clr/1995/1995_2_29.pdf

(1)τωνπερί Δικαστηρίων Νόμων του 1960-1992. Ποινική Δικονομία — Νομικά ερωτήματα — Κατά πόσο υπάρχει δυ­ νατότητα επιφύλαξης τουςπριν από την απάντηση στην κατηγορία —Ο περί Ποινικής Δικονομίας Νόμος Κεφ. 155Άρθρο 148

(1). Λέξεις και Φράσεις — "Ενώ εκδικάζεται η υπόθεση" στην επιφύλαξη του Άρθρου 5

(1)τωνπερί Δικαστηρίων Νόμων του 1960-1992. Λέξεις και Φράσεις— "Δίκη" (trial) στηνΑγγλική νομολογία, στο Άρθρο 148

(1)του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ. 155 και στην επι­ φύλαξη τσυΆρθρου5

(1)τωνπερί Δικαστηρίων Νόμων του1960-1992. Λέξεις και Φράσεις — "Ακρόαση" (hearing) στο Άρθρο 68

(2)του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ.155. Οικατηγορούμενοι 1 και3 πριν απαντήσουνστιςκατηγορίεςτου κατηγορητηρίου, ισχυρίσθηκανπαραβίαση τουσυνταγματικούτους • δικαιώματος για δίκαιηδίκη όπως διασφαλίζεται στο Αρθρο 30.2 του Συντάγματος,καιζήτησαν όπωςτοθέμααυτό εξεταστείπροκα­ ταρκτικά απότο Κακουργιοδικείο. Η ΚατηγορούσαΑρχήέφερε έν- 29 Δημοκρατίαv. Ford & άλλων(Αρ. 1)

(1995)στάση. Το Κακουργιοδικείο με ενδιάμεση απόφαση του ημερομ. 2.12.1994 αποφάνθηκε ότι υπήρχεηδυνατότηταγια εξέταση του θέ­ ματοςπου εγέρθηκε σε οποιοδήποτε στάδιοτης διαδικασίας. Στις 9.1.1995 μέλος του ΚακουργιοδικεΙου προήχθη σε Πρόεδρο Επαρχιακού Δικαστηρίου. Ηγέρθηκε θέμα σύνθεσης του Κακουργιοδικείου το οποίο αποφάσισεότι ηδίκηείχεαρχίσει καιως εκ τούτου έπρεπε νασυνεχιστεί μετην ίδιασύνθεση ενόψειτηςεπιφύλαξης του Αρθρου 5

(1)τωνπερίΔικαστηρίων Νόμωντου 1960-1992, (ο Νόμος). 5 Τοερώτημαπουεγείρεται ενώπιον του Εφετείουείναιανηπρο­ αγωγή έγινε "ενώ εκδικαζόταν η υπόθεση" μέσα στην έννοια της επιφύλαξης του Αρθρου 5

(1)τουΝόμου. 10 Η Κατηγορούσα Αρχή επικαλέσθηκε την Αγγλική νομολογία σύμφωνα με την οποίαηέναρξητης δίκης σηματοδοτείται απότην απάντηση στην κατηγορία και εισηγήθηκε ότι το Κακουργιοδικείο όταν εξέδιδε την ενδιάμεση απόφασητου δεν εκδίκαζετην υπόθεση αλλάενεργούσε έξω απότοπλαίσιο τηςδίκης. Μεβάσητηνπιο πά­ νω θέσηυποστηρίχθηκε ότι το Κακουργιοδικείο θα πρέπει να συ­ νεχίσει τη δίκη μενέα σύνθεση. 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε κατά πλειοψηφία - (δέκα προς ένα) -ότι όταν το μέλος του ΚακουργιοδικεΙου προήχθη στη 20 ΘέσηΠροέδρου ΕπαρχιακούΔικαστηρίου, η υπόθεση εκδικαζόταν μέσα στην έννοια της επιφύλαξης του Αρθρου 5

(1)του Νόμουκαι ως εκ τούτου η δίκη πρέπει να συνεχιστεί και να συμπληρωθεί ·f την ίδια σύνθεση. Α. Υπό Κωνσταντινίδη Δ., συμφωνούντων του Προέδρου'Στυλιανίδη και των Δικαστών Κούρρη,Παπαδόπουλου,Νικήτα,Αρτεμίδη, Αρ­ τεμη καιΝικολαίδη: 1. Σύμφωνα με την επιφύλαξη του Αρθρου 5

(1)του Νόμου είναι δυνατήησυμμετοχή περισσοτέρων του ενός Προέδρων στη σύν­ θεση του ΚακουργιοδικεΙου, μόνο εφόσον η προαγωγή μέλους ΚακουργιοδικεΙου σε Πρόεδρο ΕπαρχιακούΔικαστηρίου, γίνει "ενώ εκδικάζεται η υπόθεση" από το Κακουργιοδικείο. Σε τέ­ τοια περίπτωση η δίκη συνεχίζεται με τη συμμετοχή του προαχθέντα,μέχρι να συμπληρωθεί. 2. Το Ανώτατο Δικαστήριο επιλαμβάνεται νομικών ερωτημάτων κατά το Αρθρο 148

(1)του Κεφ. 155 μόνο εφόσον αυτά εγείρο- 30 25 30 35 2Α^Δ. Δημοκρατίαv. Ford & άλλων (Αρ. 1) νταικατάτηδιάρκειατηςδίκης,διαφορετικάδενθαυπάρχειδι­ καιοδοσίαγιαγνωμάτευση επίτωνερωτημάτωναυτών.' 5

1. Σύμφωνα με τησχετική Κυπριακήνομολογία νομικά ερωτή­ ματαείναι δυνατόνναεπιφυλαχθούν πριναπότηναπάντηση στην κατηγορία.
2. Ο όρος "δίκη" (trial) χρησιμοποιείται αδιακρίτως στον περί Ποινικής Δικονομίας Νόμο και περιλαμβάνει κάθε δικαστική διαδικασία μετά την καταχώρηση του κατηγορητηρίου. Έχει έννοια ευρύτερητης"ακρόασης"πουαποτελεί μέροςτηςδίκης. 10
3. Οόρος"ακρόαση"(hearing)δηλώνειτηδιαδικασίαπροσαγωγής αποδεικτικούυλικούπροςστοιχειοθέτησητουκατηγορητηρίου.
4. Ηεπισήμανση του ΚακουργιοδικεΙου ότι ηαγγλική νομολογία δεναποδίδειτη πραγματικότηταστην Κύπροείναιορθή. 15 20 25
5. Η επιφύλαξη στο άρθρο 5 του Νόμου 14/60 ενεργοποιήθηκε λόγω της εξέτασης του θέματος που εγέρθηκε ενώπιον του ΚακουργιοδικεΙου και της έκδοσης της ενδιάμεσης απόφασης του πάνωσ' αυτό. Ηεξαρχήςδιεξαγωγήτης διαδικασίας Θα καταστρατηγούσε τον πρόδηλο στόχο της επιφύλαξης ενώ η ανάληψητης υπόθεσης από Κακουργιοδικείο με νέα σύνθεση μεδοσμένητηδιαδικασίαπουπροηγήθηκε θασυνιστούσεανε­ πίτρεπτηδέσμευση του.
6. Η πιο ριζική λύση θαμπορούσε ναήτανηάρσηοποιουδήποτε νομοθετικού προσδιορισμού ως προς την βαθμίδα των δικα­ στών του ΚακουργιοδικεΙου,οι οποίοι ως μέλη τουείναιαπόλυτάισότιμοι. Β. Υπό Πική, Δ.συμφωνούντος καιτουΧρυσοστομή, Δ.: 30 Ί . Οόρος "εκδικάζεται"στην επιφύλαξητουΑρθρου5

(1)του Νό­ μου συναρτάται κατάκύριο λόγο με την διαδικασίαακρόασης της υπόθεσης και όχι με τη δίκη με την έννοια της κρίσης της ενοχής τουκατηγορουμένου στηνκατηγορία. 35 2. ΜετηνεισαγωγήτηςεπιφύλαξηςτουΑρθρου5

(1)τουΝόμου,ο νομοθέτης σκοπούσε ναάρει την ανωμαλία στην απονομή vt)C δικαιοσύνης απότηδιακοπή της ακρόασης ποινικής υπόθεση; λόγωτηςπροαγωγήςμέλουςτουΚακουργιοδικείου σεΠρόεδρο ΕπαρχιακούΔικαστηρίου. Η προαγωγήτωνσκοπώντουνομό 31 Δημοκρατία v. Ford &άλλων (Αρ. 1)

(1995)θέτη καθιστά την επιφύλαξη εφαρμοστέα σε κάθε περίπτωση που ηδιακοπήτηςδιαδικασίας θα επέβαλλε την επανακρόαση οποιουδήποτε θέματος που εξετάστηκε μετά την έναρξη της ακρόασης ποινικής υπόθεσης ενώπιον του Κακουργιοδικείου.

1. Γιατουςπιοπάνωλόγους ηεπιφύλαξητυγχάνει εφαρμογήςστην παρούσαυπόθεση. Ωςεκτούτουηδίκηπρέπεινασυνεχιστείκαι να συμπληρωθεί με την ίδιασύνθεση του Κακουργιοδικείου. 5 Γ. Υπό Αρτεμίδη,Δ.: Ο προσδιορισμός τη;βαθμίδαςτωνΔικαστώντου Κακουργιοδικείου, που είναι όλοι ισότιμοι, πρέπει να αρθεί με την τροποποίηση του 10 Αρθρου 5του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960, Ν.14/
2. Ο Δικαστής Πογιατζής διαφώνησε μετηναπόφασητηςπλειο­ ψηφίας και αποφάνθηκεότι: Δ. ΥπόΠογιατζή,Δ.:
3. Ηεπιφύλαξητου Αρθρου 5

(1)τουΝόμουαποτελεί εξαίρεση στο 15 γενικό κανόνακαιγι*αυτόχρήζει αυστηρής ερμηνείας. Η εφαρΜ-ογή της περιορίζεται στις περιπτώσεις εκείνες που είναι καθα­ ρό ότισκοπεύει να καλύψει.

