(1995)11 Μαΐου, 1995 [ΠΙΚΗΣ Π.,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ,ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ,ΝΙΚΟ ΛΑΟΥ,Δ/στές] ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ,ΚΑΙ/Η ΜΕΣΩΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥ ΝΤΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΧΩΡΟΜΕΤΡΙΑΣ, Εφεσείοντες-Καθ'ων η Αίτηση, ν. ΑΝΤΩΝΗ ΤΟΚΑ, Εφεσίβλητου-Αιτητή. (Αναθεωρητική ΕφεσηΑρ.1234) Αναθεωρητική Δικαιοδοσία — Ηδικαιοδοσία τον Ανωτάτου Δικαστη ρίου,βάσει του Αρθρου 146.1 τον Συντάγματος περιορίζεται στην αναθεώρησηπράξεων, αποφάσεωνήπαραλείψεων δημόσιαςαρχής ή οργάνου ηοποία ασκεί εκτελεστική ήδιοικητική λειτουργία στον τομέα του δημοσίου δικαίου. 5 Δημόσιο και Ιδιωτικό Δίκαιο — Ποια τα βασικά κριτήρια για την οριοθέτηση των αντιστοίχων τομέων του δικαίου. Αναθεωρητική Έφεση — Ησυμφωνία των διαδίκων για τοαπαράδε κτο της προσφυγής δεν απαλλάσσει το Δικαστήριο από την υπο χρέωση να εξετάσει, στο πλαίσιο της έφεσης, το παραδεκτό της προσφυγής. Ακίνητη Ιδιοκτησία — Αστικά δικαιώματα σε ακίνητη ιδιοκτησία — Συνιστούν κατά κανόνα θέματα που ανάγονται στον τομέα τον ιδιωτικού δικαίου — Ποίαηπροσέγγιση τουΔικαστηρίου στηντα ξινόμηση αποφάσεων τον Κτηματολογίου για σκοπούς αναθεώρησης κάτωαπό το άρθρο 146.1 τουΣυντάγματος — Ποία η θεραπεία του πολίτη εναντίον αποφάσεων των Κτηματολογικών Αρχών στο πεδίο του ιδιωτικού δικαίου. 10 15 Αντικείμενο τηςπροσφυγής αποτέλεσε ηάρνησητου Διευθυντή του Κτηματολογίου ναδώσειτις πληροφορίες πουζήτησεο αιτη- 20 τής για τη διαίρεση κτήματος σε οικόπεδα ένα απότα οποίααγό218 3 Α.Α.Δ. Δημοκρατίαν. Τόκα ρασεοαιτητής.ΗάρνησητουΔιευθυντήακυρώθηκεγιατολόγοότι βάσει του Αρθρου 5ΙΑ
(1)του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας(Διακατοχή, Εγγραφήκαι Εκτίμησις) Νόμου Κεφ.224, είχευποχρέωσηνα δώσει τις πληροφορίες. 5 Στην έφεση οι εφεσείοντες αμφισβήτησαν τη δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου να επιληφθεί του αντικειμένου της προ σφυγήςγια τον λόγοότι ηπροσβαλλόμενη απόφασηαναγότανστο πεδίο του ιδιωτικού δικαίουκαι επειδή ηπράξηεστερείτο εκτελεστότητας. 10 Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου επέτρεψε την έφεση και αποφάνθηκεότι: 15 20
- Έστω και αν οι διάδικοι συμφωνούν ως προς το απαράδε κτο της προσφυγής το Δικαστήριο δεν απαλλάσσεται από τηνυποχρέωση ναεξετάσει στην έφεσητο θέματηςπαραδεκτότητας της προσφυγής. Η περίπτωση αυτή διακρίνεται από την περίπτωση εγκατάλειψης της προσφυγής από τον προσφεύγοντα οπόταν η προσφυγή αποστερείται του αντι κειμένου της.
