clr/1995/1995_2_51.pdf

(1995)Δικηγόρος—Απόσυρσηαπό τηνυπόθεση— Εφαρμοστέεςαρχές. Δικηγόρος— Κακόςχειρισμός δικηγόρον της υπεράσπισης—Πότε αποτελείλόγο για ακύρωση τηςκαταδίκης. ΠοινικήΔικονομία—Έφεση—Πότεχωρείεπέμβασητον Εφετείονμε απόφασηπον απορρέει από τηνάσκησηδιακριτικήςευχέρειας τον πρωτόδικονΔικαστηρίου. 5 Σννταγματικό Δίκαιο— ΣύνταγμαΆρθρο53.4 — Παρέχει στονΠρό­ εδρο της Δημοκρατίαςτρειςξεχωριστές εξονσίες, να μειώσει, να αναστείλει και ναμετατρέψει τηνποινή. Σννταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα Άρθρα 12.5(γ) και 30.3(δ) — Δικαίωμα για εκπροσώπηση κατηγορουμένου από δικηγόρο της εκλογής τον. 10 Οι εφεσείοντες αποφάσισανναπλήξουν μεβομβιστική επίθεση εναντίοντηςκατοικίαςτου,τονΜάριοΓεωργίουοοποίοςείχεδια­ λύσειτον αρραβώνατουμετην ΕυανθίαΚαύκαρου, θυγατέρα του 15 εφεσείοντα 1, μεσκοπότηνεκδίκησηκαιτονεκφοβισμό. Πριναπό το περιστατικό,ένας απότους εφεσείοντες συνάντησε τυχαίατον Γεωργίουκαιτουκατέστησεγνωστέςτιςαπειλητικέςδιαθέσεις ενα­ ντίον του. Οι εφεσείοντες αποτάθηκαν στον Χαράλαμπο Αεροπό­ ρο ο οποίος αποτάθηκεστον ΕυριπίδηΚατσιφάρη, άτομο εκπαι- 20 δευμένο στην κατασκευήβομβών,και τον έφερε σε επαφή μετους εφεσείοντες. ΟΚατσιφάρης ανέλαβεναεκτελέσειτηναποστολή με αμοιβή£1.000.-. Οεφεσείων2 προμήθευσετονΚατσιφάρημεεκρη­ κτικές ύλες και ο Αεροπόρος μεπυροκροτητήκαιτεμάχιο βραδύκαυστουπυραγωγούσχοινιού. ΟΓεωργίου απότονΝοέμβριοτου 25 91 είχε αλλάξει τόποδιαμονής, γεγονός πουδενπεριήλθεστη γνώ­ σητων εγκληματιών καιέτσιηεπίθεση ηοποίαδιενεργήθηκε στις 6/1/92στο σπίτι της αδελφήςκαι του γαμβρούτου Γεωργίου,δεν έπληξε άμεσατο στόχο της. Ο Κατσιφάρηςέριξε τηβόμβαστηεί­ σοδο του σπιτιού,ενώ βρισκόταν μέσα στο αυτοκίνητοτου Αερο- 30 πόρουοοποίοςτον μετέφερε στησκηνήτουεγκλήματος. Απότην έκρηξηπροξενήθηκε υλικήζημιάστοκτίριο. Οι εφεσείοντες συνελήφθηκαντονΑπρίλητου 1992,ότανο Κα­ τσιφάρης ομολόγησε τηδιάπραξητου πιο πάνωεγκλήματοςκατά την ανάκρισηάλλων εγκλημάτων και ομολόγησαν το διαπραχθέν έγκλημα. Οι καταθέσεις τους έγιναν δεκτές αφούδιαπιστώθηκε απότοΚακουργιοδικείοότιέγινανθεληματικάσεδίκηεντόςδίκης. 52 35 2Α.Α*Δ. Καΰχαρος& άλλοςν. Δημοκρατίας Κρίθηκαν ένοχοι για τη διάπραξητων πιο πάνω εγκλημάτων και τους επεβλήθηκαν οι πιο πάνωσυντρέχουσες ποινές φυλάκι­ σης. Εφεσίβαλαντόσοτηκαταδίκη όσοκαιτηνποινήτους. Λόγοιέφεσης: 5 1. Ηκαταδίκηήτανεπισφαλήςυπότοφωςτουσυνόλου της μαρ­ τυρίας και εγγενών αδυναμιώντων ευρημάτων τουΔικαστη­ ρίου, και, 10 2. Οικατηγορούμενοιαποστερήθηκαντουθεμελιώδουςδικαιώμα­ τος δίκαιηςδίκηςηοποίαπροέκυψεαπόπαραβίαση δικαιώματος γιαεκπροσώπησηκατάτηνδίκηαπό δικηγόροτης εκλογής τους πουκατοχυρώνεταιαπό ταΑρθρα 12.5(γ) και 30.3

(6)του Συντάγματος. 15 Αναφορικάμετονπρώτολόγοτηςέφεσηςδιατυπώθηκετοερώ­ τημαγιατί νααποκλειστεί το ενδεχόμενο ότι στόχος της επίθεσης ήτανογαμβρόςτου Γεωργίου,οοποίος συγκρούστηκε στοπαρελ­ θόν μεάτομαάλλααπότουςκατηγορουμένους,πουθα μπορούσαν νατον πλήξουν μεεκδικητικές ενέργειες. ΤοΕφετείοαποφάνθηκεότι: 20 25

