clr/1995/1995_2_266.pdf

(1)— Ποιες οι 5 επιπτώσειςπαρέκκλισης τον Δικαστηρίου από τις διατάξειςτου Άρθρου84— Ηορθήνομικήπροσέγγισηείναι αυτήπουυιοθετήθη­ κεστηνυπόθεσηKyriacou. ΠοινικήΔικονομία — Δυνατότητα για προσθήκημιαςήπερισσοτέρων κατηγοριών οι οποίεςέχουν αποδειχθεί και καταδίκη του κατηγο- , 10 ρουμένουχωρίςοποιαδήποτεάλληενέργειαεκμέρουςτουΔικαστη­ ρίου— Οπερί ΠοινικήςΔικονομίαςΝόμος Κεφ.155, Άρθρο 85 — Δεν παρέχει δυνατότηταμεταβολώνστο κατηγορητήριο, με τηντρο­ ποποίηση τουαδικήματοςήτων γεγονότωνπου το στοιχειοθετούν. Λέξεις και Φράσεις— "Δίκη"στο πλαίσιοτουπερί ΠοινικήςΔικονο- 15 μίας Νόμου, περιλαμβάνει κάθε στάδιοτης διαδικασίας μέχρι την έκδοση τηςετυμηγορίαςτουΔικαστηρίου. Κατάτηδιάρκειαακροαματικήςδιαδικασίαςγιαδιάπραξηαδι­ κημάτωνκατάπαράβασητων άρθρων4

(2),8και 18(a) τουπερί Πωλήσεως Τροφίμων και Φαρμάκων Νόμου, Κεφ. 261, το Δικά- 20 στήριοδιέταξετροποποίησητων λεπτομερειώνστο κατηγορητήριο αναφορικά με την ημερομηνία διάπραξης των αδικημάτων,κατά τρόποπου να συνάδουνμε το σύνολοτης μαρτυρίας, επικαλούμε266 2 Α.ΑΛ. Lanitls Bros Ltd v. Ιατρικών Υπηρεσιών vo τις εξουσίεςπουτουπαρέχουνταάρθρα83και85 της Ποινικής Δικονομίας, Κεφ. 155. 5 10 ΤοΔικαστήριο χωρίς νααναφερθείστο Αρθρο 84 του Κεφ. 155, έκρινε τους κατηγορουμένους ένοχους και στις δύο κατηγορίες όπως αυτές τροποποιήθηκαν,χωρίς να τους καλέσει να απαντή­ σουν στις τροποποιηθείσες κατηγορίες. Η έφεση εναντίον της καταδίκηςεβασίζετο στην παράλειψητου Δικαστηρίου να εφαρμόσει τις διατάξεις του Αρθρου 84, η οποία όπως οι εφεσείοντες ισχυρίστηκαν,είχεως αποτέλεσμα να επιφέρει την ακυρότητατης διαδικασίαςκαι-νακαταστήσει την ετυμηγορία"' του Δικαστηρίουεπισφαλή. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο επέτρεψετηνέφεσηκαιαποφάνθηκεότι: 1 Η επίκλησητουΆρθρου85

(4)δενείχεθέσηστηνπαρούσαυπόθεση. 15 20 25 30 :,5 2. Η τροποποίηση του κατηγορητηρίου ήταν επιτρεπτή βάσει του Αρθρου 83 και στο στάδιο που έγινε. Όμως δεν τηρήθηκαν οι διασφαλίσεις του Αρθρου 84

(1)του Κεφ. 155, πουκατοχυρώ­ νουν το δικαίωμακατηγορουμένου να κληθεί να απαντήσει σε κατηγορία που τροποποιήθηκεμεβάσητο Αρθρο