1. Δεν δικαιολογείται ηεκτίμηση του Κακουργιοδικείου ότι μετην έκδοση της ενδιάμεσης απόφασης του έθεσε τηνσφραγίδα του στην υπόθεση σε βαθμόπουκαθιστάαναγκαία την συνέχισητης δίκης με την παλαιάτου σύνθεση. 20
2. Ηενδιάμεση απόφασητου Κακουργιοδικείου δεν έχει σηματο­ δοτήσει την έναρξη της δίκης μέσα στην έννοια της επιφύλαξης του άρθρου 5

(1)του Νόμουκαιως εκ τούτου ηπεραιτέρω δια- 25 δικασία ενώπιον του Κακουργιοδικείου δεν πρέπει να συνεχι­ στεί με την παλαιάτου σύνθτοη. Αναφερόμενες αποφάσεις: Republicv. Kafkaris&Others

(1988)2 CLR 130, 30 R v. Vickers[1975]2All E.R.945, GordonCambellTonner[1985] Cr.App. R. 170, 32 2Α.Α^\. Δημοκρατία v. Ford &άλλων(Αρ. 1) Quazi v.D.P.P. [1988]Cr. L.R. 529, Rv. HammersmithJuvenileCourt, ExparteΟ[1988]86Cr.App. R.343, WilliamsV. D.P.P. [1991]All E.R. 651, Police v.EkdotikiEteria

(1982)2 CLR 63, 5 Pastellopoullos v. 77ieRepublic

(1985)2 CLR 165, Republic νSampson

(1977)2 CLR 1, Αστυνομίαv.Φάντη&Άλλων,

(1994)2Α.Α.Δ. 160, Antoniou &Sons v.Nicosia Municipality

(1988)3CLR 2494, Δημοκρατίαv.Ηρακλέους(Απόφασηκακουργιοδικείουημερ. 15.12.1993). 10 ΝομικόΕρώτημα. 15 Σκεπτικό γνωμάτευσης που δόθηκε στις 16 Φεβρουαρίου, 1995, αναφορικά με νομικό ερώτημα που παραπέμφθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο για γνωματεύσεις ως προς το κατά πόσο τυγχάνει εφαρμογήςηεπιφύλαξηπουπροστέθηκεμετο άρθρο2 (α) στις πρόνοιες του Αρθρου 5

(1)του περί Δικαστηρίων Νό­ μου του 1960 (Ν.14/60), όταν μέλος του Κακουργιοδικείου προ­ άγεται σε Πρόεδρο μετάτην έναρξητης ακρόασης της υπόθεσης αλλά πριν την απάντηση των κατηγορουμένων στην κατηγορία και την προσαγωγή μαρτυρίας γιατην απόδειξητης. 20 Α. Μαρχίδης, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, με τον Π. Κληρίδη,ΑνώτεροΔικηγόροτηςΔημοκρατίας,καιΡ. Παπαέτη (δ/δα), ΔικηγόροτηςΔημοκρατίας,γιατηΔημοκρατία. Τ.Κατσικίδης, γιατον κατηγορούμενο 1. Καμιά εμφάνισηγια τον κατηγορούμενο 2. 25 Α. Ανδρέου, γιατον κατηγορούμενο 3. Cur. adv. vult. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Π.: Ανάγνωσετην ακόλουθηαπόφαση. Το Μόνιμο Κακουργιοδικείο που συνεδριάζει στη Λάρνακα,ύστερα 33 Δημοκρατίαv. Ford &άλλων (Αρ. 1)

(1995)απόαίτησητουΓενικούΕισαγγελέα,μεβάσητοΑρθρο148τουπε­ ρί ΠοινικήςΔικονομίας Νόμου, (Κεφ. 155,ΝόμοιΑρ.93/72,2/75, 12/75,41/78,162/89,142/91 και9/92), επεφύλαξεγια γνωμοδότηση απότοΑνώτατο Δικαστήριοταπιοκά-„ωνομικάζητήματα:"1. Κατάπόσο ηέναρξητης 'δίκης',όπωςοόρος 'δίκη'συνα5 ντάται στην επιφύλαξητοι;άρθρου5

(1)τωνπερίΔικαστη­ ρίων Νόμων,προσδιορίζεται μεβάσητησυγκεκριμένη υφή της διεξαχθείσας διαδικασίας,ή συνδέεται πάντοτε μετην απάντησητουκατηγορουμένου στηνκατηγορία. 2. Αν στο πρώτο μέρος τουπιο πάνωερωτήματος

(1)ηαπά- 10 ντηση είναι καταφατική,κατά πόσο η έκδοση από το Κα­ κουργιοδικείο της ενδιάμεσης απόφασηςτου, ημερομηνίας 2 Δεκεμβρίου, 1994, μετην οποίααποφάσισεότι μπορείνα εξετάσει παράπονο τωνκατηγορουμένων για ισχυριζόμενη παραβίασητωνσυνταγματικώντουςδικαιωμάτωνσεσχέση 15 με την εμπιστευτικότητα στην επικοινωνία μετουςδικηγό­ ρουςτους,όπωςπροκύπτειαπότοάρθρο30.2 του Συντάγ­ ματος,σηματοδοτεί τηνέναρξητηςδίκης. 3. Αν η απάντησηστοερώτημα

(2)είναικαταφατική,κατάπό­ σο ησύνθεσητου Κακουργιοδικείουπρέπειναπαραμείνει μέχρι πέρατοςτης δίκηςηίδια μεεκείνημετηνοποίαεξέ­ δωσε την ενδιάμεση απόφασητου, ημερομηνίας 2 Δεκεμ­ βρίου

1. 20
2. ΚατάπόσοτοΚακουργιοδικείομπορούσεναεπιληφθείκαινα εξετάσειτοθέματηςσύνθεσηςτου,ενόψειτηςεκκρεμότηταςτης 25 γνωμάτευσης τουΑνωτάτουΔικαστηρίουστοΥπόμνημα 294." ΤοΑνώτατο Δικαστήριο άκουσετιςαπόψειςτηςΚατηγορούσαςΑρχής. Οιδικηγόροιτωνκατηγορουμένων,γιατουςλόγους πουανέφερανστο Δικαστήριο,δεν εξέφρασανκαμιά άποψη. ΤοΑνώτατο Δικαστήριοαποφάσισεκατάπλειοψηφία- (δέκα προς ένα)- ότι στις 9Ιανουαρίου, 1995, ότανοκ.Α. Κραμβής, Ανώτερος ΕπαρχιακόςΔικαστής, προήχθη στη θέσηΠροέδρου ΕπαρχιακούΔικαστηρίου,ηυπόθεσηεκδικαζότανμέσαστηνέν­ νοια της επιφύλαξης του Αρθρου 5

(1)των περί Δικαστηρίων Νόμωντου 1960 έως 1992. Ως εκτούτου,ηδίκηπρέπεινασυνεχιστεί μέχρι νασυμπλη­ ρωθεί με την ίδια Σύνθεσητου Κακουργιοδικείου - (με τησυμ34 30 35 2 ΑΛΛ. Δημοκρατίαv. Ford & άλλων (Αρ. 1) μετοχή του προαχθέντα) - με βάση την επιφύλαξη του Αρθρου 5

(1)τωνπερί Δικαστηρίων Νόμων. 5 Το τέταρτο ερώτημα,που έμεινεχωρίς αντικείμενο, επειδήο Γενικός Εισαγγελέας απέσυρε το Υπόμνημα Αρ. 294, δενπροωθήθηκεκαι δε χρειάζεται να απαντηθεί. Η υπόθεση παραπέμπεταιστο Κακουργιοδικείο για την πε­ ραιτέρω διαδικασία, ενόψει της πιο πάνω Γνωμοδότησης. Το σκεπτικό θαδοθείαργότερα. 10 15 ΣΤΥΛ1ΑΝΙΔΗΙ, Π.: Το σκεπτικό της γνωμάτευσης πουδόθηκε στις 16 Φεβρουαρίου, 1995 περιέχεται στις αποφάσειςτων Δικαστών Γ. Κωνσταντινίδη, μετην οποίασυμφωνούν οι Δ. Γ. Στυλιανίδης, Π., Κούρρης, Παπαδόπουλος, Νικήτας, Αρτεμίδης, Αρτεμης και Νικολαΐδης, Δ/στές και Γ. Μ. Πική, με την οποία συμφωνεί ο Δικαστής Γ. Χρυσοστομής. Ο Δικαστής Ι. Πογιατζήςθαδώσει το σκεπτικό της δικής του γνωμάτευσης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ: ΤοΚακουργιοδικείοάκουσε επιχει­ ρήματακαιεξέδωσεενδιάμεση απόφασησύμφωνα μετηνοποία, 20 25 (α) έχει εξουσία να επιληφθεί σε οποιοδήποτε στάδιο τηςδιαδι­ κασίας, ανάλογα με το πώς-επιβάλλουν οι περιστάσεις, του θέματοςπουήγειρανοι συνήγοροι ότιηκατ' ισχυρισμόν πα­ ραβίαση της εμπιστευτικότητας στην επικοινωνία μεταξύ των κατηγορουμένων 1 και 3καθιστάαδύνατητη διεξαγωγή ανεπηρέαστηςήδίκαιηςδίκηςκαι (β) έπρεπενα επιληφθεί του θέματος αμέσως ενόψειτης,κατά την εισήγησητηςυπεράσπισης,άμεσηςκαιδραστικήςεπίδρασηςτου. 30 Μετάτην έκδοσητης ενδιάμεσης απόφασης,το μέλοςτουΚα­ κουργιοδικείου Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής Α. Κραμβής προάχθηκεσε Πρόεδρο ΕπαρχιακούΔικαστηρίου. Στηνυπόθεση Republic v.Kafkaris and Others

