρίς την κατοχήάδειαςθεμελίωσε τα αδικήματα για ταοποίακρίθηκαν ένοχοι οι-εφεσείοντες. Η έφεσηαπορρίπτεται. Η έφεση απορρίπεται. 30 17