2. Οι παρατηρήσεις του Δικαστηρίου (obiter dicta), στην Fatma Mehmet ν The Police, ότι ηπαρέκκλιση απότις διατάξειςτου Αρθρου 84 αποτελεί αντικανονικότητα(irregularity)ηοποίαδεν επάγεται ακυρότητα της διαδικασίας,έρχονται σε αντίθεση με τον λόγοτηςαπόφασηςστηνPahayiotis Kyrlacou ν The Police, όπου κρίθηκε ότι η παράλειψη συμμόρφωσης με τις διατάξεις του Αρθρου 84 πλήττει το θεμέλιο της διαδικασίας καικαθιστά τηδίκηάκυρη. Οι παρατηρήσειςτουΔικαστηρίου στη Mehmet, έγιναν χωρίς αναφορά στο λόγο της Kyriacou, γεγονός που εξουδετερώνει τηνομολογιακή τους βαρύτητα.
3. Ηθέσηη οποία υιοθετείται στην Kyriacou (ανωτέρω)ταυτίζεταιμετις πρόνοιεςτουΑρθρου 84καιείναι σύμφωνημετοσκο­ πό του νομοθέτη στη θέσπιση του. Επιπρόσθετα το Αρθρο 84, ταυτίζεται με τις εξασφαλίσεις που παρέχουν οι παράγραφοι 5(α)και5(β)του Αρθρου 12του Συντάγματος. Το Ανώτατο Δικαστήριο διατάζει επανεκδίκαση της υπόθεσης με βάσητις εξουσίες που του παρέχονται από το Αρθρο 25

(3)τού Ν.14/60. 267 Lanitis Bros Ltd v. Ιατρικών Υπηρεσιών

(1995)Ηέφεσηεπιτρέπεται. Μκαταδίκηπα­ ραμερίζεται. Διατάσσεται η επανεκδίκαση της υπόθεσης. Αναφερόμενες αποφάσεις: 5 Leonidou v.ThePolice

(1987)2 C.L.R. 96,107, Mehmet v. ThePolice

(1970)2 C.L.R. 62,68, Kyriacou v. ThePolice22C.L.R. 213, Leeds Co-Op. Soc.v.Slack[1924]All E.R. Rep.259,265-266(H.L), Pierides v.TheRepublic

(1971)2 C.L.R. 263, 10 EkdotikiEteriaKosmosv. ThePolice

(1984)2 C.L.R. 121, Ττοουλιάςv.ΚυπριακήςΔημοκρατίας

(1989)2Α.Α.Δ. 258, Χριστόφορου v.Αστυνομίας

(1990)2Α.Α.Δ. 250, Δεσπότηςν.Αστυνομίας

(1990)2Α.Α.Δ. 287. Έφεσηεναντίον Καταδίκηςκαι Ποινής. Έφεσηεναντίοντηςκαταδίκηςκαιτηςποινήςαπότην εταιρεία 15 LANITIS BROSLTDοι οποίοι βρέθηκανένοχοιστις 15 Μαρτίου, 1994 απότοΕπαρχιακόΔικαστήριοΛευκωσίας(ΑριθμόςΠοινικής Υπόθεση22112/92)στιςκατηγορίες(α)τηςπώλησηςτροφίμουποι­ ότητας άλληςαπό εκείνηπουζητήθηκεαπότον αγοραστή, και (β) της πώλησηςτροφίμουακατάλληλουγια ανθρώπινηκατανάλωση, 20 κατάπαράβασητωνάρθρων4

(2)8και 18(a)τουπερίΠωλήσεως Τροφίμων&ΦαρμάκωνΝόμουΚεφ.261 καικαταδικάστηκαναπό Μεττούρη,ΕΛ. σε£50,-πρόστιμοκαι£500,- έξοδαστην 1ηκατηγο­ ρία Η2ηκατηγορίααποσύρθηστις 14Νοεμβρίου, 1995. Γ. Καοαχάννα. (κα),για τους εφεσείοντες. Λ. Καοντζάνη (χα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, εκ μέρους του ΓενικούΕισαγγελέα. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την Απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει ο Γ.Μ. Πικής,Π. .268 25 2 \.\Λ. Lanitis Bros Ltd v. ΙατρικώνΥπηρεσιών Πικής,Π. ΠΙΚΗΣ, Π.: Οι εφεσίβλητοι προσήψαν δυο κατηγορίες ενα­ ντίον των εφεσειόντων, τις ακόλουθες:- 5 (α) Πώληση τροφίμου ποιότηταςάλλης απόεκείνηπουζητήθηκε από τον αγοραστή, κατάπαράβαση του Αρθρου 4

(2)του περί Πωλήσεως Τροφίμων και Φαρμάκων Νόμου,Κεφ.