1. 35
2. Ταευρήματα τουΔικαστηρίου γιατοαξιόπιστο της μαρτυρίας τουΚατσιφάρηκαιη ομολογίαενοχής τωνεφεσειόντων κρινό­ μενα ξεχωριστά ή σε συνάρτηση, θεμελιώνουν την ενοχή των εφεσειόντων.
3. Ο δικηγόρος πουεκπροσώπησε τους εφεσείοντες είχεεπιλεγεί απότους ιδίουςκαισεκανέναστάδιοτηςδιαδικασίαςδεναπεσύρθηηεντολήτου. Δεν προβλήθηκε ισχυρισμός γιακακήεκ­ προσώπησητουςή παραλείψειςτουδικηγόρουπουείχανοποι­ εσδήποτεδυσμενείς συνέπειες στηνυπεράσπιση τους.
4. Λόγοςγιαακύρωσηκαταδίκηςμπορείναθεμελιωθεί μόνοόπου χειρισμός της υπόθεσης από δικηγόρο αποκαλύπτει "έκδηλα ανίκανηδικηγορία (flagrantly incompetent advocacy),ηοποία έχειως αποτέλεσματηνκακήαπονομή τηςδικαιοσύνης ή όπου το όλο θέμαδημιουργεί αμφιβολίες,έκδηλες ήυποβόσκουσες". Τέτοιο θέμαδενεγείρεται στην παρούσαυπόθεση. Τοπαράπο­ νοτωνεφεσειόντων είναιότι μετάτηνάρνησητουΔικαστηρίου ναπαραχωρήσειάδεια στοδικηγόροτουςνααποσυρθεί, αυτός λειτούργησε κάτωαπόψυχολογική πίεσηπουενδεχομένως επέ53 Κανκαρος&άλλοςν.Δημοκρατίας

(1995)φέρεδυσμενείςσυνέπειεςστονχειρισμότης υπεράσπισης.

1. Η παραχώρηση άδειας σεδικηγόρονααποσυρθείεπαφίεταιστη διακριτική ευχέρεια τουΔικαστηρίου ηοποίαασκείται μεγνώ­ μονατασυμφέροντατηςδικαιοσύνηςκαιιδιαίτερατιςσυνέπειες στηναποτελεσματικήπροβολήκαιπαρουσίασητηςυπεράσπισης τουκατηγορουμένου.
2. Ηαίτησηγια απόσυρσητουδικηγόρουστην παρούσαυπόθεση έγινεσεπροκεχωρημένο στάδιο. ΣύμφωναμεαπόφασητουΑγ­ γλικού Εφετείου ηδιακριτικήευχέρεια που παρέχεταιστο Δι­ καστήριο ναμηνεπιτρέψει την απόσυρσηδικηγόρου σεπροκεχωρημένο στάδιοτηςδίκηςείναιευρεία.
3. ΤοΕφετείοεπεμβαίνεισεαπόφασηπουαπορρέειαπότηνάσκη­ ση διακριτικής ευχέρειας πρωτόδικουΔικαστηρίου μόνοόπου διαπιστώνεταιότι αυτόλειτούργησεκάτωαπόεσφαλμένηαρχή δικαίουήόπουη απόφαση είναικαταφανώςάκυρη.
4. Η ποινή η οποία προσβάλλεται σαν έκδηλα υπερβολική δεν μπορείναθεωρηθεί τέτοιαμεκανέναμέτροενόψειτουσχεδια­ σμούκαιιδιαίτερατηςδυνατότηταςπαραγγελίαςτουεγκλήμα­ τος σε επαγγελματίεςη οποίαενέχειτεράστιους κινδύνουςγια την δημόσιατάξη.
5. Ηαναστολή της ποινής του Αεροπόρου απότον Πρόεδροτης ΔημοκρατίαςβάσειτουΑρθρου53.4 τουΣυντάγματος, η οποία προέκυψε μετά την επιβολή ποινής από το Κακουργιοδικείο, δεναπαλλάσσει το Εφετείοαπότηντήρησητης αρχήςτηςίσης μεταχείρισης των παραβατών που κατοχυρώνεται από το Αρθρο28.1 τουΣυντάγματος. Μεβάσητην αρχή αυτή δικαιο­ λογείται ημείωση τηςποινήςτων εφεσειόντων στηνπρώτη κα­ τηγορία απόοκτώσεέξιχρόνια φυλάκιση. 5 10 15 20 25 Ηέφεσηκατά τηςκαταδίκηςαπορρί­ πτεται.Ηέφεση κατάτηςποινήςεπι- 30 τρέπεταιωςανωτέρω. Αναφερόμενες αποφάσεις: Γιουρονκκης ν. Δημοκρατίας

(1990)2Α.ΑΛ. 402, DesmondFrancisLyons[1979]68Crim. App. Rep. 104, 54 2 Α.ΧΛ. Καΰκαρος&άλλοςν.Δημοκρατίας Ιωνίδηςν. Δημοκρατίας

(1993)3Α.Α.Δ.40, Philippou v.TheRepublic[1983]2C.L.R. 245, Κάττον& Άλλοςν. Αστυνομίας

(1991)2ΑΛΛ. 498, Police v. Athienitis

(1983)2C.LR. 194, 5 Georghiou &Others v.TheRepublic[1986]2 C.L.R. 109, Παναγή v.Δημοκρατίας

(1991)2ΑΛΛ. 115, Δημοκρατία v.Σαμψών

(1991)1 ΑΛΛ. 858. Έφεση εναντίον Ποινής. 10 15 20 ΈφεσηεναντίοντηςποινήςαπότονΧαράλαμποΧριστοδούλου ΚαύκαροκαιΧριστόδουλοΧαραλάμπους Καυκαροοιοποίοιβρέ­ θηκαν ένοχοι στις 23 Ιουνίου, 1992, απότο Κακουργιοδικείο Λε­ μεσού (Αριθμός Ποινικής Υπόθεσης 6289/92)στις κατηγορίες(α) •της πρόκλησης κακόβουλης ζημίας σεκατοικία μετηχρήσηεκρη­ κτικώνυλώνκαι(β)τηςκατοχήςΕκρηκτικώνυλών χωρίςτηνάδεια του Επιθεωρητή Εκρηκτικών Υλών κατά παράβασητωνάρθρων 324 (Ι)