(1988)2 CLR 130,κρίθηκεπως τοάρθρο5τουπερίΔικαστηρίων Νόμουτου 1960 (Ν.14/60)όπως είχε τροποποιηθεί από το Νόμο 58/72, απέκλειε τηδυνατότητα συμμετοχής πέραντου ενός Πρόεδρουστη σύνθεσητουΚακουρ­ γιοδικείου. Οι προφανείς ανεπιθύμητες προεκτάσεις, έφεραν στην επιφάνειατην ανάγκηγιανομοθετικήαλλαγή, 35 Μιαλύση, θαλέγαμε ηπιό ριζική,θαμπορούσε ναήτανη άρ35 Κωνσταντινίσης,Δ. Δημοκρατίαv. Ford& άλλων(Αρ. 1)

(1995)ση οποιουδήποτε νομοθεακού προσδιορισμού ως προς την βαθ­ μίδα τωνδικαστώντου Κακουργιοδικείου,οι οποίοι ως μέλη του είναι απολύτως ισότιμοι. Προκρίθηκεηθέσπιση επιφύλαξης στο άρθρο5 που καθιστάδυνατήτησυμμετοχή στη σύνθεσητουΚα­ κουργιοδικείου περισσοτέρων του ενός Προέδρων Επαρχιακού 5 Δικαστηρίου, κάτω από ορισμένες συνθήκες. Εξ ού και το πρό­ βλημα που εγείρεται τώρα. Κατάτην επιφύλαξη είναι δυνατήη συμμετοχή περισσοτέρων του ενός Προέδρων στη σύνθεση του Κακουργιοδικείου μόνο εφόσον "ενώ εκδικάζεται υπόθεση από το Κακουργιοδικείο, μέλος αυτού προαχθεί σε Πρόεδρο Επαρ- 10 χιακούΔικαστηρίου". Σετέτοιαπερίπτωση,"η δίκησυνεχίζεται, με τησυμμετοχή τουπροαχθέντα, μέχρι να συμπληρωθεί". Το Κακουργιοδικείο έκρινε πως η υπόθεση εκδικαζόταν με τηνέννοιατης επιφύλαξηςκαιπωςηδίκηθαέπρεπενασυμπλη­ ρωθεί απότο Κακουργιοδικείο, με την ίδιασύνθεση. Μετάαπό 15 αίτημα εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα επιφυλάχθηκαν4 νο­ μικά ερωτήματα για γνωμάτευση από το Ανώτατο Δικαστήριο δυνάμειτουάρθρου148

(1)τουπερίΠοινικήςΔικονομίαςΝόμου Κεφ. 155. Τατρία απόαυτά έχουν στον πυρήνατους τηναμφι­ σβήτηση που εκδηλώθηκε ως προς το αν ο κ. Α. Κραμβής προά- 20 χθηκε "ενώ εκδικαζόταν"ηυπόθεση ώστε να τίθεται ζήτημασυ­ μπλήρωσης της "δίκης". Το τέταρτο ερώτημα ήταν εξαρτημένο από την εκκρεμότητα άλλου υπομνήματος,του υπ' αριθμόν 294, η απόσυρση του οποίου το κατέλειπε, όπως συμφώνησε και η Κατηγορούσα Αρχή, χωρίς αντικείμενο. 25 Οι δικηγόροι των κατηγορουμένων για λόγους που εξήγησαν, δεν εξέφρασαν άποψηενώπιον μας. Η Κατηγορούσα Αρχή,κατ' επίκληση αγγλικής νομολογίας ως προς την έννοια των όρων που συζητούμε [βλ. R. v. Vickers [1975] 2 All ΕR. 945, Gordon Cambell Tonner [1985] Cr. App. R. 170, Quazi v. DJ>J>. [1988] Crim. L.R. 529 καιR. v.HammersmithJuvenileCourt,Ex parte Ο [1988]86 Cr. App. R 343, Williams v. ΛΛΡ. [1991]All E.R. 651] εισηγήθηκε πως η έναρξητης δίκης σηματοδοτείται απότην απά­ ντηση στην κατηγορίακαι την εναρκτήριαομιλία όποτε τηνακο­ λουθεί ή την προσαγωγή μαρτυρίαςή την εξέταση οποιουδήποτε θέματος σχετικού προς την ενοχή ήτηναθωότητατουκατηγορου­ μένου. Ήταν, επομένως, ηάποψητηςπωςόταν το Κακουργιοδι­ κείο επιλαμβανόταντουθέματοςπουαναφέραμεκαιόταν εξέδιδε την ενδιάμεση απόφαση τουπου εμπεριείχε και ενάσκησηδιακρι­ τικής εξουσίας, δεν "εκδίκαζε" την υπόθεση αλλά ενεργούσε έξω απότοπλαίσιοτης"δίκης",μετηνέννοιατηςεπιφύλαξης. Μεδο­ σμένηαυτήτηθέση,αναπόφευκταηκατηγορούσααρχήυποστήρι- 36 30 35 40 2 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Δημοκρατίαv.Ford &άλλων(Αρ. 1) Κωνσταντινίοης,Δ. ξε και την προέκτασητης πως το Κακουργιοδικείο, μενέα σύνθε­ ση,θαανελάμβανε την υπόθεση απότο σημείο στο οποίο είχεμεί­ νει. Ηανάγκη για denovo εκδίκασητηςυπόθεσης θα ικανοποιείτο αφούόσα είχαν ήδηγίνει και που θαίσχυαν,δεν θα συνιστούσανμέροςτηςδίκης.Χωρίςαυτήτηνπροέκτασηηεισήγησητηςκατηγορούσας αρχήςθαήταναντιφατική και προς τηδικήτηςαντί­ ληψη ως προς το στόχο της επιφύλαξης,αφούθαπροέκυπτε ανά­ γκηγιαεπανάληψηδιαδικασίαςπουείχεήδη διεξαχθεί. Η κατηγο­ ρούσα αρχή μαςκάλεσε να αφαιρέσουμε απότον προβληματισμό την όποια έννοια του όρου "δίκη"όπως τον βρίσκουμε σε σειρά διατάξεων του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου,ακόμακαι στο ίδιοτοάρθρο 148

(1). Ηεπιφύλαξη,όπωςεισηγήθηκε, θαπρέπεινα ερμηνευθεί στενότερα, ως εντελώςξεχωριστή νομική ρύθμιση. . ΤοΑνώτατο Δικαστήριο επιλαμβάνεταινομικών ερωτημάτων κατάτο άρθρο 148

(1)του Κεφ. 155 μόνο εφόσον αυτά εγείρονται κατάτηδιάρκειατης δίκης. Είναι,συνεπώς, απαραίτητο ναδια­ γνωστεί ανβρίσκεται σε εξέλιξηδίκημετην έννοια τουπερίΠοι­ νικής Δικονομίας Νόμου.Διαφορετικά,ανεξάρτητα απότηστά­ ση που τήρησαν η κατηγορούσα αρχή ή οι κατηγορούμενοι και ακόμα ανεξάρτητα από το πώς προσέγγισε το ζήτημα το Κα­ κουργιοδικείο, δεν θαυπάρχει δικαιοδοσίαγια γνωμάτευση. Στην υπόθεση Police v.Ekdotiki Eteria

(1982)2 CLR 63 δια­ τυπώθηκαν αμφιβολίες ως προς τηδυνατότηταεπιφύλαξης νομι­ κού ερωτήματος πριν απότην απάντησηστην κατηγορία. Τελικά όμως το Ανώτατο Δικαστήριο γνωμάτευσε πάνω στα ερωτήματα που είχαν τεθεί και το ίδιο έγινε και στις υποθέσεις Pastellopoullos v. Republic

(1985)2 CLR 165, Republic v. ISicolaos Sampson

(1977)2 CLR 1 καιΑστυνομία v. Άχη Φάντη και Άλλων

(1994)2 Α.ΑΛ. 160. Δεν υπάρχει ορισμός της "δίκης" (trial) ως τεχνικού όρου, με κάποιο ειδικό νόημα. Ο όρος χρησιμοποιείται αδιακρίτως στον περί Ποινικής Δικονομίας Νόμο και γι* αυτά που προηγούνται και γι' αυτάπου έπονται της απάντησης στην κατηγορία ανκαι βρίσκουμε στις διατάξειςτουΝόμουτονόρο"ακρόαση"(hearing) ως ιδιαιτέρως δηλωτικό της διαδικασίαςπροσαγωγής αποδεικτι­ κού υλικού προς στοιχειοθέτηση του κατηγορητηρίου. (Βλ. άρ­ θρο 68

(2). EtvaL χαρακτηριστικά ταάρθρα83

(1)και 63. Με το πρώτο παρέχεταιδυνατότητατροποποίησης του κατηγορητηρίου σε οποιοδήποτε στάδιο της δίκης (at any stage of a trial)και σαφως δεν εννοείται το στάδιο μετά την απάντησητου κατηγορου­ μένου στο κατηγορητήριο. Στοδεύτερο,αναγνωρίζεται τοδικαί37 Δημοκρατίαv. Ford &άλλων(Αρ. 1)