1. (β) Πώληση τροφίμου ακατάλληλουγια ανθρώπινηκατανάλωση, κατά παράβασητων προνοιών των Αρθρων 8 και 18(a) του περί Πωλήσεως Τροφίμων καιΦαρμάκων Νόμου,Κεφ.
2. 10 15 Το ακατάλληλο "τρόφιμο" στο οποίο αναφέρονται οι κατηγορίες είναι το εμφιαλωμένο αναψυκτικόdietcoca-cola. Η ακα­ ταλληλότητα προέκυψε απότο γεγονός ότι ηφιάλη περιείχε λι­ παρά ουσία, οπτικά δυσάρεστη, αλλοιωτική του περιεχομένου της,καθιστούσα το αναψυκτικό ακατάλληλο για πόση. Οι εφεσείοντες είναι οι εμφιαλωτές του αναψυκτικού και οι διαθέτες του σε καταστήματακαι περίπτερα στην αγορά. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που στοιχειοθετούν τις κατη­ γορίες, τα αδικήματα διαπράχθηκαν την 27η Μαρτίου,
3. 20 25 30 35 Μετάτο πέρας της υπόθεσης της Κατηγορίας,το δικαστήριο απέρριψε εισήγησητων εφεσειόντων ότι δεθεμελιώθηκε εκπρώτης όψεως υπόθεση εναντίον τους και τους κάλεσε σε απολογία. Μετφτο πέρας της ακροαματικήςδιαδικασίας,εκδόθηκε η από­ φασητου δικαστηρίου στην ορισθείσα ημερομηνία. Στο εισαγωγικό μέρος της απόφασης γίνεται αναφορά στις εκατέρωθεν θέσειςκαι ταγεγονότα που αναφέρονταιστο χρόνο διάπραξης του αδικήματος. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το κατηγορητήριο έπρεπε να τροποποιηθεί "στο μέρος όπου περι­ γράφονται οι λεπτομέρειες των δύο αδικημάτων κατά τρόπον που αυτές να συνάδουν με την όλη μαρτυρία". Προκύπτειαπότηναπόφασηότι,κατάτηνκρίσητουδικαστηρίου, η μαρτυρία η οποία είχεπροσαχθεί δεν ήταν συμπερασματική ωςπροςτηνημερομηνίαδιάπραξηςτωναδικημάτων,χωρίςνααπο­ κλείεται αυτάναείχανδιαπραχθείστις 27 Μαρτίου,
4. Μετάτη διαπίστωσηαυτή,τοδικαστήριο εξέδωσετηνακόλουθηδιαταγή:'Το Δικαστήριο ασκώντας τις εξουσίεςπουτουπαρέχουν τα άρθρα83 και 85 της Ποινικής Δικονομίας, Κεφ. 155, εκδίδει 269 i Πίκης,Π. Lanitis Bros Ltd v. ΙατρικώνΥπηρεσιών α»*5) . διάταγμαδιά του οποίου στις λεπτομέρειες τουαδικήματος της πρώτης κατηγορίας προστεθεί μετά την 27ην Μαρτίου 1992^ή φράσηήπριν της ενλόγωημερομηνίας και οι λεπτο-μέρειεςτουαδικήματοςτης2ηςκατηγορίαςόπουπεριγράφε­ ται ότι οι κατηγορούμενοι κατάτον αυτόν τόπο και χρόνον 5 ·>ωςεν-τη πρώτηκατηγορία αναφέρεται, θαερμηνεύονται και , 'θεωρούνται ότιαναφέρονταιστην27ηνΜαρτίου 1992 ή πριν , της ενλόγω ημερομηνίας." 'Το κατηγορητήριο τροποποιήθηκε αναλόγως. Τοδικαστήριο αιτιολόγησε την απόφαση τουως ακολούθως:- 10 "Η εν λόγωτροποποίηση, πιστεύω ότι δεν επηρεάζει σεκα, μίαν περίπτωση την υπόθεση της υπεράσπισης κι ούτε θέτει ' αυτούςσε μειονεκτική θέση έχονταςυπόψημουτηνόλη μαρ. τυρίακαιτις θέσειςτηςκάθεπλευράς.". Το δικαστήριο προχώρησε στην έκδοση της απόφασης του 15 χωρίς αναφορά στο Αρθρο 84 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου,Κεφ. 155, και χωρίς νακαλέσει τους κατηγορουμένους να απαντήσουν στην τροποποιηθείσα κατηγορία. Κατέληξε σε καταδικαστική ετυμηγορία και έκρινε τους κατηγορουμένους ενόχους καιστις δύοκατηγορίες,όπως αυτέςτροποποιήθηκαν. 20 Το πρώτο θέμα το οποίο εγείρεται με την έφεσηκατά της καταδίκης αφορά την εγκυρότητα της διαδικασίας, η οποία απέληξε στην καταδίκητηςκατηγορουμένης εταιρείας. Θέση των εφεσειόντων είναι ότι η παράλειψη του δικαστηρίου να εφαρμόσει τις διατάξεις τουΑρθρου84 επέφερε την ακυρότη- 25 τα'της διαδικασίας και κατέστησε την ετυμηγορία του δικα­ στηρίου επισφαλή, - Ι Ηαναφοράστηναπόφαση τουδικαστηρίουστοΑρθρο 85 δη­ μιουργεί αναμφιβόλωςσύγχυση ωςπροςτοδικαιοδοτικόβάθρο στο οποίο στηρίχτηκε. ΤοΑρθρο85 δεν παρέχειτηδυνατότητα 30 μεταβολών στο κατηγορητήριο, μετην τροποποίηση του αδική­ ματοςήτων γεγονότων πουτο στοιχειοθετούν. Η παράγραφος