(3)(α),20του Ποινικού Κώδικα,Κεφ. 154,καιτων άρθρων 4

(4)(δ) του περί Εκρηκτικών Υλών Νόμου, Κεφ.54, όπωςτροπο­ ποιήθηκε από τους Νόμους 27/78και 166/87καικαταδικάστηκαν από Γ.Νικολάου, Π.ΕΑ, Σ.Νικολαΐδη,Α.ΕΛ.καιΑ. Πασχαλίδη, Ε.Δ. σεσυντρέχουσεςποινές φυλάκισης 8και5ετών, αντίστοιχα Μ. Πισσάς,για τους εφεσείοντες. Α. Μ. Αγγελίδης, Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, για τους εφεσίβλητους. ^ Cur. adv. vult. 25 30 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση τουδικαστηρίου θαδώσει ο Δικαστής Γ. Μ.Πικής. ΠΙΚΗΣ,Δ.: ΟιΧαράλαμπος Χριστοδούλου Καύκαρος,ογιος τουΧριστόδουλοςΧ. ΚαυκαροςκαιοΧαράλαμπος ΜιχαήλΑερο­ πόρος κρίθηκαν ένοχοιαπότοΚακουργιοδικείο για τακακουργήματατης,(α)πρόκλησης κακόβουληςζημίαςσεκατοικίαμετηχρή- 55 Πιχής, Δ. Καύχαρος&άλλοςν.Δημοκρατίας

(1995)ση εκρηκτικών υλών, και (β) κατοχής εκρηκτικών υλών χωρίς την άδεια του Επιθεωρητή Εκρηκτικών Υλών και καταδικάστηκανσε συντρέχουσες ποινές φυλάκισης 8 και 5 ετών αντίστοιχα. Και οι τρεις εφεσίβαλαν τόσο την καταδίκη όσο και την ποινή που τους επιβλήθηκε. Ενώ εκκρεμούσε η ακρόασητης έφεσης απονεμήθηκε χάρις από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στον εφεσείοντα Χαρά­ λαμπο Αεροπόρο (Έφεση5655),ως αποτέλεσμα τηςοποίαςο εφεσείωναπολύθηκεαπότις ΚεντρικέςΦυλακές. ΟΑεροπόρος δενεμ­ φανίστηκε την ημερομηνία ακροάσεως της έφεσης καιηέφεση του θεωρείται ως εγκαταλειφθείσα. Ηπράξηβάσει της οποίαςάπονεμήθηκε χάρις στον Αεροπόρο δεν έχει κατατεθεί. Ό,τι μπορεί να συμπεράνουμεαπότιςπληροφορίεςπουμαςδόθηκανείναι ότιέγι­ νε σύντμηση της επιβληθείσας ποινής απότον Πρόεδρο τηςΔημο­ κρατίαςμετάαπόεισήγησητουΓενικού Εισαγγελέα βάσειτηςεξου­ σίαςπουτουπαρέχεταιαπότοΑρθρο53.4 τουΣυντάγματος. Πριν αρχίσει η ακρόαση της έφεσης υποβλήθηκε αίτημακαι από τους δύο εφεσείοντες για την αναβολή της υπόθεσης ώστε να παρασχεθεί χρόνος να εξεταστεί και δικό τους αίτημα που υπέβαλαν στο Γενικό Εισαγγελέα γιανατους παρασχεθείχάρις. Το αίτημαγια αναβολήαπορρίφθηκε. Στην απόφαση μας επισημάναμε ότι η μεταχείριση της οποίας έτυχε ο τρίτος εφεσείων μπορεί να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο των λόγων της έφεσης εν­ νοώντας το μέρος που αναφέρεταιστην ποινή. 5 10 15 20 Ταγεγονόταπουπλαισιώνουνκαιστοιχειοθετούν τηνκαταδίκη όπωςταδιαπίστωσετο Κακουργιοδικείοείναισεσυντομίαταεξής: 25 Η Ευανθία Καύκαρου,θυγατέρατου εφεσείοντα 1καιαδελφή τουεφεσείοντα2,ήταναρραβωνιασμένημετον ΜάριοΓεωργίου. Η διάλυσητουαρραβώναμεπρωτοβουλίατουΜάριουΓεωργίουπρο­ κάλεσε την οργή και αγανάκτησητων εφεσειόντων που θεώρησαν την οικογένεια θιγμένη απότο συμβάν. Αποφάσισαν να πλήξουν 30 τον Γεωργίου με βομβιστική επίθεση εναντίον της κατοικίαςόπου διέμενε ενέργεια πουθαεξυπηρετούσε το διπλό σκοπό τηςεκδίκη­ σης καιτου εκφοβισμού. Κάτωαπότο φόβοπουθατον καταλάμ­ βανεείχαν την προσδοκίαότι ο Γεωργίου θαμετάβαλλε στάσηκαι