(1995)ωματουκατηγορουμένου ναπαρίσταται στοΔικαστήριο κατάτη διάρκεια όλης της δίκης (duringthe wholeof the trial), διατύπωση πουδενμπορεί παράναπεριλαμβάνει στον όροκάθεβήμαστηδι­ καστικήδιαδικασίαμετάτηνκαταχώρισητουκατηγορητηρίου. Η αγγλική νομολογία, όπως ορθά επισήμανε το Κακουργιοδικείο στο πλαίσιο του δικού τουπροβληματισμού, δεν μπορεί να υιο­ θετηθεί ωςαποδίδουσατηνπραγματικότηταστην Κύπρο. Ενόψει των ρητών διατάξεων του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, η "δίκη" είναι έννοια ευρύτερη της"ακρόασης"πουαποτελεί μέρος της και περιλαμβάνει, επαναλαμβάνουμε,κάθε δικαστική οιαδικασία μετά την καταχώριση του κατηγορητηρίου. 5 10 Συμφωνούμε με την κατηγορούσα αρχήπως με γνώμονα τον πρόδηλο στόχο αλλά και τολεκτικό της επιφύλαξης στο άρθρο5 του Νόμου 14/60, η έννοια των όρων "ενώ εκδικάζεται"και "δί­ κη"είναι στενότερη, αλλάόχι μετον τρόποκαιστοβαθμόπουει- 15 σηγήθηκε. Η επιφύλαξη δεν παραπέμπεισε κάποιαδιαδικαστι­ κά στεγανά, χρονικά ή άλλα, αλλά, όπως ορθά εκτίμησε το Κα­ κουργιοδικείο, στη συγκεκριμένη υφή της διαδικασίας που διε­ ξάχθηκε. Οσάκις, για να χρησιμοποιήσουμε τη διατύπωση του Κακουργιοδικείου, "το Δικαστήριο επιλαμβάνεται θέματος σχέ- 20 ση έχοντος με τις εγγενείς ανάγκες της υπόθεσης, θέτοντας έτσι, ησύνθεση του Δικαστηρίου που επιλαμβάνεται του θέματος τη δικήτης σφραγίδασε ό,τι αφοράτις εξελίξεις",ενεργοποιείται η επιφύλαξη στο άρθρο5 του Νόμου 14/60. Το θέμα πουεξετάστηκε από το Κακουργιοδικείο και ηενδιά- 25 μέση απόφασηπουεξέδωσεσε σχέσηπροςαυτό υποθεμελιώνουν την πορεία της δίκης, και καλύπτονται από το πιο πάνωκριτή­ ριο. Ηανάληψη της υπόθεσης απόνέα σύνθεση, με δοσμένη και ισχύουσα τη διαδικασίαπου προηγήθηκε,θα συνιστούσε ανεπί­ τρεπτηδέσμευσητου,ενώ ηεξ αρχήςδιεξαγωγή της διαδικασίας 30 θακαταστρατηγούσε τον πρόδηλο στόχο της επιφύλαξης. Για τους πιο πάνω λόγους είναι ηγνωμάτευση μας πως ο κ. Α. Κραμβής προάχθηκε σε Πρόεδρο Επαρχιακού Δικαστηρίου ενώ εκδικαζόταν ηυπόθεση και πως η δίκη πρέπει να συμπλη­ ρωθεί χωρίς αλλαγή στη σύνθεσητου Κακουργιοδικείου. 35 ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Συμφωνώ με την απόφαση που ετοίμασε και έδωσε ο συνάδελφος Γ.Κωνσταντινίδης. Προσθέτω λίγες γραμμές για να συνηγορήσω υπέρ της αναγκαιότηταςνατροπο­ ποιηθεί το άρθρο 5 του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960, Ν.14/60,ώστε νααρθεί ο προσδιορισμός της βαθμίδαςτων δικά- 40 38 2 Α.Α^\. 5 10 15 70 25 30 35 40 Δημοκρατίαv. Ford &άλλων(Αρ. 1) στων τουκακουργιοδικείου,πουείναιόλοι ισότιμοι σετούτο. Οι δυσκολίες που προέκυψαν εξαρχής από την εφαρμογή του άρ­ θρουφάνηκαν στην υπόθεσηΔημοκρατία ν. Κανκαρήκαιάλλων

(1988),2 Α.Α.Δ. 130, μετάτην οποίαακολούθησε η συζητούμενη τροποποίηση. Όμως, τα πράγματαέχουν γίνει πιο περίπλοκα, όπωςαποδεικνύεταιαπόταγεγονότατηςυπόσυζήτηση υπόθεσης και τις διισταμένες δικαστικές αποφάσειςκαι προσεγγίσεις στο νομικό ερώτημα πουείχαμε να επιλύσουμε. Δεν είναι, νομίζω, επιθυμητό να καθορίζεται θεσμικά η σύνθέσηΔικαστηρίου ώστενα προσδιορίζεται ηβαθμίδατωνδικα­ στών που το αποτελούν, όταναυτοί είναι ισότιμοι. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Ησύνθεσητου Κακουργιοδικείου ορίζεταιαπό τοΑρθρο5τουπερί Δικαστηρίων Νόμουτου 1960 (Ν 14/60). Το Κακουργιοδικείο απαρτίζεται απόΠρόεδρο Επαρχιακού Δικαστηρίου, Ανώτερο ΕπαρχιακόΔικαστή και ΕπαρχιακόΔικαστή. Έχει αποφασισθείότι στη σύνθεσητου Κακουργιοδικείου,μετέ­ χει μόνο ένας Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου [βλ. Republic ν Kafkaris and Others

(1988)2 C.L.R. 130]. Οι δια­ τάξεις του Αρθρου 5

(1)επέβαλλαν τη διακοπή της ακρόασης υπόθεσης ενώπιον του Κακουργιοδικείου, οποτεδήποτε μέλος του προαγόταν σε Πρόεδρο ΕπαρχιακούΔικαστηρίου ανεξάρ­ τητα από το στάδιο της διαδικασίας. Την ανωμαλία αυτή στην απονομήτης δικαιοσύνης απέβλεψε να θεραπεύσει ο νομοθέτης με τη θέσπιση του περί Δικαστηρίων (Τροποποιητικός) Νόμος του 1992 (Ν.42

(1)/92). Μετο Αρθρο2(α)προστέθηκε ηεξής επι­ φύλαξη στις πρόνοιες του Αρθρου 5

(1)του νόμου: "Νοείται περαιτέρω ότι αν,ενώ εκδικάζεταιυπόθεση απότο Κακουργιοδικείο, μέλος αυτού προαχθεί σε Πρόεδρο Επαρ­ χιακού Δικαστηρίου, με αποτέλεσμα η σύνθεση τουδικαστηρίου να περιλαμβάνει περισσότερους από έναν Προέδρους ΕπαρχιακούΔικαστηρίου,η δίκησυνεχίζεται, μετη συμμετο­ χήτου προαχθέντα, μέχρι να συμπληρωθεί.". Το ερώτημα που τέθηκε από το Κακουργιοδικείο, βάσει του Αρθρου 148

(1)του ΚΕΦ. 155, μετά από αίτηση του Γενικού Εισαγγελέα,καιαπαντήθηκεμετηγνωμάτευση μαςτης 16.2.95,ήταν κατά πόσο τυγχάνει εφαρμογής ηεπιφύλαξηόταν μέλος τουΚα­ κουργιοδικείου προάγεταισεΠρόεδρομετάτηνέναρξητηςακρό­ ασηςτηςυπόθεσηςαλλάπριντηναπάντησητων κατηγορουμένων στην κατηγορίακαι την προσαγωγή μαρτυρίαςγια την απόδειξη της.Το θέμαπου επιλύθηκε απότο Κακουργιοδικείο,αφούεπι39 Πικής,Δ Δημοκρατίαv. Ford &άλλων (Αρ. 1)

(1995)λήφθηκε της υπόθεσης πριν την προαγωγήτουδικαστήΑ. Κραμβή σεΠρόεδρο Επαρχιακού Δικαστηρίου, αφορούσε τηδυνατό­ τητα διερεύνησης στο προκαταρκτικό στάδιο της δίκης,πριν την απάντησητωνκατηγορουμένων στηνκατηγορία,ισχυρισμών των κατηγορουμένων γιαπαραβίασητουδικαιώματοςγιαδίκαιηδίκη πουκατοχυρώνεται απότοΑρθρο30.2 τουΣυντάγματος. ΤοΚα­ κουργιοδικείο αποφάσισε ότι το θέμα μπορούσε να εξετασθεί πριν οι κατηγορούμενοι απαντήσουνστηνκατηγορία. 5 Εκ μέρους ταυΓενικού Εισαγγελέα υποβλήθηκε ότι ηεφαρμογή της επιφύλαξης περιορίζεται σευποθέσεις στις οποίες άρχισε ηδι- 10 κη με την έννοια πουοόρος "δίκη"(trial) ενέχει στο δικαιϊκό μας σύστημα. Ηδίκηστο αγγλικόνομικό σύστημα αρχίζει μετηνπρο­ σαγωγήτης μαρτυρίαςμετάτηναπάντησημηπαραδοχήςτουκατη­ γορουμένου στην κατηγορία. Ηδίκη περιορίζεται στο μέρος της διαδικασίαςπουαφοράτηνακρόασητηςυπόθεσης γιατηναπόδει- 15 ξη της κατηγορίας.Οιαγγλικές αποφάσεις,στις οποίες έγινεανα­ φορά,υποστηρίζουντηνεισήγησηότιοόρος"trial" (δίκη),καλύπτει το μέρος της διαδικασίαςπουαναφέρεταιστην ακρόασητηςμαρ­ τυρίας για την απόδειξητηςκατηγορίας [βλ.R ν Vickers [1975] 2 All E.R.945, GordonCampbellTonner, 80 Cr.App. R., 170καιR 20 ν HammersmithJuvenile Court, 86 Cr. App. R., 343]. Ο κ. Κληρίδης εισηγήθηκε ότιδε συντρέχει λόγος προσδοσης διαφορετικής ερμηνείας στονόρο"δίκη"στοπλαίσιοτηςεπιφύλαξηςαπότηνκα­ θιερωμένη έννοια του όρουαυτούστην ποινική διαδικασία. Πρέπει να επισημάνουμε ότιεκτός από τον όρο "δίκη" στην 25 επιφύλαξη απαντάται και ο όρος "εκδικάζεται" σε σχέση με την πορεία τηςυπόθεσης, που συναρτάται κατά κύριο λόγο με τη διαδικασία ακρόασης της υπόθεσης και όχι με τηδίκη με την έν­ νοια της κρίσης της ενοχής του κατηγορουμένου στην κατηγο­ ρία. Η εισήγηση του κ. Κληρίδη για τη μηεφαρμογή της επιφύ- 30 λαξης σ' αυτήτην περίπτωση, συναρτάται με την άποψητου ότι παρέχεται ηδυνατότητα συνέχισης της ακρόασης της υπόθεσης από τοσημείο στο οποίο διακόπηκε παρά την αλλαγή στη σύν­ θεσητου Κακουργιοδικείου. Αυτό διαφάνηκεαπότην απάντη­ σηπουέδωσεσ* ερώτηση τουΔικαστηρίου γιατις συνέπειες που 35 θα προκύψουν σ' αυτήτην υπόθεση απότην επανασύσταση του Κακουργιοδικείου. Διαφωνούμε με τηθέσηαυτή. Η συγκρότηση του Κακουργιοδικείου με νέασύνθεση επι­ βάλλει την ακρόαση της υπόθεσης απότην αρχή. Τις συνέπειες από τη μεταβολή στη σύνθεσητουδικαστηρίου που επιλαμβάνεται υπόθεσης μετά από μερική ακρόαση, είχα την ευκαιρίανα 40 40 2 Α.ΑΑ. Δημοκρατία v. Ford & άλλων (Αρ. 1) Πιχής,Δ εξετάσω στην Antoniou & Sons ν N'sia M'lity

