(1995)26-Ιουνίου, 1995 [ΠΙΚΗΣ, Π.,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΟΥ,Δ/στές] ΑΝΤΩΝΑΚΗςΘΕΟΔΟςΙΟΥΚΑΙΆΛΛΟς, Εφεσείοντες - Αιτητές, ν. ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΑΔΕΙΩΝ, Εφεσίβλητης -Καθ'ης ηαίτηση . (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ. 1441) Δέουσα έρευνα — Τροχαία μεταφορά — Οπερί Ρυθμίσεως Τροχαίας Μεταφοράς (Τροποποιητικός)Νόμος 84/84 — Απόρριψη από την Αναθεωρητική Αρχή Αδειών αίτησηςγια παροχή άδειας επέκτασης διαδρομής τριών αστικών λεωφορείων των εφεσειόντων — Ισχυρι σμός για παράλειψη διεξαγωγήςδέουσαςέρευνας ωςπρος τις ανά- 5 γκες συγκεκριμένης περιοχής — Σύγκρουση ευρημάτων με αναμφι σβήτητα γεγονότα — Ακύρωση αποφάσεως για έλλειψη δέουσας έρευνας. Τροχαία μεταφορά — Ο περί Ρυθμίσεωςτης Τροχαίας Μεταφοράς (Τροποποιητικός) Νόμος 84/84 — Εξουσίες της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών. 10 Η αρνητικήαπάντηση τηςΑναθεωρητικής Αρχής Αδειών εβασίζετο στη διαπίστωση ότι η επιβατική κίνηση της περιοχής στην οποία απέβλεπανοι αιτητέςγιαεπέκτασητωνδραστηριοτήτωντους εξυπηρετείτο ικανοποιητικάαπό τα4 λεωφορεία των ενδιαφέρομε- 15 νων μερών. Στοενδιάμεσο χρονικό διάστημααπότηναπορριπτική απόφασητης Αρχής Αδειών μέχρι τηναπόφασητης Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών εκδόθηκανάλλες άδειεςγιααύξησητουαριθμούτων επιβατώντων υπαρχόντωνλεωφορείων καιδόθηκεκαιμια εντελώς νέαάδειασε άλλο λεωφορείο. Ηεπιβατικήκίνηση στην περιοχή αυ- 20 ξήθηκεσημαντικάκατάτο πιοπάνωχρονικόδιάστημα. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την έφεση αφού δεν είχε αποδεχθεί τον ισχυρισμό των εφεσειόντων γιαέλλειψηέρευνας. 310 3 Α.Α.Δ. 5 Θεοδοσίου χ. ά.ν.Αν. Α(?χής Αδειών ΗΟλομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου επέτρεψε την έφεση καιαποφάνθηκεότιη έρευναπουέγινεαπότηνΑναθεωρητική Αρ-. χήΑδειών δενήτανυπότις συνθήκες ηδέουσακαιπαράλληλα τα ευρήματατης εσυγκρούοντο με αναμφισβήτηταγεγονότα ωςπρος τιςεπιβατικέςανάγκεςτηςπεριοχής. Ηέφεσηεπιτρέπεται. Ηπρωτόδικη απόφαση παραμερίζεταικαι ηεπί δικηδιοικητικήαπόφασηακυρώνε ται. Δενεκδίδεταιδιαταγήγιαέξοδα. 10 Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Τσουλόφταςν. Δημοκρατίας
(1983)3Α.Α.Δ.