- Βασικό κριτήριο για την οριοθέτηση των τομέων τουδημοσίουκαιτου ιδιωτικούδικαίουαποτελεί ηεγγενής φύσητης πράξης σε συνδυασμό με το συμφέρον του κοινού στο συ γκεκριμένο τομέαλειτουργίας δημόσιαςαρχήςή οργάνου. Η διαχωριστικήγραμμήμεταξύτων δύοτομέων δικαίουείναι λεπτή καιδεν είναι εύκολο πάντοτενα συρθεί. 25
- Οπως φαίνεται από τη σχετική νομολογία αποφάσεις που άπτονται αστικώνδικαιωμάτωνσεακίνητηιδιοκτησία συνι στούν κατά κανόνα θέματαπου ανάγονται στον τομέα του ιδιωτικούδικαίουκαι ως εκ τούτουδεν υπόκεινται σε ανα θεώρησηκάτωαπότοΑρθρο
- 30
- Το Αρθρο 80 του Κεφ.224 παρέχει στον πολίτη τη δυνατό τητα έφεσης στο ΕπαρχιακόΔικαστήριο εναντίοναποφάσε ων των Κτηματολογικών Αρχών. 35
- Οι πληροφορίες πουζητούσε ο εφεσίβλητος αφορούσαντον προσδιορισμό των δικαιωμάτων του σε ακίνητη ιδιοκτησία και η απόφασητου Διευθυντή του Κτηματολογίου που συ ναρτάταιμετο ίδιοαντικείμενο,ωςεκτηςφύσεωςτης,εμπί πτει στον τομέα του ιδιωτικού δικαίου. Κατά συνέπεια το 219 Αημοχρατία ν.Τόκα
(1995)Ανώτατο Δικαστήριο είναι αναρμόδιο να επιληφθεί του αντικειμένουτηςπροσφυγής. 6. Ενόψειτωνανωτέρωδενκαθίσταταιαναγκαίαηεξέτασητης εκτελεστότηταςτηςεπίδικηςδιοικητικήςαπόφασης. Ηέφεση επιτρέπεται. Δενεκδίδεται διαταγήγιαέξοδα. 5 Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Republicv. Louca & Others,
(1984)3 C.L.R. 24ί Antoniou & Othersv. TheRepublic,
(1984)3 C.L.R. 623' Machlouzarides v. TheRepublic,
(1985)3C.L.R. 2342' 10 Valana v.The Republic (DirectorofLands& Surveys), 3R.S.C.C 91' Hadjikyriakou v. Hadjiapostolou& Others, 3R.S.C.C. 89' Charalambides v.The Republic (District Lands Officer& Another), 4 R.S.C.C. 24' Hellenic Bank v. TheRepublic,
(1986)3 C.L.R. 481' Σολομώντος v. Παπανεοκλή,
(1992)1 Α.Α.Δ. 906. Έφεση. Έφεσηεναντίοντηςαπόφασης Δικαστήτου ΑνωτάτουΔικα στηρίου Κύπρου (Σαββίδης, Δ.) που δόθηκε στις 2 Νοεμβρίου, 20 1990 (Προσφυγή αρ. 871/88) με την οποία έγινε παραδεκτή η προσφυγή του εφεσίβλητου εναντίον άρνησης των εφεσειόντων να παράσχουν λεπτομέρειες για τηδιαίρεσηκτήματος σεοικό πεδα, ένα από τα οποία αγόρασε και για το οποίο ζητούσεπλη ροφορίες. 25 Α. Χριστόφορου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους εφεσείοντες. Ν. Παπαμιλτιάδους, για τονΕφεσίβλητο. Την απόφασητουΔικαστηρίουθαδώσειο Γ.Μ.Πικής,Π. 220 15 3 ΑΛΛ. 5 10 15 Δημοκρατίαν.Τόχα ΠΙΚΗΣ,Π.: Το δικαστήριο έκρινεπαραδεκτήτην προσφυγή τουεφεσίβλητου εναντίονάρνησηςτουΔιευθυντή τουΚτηματο λογίου νατου παράσχει λεπτομέρειες γιατηδιαίρεση κτήματος σε οικόπεδα, ένααπό ταοποίααγόρασεκαιγιατο οποίοζητούσεπληροφορίες. ΚαιακύρωσετηνάρνησητουΔιευθυντήγιατο λόγο ότι, βάσει του Αρθρου51Α