(1988)3 C.L.R. 2494. To απόσπασμα που ακολουθεί στη σ.2498 κατοπτρίζει, όπως κρίνω, τις συνέπειες επανεκδίκασηςυπόθεσης από δικα­ στήριο μεάλλη σύνθεση: 5 10 15 20 25 30 35 40 "...The Court,however,took pains tostress onboth occasions that it was competent for the second Court to which the case was assigned, to invite further arguments or give such directions for the elicitation of the issues as it might deem appropriate; for the obvious reason that the reassignment of the cases necessarily entailed their rehearing. Any contrary proposition wouldbreach thefundamental rule pervading every facet oftheadministration of justice, namely thatthetrial of the case- thatis theresolution of theissuesin dispute - is heardand determined by oneandthesame Bench. Incidental mattersthat may be properly divorced from the issues of the case, such as an interim order, may be determined by a Bench with a different composition, for the obvious reason that they leave unaffected andthey donot prejudge any of thematters atissue. The foremost issuein any proceeding is the competence of the Court to take cognizance of the case. Nocourt charged to try a judicial cause can be denied freedom to examine the issueof jurisdiction. Acceptance of thecontrary viewwouldinevitably fetter judicial freedom of thought andconscience, incompatible with the exercise of judicial functions....". Η ανωμαλίαστην απονομήτης δικαιοσύνης την οποία ο νο­ μοθέτηςθέλησε ναθεραπεύσειμετηνεπιφύλαξητουΑρθρου 5

(1)του Ν.42

(1)/92 ήτανηδιακοπήτης ακρόασηςποινικήςυπόθεσης εξαιτίας τηςπροαγωγήςμέλους του ΚακουργιοδικείουσεΠρόε­ δρο ΕπαρχιακούΔικαστηρίου. Ο ίδιος οπερί ΠοινικήςΔικονομίαςΝόμος-ΚΕΦ. 155,προβλέπειτηνεξέτασηαριθμούθεμάτων πριν τηνέναρξητης'"δίκης"(μετηνέννοιατηςαπόδειξηςτηςκα­ τηγορίας), όπως ο διαχωρισμός των κατηγοριών [Αρθρο 40

(2)], ο διαχωρισμός της δίκης συγκατηγορουμένων [Αρθρο 41], εν­ στάσεις στηνκατηγορία [Αρθρο 66] και,ειδικές απαντήσειςστην κατηγορία[Αρθρο 69]. Περαιτέρω,οπερί ΠοινικήςΔικονομίας Νόμος-ΚΕΦ. 155,όπωςκαικάθενόμοςοοποίοςίσχυε κατάτην ανακήρυξητηςΔημοκρατίας,ερμηνεύεται και εφαρμόζεταισύμ­ φωνα μετο Σύνταγμα [Αρθρο 188.1]. Έκδηλος σκοπός του νομοθέτη με την εισαγωγή τηςεπιφύλαξηςτουΑρθρου5

(1)τουΝ.14/60,ήτανηάρσητηςανωμαλίαςστην απονομήτηςδικαιοσύνηςαπό τηδιακοπήτηςακρόασηςποινικής 41 Δημοκρατίαv. Ford & άλλων(Αρ. 1)

(1995)υπόθεσης λόγωτηςπροαγωγήςμέλουςτου Κακουργιοδικείου σε Πρόεδρο Επαρχιακού Δικαστηρίου. Η ανωμαλίαστηναπονομή τηςδικαιοσύνης είναιηίδιασεκάθεπερίπτωσηπουεπιβάλλεται, λόγω μεταβολής της σύνθεσης του Κακουργιοδικείου, η επανακροαση οποιουδήποτε μέρους της υπόθεσης. Η προαγωγή των 5 σκοπών τουνομοθέτηκαθιστάτηνεπιφύλαξηεφαρμοστέασεκά­ θεπερίπτωσηπουηδιακοπήτηςδιαδικασίαςθαεπέβαλλετηνεπανακρόασηοποιουδήποτεθέματοςπουεξετάστηκε μετάτηνέναρξη τηςακρόασηςποινικήςυπόθεσηςενώπιοντουΚακουργιοδικείου. Εφόσον ηεπανασυγκρότηση του Κακουργιοδικείουσ' αυτή την υπόθεση θα καθιστούσε επιβεβλημένη την επανακρόαση τουπροκαταρκτικού θέματοςπουκρίθηκεαπό το Κακουργιο­ δικείο,ηεπιφύλαξη τυγχάνει εφαρμογήςγια την,,αποφυγήτης διακοπής της ακρόασης της ποινικής υπόθεσης που άρχισε ενώπιον του Κακουργιοδικείου. 10 15 ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ.: ΣυμφωνώμετηναπόφασητουΔικα­ στή Γ.Μ. Πικήκαιδεν έχωτίποτεναπροσθέσω. ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ,Δ:Ύστερα απόαίτησητου Γενικού Εισαγγε­ λέα στην Ποινική Υπόθεση Αρ. 5861/94 με βάσητο άρθρο 148 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου (Κεφ. 155, Νόμοι αρ. 20 93/72,2/75,12/75,41/78,162/89,142/91 και9/92),τομόνιμοΚα­ κουργιοδικείο Αμμοχώστουπουσυνεδριάζει στηΛάρνακαεπε­ φύλαξε για γνωμοδότηση απότο Ανώτατο Δικαστήριο ταπιο κάτωνομικά ζητήματα: "1. Κατάπόσο ηέναρξητης 'δίκης' όπως ο όρος 'δίκη' συνα- . 25 ντάται στην επιφύλαξητου άρθρου5

(1)τωνπερίΔικαστη­ ρίων Νόμων,προσδιορίζεται μεβάσητησυγκεκριμένη υφή της διεξαχθείσας διαδικασίας, ήσυνδέεται πάντοτε μετην απάντησητουκατηγορουμένου στηνκατηγορία. 2. Αν στο πρώτο μέρος τουπιοπάνω,ερωτήματος

(1)ηαπά- 30 ντηση είναι καταφατική, κατά πόσο η έκδοση από το Κα­ κουργιοδικείο τηςενδιάμεσης απόφασηςτουημερομηνίας2 Δεκεμβρίου, 1994, με την οποία αποφάσισε ότι μπορεί να εξετάσει παράπονοτωνκατηγορουμένων για ισχυριζόμενη παραβίασητωνσυνταγματικώντουςδικαιωμάτωνσεσχέση 35 με την εμπιστευτικότητα στην επικοινωνία με τουςδικηγό­ ρουςτους,όπωςπροκύπτειαπότοΑρθρο30.2 τουΣυντάγ­ ματος,σηματοδοτεί τηνέναρξητηςδίκης. 42 2Α..ΑΛ. Δημοκρατία v. Ford &άλλων (Αρ. 1) Πογιατζής,Δ 3. Αν η απάντησηστοερώτημα

(2)είναικαταφατική,κατάπόσο ησύνθεσητου Κακουργιοδικείουπρέπειναπαραμείνει μέχρι πέρατος της δίκης η ίδιαμε εκείνημε την οποία εξέδωσετην ενδιάμεση απόφασητουημερομηνίας 2 Δεκεμβρίου