- Έφεση. 15 20 Έφεσηεναντίον της απόφασηςΔικαστή τουΑνωτάτου Δικάστηρίου Κύπρου (Νικήτας,Δ.) πουδόθηκεστις 12Σεπτεμβρίου, 1991 (Προσφυγήαρ.212/89)με την οποία απορρίφθηκεηπρο σφυγήτων εφεσειόντων εναντίον της άρνησης των εφεσίβλητων ναχορηγήσουν άδειαεπέκτασης τηςδιαδρομήςτων αστικών λε ωφορείων υπ' αρ.ΕΕ425, ΟΡ620και FZ
- /.Νικολάου, γ\ατους εφεσείοντες - αιτητές. Μ. Τσιάππα (χα), Δικηγόρος τηςΔημοκρατίαςΑ', γιατηνεφε σίβλητη -καθ'ηςηαίτηση. Ν.Δαμιανού για Χ. Κνριακίδη,για ταΕ/Μ 1 και
- Cur.adv. vult. 25 30 ΠΙΚΗΣ, Π.: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει ο αδελφός Δικαστής Γ. Παπαδόπουλος. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Δ.: Οι εφεσείοντες προσβάλλουν την πρωτόδικη απόφασητου Ανωτάτου Δικαστηρίου με την οποία απορρίφθηκεηπροσφυγήτους κατά της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών. Μετηνπροσφυγήτους εκείνη ζητούσανδιακήρυξητου Δικαστηρίου ότι η αρνητική απόφαση της Αναθεωρητικής Αρ χής Αδειών σε αίτηση τους για χορήγηση άδειας επέκτασης της διαδρομής των αστικών λεωφορείων υπ' αριθμό ΕΕ425, DP620 311 Παπαδόπουλος,Δ. Θεοδοσίουκ. ά. ν. Αν. ΑρχήςΑδειών
(1995)και FZ105, ήταν άκυρη και στερημένη οποιουδήποτε εννόμου αποτελέσματος. Η έφεση αυτήσυνεκδικαζόταν με την έφεση υπ' αριθμό 1224, την οποίαείχεδικάσειπρωτόδικαάλλος Δικαστής απότοΔικαστήπουεκ δίκασετηνυπόθεσηαυτή. Κατάτηδιάρκειατηςακρόασηςτης έφεσης 5 εκρίθησκόπιμο απότο δικηγόροτων εφεσειόντων όπως απόσυρατην έφεση 1224καιμετηνάδειατουΔικαστηρίουηαίτησηγιααπόσυρσηέγι νεδεχτή. Παραμένειεπομένωςγιααπόφασηηπαρούσα Αναθεωρητική Έφεση. Τα γεγονότα της υπόθεσης έχουν σε συντομία ως εξής: 10 Οι εφεσείοντες μετρεις διαφορετικέςαιτήσεις τους προς τηνΑρχή Αδειών ζήτησαννα συμπεριληφθούν στις γραμμές πουεκτελούσαν τα πιο πάνωαναφερόμεναλεωφορεία τους καιορισμέναξενοδοχεία που βρίσκονταν στην παραλιακήζώνητουδρόμουΟρόκλινης - Λάρνακας. Η ΑρχήΑδειών απέρριψετο αίτηματους μετηδικαιολογίαπωςηπε- 15 ριοχή**εξυπηρετείτο ικανοποιητικάαπόταυφιστάμενααδειούχα οχή ματα". ΗαπόφασηαυτήτηςΑρχήςΑδειώνβασίστηκε στηνυπηρεσια κή έκθεση του Επαρχιακού Λειτουργού Μεταφορών ημερομηνίας 11/1CV84. Περίπουέναμήνααργότερα,καισυγκεκριμέναστις24/11/84,οιεφε σείοντεςέκαμανχρήσητουδικαιώματοςπουείχαναπότοΝόμοκαιει δικότερα ταάρθρα4
(16)και 4Α
(1)του περί Ρυθμίσεως τηςΤροχαίας Μεταφοράς(Τροποποιητικού)Νόμου84/84καιπροσέφυγανστην Ανα θεωρητικήΑρχήΑδειώνγια ανατροπήτηςαπόφασης τηςΑρχήςΑδει ών. ΗΑναθεωρητικήΑρχήΑδειώνάρχισετηνακρόασητηςαίτησηςτων εφεσειόντων στις 16/2/85,αλλά οτίμπληρώθηκε μόλις την 21/1/
- Η οσιοφασητηςΑρχήςΑδειών,πουήτανκαιαυτήαρνητικήγιατουςεφε σείοντες, τουςκοινοποιήθηκε στις4/2/
- Εναντίον αυτήςτης απόφα σηςείχανπρόσφυγαοι εφεσείοντες στοΑνώτατοΔικαστήριοτοοποίο, 30 αφούάκουσε τηνυπόθεσητους,εξέδωσετηναπόφασητουπρωτόδικα στις 12/9/