(1)του περί Ακινήτου Ιδιοκτη σίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμου, Κεφ. 224, είχε υποχρέωση να δώσει τις πληροφορίες. Τα σχέδια για τηνυποδιαίρεσητουκτήματοςείχανυποβληθεί στο Κτηματολόγιο για έγκρισηκαι είχε εκδοθεί Πιστοποιητικό Οριοθέτησης. Ο Διευθυντής αρνήθηκε την ικανοποίηση του αιτήματος, επειδήοι πληροφορίες δενπεριέχονταν σε μητρώο ήβιβλίο του Κτηματολογίου και συνεπώς δεν υπήρχε υποχρέωση για την κοινοποίηση τους, σύμφωνα με το Αρθρο 5ΙΑ του Κεφ. 224, (όπως τροποποιήθηκε απότοΝ 16/80). ΤοΑρθροαυτόπροβλέ πει ότι, "επί τηκαταβολήτου νενομισμένου τέλους", ο Διευθυ ντής παρέχει κάθεπληροφορία που είναι καταχωρημένησε μη τρώο ή βιβλίο που τηρείται στα Επαρχιακά Κτηματολογικά Γραφεία. 20 Θέσητου εφεσίβλητου είναι ότι ηυποχρέωση που επιβάλλει το Αρθρο 51Α
(1)εκτείνεται στην παραχώρηση πληροφοριών που περιέχονται, όχι μόνο σε μητρώα ήβιβλία του Κτηματολο γίου, αλλά σε κάθε σχέδιο το οποίο υποβάλλεται και τηρείται απότις Κτηματολογικές Αρχές,περιλαμβανομένων και σχεδίων 25 για την υποδιαίρεση γης σε οικόπεδα. Υπέβαλε ότι το Αρθρο 5ΙΑ είναι αλληλένδετο με το Αρθρο 51 του ιδίου Νόμου, το οποίο προβλέπει ότι, εκτός απότακαθιερωμένα βιβλία καιμη τρώα, τηρούνται στα Επαρχιακά Κτηματολογικά Γραφεία και άλλα βιβλία και περιλήψεις τίτλων (abstracts), τα οποία κρίνει 30 · απαραίτητα ο Διευθυντής. 35 Ενστάσεις των εφεσειόντων στο παραδεκτότης προσφυγής, με το επιχείρημα ότι η πράξηδεν ήταν εκτελεστή, απορρίφθη καν. Το δικαστήριο, επίσης, διαπίστωσε ότι ο ισχυρισμός των εφεσειόντων, ο οποίος τελικά εγκαταλείφθηκε, ότι ηαπόφαση πουτέθηκε προς αναθεώρησηενέπιπτε στο πεδίο του ιδιωτικού δικαίου,ήτανανυπόστατος. Και ενώπιον μαςοι εφεσείοντες αμφισβήτησαν τηδικαιοδο σία του Ανωτάτου Δικαστηρίου να επιληφθεί του αντικειμένου της προσφυγής,γιατο λόγο:221 Πιχής,Π. Δημοκρατία ν.Τόκα
(1995)ότι η προσβαλλόμενη απόφασηαναγόταν στοπεδίοτου ιδιωτικού δικαίου* και επειδή ηπράξη εστερείτο εκτελεστότητας. Ο εφεσίβλητος συμφώνησε ότι η διοικητική απόφασηδεν ήταν εκτελεστήκαιγι' αυτόδεν πρόβαλεκανένα επιχείρημαγια 5 την υποστήριξη τηςαπόφασηςτουδικαστηρίου,εκφράζονταςτη συμφωνία του στον παραμερισμό της και συνάμα την ακύρωση της επίδικης απόφασης. Η