1. 5 10 15 20 25
2. Κατάπόσο το Κακουργιοδικείο μπορούσε ναεπιληφθεί και να εξετάσει το θέματης σύνθεσης του(ιενόψει της εκκρεμό­ τητας της γνωμάτευσης του Ανωτάτου Δικαστηρίου στο Υπόμνημα 294." Ο Πρόεδρος του Κακουργιοδικείου υπέβαλε προς τούτο σχετικό Υπόμνημα με ημερομηνία27/1/
3. Στις 16/2/95 το Ανώτατο Δικαστήριο, αφού άκουσε τις από­ ψεις της Κατηγορούσας Αρχής μόνο, εν όψει του γεγονότος ότι οι δικηγόροι των κατηγορούμενων απέφυγαν να εκφράσουν οποιαδήποτεάποψη,απαφάσισεκατάπλειψηφία-δέκαπροςένα - ότι "στις 9 Ιανουαρίου,1995, ότανοκ. Α. Κραμβής,Ανώτερος ΕπαρχιακόςΔικαστής,προήχθηστηθέσηΠροέδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου, ηυπόθεση εκδικαζότανμέσα στην έννοια της επι­ φύλαξης του Αρθρου 5

(1)των περί Δικαστηρίων Νόμων 1960 έως 1992. Ως εκτούτου,ηδίκηπρέπεινασυνεχιστεί μέχρι νασυμπληρωθεί με την ίδια Σύνθεση του Κακουργιοδικείου - (με τη συμμετοχή του προαχθέντα) - με βάση την επιφύλαξη του Αρθρου 5

(1)των περί Δικαστηρίων Νόμων." ΤοΑνώτατο Δικαστήριο ακολούθωςπαρέπεμψετην υπόθεση στο Κακουργιοδικείο για την περαιτέρω διαδικασίακαιεπεφύλαξε ναδώσει το σκεπτικό της απόφασηςτόσο τηςπλειοψηφίας όσο και της μειοψηφίας στο εγγύς μέλλον. Ηαπόφαση πουακολουθεί είναι ηαπόφασητης μειοψηφίας. 30 35 Επειδήηαπάντησησταπιοπάνωνομικά ερωτήματαεξαρτά­ ται απόλυτααπότην ορθήερμηνεία και εφαρμογήτηςεπιφύλαξης που-έχει προστεθεί στο τέλος του εδαφίου 1του άρθρου 5 των περί Δικαστηρίων Νόμων του 1960-1992 (εφεξής ο "Νό­ μος"),που επήλθε μετην ψήφισητουπερίΔικαστηρίων (Τροπο­ ποιητικού) Νόμου 1992 (Νόμος αρ. 42(Ι)/92, άρθρο 2(a)), επι­ βάλλεται να παραθέσω στο παρόν στάδιο το κείμενο της νέας αυτής επιφύλαξης ηοποίαέχει ως εξής: "Νοείται περαιτέρω ότι αν,ενώ εκδικάζεταιυπόθεση από το 43 Πογιατζής, Δ. Δημοκρατίαv. Ford & άλλων(Αρ. 1)

(1995)Κακουργιοδικείο, μέλος αυτούπροαχθεί σε Πρόεδρο Επαρ­ χιακούΔικαστηρίου, μεαποτέλεσμα ησύνθεσητουδικαστη­ ρίου να περιλαμβάνει περισσότερους από έναν Προέδρους ΕπαρχιακούΔικαστηρίου,η δίκησυνεχίζεται, μετησυμμετο­ χήτουπροαχθέντα,μέχρι νασυμπληρωθεί." 5 Ηπροσθήκητηςπιο πάνω νέαςεπιφύλαξηςκρίθηκεαναγκαία εν όψει της απόφασης στην υπόθεση Republic v. Katkaris & Others,

(1988)2 C.L.R. 130,στην οποίακρίθηκεπωςτοάρθρο5, όπωςέχειτροποποιηθείαπότοάρθρο 4τουΝόμουαρ.58/72,απα­ γορεύει τησυμμετοχή πέραντου ενός Προέδρουστησύνθεσητου 10 Κακουργιοδικείου. Η απαγόρευση αυτήσυνεπάγονταν τηδημι­ ουργίαανεπιθύμητωνκαταστάσεωνανστηδιάρκειατηςεκδίκασης ποινικήςυπόθεσηςενώπιοντουΚακουργιοδικείου,μέλοςτου Κα­ κουργιοδικείου, είτε ο Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής, είτε ο Επαρχιακός Δικαστής συνέβαινε ναπροαχθείσε Πρόεδρο Επαρ- 15 χιακού Δικαστηρίου. Σε μια τέτοια περίπτωση καιανεξάρτητα απότοστάδιοτηςδίκηςκατάτοχρόνοτηςπροαγωγής,η όλη δια­ δικασίαέπρεπεναεπαναληφθείαπότηναρχή μεόλητηνκαθυστέ­ ρησηκαιταέξοδαπουσυνεπάγεται μιατέτοιαεπανεκδίκαση. Εί­ ναιαυτήτηναπαράδεκτηκατάστασηπουηπροσθήκητηςεπίδικης 20 επιφύλαξης προοριζόταν ναθεραπεύσει. Θαπρέπει επί τουπρο­ κειμένου ναλεχθείεπίσης ότι,σύμφωνα μετοάρθρο3

(3)του Νό­ μου αρ.136/91,οι Δικαστές οι οποίαθααπαρτίζουντο Κακουρ­ γιοδικείο υπηρετούνσ' αυτόγιαπερίοδοτουλάχιστο δυοχρόνων. Επανέρχομαι τώρα στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. 25 Όταν οι τρειςκατηγορούμενοι, μετάτηνπαραπομπή τους σεδί­ κηενώπιον τουμόνιμου Κακουργιοδικείου στηνπιοπάνωυπό­ θεση,εμφανίστηκανγιαπρώτηφοράενώπιον του Κακουργιοδι­ κείου,καιπρινακόμααπαντήσουνστις κατηγορίες τουκατηγο­ ρητηρίου,δυοαπόαυτούς-οικατηγορούμενοι αρ. 1 και3 - υπέ- 30 βαλαν μέσωτων δικηγόρων τους τον ισχυρισμό ότι, ωςαποτέ­ λεσμαπαραβίασηςτου απόρρητουτης εμπιστευτικότητας στην επικοινωνία τους με τους αντίστοιχους δικηγόρους τους, που σύμφωνα με τον ισχυρισμό τους έλαβε χώρα ενώ βρίσκονταν υπόκράτηση στις κεντρικές φυλακές εκκρεμούσης της έναρξης 35 της δίκης τους, έγινε αδύνατηηδιεξαγωγή ανεπηρέαστης ήδί­ καιης δίκης (fair trial), όπωςδιασφαλίζεται στο άρθρο 30.2 του Συντάγματος, και ζήτησαν όπως το θέμα αυτό συζητηθεί και αποφασιστεί από το Κακουργιοδικείο ως προκαταρκτικό και πριν απαντήσουνστις εναντίον τουςκατηγορίες. 40 Η Κατηγορούσα Αρχή, παρόλο που δεν αμφισβήτησε το δι44 2 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Δημοκρατίαv. Ford & άλλων (Αρ. 1) Πογιατζής, Δ καίωματηςυπεράσπισηςναζητήσειαπότοΚακουργιοδικείοτη διερεύνησητουπροβληθένταισχυρισμούγιαπαραβίασητωνσυ­ νταγματικών δικαιωμάτων των κατηγορουμένων, ισχυρίστηκε ότι αυτόμπορεί καιπρέπειναγίνει στοκατάλληλο στάδιοστη διάρκεια της ακρόασης της υπόθεσης και όχιπροκαταρκτικά όπως ισχυρίστηκε ηυπεράσπιση. Το Κακουργιοδικείο άκουσε τα επιχειρήματα και των δυο πλευρών και αφούαναφέρθηκε στην ποινική υπόθεση αρ..11703/93του Δικαστηρίου Λευκω­ σίας, Δημοκρατία ν.Λώρη Ηρακλέους της οποίας είχε επιληφθείτοΚακουργιοδικείο μετηνίδιασύνθεσηκαιείχεκαταλήξει στο συμπέρασμα ότι υπήρχε δυνατότηταπροδικαστικήςεξέτα­ σης ισχυρισμού γιαυπέρμετρηκαθυστέρηση στην εκδίκασητης εν λόγω υπόθεσης,παρέθεσε το πιο κάτωαπόσπασμααπότην απόφασηημερομηνίας 15/12/93, το οποίο μπορεί ναλεχθεί ότι περιέχει βασικά το σκεπτικό της απόφασηςτου αναφορικάμε τον ισχυρισμό των δυοκατηγορουμένων στην παρούσα υπόθε­ ση. Το Κακουργιοδικείο είχεπει επίτουπροκειμένουταεξής: "Θεωρούμε αυτονόητη τη δικαιοδοσία ή ακριβέστερα την εξουσία τουΔικαστηρίουναενεργείσεενώπιοντου διαδικασία,καθ'οιονδήποτε στάδιοτης,προκειμένου ναδιασφαλί­ σει,κατ'ακολουθίαντουάρθρου35τουΣυντάγματος, ταθε­ μελιώδη δικαιώματακαιτις ελευθερίεςπουπαρέχονταιστο άρθρο30.2 τουΣυντάγματος. Κατάτηνάποψημας,τοθέμα μπορεί να διερευνηθεί και η όποια δικαστική διαπίστωση μπορείναεκδηλωθείσεοποιοδήποτεστάδιοτηςδιαδικασίας στηβάση τωνυπαρχόντων στοιχείων." Όπωςέχειήδηλεχθεί,ομέχριτότεΑνώτεροςΕπαρχιακόςΔι­ καστής κ.Α Κραμβής προήχθη ί»ε Πρόεδρο Επαρχιακού Δικα­ στηρίου από9/1/95. Σ*αντικατάστασητουδιορίστηκε ωςμέλος τηςσύνθεσης τουΚακουργιοδικείουγιατηνπερίοδοτωνεπόμε­ νωνδύοχρόνων οΑνώτεροςΕπαρχιακόςΔικαστήςκ.Γ. Ερωτοκρίτου. Μέχρικαιτηνπιοπάνωαλλαγήστησύνθεσητου,το Κα­ κουργιοδικείο με την παλαιά του σύνθεση δεν είχε επιληφθεί οποιουδήποτεάλλουθέματοςήδιαδικασίαςστηνποινικήυπόθεσηαρ.5861/94,ούτεκαιεμφανίστηκανενώπιοντουοιπαρόντες κατηγορούμενοι. Αισθάνομαι τηνανάγκηναεπισημάνωκαινα τονίσω ιδιαίτερατογεγονός ότι το Κακουργιοδικείο μετηνπα­ λαιά τουσύνθεση, εκδίδονταςτην ενδιάμεση απόφαση τουημε­ ρομηνίας 2/12/94,απέφυγε επιμελώς και ορθά,κατάτη γνώμη μου,να εκφράσει οποιαδήποτεάποψηαναφορικάμετην ουσία τουισχυρισμού τωνδύοκατηγορουμένων καιτις συνέπειες που θαμπορούσε ναέχει πάνωστο δικαίωματουςγιαανεπηρέαστη 45 Πογιατζής, Δ Δημοκρατίαv. Ford & άλλων (Αρ. 1)