(4)τουΑρθρου85παρέχειτη δυνατότηταστοδικαστήριο,εφόσο συντρέχουν οι προϋποθέσεις που τίθενται στο κείμενο της, ναπροβεί στην προσθήκη μιας ήπερισσοτέρων κατηγοριών, οι 35 οποίες, κατά την κρίση του, έχουν αποδειχθεί και να προβεί στην καταδίκη του κατηγορουμένου χωρίς οποιαδήποτε άλλη ενέργεια εκ μέρους τουδικαστηρίου. 270 i A.A.A. 5 10 15 20 25 30 35 40 Lanitls Bros Ltd v. ΙατρικώνΥπηρεσιών Πικής,Π. ΜόνοτοΑρθρο 83παρέχειεξουσίαγιατηντροποποίησητου κατηγορητηρίου, μετην τροποποίηση τηςκατηγορίας ή των γε­ γονότων που την υποστηρίζουν. Η εξουσία αυτή μπορεί να ασκηθεί σε οποιοδήποτε στάδιοτης δίκης. Οόρος "δίκη", στο πλαίσιο του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, περιλαμβάνει κάθεστάδιοτης διαδικασίαςμέχρι την έκδοση της ετυμηγορίας τουδικαστηρίου -(Leonidou. vt Police

(1987)2 C.L.R. 96,107). Συνεπώς, ήταν επιτρεπτή ητροποποίηση του κατηγορητηρίου βάσει του Αρθρου 83 καιστο στάδιο πουτην ενέκρινετοπρωτόδικο δικαστήριο. Μόνο που δεν τηρήθηκαν τα εχέγγυα που προβλέπει το Αρθρο 84 για την ανάπλαση της κατηγορίας. Προφανώςτοδικαστήριο έκρινε, εσφαλμένα βέβαια, ότι, εφοσο τροποποιούνται οι λεπτομέρειες της κατηγορίας βάσει του Αρθρου 83 στο τελικό στάδιο της διαδικασίας,δεν είναιαπαραίτητη συμμόρφωση με το Αρθρο 84. Έτσι μόνο μπορεί να εξηγηθεί η αναφοράστην απόφασητουδικαστηρίου στοΑρθρο 85 παράλληλα μετοΑρθρο83του Κεφ. 155. Προκύπτει ότιη τροποποίηση τουκατηγορητηρίου έγινε βά­ σει τουΑρθρου 83,χωρίςνατηρηθούνοιδιασφαλίσεις πουπροβλέπονται στο Αρθρο84τουΚεφ. 185. ΤοΑρθρο84

