clr/1995/1995_2_196.pdf

(2)και

(4)τονΝόμον. Αδικήματααυστηρήςποινικήςευθύνης — Είναιγνωστά καιωςρνθμκπχκά(regulatory)αδικήματα, λόγωτονότι αποβλέπουνστηρνθμίση τηςσυμπεριφοράςτωνπολιτώνσεσυγκεκριμένουςτομείςκοι­ νωνικήςδραστηριότητας— Ηεγκληματικήπρόθεση(mensrea)δεν αποτελείσυστατικόστοιχείο στα αδικήματα αυτά—Εφαρμοστέες νομικέςκαινομολογιακέςαρχές. Λέξεις και Φράσεις — "Γραφείον" στοάρθρο 9 τονπερί Ρυθμίσεως 15 ΤουριστικώνΕπαγγελμάτων, Σωματείωνκαι ΞεναγώνΝόμου. Ηπαοάβασηαφορούσετεθένταόροστηνάδειατης 1ης εφεσείουσαςπουτηςαπαγόρευεναχρησιμοποιείγιαδιαμονήπελατώνμη αδειούχα απότον ΚΟΤ διαμερίσματα. Η κατηγορίαηοποίαπροσήφθηεναντίονκαιτωνδύοκατηγορουμένωντουςκαταλόγιζεευΘυνηγια παράβαση υπότου αλλοδαπού γραφείου Air Tours,το οποίοη ΙηεφεσείουσααντιπροσώπευεστηνΚύπρο. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριοαποφάσισεότιτοαλλοδαπόγραφείοεί196 20 5 10 2 Α.ΑΛ. Sea Island &Tours Ltd v. K.O.T. χε παραβείτον πιο πάνωόρο της άδειας,ότι υπήρχε σχέση αντιπρο­ σώπευσης τουαλλοδαπούγραφείουαπότην 1ηεφεσείουσα και ότιο 2ος εφεσείων ήτανοκατονομαζόμενοςωςοκατάνόμουπεύθυνοςτης. h Τα πιοπάνωευρήματαπροσβλήθηκαν στην έφεση. 5 10 Οδικηγόρος των εφεσειοντων ισχυρίστηκε ότι το αλλοδαπό γρα­ φείοAirTours δενδιέπραξεαδίκημα γιατοοποίο ναευθύνεταικατ' επέκτασηκαιη 1ηεφεσείουσα ήο2ος εφεσείων. Επίσης ισχυρίστη­ κε ότισεπερίπτωση διάπραξηςαδικήματος απότοαλλοδαπό γρα­ φείο τοημεδαπό γραφείο Θαείχε ευθύνη εκπροστήσεως (vicarious liability)καιότιηστοιχειοθέτηση ευθύνης απότοαλλοδαπόγραφείο απαιτούσετη συνύπαρξη υποκειμενικής υπόστασης (mens rea). Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε τηνέφεση της 1ης εφεσείουσας καιεπέτρεψε τηνέφεση του 2ουεφεσείοντα γιατουςπιο κάτω λόγους: 15 20 25 30 35 Α)Υπό Νικολάου, Δ.: 1.Τοθέμα τηςπροσέγγισης τηςερμηνείας μιας ποινικής διάταξης για ναδιαγνωστεί κατά πόσο επιβάλλει ήόχιαυστηρή ευθύνη κρίνεται αρχικάαπότο λεκτικότηςδιάταξηςκαιανυπάρχειαμ­ φιβολία απότηφύσητουνομοθετήματος - ρυθμιστικής ή αυστηοάποινικής - όπως και απότο πρόβλημα προς τοοποίο τονο­ μοθέτημα αποσκοπεί να επιλύσει. Το λεκτικό της διάταξης στην παρούσαυπόθεση, ερμηνευόμενο από μόνο του, δείχνει καθαρά πωςμετην εί/>ήλωση της προσδιορισθείσας ενέργειας, εφόσο προκύπτει η παράβαση, διαπράττεται το αδίκημα. Η συμπερίληψη υποκειμενικής υπόστασης ως προϋπόθεσης γιατηνύπαρξη αδικήματος που ορίζεται στοάρθρο 9τουΝόμου, θα αποτελούσε περιορισμό στην εμβέλεια του Νόμου και θακαθιστούσε ασπίδατην αδια­ φορία και την αδράνειαστη λήψημέτρων προς εκπλήρωση (εθείσας υποχρέωσης. 2. Το άρθρο6