(1995)ή δίκαιη δίκη η τυχόν απόδειξη του ισχυρισμού τους ότι έλαβε χώρα παραβίασητου απόρρητουτης επικοινωνίας τους με τους δικηγόρους τους. Περιορίστηκε ν' αποφασίσει μόνο ότι είχε εξουσία να επιληφθεί του εγερθέντος θέματος σε οποιοδήποτε στάδιο και ότι, εν όψει των περιστάσεων της παρούσας υπόθεσης,δεθαέπρεπε νααποφύγειναεξετάσει προδικαστικάτοεγειρόμενο θέμα. Πολύ αποκαλυπτικόγια το τι ακριβώς αποφάσισε το Κακουργιοδικείο με την παλαιάτου σύνθεσηστην ενδιάμεση απόφασητου,προκύπτει απότο πιο κάτωαπόσπασματης: 5 " εν πάση περιπτώσει, απότη στιγμή πουηυπεράσπιση ει- 10 σηγείται ότι ηπροβαλλόμενη παραβίασηεπιδράκατάτρόποευ­ ρύτερο και πλέον δραστικό από ό,τι πρότεινε η Κατηγορούσα Αρχή, καταργώντας,κατάτην υπεράσπιση, τη δυνατότηταγια διεξαγωγήδίκαιηςδίκης,θαπρέπει,κατάτηνγνώμη μας,ναδο­ θεί στηνυπεράσπισηηευκαιρίανααναπτύξειπροδικαστικάαυ- 15 τή την εισήγησητης. Μπορεί να μην επιτύχει επί του θέματος ουσίας. Μπορεί τελικά να φανεί ότι η όποια επίδραση, αν υπάρχεικαθόλουεπίδραση,περιορίζεταιαποκλειστικάστοντο­ μέαπουανέφερε ο συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής. Θεω­ ρούμε ωστόσο ότι δενθαέπρεπενααποφανθούμεανπρώταδεν 20 ακούσουμε τους ενδιαφερόμενους διαδίκους επί του θέματος ουσίας. Δεν παραγνωρίζουμε ότι,καθώς μαςφαίνεταιηπλειο­ νότηταστηνυπόθεσηΑστυνομία ν.Φάντη&Άλλων (ανωτέρω) ασχολήθηκε άμεσακαι μετοθέμαουσίας χωρίς προηγουμένως να είχεδιεξαχθεί επί τουθέματοςακρόασηπρωτόδικακαι δια- 25 κήρυξε την ανυπαρξίαεπίδρασης τέτοιας πουθαμπορούσε να οδηγήσει σε ματαίωση της δίκης. Στην προκειμένη όμως περί­ πτωσηδενείμαστε σεθέσηναεκφράσουμε παρόμοιαπεποίθηση αναφορικά με το πως θαμπορούσε να επιδράσει ήόχι τοθέμα ουσίας πουπροβάλλει ηυπεράσπιση. Καταλήγουμεότι,ενπρο- 30 κειμενω, δεν θα έπρεπε να αποφύγουμε να εξετάσουμε προδι­ καστικά,μετοοφέληματωνόσων θαθέσουν ενώπιον μαςοι εν­ διαφερόμενες πλευρές, το εγειρόμενο θέμαουσίας." Ηεπόμενηφοράπουοικατηγορούμενοι εμφανίστηκαν ενώπιον του Κακουργιοδικείου ήτανστις 16/1/95μετάτοδιορισμό τουκ.Γ. 35 Ερωτοκρίτου σε αντικατάσταση του κ. Α. Κραμβή. Φαίνεται ότι κατά την ημέραεκείνηηγέρθηθέμασύνθεσης του Κακουργιοδικεί­ ου,τοοποίο είχεσυνέλθειμετηνπαλαιάτουσύνθεση. Στις25/1/95 το Κακουργιοδικείο με την παλαιάτου σύνθεσηαποφάσισε ότι η δίκηείχεαρχίσει και,ως εκτούτου,θαέπρεπενασυνεχιστεί μετην 40 ίδιασύνθεσηόπωςκαιπροηγουμένως,δηλαδήμετησυμμετοχή του κ. Α. Κραμβή,Προέδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου 46 2Α.Α-Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Δημοκρατίαv. Ford & άλλων (Αρ. 1) Πογιατζής, Δ Ο Γενικός Εισαγγελέας, με αίτηματου ημερομηνίας26/1/95, ζήτησε απότο Κακουργιοδικείο να επιφυλάξει, δυνάμει τουάρ­ θρου 148

(1)τουπερί ΠοινικήςΔικονομίας Νόμου,Κεφ. 155,για γνωμοδότηση απότοΑνώτατο Δικαστήριο τατέσσερα ερωτήματα σταοποίαέχωήδηαναφερθείως νομικάκαι εγειρόμενα διαρκού­ σης της δίκης εν όψει της αναφερθείσαςαπόφασηςτου Κακουρ­ γιοδικείου ημερομηνίας25/1/95 αναφορικά μετησύνθεσητου. Η δική μου προσέγγιση στο υπό συζήτηση θέμα έχει ωςαφε­ τηρία τη θέσηότι, μετά τις 9/1/95,ο φυσικός Δικαστής τωνκατηγορούμενων στην παρούσα υπόθεση είναι το Κακουργιοδι­ κείο μετηνέατουσύνθεση,δηλαδή τησυμμετοχή τουκ. Γ.Ερωτοκρίτουκαιόχι εκείνητουκ.Α. Κραμβή,καιότι εκείνος ήεκεί­ νοι που εισηγούνται το αντίθετο, στηριζόμενοι αποκλειστικά στην επιφύλαξη του άρθρου5

(1)των περί Δικαστηρίων Νόμων 1960-1992, πρέπει να ικανοποιήσουν το Δικαστήριο ότι ηεπίδι­ κηεπιφύλαξηέχει εφαρμογήσταειδικάπεριστατικάτης παρού­ σας υπόθεσης. Πρέπει να λεχθεί επί του προκειμένου ότι ηπε­ ρίπτωση πουκαλύπτει ηεπιφύλαξηαποτελεί εξαίρεση στο γενι­ κό κανόνα και, επομένως, πρέπει να ερμηνευθεί αυστηρά,η δε εμβέλεια της ναπεριοριστεί στις περιπτώσεις εκείνες πουηεπί­ δικηεπιφύλαξη είναι καθαρόότι σκοπεύει να καλύψει. Αναφορικά με το Πρώτο Ερώτημα πρέπει να συμφωνήσω με την άποψητου Κακουργιοδικείουότι ηέναρξητης "δίκης",όπως ο όρος αυτός συναντάταιστην επίδικη επιφύλαξη,προσδιορίζεται με βάση τη συγκεκριμένη υφή της διεξαχθείσαςδιαδικασίας και ότι δεν συνδέεται πάντοτε με την απάντησητουκατηγορού­ μενου στην κατηγορία. Ο όρος "δίκη" συναντάται σεδιάφορα άρθρα τουπερί ΠοινικήςΔικονομίας Νόμου,Κεφ. 155. Ηερμη­ νεία που τα Δικαστήρια έχουν δώσει στον όρο αυτό δεν ήταν ομοιόμορφη. Διέφερε ανάλογα με το κείμενο του άρθρου στο οποίοοόρος αυτόςαπαντάταικαιλαμβανομένουυπόψητουιδι­ αίτερου σκοπού που ο Νομοθέτης ήθελενα εξυπηρετήσει θεσπί­ ζοντας τη συγκεκριμένη πρόνοια Π.χ. ηφράση"διαρκούσης της δίκης" (στο Αγγλικό κείμενο "during the trial") στο άρθρο 148

(1)του περί ΠοινικήςΔικονομίας Νόμου,Κεφ. 155, έχει ερμηνευθεί πολύπλατιάκαικατάτρόποπουναπεριλαμβάνεικαιτο στάδιο τηςδιαδικασίαςπρινοκατηγορούμενος απαντήσειστην εναντίον του κατηγορίακαι πριν το.Δικαστήριο επιληφθεί οποιουδήποτε άλλου ζητήματος που έχει σχέση με τη διαδικασία ενώπιον του στη συγκεκριμένη ποινική υπόθεση. Σχετικές είναι οι υποθέσεις Republic v. Nicolaos Sampson

(1977)2 C.L.R. 1, Police v. Ekdotiki Eteria "Inomeni Dimosiographi Dias Ltd" [1982] 2 47 Πογιατζής, Δ Δημοκρατίαv. Ford &άλλων (Αρ. 1)