(1)προβλέ­ πει επιτακτικάότι, μετάτηντροποποίηση του κατηγορητηρίου, βάσει του Αρθρου 83, ο κατηγορούμενος πρέπει να κληθεί να απαντήσει στην κατηγορία όπως έχει τροποποιηθεί και, μάλι­ στα,ανδεν είναι έτοιμος νατοπράξει,πρέπεινατουπαρασχεθεί επαρκήςχρόνος γιανατοποθετηθεί έναντιτης. Ηδικηγόρος τηςΔημοκρατίαςυπέβαλεότιτοσφάλμαδενεί­ ναι θανάσιμοκαιότι η καταδίκημπορεί ναδιασωθεί, εφόσο.το δικαστήριο ικανοποιείται ότι αποδείχθηκανοι κατηγορίες,είτε βάσειτουΑρθρου 145

(1)(γ) τουΚεφ. 155ή ακόμα βάσει.τηςεπιφύλαξης τουΑρθρου 145

(1)(β) του ιδίουνόμου. Επικαλέστηκε, ειδικά, παρατηρήσεις του δικαστηρίου στη Fatma Mehmetv. The Police

(1970)2 C.L.R.62,68,όπουδιατυπώνεται η άποψη ότι παρέχεταιη δυνατότηταεπικύρωσης καταδίκηςστιςτροπο­ ποιηθείσες κατηγορίες, παρά την παράλειψη συμμόρφωσης με τις διατάξειςτουΑρθρου 84,βάσει τηςεπιφύλαξης του Αρθρου 145

(1)(β). Παρέκκλιση απότις διατάξεις του Αρθρου 84 χαρα­ κτηρίζεται ως "αντικανονικότητα" (irregularity), η οποία δεν επάγεται την ακυρότητατης διαδικασίας.Πρόκειται γιαπαρα­ τηρήσεις του δικαστηρίου που ανάγονται στο πεδίο των obiter dicta,πουδεδημιουργούν δέσμευση,παράτηβαρύτηταπουενέ­ χουν παρατηρήσεις του Εφετείου γιατον,προσδιορισμό τηςδικαιϊκήςτάξης. 271 Πικής,Π. Lanitls Bros Ltd v. Ιατ<}ΐχών Υπηρεσιών