συμφωνία των διαδίκωνγιατοαπαράδεκτο τηςπροσφυγής δε μαςαπαλλάττει απότην υποχρέωση να εξετάσουμε, στο πλαί- 10 σιο της έφεσης, τοπαραδεκτότης προσφυγής και τοβάσιμο των διαπιστώσεων τουδικαστηρίουστοθέμααυτό. Διακρίνεταιη πα ρούσαπερίπτωσηαπόεκείνηκατάτηνοποίαοπροσφεύγωνεγκα ταλείπει τηνπροσφυγή, έστω στο στάδιο τηςέφεσης, οπότανη προσφυγή αποστερείται του αντικειμένου της-(βλ. Republic ν. 15 Louca andOthers [1984]3C.L.R. 241 (απόφαση πλειοψηφίας)). Κρίνουμε ότιτο επίδικοθέματηςπροσφυγήςαφορούσεαπό φαση διοικητικής αρχής στον τομέα του ιδιωτικού δικαίουκαι για τολόγο αυτό δεν μπορούσε νααποτελέσει το αντικείμενο αναθεώρησης απότο Ανώτατο Δικαστήριο. Ηδικαιοδοσία του 20 Ανωτάτου Δικαστηρίου,βάσει τουΑρθρου 146.1 τουΣυντάγμα τος, περιορίζεται στην αναθεώρησηπράξεων,αποφάσεωνή πα ραλείψεων δημόσιας αρχής ήοργάνου,ηοποίαασκεί εκτελεστι κή ή διοικητική λειτουργία στον τομέα τουδημοσίου δικαίου. Ο τομέαςτουδημοσίου δικαίουοριοθετείται, όπωςδιευκρινίζει 25 η νομολογία, από τοενδιαφέρον του δημοσίου στην προαγωγή των σκοπών που αποβλέπει ονομοθέτης ναπροάγει, μετη χο ρήγησητηςεξουσίας, απότηνάσκησητηςοποίααπορρέειηαπό φασηηοποία προσβάλλεται. Ηδιαχωριστική γραμμή μεταξύτων δύοτομέων τουδικαίου, 30 του δημόσιου καιτουιδιωτικού, είναι λεπτή και δενείναι πά ντοτε εύκολο νασυρθεί. Ηεγγενής φύση τηςπράξης,σε συν δυασμό μετο συμφέρον τουκοινού στο συγκεκριμένο τομέαλει τουργίας δημόσιας αρχής ήοργάνου,αποτελεί το βασικόκριτή ριο γιατηνοριοθέτηση τωναντίστοιχων τομέων τουδικαίου. 35 Εάν η πράξησκοπεί,κατά κύριολόγο (primarily), στηνπροαγω γή δημόσιου σκοπού,αυτήανάγεταιστο πεδίοτουδημοσίου δι καίουκαι,στην αντίθετηπερίπτωση,σε εκείνο του ιδιωτικούδι καίου -(βλ. Antoniou and Others v.Republic
(1984)3C.L.R. 222 3 Α.Α.Δ. Δημοκρατία ν.Τόκα Πικής, Π. 623- Machlouzarides v.Republic
(1985)3C.L.R. 2342, 2346). Στη Savvas Yianni Valana v. The Republic (Director of Landsand Surveys)3R.S.C.C. 91,αποφασίστηκε ότι αποφάσεις που άπτονται των αστικών δικαιωμάτων σε ακίνητη ιδιοκτησία συνιστούν, κατάκανόνα,θέματα που ανάγονται στον τομέα του ιδιωτικού δικαίου, ενώ στην Achilieas Hadjikyriacou v. TheologiaHadjiapostoiouand Others3R.S.C.C. 89,κρίθηκε ότι η επίλυση συνοριακών διαφορών συνιστά ρύθμιση των αστικών δικαιωμάτωντων ενδιαφερομένων, στηλήψηκαιπεριεχόμενο των οποίων το ενδιαφέρον του κοινού είναι περιορισμένο. Από το ίδιο πνεύμα διαπνέεταικαιη απόφαση τουΑνωτάτου Συνταγμα τικού Δικαστηρίου στην Theocharis Charalambides v. The Republic(DistrictLandsOfficer&Another)A R.S.C.C.24,όπου διαπιστώθηκε ότι δενπαρέχεται η δυνατότητααναθεώρησης από φασης του Διευθυντή του Κτηματολογίου να αναβάλει την ορι σθείσα ημερομηνία για την αναγκαστική πώληση ακίνητης ιδιο κτησίας. Το ακόλουθο απόσπασμα απότη Hellenic Bank v.Republic