(1)και

(2)του Νόμουπρονοεί ότι το αλλοδαπόγρα­ φείο δύναται να ενεργήσει μόνο μέσω του ημεδαπούγραφείου. Ηόποια ενέργεια του αλλοδαπού γραφείου πρέπει να εντάσσε­ ται στοπλαίσιο τωνδυνατοτήτων του ημεδαπού γραφείου με αποτέλεσμα ναδιέπεται από το ίδιο καθεστώς. ΓΓ αυτό και η κατάληξη του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότιτοAirTours παρέβηκετο άρθρο9του Νόμου^είνοα ορθή. !97 Sea Island &Tours Ltd v.K.O.T.

(1982)2C.L.R. 99, AlphacellLtdv.Woodward[1972]All E.R. 475, 198 30 2 Α.Α.Δ. Sea Island &Tours Ltdv.K.O.T. NationalRiversAuthority v.Yorkshire WaterServices Ltd[1995] 1 AllE.R. 225, Sherras v. D. Rutzen [1895-1899]AllE.R. Dep. 1167, 1169, Οικονομίόηςv. Διευθ. Κοιν. Ασφαλίσεων

(1989)2ΑΛΛ.235, 5 Karaoglanian v. ThePolice

(1984)2 C.L.R. 161, Warnerv. MetropolitanPoliceCommissioner[1969]2A.C256, Sweet v. Parsley[1969] 1AllE.R. 347, 362, Urn Chin Alk v. Reginam[1963] IAllE.R. 223,228, Gammon (HongKong)Ltdv.A.G. [1984]2AllE.R. 503 (P.C.), 10 Wings Ltdv. Ellis[1984] 3AllE.R.577, Rv.WeilsStreetMagistrates'Court[1986]Crim. L.R. 695-697, Mousell Brothers v.London &North-Western Railway [1917] 2 K.B.846, 844. Έφεσηεναντίον ΚαταδίκηςκαιΠοινής. 15 20 Έφεση εναντίον της καταδίκης και τηςποινής από τουςSea Island&ToursLtdκαιάλλο,οιοποίοιβρέθηκανένοχοιστις5 Αυ­ γούστου, 1994,από τοΕπαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας (Αριθ­ μός Ποινικής Υπόθεσης 10613/93)στην κατηγορία της παράβα­ σης όρων άδειας ΓραφείουΤουρισμού και Ταξιδιών κατά παοάβάσητων άρθρων2,3,4,6και 9τουπερί ΡυθμίσεωςΤουριστικών Επαγγελμάτων, Σωματείων και Ξεναγών Νόμου 5/80και 28/84 και καταδικάστηκαν απόΠαπαμιχαήλ,Ε.Δ.οκάθεκατηγορούμε­ νος σε£125,-πρόστιμοκαισε£250,-έξοδα από κοινού. Γ. Πιττάτζης, για τους εφεσείοντες. 25 Γ.Α. Γεωρνίου,για τους εφεσίβλητους. Cur. adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Π.: Την πρώτη απόφασητουΔικαστηρίου θα δώσει ο Δικαστής,κ.Νικολάου. 199 Sea Island &Tours Ltdv.K.O.T.

(1995)ΝΙΚΟΛΑΟΥ, Δ.: Η 1ηεφεσείουσα είχεεξασφαλίσει 'Αδεια Ιδρύσεως και Λειτουργίας Γραφείου Τουρισμού και Ταξιδιών δυνάμει τωνδιατάξεων του περί Τουριστικών Επαγγελμάτων και Σωματείων Νόμου του 1980, όπως τροποποιήθηκε απότον Ν.28/1984. Και κατά τον χρόνο που ενδιαφέρει λειτουργούσε 5 τέτοιο γραφείο τοοποίο στοΝόμο εξειδικεύεται ως ημεδαπό γραφείο, σε αντιδιαστολή προς αλλοδαπό γραφείο το οποίο δραστηριότητα στην Κύπρο μπορεί να αναπτύξει μόνο εφόσον αντιπροσωπεύεται απόημεδαπόγραφείο:βλ.ταεδάφια