(1995)C.L.R. 63, Pastelopoulos v. Republic

(1985)2 C.L.R. 165, και Αστυνομία ν.Άκη ΦάντηκαιΑλλων,

(1994)2 Α.Α.Δ. 160. Είναι επίσης γνωστό ότι ητακτική την οποίαανελλιπώς και με συνέπεια ακολουθούν ταΔικαστήριαγιαπάραπολλά χρόνια, είναι ναμηνθεωρούν σεκαμιάπερίπτωση ότι υπάρχει οποιοδήποτέ κώλυμα ο κατηγορούμενος ν' απαντήσει στην εναντίον του κατηγορία ενώπιον ενός Δικαστή η δε ακρόαση να διεξαχθεί ενώπιον άλλου Δικαστή. 5 Εν όψει-των πιο πάνω, ηαπάντηση μου στο Πρώτο Ερώτημα είναιότι ηέναρξητης"δίκης",όπωςοόρος αυτόςσυναντάταιστο 10 κείμενο της δεύτερης επιφύλαξης του άρθρου 5

(1)του Νόμου, προσδιορίζεται με βάση τη συγκεκριμένη υφή της διεξαχθείσας διαδικασίας στην κάθευπόθεση. Αντενδείκνυται, κατάτη γνώμη μου, οποιαδήποτε απόπειρα να προσδιοριστούν, κατά τρόπο απόλυτοκαιστεγανό ήεξαντλητικό,ταστοιχεία τηςδιεξαχθείσας 15 διαδικασίας στην κάθε υπόθεση που θα σηματοδοτούσαν την έναρξη της "δίκης",μέσα στην έννοια της επίδικης επιφύλαξης. Ερώτημα Αριθμός 2 Ηδικήμουπροσέγγιση στοΔεύτερο αυτόΕρώτημαέχειωςοδη­ γότηναπάντησηπουέχωδώσει στοΠρώτοΕρώτημα. Εκείνο που 20 παραμένει να αποφασιστεί είναι κατάπόσο συμφωνώ ήδιαφωνώ με τηθέσητου Κακουργιοδικείου την οποία έχει υιοθετήσει και η πλειοψηφία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, όπως εκφράζεται στις αποφάσειςτωναδελφώνΔικαστών ΠικήκαιΚωνσταντινίδη, σύμ­ φωνα με την οποία,λαμβανομένης υπόψη της συγκεκριμένης δια- 25 δικασίαςπουδιεξήχθηαπότοΚακουργιοδικείο μετηνπαλαιάτου σύνθεση,είναιδυνατόναλεχθείότι τοΚακουργιοδικείο, μετηνεν­ διάμεση απόφασητου ημερομηνίας 2/12/94,προκαθόρισε την πε­ ραιτέρω πορεία της υπόθεσης και άσκησε κρίση ηοποίαάπτεται άμεσα των εγγενών αναγκών της υπόθεσης. Το Κακουργιοδικείο 30 εκτιμώντας την υφή της διεξαχθείσας διαδικασίαςστην παρούσα υπόθεση,συμπαίρανε ότι το Κακουργιοδικείο έχειθέσειτησφρα­ γίδα του στην υπόθεση,ηοποίαδυνητικάενέχει επιπτώσεις πάνω σ' αυτήκαιέχειπροκαθορίσει τηνπεραιτέρωπορείατης. Διαφωνώ απόλυτα μετην εκτίμηση αυτήτόσο του ΚακουργιοΟικείου όσο και της πλειοψηφίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Όπως έχω ήδη αναφέρει, το μοναδικό θέμα για το οποίο το Κα­ κουργιοδικείο εξέφρασε ήδηετυμηγορία είναι το χρονικό στάδιο κατάτοοποίοσυγκεκριμένος νομικός ισχυρισμός οοποίοςαδιαμ48 35 2 Α.Α.Δ. Δημοκρατίαv. Ford &άλλων (Αρ. 1) Πογιατζής, Δ φισβήτητα μπορεί να εγερθεί από την υπεράσπιση, θαπρέπεινα εξεταστεί απότοΚακουργιοδικείο. Τίποτεπέραναυτού. Υπότας περιστάσεις, αδυνατώναδώμεποιοτρόποηετυμηγορίααυτήενέ­ χει, έστωκαιδυνητικά, οποιεσδήποτε επιπτώσεις πάνωστηνυπό5 θέση ήμεποιοτρόποέχειπροκαθορίσει τηνπεραιτέρωπορείατης υπόθεσης ώστενα εμπίπτει ηπερίπτωση αυτήμέσα στην πρόνοια τηςνέαςεπιφύλαξηςτουάρθρου5

(1)τηςοποίαςτοσκοπόέχωήδη αναλύσει.ΣτηνυπόθεσηAntoniou &Sons v.NicosiaMunicipality

(1988)3C.L.R.2494,το Δικαστήριο παρατήρησε ότι ηκάθευπό10 θέσηακούγεταικαιαποφασίζεταιαπόΔικαστήριο χωρίςνααλλά­ ξει στο μεταξύ ησύνθεσητου,και ότιπαρεμπίπτονταθέματατα οποία μπορούσαν εύλογα ναδιαχωριστούν απότα επίδικαθέμα­ τα της υπόθεσης, όπως είναι π.χ. ηέκδοση παρεμπίπτοντος απα­ γορευτικού διατάγματος,μπορούσαννααποφασιστούναπόΔικα15 ' στήριο μεδιαφορετικήσύνθεσηεκείνου πουθαδικάσει την ουσία της υπόθεσης, γιατί είναι πρόδηλο ότι δεν επηρεάζουν καθ' οιον­ δήποτετρόποταεπίδικαθέματα.Επισημαίνωαναφορικάμετηθέ­ ση αυτή, μετην οποία πρέπει να πω ότισυμφωνώ, ότιη έκδοση απότο Δικαστήριο παρεμπίπτοντοςαπαγορευτικού διατάγματος, 20 κατάτηνάσκησητηςπολιτικής τουδικαιοδοσίας,δυνάμειτουάρ­ θρου 32

(1)του περί Δικαστηρίων Νόμου 1960, προϋποθέτει, σύμ­ φωνα με την επιφύλαξη του εδαφίουαυτού,την έκδοση ετυμηγο­ ρίας του Δικαστηρίου "ότι υπάρχει σοβαρόν ζήτημαπρος εκδίκασιν κατάτηνεπ'ακροατηρίουδιαδικασίαν,ότι υπάρχειπιθανότης 25 ότιο ενάγων δικαιούται εις θεραπείαν,και ότιεκτός εαν εκδοθή παρεμπίπτον απαγορευτικόν διάταγμα,θαείναι δύσκολον ήαδύ­ νατον να απονεμηθή πλήρης δικαιοσύνη ειςμεταγενέστερον στάδιον". Εάν,επομένως, τοΔικαστήριο, παρόλο ότι είναι υποχρεω­ μένο να εξετάσει σεκάποιοβαθμό την ουσία των επίδικων θεμά30 των ώστε να αποφανθεί, για τους σκοπούς έκδοσης παρεμπίπτο­ ντος απαγορευτικούδιατάγματος,κατάπόσο συντρέχουν ήόχιοι πιό πάνω προϋποθέσεις του άρθρου 32

(1)του Νόμου 14/60 και παρόλαταύταδεθεωρείται ότι θέτει τησφραγίδατουστηνυπόθε­ ση,ήότιμετηνενδιάμεση απόφασητουπροκαθορίζειτιςεξελίξεις 35 που έπονται,ούτε ότι αγγίζει άμεσατις εγγενείςανάγκεςτηςυπό­ θεσης, αδυνατώνα αντιληφθώ πώς είναι δυνατό να λεχθεί ότι τα συμβάντα στην παρούσαυπόθεση δικαιολογούν την εκτίμηση του Κακουργιοδικείου ότι έχειθέσειτησφραγίδατουστηνυπόθεση σε βαθμό που καθιστά αναγκαίατην συνέχιση της δίκης μετηνπα40 λαιάτου σύνθεση. Εν όψει των πιο πάνω, ηαπάντηση μου στο Δεύτερο Ερώτη­ μα είναι ότι ηενδιάμεση απόφαση του Κακουργιοδικείου, ημε­ ρομηνίας 2/12/94,δεν έχει σηματοδοτήσει την έναρξη της δίκης 49 Πονιατζής. Δ Δημοκρατία v. Ford & άλλων (Αρ. 1)

(1995)μέσα στην έννοια τηςνέας επιφύλαξης τουάρθρου5

(1)τωνπε­ ρί Δικαστηρίων Νόμων1960-1992. Ερώτημα Αριθμός 3 Ενόψει των απαντήσεων πουέχωδώσει σταΕρωτήματα αρ. 1 και 2, ηαπάντηση μου στο Ερώτημα με αριθμό 3 είναι ότι η 5 παρούσαυπόθεσηδενεμπίπτει στην εξαίρεση τουγενικούκανό­ ναη οποίαέχεικαθιερωθεί μετη νέαεπιφύλαξητουάρθρου5

(1)των περί Δικαστηρίων Νόμων 1960-1992και, επομένως, ηπε­ ραιτέρω διαδικασίαενώπιον του Κακουργιοδικείου δεν πρέπει να συνεχιστεί με τη συμμετοχή στη σύνθεση του και δεύτερου 10 Προέδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου, δηλαδήτουκ.Α.Κραμβή. Ερώτημα Αριθμός 4 Το Ερώτημα αυτό έχει ουσιαστικά εγκαταλειφθεί μετά την απόσυρση απότο Γενικό Εισαγγελέα τουΥπομνήματος αρ.294. Καμιά πλευρά δεν εξέφρασε απόψεις αναφορικά με αυτό,και, υπόταςπεριστάσεις, δενπροτίθεμαινατο απαντήσω. 15 Γνωματεύσειςωςανωτέρω. 50