(1995)Οι παρατηρήσεις τουδικαστηρίου στη Mehmet έρχονται σε αντίθεσημετολόγοτηςαπόφασηςστηνPanayiotisKyriacou v. ThePolice22C.L.R. 213,όπουκρίθηκεότιπαράλειψησυμμόρ­ φωσης μετιςδιατάξειςτουΑρθρου 84 (Αρθρο 82τουΚεφ. 155, όπωςήταντότε)πλήττει τοθεμέλιοτηςδιαδικασίαςγιατηδια5 πίστωση της ενοχής του κατηγορουμένου και καθιστά τηδίκη άκυρη. Όπως αναφέρεται επιγραμματικά"Neglect to comply witheither courseas requiredby law wouldsimplyresult in there beingnotrialat all". Ηθέση η οποίαυιοθετείται στηνKyriacouταυτίζεταιμετις 10 πρόνοιες του Αρθρου 84 και είναι σύμφωνη με το σκοπό του νομοθέτη στηθέσπιση του. Ηαπάντησηστην κατηγορίααπο­ τελεί προϋπόθεση για τηδιεξαγωγή της δίκης. EivaL η απά­ ντηση στηνκατηγορίαπουπροσδιορίζει ταεπίδικα θέματατης ποινικής δίκης. Οι διατάξεις του Αρθρου 84 συνδέονται με 15 εκείνεςτουΑρθρου 62 τουΚεφ. 155,πουκαθιστούντηναπαγ­ γελία της κατηγορίαςκαι την απάντησησ' αυτήτηναφετηρία τηςακροαματικής διαδικασίας καιτοσημείοεκκίνησης γιατη διαπίστωση της ποινικής ευθύνης του κατηγορουμένου. Το Αρθρο84 ταυτίζεται μετις εξασφαλίσεις πουπαρέχουνοι πα- 20 ράγραφοι 5(a) και 5(β) τουΑρθρου 12του Συντάγματος. Μη συμμόρφωση με τιςδιατάξειςτουΑρθρου 84 εκτρέπει τηδίκη από το νομικά καθιερωμένο πλαίσιο για τη διαπίστωση της ποινικής ευθύνης του κατηγορουμένου στις κατηγορίες που τουπροσάπτονται,όπωςδιαμορφώνονταιμετάτηντροποποί- 25 ηση και καθιστά τη δίκη άκυρη. Οι παρατηρήσεις τουδικα­ στηρίου (obiter dicta) σχετικά με το δίκαιο και τις αρχέςτου, όχι απαραίτητες για την επίλυση του επίδικου θέματος και κατ' επέκταση μηκαθοριστικές για το λόγοτης απόφασης,δε δημιουργούνδέσμευση. Φέρουνόμως μεγάληβαρύτητακαισυ- 30 χνά τροχιοδρομούν την πορεία του δικαίου. Οχι όμως όταν κρίνονται εσφαλμένες. (LeedsCo-Op. Soc. v.Slack[1924]All E.R. Rep.259, 265-266(H.L.)) Οι παρατηρήσεις τουδικαστη­ ρίου στη Mehmet έγιναν χωρίς αναφορά στο λόγο της Kyriacouμε τον οποίο συγκρούονται, γεγονός που εξουδετε- 35 ρώνει τηνομολογιακή τους βαρύτητα. Ενόψει τηςκατάληξηςστην οποίααγόμεθα,δεθαμαςαπα­ σχολήσουνάλλοι λόγοιοιοποίοιέχουνπροβληθείγιατηνακύ­ ρωσητηςκαταδίκης. Ούτεθα εξετάσουμε κατάπόσο ήτανδυ­ νατήηκαταδίκητωνκατηγορουμένων χωρίςτην τροποποίηση 40 του κατηγορητηρίου. Το δικαστήριο έκρινε την τροποποίηση αναγκαία και ηκαταδίκησυναρτάται με αυτή. Η ακυρότητα 272 2 AJLA. Lanitls Bros Ltd v. ΙατρικώνΥπηρεσιών Πιχής,Π. της διαδικασίας επάγεται την ακυρότητα της καταδίκης, την οποίαπαραμερίζουμε. Λαμβάνοντας υπόψη τους λόγουςακύρωσης της καταδίκης, τη μαρτυρία ηοποία προσάχθηκε προς υποστήριξητηςυπόθε5 σηςτηςΚατηγορίας,καθώςκαιτιςαρχέςπουδιέπουντηνάσκη­ σητηςεξουσίαςτουδικαστηρίουναδιατάζειτην επανεκδίκαση ποινικής υπόθεσης (βλ. Αρθρο 25

(3)Ν 14/60 και Pierides ν. Republic

(1971)2C.L.R. 263,EkdotikiEteriaKosmosv.Police

(1984)2 C.L.R. 121,TroovXtos v.Δημοκρατίας

(1989)2Α.Α.Δ. 10 258,Χριστόφορουv.Αστυνομίας

(1990)2Α.Α.Δ. 250,Λεσπότης ν.Αστυνομίας

(1990)2Α.Α.Δ. 287),κρίνουμετηνέκδοση διατα­ γήςγια τηνεπανεκδίκαση δικαιολογημένη. Ηέφεσηεπιτρέπεται. Η καταδίκη παραμερίζεται. Διατάσσεται η επανεκδίκασητηςυπόθεσης. Ηέφεσηεπιτρέπεται. Ηκαταδίκη παραμερίζεται. Διατάσσεταιεπα­ νεκδίκαση της υπόθεσης. 273