θαεπέ^ρεφεστηνα^οαβωνιαστικιάτου. Σετυχαίασυνάντησηπου 35 είχεπριντο περιστατικό έναςαπότους εφεσείοντες μετον Γεωργί­ ουτουκατέστησεγνωστές τιςαπειλητικές διαθέσεις εναντίοντου. Γιατηνεκπλήρωσητωνεγκληματικώντουςπροθέσεωναποτάθηκαν στον Αεροπόρο, πρόσωπο που γνώριζαν και που ήξεραν ότι αναλάμβανε παραγγελίες για βομβιστικές επιθέσεις. Ο Αεροπόρος 56 40 2AA^t. 5 10 15 20 25 30 35 40 Κανκαρος&άλλοςv. Δημοκρατίας Πιχής,Δ. συμφώνησενασυνδράμειτουςεφεσείοντεςστουςσκοπούςτους. Για τηνεπίτευξητουστόχουαυτούαποτάθηκεστον Ευριπίδη Κατσιφά­ ρη,άτομοεκπαιδευμένοστηνκατασκευήβομβών,τονοποίοέφερεσε επαφήμετουςεφεσείοντες. ΟΚατσιφάρηςανέλαβετηνεκτέλεσητης εγκληματικήςαποστολής μεαντάλλαγματοποσότων£1000.- ή ένα "σιηπέττο άβουλλο". Ο πρωταρχικός λόγος όμως για τον οποίο συμφώνησε ναδράσει"ήτανηεπιθυμίατουναικανοποιήσειτον Αε­ ροπόροστονοποίοκαιο ίδιοςείχεαποταθείγιανατονβοηθήσεινα εκδικηθείτον εραστήτηςσυζύγουτουμεεγκληματικές πράξεις. Για τηνκατασκευήτηςβόμβαςοεφεσείων2προμήθευσετονΚατσιφάρη μεεκρηκτικέςύλεςπουαπέσπασεαπότολατομείο όπου εργαζόταν καιοΑεροπόρος μεπυροκροτητήκαιτεμάχιοβραδύκαυστουπυραγωγούσχοινιού. OLεφεσείοντες υπέδειξανστον Κατσιφάρηκαι Αε­ ροπόροτοντόποόπουδιέμενε ο ΜάριοςΓεωργίου. Επρόκειτογια τηνκατοικίατουζεύγους ΜιχάληκαιΕλλάδαςΠολυβίου,τουγαμ­ βρούκαιαδελφήςτουΜάριουΓεωργίου μετουςοποίουςο Γεωργί­ ουδιέμενε ότανήταναρραβωνιασμένοςμετηνΕυανθία Καύκαρου. Αγνωστο στους επίδοξους εγκληματίες, ο Γεωργίου άλλαξε τόπο διαμονήςτο Νοέμβριοτου 91. Έτσι ηβομβιστική επίθεση πουδιενήργησανστις 6/1/1992(1.00π.μ.)δενέπληξε άμεσατον στόχο της. Το βράδυεκείνο ο Αεροπόρος μετέφερε με το αυτοκίνητο του τον Κατσιφάρηστησκηνήτουεγκλήματος. Ο τελευταίος αφούετοίμα­ σε τον εκρηκτικό μηχανισμό τον πυροδότησε και έριξε την βόμβα ενώβρισκόταν μέσαστο όχημα, στην είσοδο του σπιτιού. Από την εκκωφαντική έκρηξηπροκλήθηκευλικήζημία£50.-στοκτίριο. Ηανίχνευση τουκακουργήματοςκατέστηδυνατήλίγους μήνες αργότερα,τον Απρίλητου 1992, ότανο Κατσιφάρηςανακρινόμενος για άλλα εγκλήματα απεκάλυψε και τη διάπραξηαυτού του εγκλήματος, ομολογία η οποία οδήγησε διαδοχικά στη σύλληψη των εφεσειόντων. Αρχικά ηΑστυνομία σχημάτισε την εντύπωση ότι ο συνεργός του εφεσείοντα 1 ήτανένας άλλος απότους γιους _του,ο Αντρέας. Μετάόμως στην ομολογία του εφεσείοντα 1 και την αποκάλυψηότι επρόκειτο γιατον Χριστόδουλο η Αστυνομία προέβηστησύλληψητουεφεσείοντα 2,οοποίος όπωςκαιο πατέραςτουομολόγησεσεκατάθεσηστηνΑστυνομία τησυμμετοχήτου στο έγκλημα. Οι καταθέσειςτων εφεσειόντων έγιναν δεκτές μετά τηδιαπίστωσητου Κακουργιοδικείουότι έγιναν θεληματικά. Στα ευρήματα αυτά άχθηκε το Κακουργιοδικείο μετά τη διεξαγωγή στην περίπτωσητουκάθεεφεσείοντα δίκηςεντός δίκης. Οι εφεσείοντες προσβάλλουν τηνκαταδίκητουςγιαδύοξεχω­ ριστούςλόγους, (α)τηνπαραγνώρισηαπότο Κακουργιοδικείογε­ γονότωνκαιτωνπροεκτάσεωντουςπουκαθιστούντηνκαταδικα- 57 - Πικής,Δ. Κανκαρος&άλλοςν.Δημοκρατίας