(1)και

(2)τουάρθρου6του Νόμου. Οπότε γιαοποιαδήποτε παράβα- 10 ση του Νόμου απότοαλλοδαπό γραφείο,το ημεδαπόγραφείο καθίσταται συνυπεύθυνο "ως εάν ηπαράβασηεγένετουπό του ημεδαπούγραφείου":βλ.τοάρθρο6

(4)του Νόμου. Εναντίον της 1ης εφεσείουσας και του 2ου εφεσείοντα, υπό την ιδιότητα τουωςκατάνόμουπεύθυνουδιευθυντή,προσήφθη κατηγορίαμετηνοποίατουςκαταλογιζότανευθύνηγιαπαράβα­ ση,υπό του αλλοδαπούγραφείου Air Toursτοοποίο,σύμφωνα μετηνκατηγορία,η 1ηεφεσείουσα αντιπροσώπευε στην Κύπρο. Ηπαράβασηαφορούσε τεθέντα όρο στην άδειατης 1ηςεφεσείουσας, όπως μήχρησιμοποιούνται από αυτή,για σκοπούς δια­ μονήςπελατών,καταλύματα σεσχέσημεταοποίαδενείχε εκδο­ θεί σχετική άδειααπότον Κυπριακό Οργανισμό Τουρισμού. Κατόπινδίκης, τοΔικαστήριο κατέληξε,στηβάση μαρτυρίας την οποία προσήγαγε η Κατηγορούσα Αρχή, ότιτοαλλοδαπό γραφείο Air Tours είχε παραβεί τονεν λόγω όρο άδειας, ότι υπήρχε σχέση αντιπροσώπευσης του ενλόγω αλλοδαπού γρα­ φείουαπό την 1ηεφεσείουσα καιότι ο2ος εφεσείων ήτανπράγ­ ματιοκατονομαζόμενος ωςοκατάνόμουπεύθυνοςτης 1ης εφε­ σείουσας. Κατ' ακολουθίαν κρίθηκε πώς ο εφεσείοντες ήταν ένοχοι στηνκατηγορία. Με την παρούσα έφεσηπροσβάλλονται τα αναφερθέντα κα­ ταληκτικάευρήματατουΔικαστηρίου. Σεσχέση μετοπρώτο εύ­ ρημα,αςσημειωθεί ότι τα επί μέρους στοιχεία μαρτυρίας κατέδειχνανότι τοαλλοδαπόγραφείοAir Toursείχεσυνάψει, μετον ιδιοκτήτη συγκροτήματος διαμερισμάτων στη Λάρνακα,γραπτή 35 συμφωνία μετην οποίατης παραχωρούνταν, γιατηδιαμονή πε­ λατών της,είκοσιδύοαπόσυνολικόαριθμόείκοσι επτά αδειού­ χων διαμερισμάτων- ότι, κατόπιν μεταφοράςπελατών σε χώρο υποδοχήςπούήτανκοινός γιατοενλόγωσυγκρότημα όπωςκαι για ένα άλλο παρακείμενο και πιο καινούργιο συγκρότημα μή 40 αδειούχωνδιαμερισμάτων πουανήκε στον ίδιοιδιοκτήτη, οιδιο200 15 20 25 30 2 ΑΛΛ. 5 10 15 7β 25 Sea Island &Tours Ltdv.K.O.T. Νικολάου, Δ. κτήτης ο ίδιος παραχώρησεσεμερικούς, ωςαποτέλεσμα δικής τουςπροτίμησης,μερικάμήαδειούχαδιαμερίσματα- καιότι,παρόλονπουκάποιαγυναίκα,ηοποίαέφερεσήμαμετηνεπωνυμία "Air Tours",επισκεπτόταντονχώροκαιφρόντιζεγιατουςπελάτες, δεν συναγόταν ότιτοαλλοδαπόγραφείο γνώριζε περί της τοποθέτησης πελατώντουσεμή αδειούχα διαμερίσματα. Σεαυτότοτελευταίοστοιχείο ήτανπουεπικεντρώθηκεη επι­ χειρηματολογία τουσυνηγόρου τωνεφεσειόντων γιαπροώθηση εισήγησης ότιτοαλλοδαπόγραφείοAir Toursδενδιέπραξε αδίκημαγιατο οποίοκατ*επέκτασηναευθύνεται καιη1η εφεσεί­ ουσα ήο2ος εφεσείων. Οσυνήγορος δεχόταν ότι όπουτοαλ­ λοδαπόγραφείοδιέπραττεαδίκημακατάπαράβασητουενλόγω Νόμου,ηενοχήκαιτουημεδαπού γραφείουαυτόματα ακολου­ θούσε. Καιτούτοορθά,δεδομένουότιη εκπροστήσεως ευθύνη (vicarious liability) - γνωστή και στο ποινικό δίκαιο-δενμπο­ ρούσε ναήταν απότη φύση της παρά αυστηρή ευθύνη ή, εδώ ακριβεστέρα, απόλυτη. Ωστόσο,καθώςεισηγήθηκε οσυνήγορος, η κατάπρώτολόγοστοιχειοθέτηση τηςευθύνηςτου αλλοδαπού γραφείου,ηοποίααποτελεί προϋπόθεση,απαιτούσεκαιτησυνύπαρξηυποκειμενικής υπόστασης (mens reaόπως αυτήείναι γνωστήστοΚοινόΔίκαιο)πουενπροκειμένωέλειπε. Τοάρθρο 9τουΝόμουσεό,τι εδώενδιαφέρειδιαλαμβάνειταεξής: "9.-