(1986)3 C.L.R. 481, 486, χαρακτηρίζει την προσέγγιση τουδικα στηρίου στην ταξινόμηση αποφάσεων του Κτηματολογίου για σκοπούς αναθεώρησης κάτωαπότο Αρθρο 146.1 τουΣυντάγματος:"Decisions of the Administration, definitive of property rights of citizensunder civil law, havebeen held, without exception, to operate in the domain of private law and as such cannot be made the subject of review under Article 146." ("Αποφάσεις της Διοίκησης, προσδιοριστικές των περιου σιακών δικαιωμάτων των πολιτών κάτω από το αστικό δί καιο,κρίθηκαν, χωρίς εξαίρεση, ότι επενεργούν στον τομέα του ιδιωτικού δικαίουκαιως εκ τούτου δεν μπορεί να απο τελέσουν το αντικείμενο αναθεώρησης κάτω απότο Αρθρο 146.") (Βλ., επίσης, την απόφασητης Ολομέλειας στη Σολομώντοςν. Παπανεοχλή,
(1992)1Α.Α.Δ. 906. Πρέπει να επισημάνουμε ότι ο πολίτης, ο οποίος παραπο νείται για αποφάσεις των Κτηματολογικών Αρχών στο πεδίο του ιδιωτικού δικαίου,δε στερείται θεραπείας. Το Αρθρο 80 223 Πιχής,Π. Δημοκρατία ν.Τόκα
(1995)του Κεφ.224 τουπαρέχει τηδυνατότηταέφεσης στοΕπαρχια κό Δικαστήριο, η δικαιοδοσίατουοποίου επεκτείνεται και στη θεώρηση της ουσίας τηςαπόφασης. Οι πληροφορίες πουζητούσε ο εφεσίβλητος αφορούσαν,όντως, τον προσδιορισμό, έστωπροκαταρκτικά,τωνδικαιωμάτων του 5 σε ακίνητη ιδιοκτησία. Μετο ίδιοαντικείμενο συναρτάταικαι ηαπόφασητουΔιευθυντή τουΚτηματολογίου και,ωςεκτηςφύ σεως της, εμπίπτει στον τομέα του ιδιωτικού δικαίου. Επομέ νως,τοΑνώτατο Δικαστήριο ήταναναρμόδιοναεπιληφθεί του αντικειμένου της προσφυγής. Εφόσον έχουμεαχθεί σ' αυτότο 10 συμπέρασμα, δεν είναι ανάγκηνα εξετάσουμε κατά πόσο,και υποκείμενη να ήταν ηεπίδικηαπόφασησε αναθεωρητικόέλεγ χο, αυτή είχε τα χαρακτηριστικά εκτελεστής πράξης, δηλαδή πράξηςπου,αφ' εαυτής,παρήγαγεέννομα αποτελέσματα,ή κα τά πόσο ηάρνηση τουΔιευθυντή ναπαράσχει τις πληροφορίες 15 συνιστούσε,ως εκ τηςφύσεως της,παράλειψηκαιόχι αρνητική απόφασηαπορρέουσααπότηνάσκησηδιακριτικής εξουσίας. Ηέφεση επιτρέπεται. Η πρωτόδικηαπόφασηπαραμερίζεται. Δεν εκδίδεται διαταγή γιαέξοδα. Ηέφεσηεπιτρέπεταιχωρίςέξοδα. 20 224