(1995)στική ετμηγορία επισφαλή(Λόγοι 1,3,4,5, 6 και 7), και (β)απο­ στέρησητουθεμελιώδους δικαιώματοςδίκαιηςδίκηςηοποίαπρο­ έκυψε απόπαραβίαση δικαιώματοςτων κατηγορουμένων για εκ­ προσώπηση κατά τηδίκηαπόδικηγόρο της εκλογής τους πουκα­ τοχυρώνεται απόταΑρθρα 12.5(γ)και 30.3

(6)του Συντάγματος. Και όπως όλα τα θεμελιώδη δικαιώματαη αποτελεσματική δια­ σφάλιση τουςαποτελεί,ανάλογαμετηναρμοδιότητατους,ευθύνη των αρχώντης Δημοκρατίας(Αρθρο 35). 5 Ταγεγονότα σταοποίαβασίζεταιο λόγος αυτόςτης έφεσης δε στοιχειοθετούν άμεσα την παραβίασητου δικαιώματος εκπροσώ- 10 πισης του κατηγορουμένου από δικηγόρο ο οποίος τους υπερά­ σπισε, η αμοιβήτου οποίου καταβλήθηκεαπότο δημόσιο, και σε κανένα στάδιο της διαδικασίαςδεν ανακάλεσαν την εντολή. Το παράπονοτους,τοοποίοσυνθέτει αυτότολόγοτης έφεσης,πηγά­ ζει απότην άρνησητουδικαστηρίουσε δύοπεριπτώσεις ναχορη- 15 γήσειάδειαστοδικηγόροτουςνααποσυρθεί.Οι ίδιοιουδέποτεζή­ τησανν' απαλλαγούναπότονδικηγόροτουςήναδιορίσουν άλλο. Θαασχοληθούμε πρώταμετηνπρώτηενότητατωνλόγων της έφεσης που αναφέρεται στο ανυπόστατο της καταδίκηςυπό το φωςτου συνόλου της μαρτυρίαςκαιεγγενών αδυναμιώντων ευρημάτων του δικαστηρίου. 20 Τογεγονός on οι δύο φυσικοί αυτουργοί του εγκλήματος,Κα­ τσιφάρηςκαιΑεροπόρος,βρίσκονται ελεύθεροι ενώοι εφεσείοντες εκτίουν βαριάποινή φυλάκισης ρίπτει αφεαυτούσκιά στην κατα­ δίκη τους. Η σκιά διευρύνεται, τόνισε ο δικηγόρος των εφεσειό- 25 ντων,αναλογιζόμενοι ότι ηκαταδίκητων εφεσειόντων στηρίζεται κατάκύριολόγοστημαρτυρίατουΚατσιφάρη,οοποίοςεκτόςαπό την συμμετοχή σ' αυτόβαρύνεταικαι με πολλά άλλα εγκλήματα. Το γεγονός εξάλλου ότι ό στόχος του εγκλήματος δεν ήταν η κα­ τοικία του Μάριου Γεωργίου προβλήθηκεως ανεξάρτητοσήμαντι- 30 κο γεγονός το οποίο έπρεπεναεμβάλει το δικαστήριο σε σοβαρές αμφιβολίεςγιατηνταυτότητατωνεμπνευστών τουεγκλήματοςκαι τους πραγματικούς τους στόχους. Ο Μιχάλης Πολυβίου, όπως απεκάλυψεημαρτυρία,είχεέρθεικαιοίδιοςσεσύγκρουση στοπα­ ρελθόν μεάτομαπουθαμπορούσαννατονπλήξουνμεεκδικητικές 35 ενέργειες. Τέσσερα περίπουχρόνια πριν τηδιάπραξητου εγκλή­ ματος είχε έρθει σε σύγκρουση με την πρώην σύζυγο του και τον εραστήτηςπουτον οδήγησανσεβίαιεςπράξεις εναντίον τουςπου απέληξαν στην προσαγωγήτουστο δικαστήριο. Γιατίνααποκλει­ στεί το ενδεχόμενο, έθεσε το ερώτημα ο δικηγόρος των εφεσειό- 40 ντων,ότι ηεπίθεση προήλθε απότους εχθρούς τουΠολυβίου. 58 2Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Καύκαρος& άλλοςν.Δημοκρατίας Πιχής, Δ. Ερωτηματικά επίσης άφησε και η σχέση των εφεσειόντων με τον Αεροπόρο και ιδίως ησχέσητου Κατσιφάρη με τον Αεροπό­ ρο. Ο Κατσιφάρης κατέθεσε ότι σε επαφήμε τον Αεροπόρο τον έφερε κάποιος ονόματι Αθηνής ο οποίος διετέλεσε, όπως και ο μάρτυρας,μέλοςτης ΕΌΚΑ Βκαιγια έναχρονικό διάστημαήταν και οι δύο καταζητούμενοι απότην Αστυνομία. Ηανάπτυξηφι­ λικών σχέσεωνμετονΑεροπόρο αποδόθηκεστογεγονός ότικαιο τελευταίος "δεν παύειναείναικαιαυτόςτης ίδιαςοργάνωσης"γε­ γονός που σύμφωνα με τον κ. Πισσά δεν μπορεί να έχειπραγματικήβάσηέχονταςυπόψητηνηλικίατουΑεροπόρου. Από τη μαρ­ τυρία του Κατσιφάρηδεν προκύπτει ότι ο Αεροπόρος ήταν ή κα­ ταζητούμενος ήμέλοςτης ΕΟΚΑ Β. Τογεγονός ότι το συμφωνη­ θέν αντάλλαγμα ουδέποτε καταβλήθηκε στον Κατσιφάρη επιση­ μάνθηκε ως ανεξάρτητο γεγονός που τείνει να αποσυνδέσει τους εφεσείοντες απότο έγκλημα. Παρά τις αμφιβολίες και ερωτηματικά που διατυπώθηκαν σε σχέσημε την υφήκαι προεκτάσεις ορισμένων πτυχών της μαρτυ­ ρίαςδεδιατυπώθηκεοποιαδήποτεαμφισβήτησηως προς τηνπρο­ σέγγισητουδικαστηρίου στην εκτίμηση της μαρτυρίαςτου Κατσιφάρηήτιςαρχέςαπότιςοποίεςάντλησε καθοδήγησηγιατηναξιο­ λόγηση της. Το δικαστήριο προσήγγισε τη μαρτυρία του Κατσι­ φάρηκαθοδηγούμενο απότις αρχές που διέπουν την αξιολόγηση της μαρτυρίας συναυτουργού. Προειδοποίησε τον εαυτό του για τουςκινδύνους πουενέχειημαρτυρίασυνενόχου γιαπαρεκτροπή απότηναλήθεια,εγγενείςσε μεγάλο βαθμόλόγω τηςανάμιξηςτου στο έγκλημα. Οι κίνδυνοι αυτοίήτανακόμαμεγαλύτεροι στηνπε­ ρίπτωση του Κατσιφάρη ενόψει του εγκληματικού του παρελθό­ ντος. Τοδικαστήριοκατέληξε ότι ο Κατσιφάρηςείπετηναλήθεια, εύρημα στο οποίο μπορούσε να αχθεί και για τη διασάλευση του οποίου δεν έχεικαταδειχθεί κανέναςβάσιμος λόγος. Εκτός από τη μαρτυρία του Κατσιφάρη ηομολογία του κάθε εφεσείοντα παρείχε ανεξάρτητο στήριγμα για την καταδίκη του καθενός απόαυτούς. Το ηθελημένο των καταθέσεων των εφεσει­ όντων δεν ήταν το μόνο έρεισμα της αξιοπιστίας τους. Ηορθότητα του περιεχομένου των καταθέσεων τύγχανε βεβαίωσης και απόσειράεξωτερικών γεγονότων που,όπωςείναι νομολογημένο, επαύξανε την βαρύτηταπου μπορούσε να αποδοθεί στις ομολο­ γίες ωςπηγήγνώσης γιαταγεγονότα πουεξιστορούνται σ' αυτές. Για κάθε έγκλημα μπορεί θεωρητικά να γίνουν πολλές υποθέσεις. Ηετυμηγορία τουδικαστηρίουδεσυναρτάταιμ' αυτέςαλλά απόταευρήματασταοποίαπρο)βαίνειτοδικαστήριο απότηνενώ- 59 Πιχής, Δ. Καΰχαρος&άλλοςν.Δημοκρατίας