(1)Παςόστις ιδρύειή λειτουργείΓραφείονή καθ'οιον­ δήποτετρόπον ενεργεί κατάπαράβασιν των διατάξεωντων άρθρων4,5,6 ή 7ήοιουδήποτετωνόρωνχορηγηθείσηςαδεί­ ας ήάνευσυμμορφώσεως προς ταςδιατάξειςτων ρηθέντων άρθρωνή προςτουςρηθένταςόρους- και

(2)είναι ένοχος αδικήματος, 30 35 " Διευκρινίζουμε ότι, καθώςπροκύπτει απότοάρθρο6, "Γρα­ φείον",εντόςτηςέννοιαςτουάρθρου9,είναιτοημεδαπόγραφείο. Τοπώςπροσεγγίζεται ερμηνευτικά μιαποινική διάταξη προ­ κειμένου ναδιαγνωστεί τοκατάπόσο επιβάλλει ήόχι αυστηρή ευθύνη,εξετάστηκε απότοΕφετείο,μεαναφοράσεΑγγλικήνομολογία, στην υπόθεση Hailisv.The Polide

(1982)2 C.L.R. 99 όπουτέθηκανοι ακόλουθεςγενικές κατευθυντήριεςγραμμέςτις οποίες συνοψίζουμε, προσθέτοντας καικάποιες επεξηγήσεις. Το θέμακρίνεται κατ' αρχήναπότολεκτικό της διάταξηςκαι έπειτα,εναμφιβολία,απότηφύσητουνομοθετήματος - ρυθμι201 Νικολάου,Α. SeaIsland &Tours Ltd v. K.O.T.

(1995)στικής ήαυστηρώς ποινικής -όπωςκαιαπότο πρόβλημαπρος τοοποίο τονομοθέτημα απευθύνεταιγιαεπίλυση - ανπ.χ.ανά­ γεται σετομέα που αφορά,γενικά θαλέγαμε, την κοινή ευημε­ ρία:βλ.σχετικά τηνπολύσημαντικήαπόφαση τηςΝομικήςΕπι­ τροπήςτης ΒουλήςτωνΛόρδωνστην υπόθεσηAlphacellLtdv. 5 Woodward [1972]2All E.R. 475, απόφασηπου επιβεβαιώθηκε πρόσφατα στην National Rivers Authority v. Yorkshire WaterServices Ltd[1995]1 All E.R.