(1995)πιόν του μαρτυρία. Αν τα ευρήματα και τα συμπεράσματα που μπορείναεξαχθούναπ*αυτάαφήνουνλογικές αμφιβολίεςγιατην ενοχή του κατηγορουμένου, τότε ο κατηγορούμενος αθωώνεται διότι ηεναντίον τουκατηγορίαδενέχειαποδειχθεί μετην βεβαιό­ τητα που απαιτείται. Όπου όμως τα ευρήματατου δικαστηρίου οδηγούν αναπόφευκτα στην ενοχήτουκατηγορουμένου τότε οκα­ τηγορούμενος κρίνεται ένοχος. Ταευρήματατουδικαστηρίουγιατοαξιόπιστοτηςμαρτυρίας του Κατσιφάρη καιηομολογία τουκάθεεφεσείοντα (σεσχέσημε την ενοχή του) κρινόμενα ξεχωριστά ή σε συνάρτηση θεμελιώνουν την ενοχή των εφεσειόντων. 5 10 Θαασχοληθούμε τώραμετονλόγο2τηςέφεσης οοποίοςανα­ φέρεται στην παραβίασητου δικαιώματοςτων κατηγορουμένων, για εκπροσώπηση από δικηγόρο της εκλογής τους, πουκατοχυ­ ρώνεται όπως έχουμε αναφέρειαπό ταΑρθρα 12.5(γ)και30.3

(6)15 του Συντάγματος. Ο λόγος 2 είναι διατυπωμένοςως εξής: "2. Ειδικώτεραοι εφεσείοντες εστερήθησαν τωνθεμελιωδών δι­ καιωμάτων των να τύχουν δικαίας και αμερόληπτου δίκης (FAIRTRIAL)διότι οι πρόνοιεςτων άρθρων 12.5(γ)και30.3(δ) και 35 του Δευτέρου Μέρους του Συντάγματοςδεν ετηρήθησαν επακριβώς καθ' ότι και ο διορισθείς δικηγόρος των εν πλήρει διαφωνίαμετάτωνκατηγορουμένων,παρ' όλον ότι εζητούσενα απαλλαγήκαινααποχωρήσει τοΔικαστήριον δεντου επέτρεψε καιούτεεπεκράτειασυμφωνίαμεταξύπελατώνκαισυνηγόρου." 20 Προκύπτειαπότηνεπιχειρηματολογία πουαναπτύχθηκεπρος 25 στήριξη αυτής της πτυχής της έφεσης, ότι ο λόγος έφεσης 2 συ­ ναρτάταιαποκλειστικάμετηνάρνησητουδικαστηρίουσεδύοπε­ ριπτώσεις ναπαραχωρήσει άδειαστο δικηγόρο των εφεσειόντων να αποσυρθεί από τη δίκη. Επομένως δεν τίθεται θέμα άμεσης στέρησης του δικαιώματος εκπροσώπησης των κατηγορουμένων 30 από δικηγόρο της εκλογής τους. Ο δικηγόρος που τους εκπρο­ σώπησε ήταν ο δικηγόρος τον οποίο οι ίδιοι επέλεξαν να τους υπερασπίσει καισε κανέναστάδιοτηςδιαδικασίας δεναπέσυραν την εντολή. Ούτε έχει προβληθεί οποιοσδήποτε ισχυρισμός για κακήεκπροσώπηση τους ήπαραλείψεις τουδικηγόρουπου είχαν 35 οποιεσδήποτε δυσμενείς συνέπειες στην υπεράσπισητους. Στην Γιονρονχχης ν.Δημοκρατίας

(1990)2 Α.Α.Δ.402 εξετά­ σαμε το πλαίσιο της εκπροσώπησης κατηγορουμένου απότο δι­ κηγόρο του και πότε κακοί χειρισμοί του δικηγόρου της υπερά- 60 2 Α.Α~Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Καΰχαρος & άλλοςν. Δημοκρατίας Πικής,Δ. σπισης μπορεί να αποτελέσουν λόγο για την ακύρωση της κατα­ δίκης. Όπως επισημάναμε μόνο όπουο χειρισμός της υπόθεσης από το δικηγόρο αποκαλύπτει "έκδηλα ανίκανη δικηγορία (fragrantly incompentent advocacy)ηοποία έχει ως απο τέλεσμα τηνκακήαπονομήτηςδικαιοσύνης,ήότι τοόλο θέμα δημιουργεί αμφιβολίες, έκδηλες ή υποβόσκουσες" μπορεί να θεμελιωθεί λό­ γος γιατηνακύρωσητηςκαταδίκης. Στην προκείμενη περίπτωση δεν εγείρεται τέτοιο θέμαούτε ο λόγος 2 της έφεσης έχει ως λόγο τον κακό χειρισμό τηςυπεράσπισης απότο δικηγόρο των εφεσειόντων. Το παράπονοείναι, όπως το έχουμε αντιληφθεί,ότι μετάτην άρνησητουδικαστηρί­ ου να παραχωρήσει άδεια στο δικηγόρο των εφεσειόντων να αποσυρθεί πρέπει να υποθέσουμε ότι αυτός λειτούργησε κάτω από ψυχολογική πίεση,γεγονός πουενδεχομένως είχε συνέπειες το χειρισμό της υπεράσπισης που κατ* επέκταση αφήνει ερωτη­ ματικά που κλονίζουν την καταδίκη. Αποδοχήτης εντολής γιατηνυπεράσπισητουκατηγορουμένου δεσμεύει τοδικηγόρονατονεκπροσωπήσει μέχρι τηναποπεράτω­ σητηςδίκης. Οδικηγόρος μπορείνααποσυρθεί απότην υπόθεση μόνο μετάαπόάδειατου δικαστηρίουπουσυνιστά απόρροια και του καθήκοντος του ως λειτουργού της δικαιοσύνης (Βλ. Αρθρο 15 του περί Δικηγόρων Νόμου,ΚΕΦ.2). Ηπαραχώρηση άδειας σε δικηγόρο να αποσυρθεί ανάγεταιστη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίουηοποίαασκείται μεγνώμονα τασυμφέροντα τηςδικαιοσύνηςκαι όλως ιδιαίτερατις συνέπειες στην αποτελεσματική προβολήκαιπαρουσίασητηςυπεράσπισηςτουκατηγορουμένου. Τοπρώτοαίτηματουδικηγόρουνααποσυρθείυποβλήθηκεμε­ τά την έκδοση της ενδιάμεσης απόφασης του δικαστηρίου με την οποίαέγινεδεκτήωςθεληματικήηκατάθεσητουεφεσείοντα 1. Η βίκη είχε προχωρήσει και είχαν καταθέσει 16 μάρτυρες για την Κατηγορούσα Αρχή. Ο δικηγόρος των εφεσειόντων ζήτησε να αποσυρθεί για το λόγο ότι οι εισηγήσεις στους πελάτες του *'ως νομικού δεν γίνονται εισακουστέες και εμμένουν οι πελάτες μου όπως εγώ εισακούω τις δικές τους". Τοδικαστήριοαπέρριψε το αίτημα κρίνοντας ότι "η στάση που ένας κατηγορούμενος τηρεί στην ποινική δίκηείναι πάντοτεθέμαγιαδικήτου απόφαση". Το δεύτερο αίτημα του δικηγόρου υποβλήθηκε σε ακόμα πιο προχωρημένοστάδιοτηςδίκηςστομέσοτηςπαρεμφερούςδίκηςγια τηδιαπίστωσητηςθεληματικότηταςτηςκατάθεσηςτου εφεσείοντα 2. Ο λόγος γιατον οποίοζήτησε νααποσυρθεί ήτανη σύγκρουση 61 Πικής,Δ. Καύκαρος& άλλοςν.Δημοκρατίας

(1995)που είχε ακολουθώντας τις οδηγίες των πελατών του,αφενόςκαι παράπονο που του εξέφρασε ο εφεσείων 1για ορισμένους χειρι­ σμούς του. Το'δικαστήριο αρνήθηκετοαίτημαμετο δικαιολογητι­ κόότι "Είναι συνταγματικόδικαίωματουκάθεκατηγορουμένουνα αντιπροσωπεύεται από συνήγορο της εκλογής του, δικαίωμα που 5 πρέπειβέβαιαναασκείταιλογικάμεταπροσφερόμενα μέσα. Ο 1ος κατηγορούμενος άσκησεαυτότοδικαίωμα. Καιμεπαράκλησητου τοδικαστήριο διόρισε ως συνήγορο τουτονκ.Σάββα Καρατζή. Δε θεωρούμε ότιδικαιολογείται τώραηαπόσυρσητουσυνηγόρου. Θε­ ωρούμε ότι είναι καθήκοντουνα συνεχίσει ναπροσφέρει τις υπη- 10 ρεσίεςτου μέχρι τέλους. Δεν παρέχεται η αιτούμενηάδεια." Επέμβαση με απόφασηπου απορρέει από την άσκησηδιακρι­ τικής ευχέρειας χωρεί μόνον όπουδιαπιστώνεται ότι τοδικαστή­ ριολειτούργησε κάτωαπόεσφαλμένη αρχήδικαίουήόπουη από­ φασηείναι καταφανώς άδικη. Παρόλο πουαν είχαμε νααντιμε- 15 τωπίσουμε παρόμοια αιτήματαθα ασκούσαμε ενδεχομένως δια­ φορετικά την διακριτική μας ευχέρεια, ιδίως στην περίπτωση της δεύτερης αίτησης δε διαπιστώνεται λόγος που να δικαιολογεί επέμβαση με την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Κακουργιοδικείου. Το εκδικάζον τηνυπόθεση δικαστήριο είναι σε μονά- 20 δικήθέσηνα εκτιμήσει τις ανάγκες της δικαιοσύνης, τις πιθανές επιπτώσεις στην υπεράσπιση απότην αποχώρηση του δικηγόρου ιδιαίτερα σε προχωρημένο στάδιο της δίκης και γενικότερα το συμφέρον της δικαιοσύνης στην συγκεκριμένη υπόθεση. Η απόφαση του Αγγλικού Εφετείου στην Desmond Francis 25 Lyons [1979]68 Crim. App. Rep. 104) είναι ενδεικτική του εύρους της διακριτικής ευχέρειας που παρέχεται στο δικαστήριο να μην επιτρέψει την απόσυρση δικηγόρου σε προχωρημένο στάδιο της δίκης. Το δικαστήριο αρνήθηκε αίτηματου ιδίου του κατηγορου­ μένου να του επιτραπεί μετάτο πέραςτηςυπόθεσης της Κατηγο- 30 ρούσας Αρχήςνααπαλλαγείαπότιςυπηρεσίες τουδικηγόρου του και να κάμει μόνος την υπεράσπιση του. Στην απόφαση αυτή άχθηκεεπειδήέκρινε ότι ησυνέχισητης εκπροσώπησης τουκατη­ γορουμένου απότο δικηγόρο του ήταν προς το συμφέρον της δι­ καιοσύνης. Παρόλο που επισημαίνεται (στην απόφαση)ότι πολ- 35 λοί άλλοι Δικαστές θααντιμετώπιζαν διαφορετικά το αίτημα,το Εφετείο αρνήθηκεναεπέμβει εφόσο παρεχότανστοπρωτόδικοδι­ καστήριο ηδυνατότητανακαταλήξει στην συγκεκριμένη απόφαση στο πλαίσιο της διακριτικήςτου ευχέρειας. (Ως προς τηδιακριτι­ κή ευχέρεια του δικαστηρίου να επιτρέψει την απόσυρση δικηγό- 40 ρουκαιτις σχετικές αρχΑι;διαφωτιστικήείναικαιηαπόφασηστην Ιωνίδης ν.Δημοκρατίας