1. To ζήτημα εδώδεν απαιτεί εκτενή συζήτηση δεδομένουότι, κατά τη γνώμη μας, το λεκτικό της διάταξης, ερμηνευόμενο 10 από μόνο τουχωρίς αναφοράπρος οτιδήποτε άλλο,καταδείχνει τηδημιουργία αδικήματος αυστηρής ευθύνης. Αναδύεται ευκρινώς πως μετην εκδήλωση τηςπροσδιορισθείσας ενέργει­ ας, εφόσον προκύπτει ηπαράβαση,τελείται τοαδίκημα. Στο αυτό κατατείνουν ενισχυτικά καιοι λοιποί παράγοντες που 15 αναφέραμε. Πρόκειται έκδηλαγιαρυθμιστικής φύσης αδίκημα η δημιουργία τουοποίουαποβλέπει στηδιασφάλιση τηςαπρό­ σκοπτης επικράτησης του Νόμου σεένα ιδιαίτερα νευραλγικό τομέα,όπως είναιοτουριστικός, μεπροεκτάσεις στα γενικότε­ ρα συμφέροντα του τόπου. Η συμπερίληψη υποκειμενικής 20 υπόστασης ως προϋπόθεσης γιατηνύπαρξη αδικήματος ορι­ ζομένου στοάρθρο 9 τουΝόμου, θα καθιστούσε ασπίδα την αδιαφορία και την αδράνειαστη λήψημέτρων προς εκπλήρω­ σητεθείσας υποχρέωσης καιθααποτελούσε αδικαιολόγητοπε­ ριορισμό στην εμβέλεια τουΝόμου. Προσθέτουμε γιαπληρότη- 25 τα ότι ούτε καιαφήνει τολεκτικό τηςδιάταξης οποιαδήποτε δυνατότηταγιατοποθέτηση τουαδικήματοςστηβάσηαμέλειας ως ενδιάμεσο σταθμό. Γιααυτή τηντελευταία διάστασηβλ. τον Devlin,"SamplesofLawmaking" σελ.
2. Αλλάκαιτοαντί­ θετο ανσυνέβαινε, ηευθύνη στηβάση αμέλειας θαήταν,από 30 την προσαχθείσα μαρτυρία, προφανής καιδεν θαοφελούσε τους εφεσείοντες. Κατευθύναμετηνπροσοχή μαςκαισεμιασυναφήπτυχήανα­ φορικά μετην ευθύνηαλλοδαπούγραφείουόπουπρόκειταιγια παράβαση όρου τεθέντος στην άδεια ημεδαπού γραφείου. Και 35 τούτο προκειμένου ναβεβαιωθούμε ότισετέτοιαπερίπτωσητο αλλοδαπό γραφείο θα διέπραττε αδίκημα γνωστό στο Νόμο. Έναυσμα γιατο εγχείρημα αποτέλεσε τοότιηπαράβαση που αποδίδεται στο αλλοδαπό γραφείο -παράβασηγιατηνοποία φέρει εκπροστήσεως ευθύνητοημεδαπόγραφείο -αναφέρεται 40 σεόρο στην άδειατουημεδαπούγραφείουκαιόχιτουαλλοδα­ πούγραφείου. Δεν προκύπτειόμως οποιοδήποτεπρόβλημαως 202 2ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Sea Island &Tours Ltdv.K.O.T. Νικολάου,Δ. θέμα αρχής. Καιτούτο διότι, καθώς προβλέπεται στο άρθρο 6