(1993)3Α.Α.Δ.40. 62 2 Α.Α.Δ. Κανκαρος& άλλοςν.Δημοκρατίας Πιχής,Δ. Καταλήγουμε ότι δεν έχει καταδειχθείλόγος πουναδικαιολο­ γεί επέμβασηστην άσκησητηςδιακριτικήςευχέρειας τουΚακουργιοδικείου. Έπεταιηαπόρριψη της έφεσης κατάτηςκαταδίκης. 5 10 15 Το τελευταίο θέμα το οποίο θαμαςαπασχολήσει είναι ηέφεσηκατάτης ποινής. Ηποινήπροσβάλλεται ως έκδηλαυπερβο­ λικήυπό το φως των περιστατικών της υπόθεσης, ιδιαίτερατης μικρής ζημία που προκλήθηκε από την βομβιστική επίθεση, το γεγονός ότι δεν εκτέθηκε σε κίνδυνο ηζωήκανενός και τιςπρο­ σωπικές και οικογενειακές συνθήκες των εφεσειόντων. Η ποινή η οποία επιβλήθηκε δεν μπορεί να θεωρηθεί μεκα­ νένα μέτρο υπερβολική. Ηφύσητου εγκλήματος είναι πολύ σο­ βαρή. Ορθά επεσήμανε το Κακουργιοδικείο ότι ο τόπος αυτός έχει υποστεί πολλά δεινά από βομβιστικές επιθέσεις για την προαγωγή άνομων σκοπών. Ο σχεδιασμός και ιδιαίτερα ηδυνατότητα παραγγελίαςτου εγκλήματος σε επαγγελματίες ενέχει τεράστιους κινδύνους για την δημόσιατάξη. Δε διαπιστώνεται λόγος που νακαθιστάτην ποινή εσφαλμέ­ νη ως θέμα αρχής ή εξ αντικειμένου υπερβολική. (Βλ. μεταξύ άλλων Philippou v.Republic

(1983)2 C.L.R. 245). 20 25 30 35 Το δεύτερο παράπονο είναι ότι οι εφεσείοντες έτυχαν άνισης μεταχείρησης σε σύγκριση με τους συναυτουργούς, τον Κατσι­ φάρηκαιτον Αεροπόρο. Ηαρχήτης ίσης μεταχείρησης τωνπα­ ραβατώνκατοχυρώνεταιαπότις πρόνοιες του Αρθρου 28.1 του Συντάγματος πουθεμελιώνει την ισότητα των πολιτών ενώπιον τουνόμου,της διοίκησης και της δικαιοσύνης. Στην Κάττον &Άλλος ν.Αστυνομίας

(1991)2Α.Α.Δ. 498 κρί­ θηκε ότι η μηδίωξη συναυτουργού που αποφασίζεταιστο πλαί­ σιο της ενάσκησης της εξουσίας που παρέχεται στο Γενικό Ει­ σαγγελέα, παρ' όλο πουδεν ελέγχεται δικαστικά(βλ. μεταξύάλλων Police v.Athienitis

(1983)2 C.L.R. 194) άπτεταιτης μετα­ χείρησης των παραβατώνκαιλαμβάνεταιυπόψηως παράγοντας που δικαιολογεί τον μετριασμό της ποινής. Το ακόλουθο από­ σπασμακατοπτρίζειτην προσέγγιση τουδικαστηρίου,στοθέμα: "Η μη δίωξη ή αναστολή της δίωξης ενός των συνεργών δεν αναιρείτοέγκλημαούτεαπαλλάσειτοδικαστήριοαπότηνυπο­ χρέωση επιβολής της πρέπουσας ποινής στους συνεργούς που καταδικάζονται. Επενεργεί όμως (ημηδίωξη) ως παράγοντας μετριαστικός της ποινής ώστε, με την απάμβλυνση της ανισο63 Πικής, Δ. Καύκαρος&άλλοςν.Δημοκρατίας

(1995)σκέλειας στημεταχείρησητωνπαραβατών,ναμετριάζεταιτοαί­ σθημα αδικίαςτο οποίο αναπόφευκταπροκαλεί η άνιση μετα­ χείρηση. Ηισότητα στημεταχείρηση έχει ως λόγο τηνπροσαγω­ γή ενώπιον της δικαιοσύνης και την τιμωρία όλων που συνήργησαν στο έγκλημα. Εφόσον η δίωξη των παραβατών είναι εκτός τουελέγχου τωνδικαστικών αρχών,ηπαράλειψηδίωξης ενός απόαυτούςλαμβάνεται υπόψη ωςπαράγοντας μετριαστικός τηςποινής τωνυπολοίπων προςαπάμβλυνσητουαισθήμα­ τος αδικίαςπουδημιουργεί ηάνιση μεταχείρησηκαιπροστασία τουκοινούπερί δικαίουαισθήματος." (Σελ.513,γραμμές 7-23). 5 10 (βλ. επίσης Georgiou & Others v. Republic

(1986)2 C.L.R. 109 και Παναγή v. Δημοκρατίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 115). To Αρθρο 53.4 του Συντάγματος παρέχει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τρεις ξεχωριστές εξουσίες, να μειώσει, να αναστεί­ λει και να μετατρέψει την ποινή, (Βλ. Δημοκρατία ν. Σαμιμών 15

(1991)1 Α.Α.Δ.858, 874). Η άσκηση της εξουσίας πουπαρέχει το Αρθρο 53.4 δενελέγχε­ ται δικαστικά. Συνιστά όμως μέτρο που άπτεται,όπως και η μη δίωξη ή αναστολή δίωξης απότο Γενικό Εισαγγελέα, της μεταχεί­ ρησης των παραβατών. Επομένως λαμβάνεται υπόψη στον καθο- 20 ρισμό της ποινής συγκαταδικασθέντος, ο οποίος ευρίσκεται από την άποψη ποινικής ευθύνης στην ίδια θέση όπως και ο συγκατηγορούμενός του, του οποίου μειώθηκε ηποινή. Σύμφωνα με την απόφασητου Κακουργιοδικείου ηποινική ευθύνητου Αεροπόρου δεν ήταν υποδεέστερη εκείνης των εφεσειόντων. Το γεγονός ότι η 25 μεταχείριση τηςοποίαςέτυχεοΑεροπόρος προέκυψε μετάτηνεπι­ βολή ποινής από το Κακουργιοδικείο δεν μας απαλλάτει απότην συνεκτίμηση του παράγοντααυτούστον καθορισμό τηςποινής. Καθοδηγούμενοι από τις αρχές που είχαμε εξηγήσει κρίνου­ με ότι δικαιολογείται η μείωση της ποινής των εφεσειόντων στην πρώτη κατηγορία απόοχτώ σε έξι χρόνια. Η έφεσηκατά τηςκαταδίκης απορ­ ρίπτεται. Η έφεση κατά της ποι­ νής επιτρέπεται ως ανωτέρω. 64 30