(1)και

(2)τουΝόμου,στην Κύπροτο αλλοδαπόγραφείο δύ­ ναταιναενεργήσειγιατοθέμαπουεξετάζουμε, μόνο μέσω του ημεδαπούγραφείου. Πουσημαίνει ότιηόποιαενέργεια τουσλλοδαπούγραφείουπρέπειναεντάσσεταιστοπλαίσιοτωνδυνα­ τοτήτων τουημεδαπού γραφείου. Καιδεν μπορεί βέβαια παρά ναδιέπεταιαπόακριβώςτο L6LO καθεστώς. Ορθήλοιπόν ήτανη κατάληξη τουπρωτόδικουΔικαστηρίου ότι τοαλλοδαπό γραφείο Air Tours ενήργησεκατά παράβαση τηςαπαγορευτικής διάταξης στοάρθρο9τουΝόμου. Ως προς τοκατά πόσο αποδείχθηκεήόχι, απότηνΚατηγο­ ρούσαΑρχή,σχέση αντιπροσώπευσης τουαλλοδαπούγραφείου Air Toursαπότην 1ηεφεσείουσα, τοπρωτόδικοΔικαστήριοορ­ θά εντόπισε καιπαρέθεσεστην απόφασητου στοιχεία περιστατικής μαρτυρίαςτα οποία,ιδωμέναστοσύνολοτους, οδήγησαν στην κατάληξη περί της ύπαρξης τηςενλόγω σχέσης.Συμφω­ νούμε μετοπρωτόδικοΔικαστήριο ότι ταόσαεπί μέρουςεξει­ δίκευσε αποτελούσαν πράγματι στοιχεία περιστατικής μαρτυ­ ρίας μεαποτέλεσμα σωρευτικά να οδηγούν αναπόφευκτα στην ενλόγωκατάληξη ωςτημόνη δυνατή. Απομένειναεξεταστεί τοκατάπόσοαποδείχθηκεησυμμετο­ χήτου 2ου εφεσείοντα στηδιάπραξητου αδικήματος. Αυτό το ζήτημα συναρτάται,σεό,τι αφοράτις ανάγκες της παρούσας υπόθεσης,μετοκατάπόσο ο2ος εφεσείων ήτανή όχι κατάτον ουσιώδη χρόνο ο υπεύθυνος διευθυντής της 1ης εφεσείουσας. Είναιπροφανέςότιστην κατάληξητουπερί τούτου,το πρωτό­ δικοΔικαστήριο στηρίχθηκε σεμόνοτοαπλόγεγονός τηςπανομοιοτυπιαςμεταξύτουονόματοςτου2ουεφεσείονταόπωςανα­ γραφότανστο κατηγορητήριο και του ονόματος τοοποίο αναγραφόταν τόσο στησχετική άδειατης 1ηςεφεσείουσας, όσοκαι σε έντυποσυμπληρωμένο απόαυτήνκαιεμφανιζόμενοωςυπο­ γεγραμμένο από'τονδιευθυντήτης, τοοποίουποβλήθηκεσχετι­ κάμετηνέκδοσηΟδηγούΞενοδοχείων καιΤουριστικών Υπηρε­ σιώνγιατοέτος 1994. Υποβλήθηκεεκ μέρουςτου2ου εφεσείονταότι δενπροέκυπτε οτιδήποτεπέρααπόσυνωνυμία η οποία από μόνητηςδεν μπορούσε ναοδηγήσει στην εξαγωγή έγκυρου συμπεράσματος. Απόπλευράςσυνηγόρου τουεφεσίβλητου δεν επισημάνθηκε οτιδήποτε άλλο στοπρακτικό τηςυπόθεσης το οποίο θαμπορούσε νασυνυπολογιστεί. Συμφωνούμε ότι από μόνητηςηταυτότηταονομάτων ήταναπρόσφορηπροκειμένου να λειτουργήσει για απόδειξη συμμετοχής του 2ουεφεσείοντα 203 Sen Island &Tours Ltd v. K.O.T.

(1995)στη διάπραξητου αδικήματος.Η περί του αντιθέτου προσέγγι­ ση του πρωτόδικου Δικαστηρίου ήταν εσφαλμένη. Γιατους λόγους που εκθέσαμε, η έφεση της 1ης εφεσείουσας απορρίπτεται ενώηέφεσητου2ου εφεσείοντα επιτρέπεταικαιη καταδίκητου παραμερίζεται. ΠΙΚΗΣ, Π.: Συμφωνώ με την κατάληξηκαι την αιτιολογία που θεμελιώνει την απόφασητου Νικολάου,Δ. Παρά τη συμ­ φωνία μου,θεωρώ επωφελές να εκθέσω σε ξεχωριστή απόφαση πώς αντιλαμβάνομαι τη φύση και χαρακτήρα αδικημάτωναυ­ στηρής ποινικής ευθύνης και, ταυτόχρονα, να διατυπώσω τις επιφυλάξεις μου για το συσχετισμό της ποινικής ευθύνης του παραβάτηαδικημάτωναυτήςτης κατηγορίας με την εκπροστή­ σεως ευθύνηκυρίου (master) γιατις πράξειςπροσώπων πουτε­ λούν στην υπηρεσία του,κατάτο αστικόδίκαιο. 5 10 Ηχρήση των κυρώσεων τουΠοινικούΔικαίουγιατην προαγωγή κοινωνικών σκοπών και όχι ως κατ' εξοχή μέσου για την τιμωρία του παραβάτη για το πταίσμα του, έγινε παραδεκτή στην Αγγλία από τα τέλη του 19ου αιώνα - (Sherras v. D. Rutzen [1895-1899]All E.R. Rep. 1167,1169). 15 Αδικήματα αυστηρής ποινικής ευθύνης είναι γνωστά, επίσης, και ως ρυθμιστικά (regulatory) αδικήματα,εκ του λόγου ότι αποβλέπουν στη ρύθμιση της συμπεριφοράς των πολιτών σε συγκεκριμένους τομείς κοινωνικής δραστηριότητας. 20 Η εγκληματική πρόθεση (mens rea) δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο αδικημάτων αυστηρής ποινικής ευθύνης. Ποινική ευθύνη στοιχειοθετείται εφόσον αποδεικνύεται ότι ο κατηγορού­ μενος έπραξε ή παρέλειψε να πράξει εκείνο το οποίο ο νόμος απαγορεύει (actus reus) ανεξάρτητα από την πρόθεση (σκοπό) του κατηγορουμένου να επιφέρει την απαγορευμένη πράξη (Οιχονομίδης ν. Αιενθ. Κοινων. Ασφαλίσεων

(1989)2 Α.Α.Δ. 235,240-241). Παράδειγμα αδικήματοςαυστηρής ευθύνης αποτελεί η εργοδότηση αλλοδαπούκατά παράβασητου Κ 38 των περί Αλλοδα­ πών και Μεταναστεύσεως Κανονισμών του 1972, Δ.Π.242/72 (βλ. Karaoglanian v.Police [1984]2 C.L.R. 161). Η δημιουργία αδικημάτωναυστηρής ευθύνης συνιστάπαρέκ­ κλιση από τις αρχές του κοινού δικαίου ως προς τα συστατικά 204 25 30 35 2 Α.Α-Λ. 5 10 15 20 25 30 35 40 SeaIsland &Tours Ltd v. K.O.T. Πικής, Π. στοιχείατουεγκλήματος. Τοστοιχείοτηςεγκληματικήςπρόθεσης (mens rea),υποκειμενικά διαπιστούμενο,μεαναφορά στοάτομο τουπαραβάτη,εμπεριέχεταισεκάθεαδίκημα. Είναιαυτότοστοι­ χείοτηςσυνειδητής ενέργειας γιατηνπρόκληση εκείνου το οποίο απαγορεύειονόμος πουπροσδίδει εγκληματικό χαρακτήρα στην πράξη ή παράλειψη,ανάλογα με τη φύση της απαγόρευσης.Το στοιχείοτηςεγκληματικήςπρόθεσηςέχειυποκειμενικήυπόσταση. Η δυνατότητα απάλειψης του στοιχείου της εγκληματικής πρόθεσης,ωςσυστατικού στοιχείου αδικήματοςτοοποίοπροσδιορίζεται απόνόμο,έχει σαφώςαναγνωρισθεί απότηνομολο­ γία -(Warner v. Metropolitan Police Commissioner [1969]2 A.C. 256· Sweet v.Parsley [1969] 1All E.R.347,362· και Lim ChinAIK v.Reginam [1963] 1All E.R. 223,228). Ηβασικήαπόφαση,ηοποίαπραγματεύεταιτηφύσηκαιπροεκτάσεις αδικημάτωναυστηρής ευθύνης, είναι η Gammon (Hong Kong) Ltd. v.A-G. [1984]2 All E.R.503 (P.C.)). Toλεκτικότου νόμου, μετο οποίο προσδιορίζεται το αδίκημα,είναι ο πρώτος δείκτης αποκαλυπτικόςτωνπροθέσεων τουνομοθέτη. Τοθέμα ως προς το οποίο επιβάλλεται ηαπαγόρευσηήο τομέαςανθρώπινης δραστηριότητας ο οποίος ρυθμίζεται απότο νόμο είναι ο δεύτερος δείκτης. Είναι δύσκολο νααποδοθεί πρόθεση στο νο­ μοθέτη ναποινικοποιήσει πράξηόπουτοάτομο κυριαρχεί,ανε­ ξάρτητα απότοστοιχείο τηςεγκληματικής πρόθεσης του αδικοπραγούντα. Αδικήματα κατάτου προσώπου, περιουσίας,της δικαιοσύνης καιδημόσιας τάξης,ανήκουν σ* αυτή την κατηγορία εγκλημάτων. Ευκολότερα συνάγεται πρόθεση τουνομοθέτη να δημιουργήσει αδίκημα αυστηρής ευθύνης όπου το αντικείμενο του νόμου είναι θέμακοινωνικού ενδιαφέροντος,όπως ηδιαφύ­ λαξητης ασφάλειαςήτηςυγείας τωνπολιτών. Μετην ποινικοποίηση τηςπράξηςπροάγεταιηεγρήγορσηγιατηνεπίτευξητου στόχουοοποίος επιδιώκεται. ΗπροσέγγισητηςΔικαστικήςΕπι­ τροπήςτουΑνακτοσυμβουλίου (P.C.)υιοθετήθηκεκαιαπότηΔι­ καστική Επιτροπή της Βουλής των Λόρδων στη Wings Ltd. v. Ellis [1984]3All E.R.577. Στηνπροκείμενη περίπτωση,όπως ορθάδιαπιστώνεται στην απόφαση τουΝικολάου,Δ.,τολεκτικό τουνόμουαποκαλύπτει πρόθεση δημιουργίαςαδικήματοςαυστηρής ευθύνης. Παράλλη­ λα,το αντικείμενο τηςπροστασίας,ο τουρισμός, συνιστά θέμα μεγάλου κοινωνικού ενδιαφέροντος. Ηνομοθεσία σκοπεί στην καθιέρωση τουπλαισίου μέσα στο οποίο παρέχονται οι τουρι­ στικές υπηρεσίες. 205 Πιχής, Π. Sea Island &Tours Ltd v. K.O.T.

(1995)Η δημιουργία αδικημάτων αυστηρής ευθύνης και οι προε­ κτάσεις τους έχουν προκαλέσει ανησυχίες στον ΚαθηγητήJ.C. Smith, οι οποίες διατυπώνονται σε κριτικό σημείωμα για την απόφαση στην R. v. WellsStreet Magistrates' Court[1986] Crim. L.R. 695-697. Δεν μεβρίσκει σύμφωνοοπαραλληλισμός, έστωέμμεσα,αδι­ κημάτων αυστηρής ποινικής ευθύνης μετην εκ προστήσεως ευ­ θύνη του κυρίου (master), συνήθως εργοδότη, για τις πράξεις τωνυπαλλήλων τουκατάτοΔίκαιο τωνΑστικών Αδικημάτων· παρόλοπουοπαραλληλισμός αυτόςευρίσκειέρεισμα στην Αγγλική νομολογία - (βλ., μεταξύ άλλων, Mousell Brothers v. LondonandNorth-WesternRailway[1917] 2 K.B. 836, 844). Ηευθύνητουπαραβάτησεαδικήματααυστηρήςποινικήςευ­ θύνηςείναιπρωτογενής. Ενώεκείνητουκυρίου,γιατιςπράξεις προσώπων που τελούν στην υπηρεσία του, δευτερογενής. Η αξιόποινη πράξηήπαράλειψηγιατην οποίαεπιβάλλεται τιμω­ ρίαείναι εκείνη του κατηγορουμένου. Η έφεση της 1ης εφεσείονσας απορρίπτεται. Η έφεση τον 2ου εφεσείονταεπιτρέπεται και η χαταδίκητονπαραμερίζεται. 206 5 10 15 20