- ΗσημαντικότερηδιαπίστωσητηςΑναθεωρητικήςΑρχήςΑδειωνγια να δώσει αρνητικήαπάντησηστοαίτηματωναιτητώνήτανπως,4ηεπι βατικήκίνηση τουπαραλιακούδρόμου,στον οποίοαποβλέπουνοι αι- 35 τητές να επεκτείνουν τιςδραστηριότητεςτους,εξυπηρετείται σεικανο ποιητικόβαθμόαπότα4λεωφορείαπουυπάρχουν,ιδιοκτησίαςτωνενδιαφερομένων μερών". 312 20 25 3Α.Α.Δ. Θεοδοσίουχ.ά.ν.Αν. ΑρχήςΑδειών Παπαδόπουλος, Δ. Ένα απόταμέλη της Αναθεωρητικής ΑρχήςΑδειώνείχεαντί θετηγνώμη απότην πλειοψηφία. Ηάποψητουήτανπως η υπό θεση έπρεπε να αναπεφθεί στην Αρχή Αδειών για επανεξέταση, αφού γίνει νέα έρευνα αναφορικάμε την επιβατική κίνηση στην 5 " τουριστική αυτή διαδρομήκαι υπέδειξε πως η έρευνα που έγινε προς αυτή την κατεύθυνση ήταν παλιά. Εχρονολογείτο από το
- 10 Δυνάμει των προνοιών του περί Ρυθμίσεως της Τροχαίας Μεταφοράς (Τροποποιητικού) Νόμου 84/84 και συγκεκριμένα το άρθρο4Α
(1),έγινεπροσφυγήστηνΑναθεωρητική ΑρχήΑδει ών. Το άρθρο4Α
(4)προνοεί: "
(4)Η αναθεωρητική αρχή αδειών δύναται να εκδώση μίαν των ακολούθωναποφάσεων: (α)ναεπικύρωση τηνπροσβληθείσαν απόφασιν· 15 (β)να ακύρωσητηνπροσβληθείσαν απόφασιν· (γ)να τροποποίηση την προσβληθείσαν απόφασιν· (δ)να προβήη ιδία εις έκδοσιν νέας αποφάσεως εις αντικατάστασιν της προσβληθείσης- 20 (ε)ναπαραπέμψητηνυπόθεσιν εις τηναρχήναδειών,διατάσσουσαταύτηνναπροβή ειςωρισμένην ενέργειαν." Καιτοάρθρο4Α'
(5)προνοεί: 25 30 "
(5)Ηαναθεωρητική αρχή αδειών κατάτην λήψιν μιας των εν ταις παραγράφοις(δ)και (ε) του προηγουμένου εδα φίου αναφερομένων αποφάσεων δύναται να λάβη υπ' όψιν καιγεγονότα μεταγενέστερα της εκδόσεως της απο φάσεως της αρχήςαδειών." ΕπομένωςηΑναθεωρητικήΑρχήΑδειώνδυνάμειτωνπρονοιών τουπιοπάνω Νόμου,όπωςπεριγράφεται,έχειεξουσία, μεταξύάλ λων, να προβαίνει η ίδιασε έκδοση νέας απόφασηςσε αντικατάστάση τηςπροσβληθείσας καιδύναταιναλάβει υπόψηκαιγεγονό τα μεταγενέστερα τηςέκδοσης τηςαπόφασηςτηςΑρχήςΑδειών. Το Ανώτατο Δικαστήριο στην πρωτόδικη δικαιοδοσία του, 313 Παπαδόπουλος,Δ. Θεοδοσίου κ.ά.ν.Αν. Αρχής Αδειών
(1995)αφού εξέτασε τις εισηγήσεις, τις γραπτές αγορεύσεις και διευ κρινίσεις των δικηγόρων απόόλεςτις πλευρές,αποφάσισεπως, "Από την αναδίφηση τουυλικού πουήτανυπόψητης Αναθεω ρητικήςΑρχήςπροκύπτειπωςστησυνεδρίαση της 16/3/88 συμ φωνήθηκε να γίνει έρευνα κατά πόσον
(1)ικανοποιούνται οι 5 ανάγκεςτης επίδικηςδιαδρομήςκαι
(2)ταενυπηρεσίααδειού χα λεωφορεία της γραμμής αυτής τηρούσαν τους όρους της άδειας τους. Ηαπάντησηκαι σταδύο ερωτήματαυπήρξεκα ταφατική. Αυτόήταντοαποτέλεσμα έρευναςπουέγινεαπότο Τμήμα Οδικών Μεταφορών,που πήρετη σχετική εντολή. Το 10 Τμήμαέκαμετην έρευνα τοΜάρτιοτου 1988 καιτηνεπανέλα βετο καλοκαίρι του ίδιουχρόνου σύμφωνα με την ειλημμένη απόφαση. Ηέκθεση,πουτέθηκε στη διάθεσητης Α.Α.Α., ανα φέρει ρητάπως την περιοχή εξυπηρετούν πλήρως τα4 λεωφο ρεία των ενδιαφερομένων προσώπων (παράρτημα9 και πα- 15 ραρτήματα 14-17). Όμωςτοσυμπέρασματης έκθεσης συνεπα γόταν αναπόφευκτα καιτηδιερεύνηση της επιβατικής κίνησης στην περιοχή μετην οποίασυνδεόταν άρρηκτατο αντικείμενο τηςδιεξαχθείσης έρευνας. Επομένως οπρώτοςλόγος τηςπρο σφυγήςγιαέλλειψηέρευναςκαταρρέειγιατίστην πραγματικό- 20 τητα είναι λανθασμένος." Η βασική εισήγηση του δικηγόρου των εφεσειόντων ενώπιον μαςήτανπως ανεξάρτητααπό οποιαδήποτεέρευναπουτυχόννα έγινε, αυτήδενήτανη"δέουσα". Και τούτο,κατάτον ισχυρισμό του δικηγόρου των εφεσειόντων, βασίζεταιπάνωσε ορισμένα γε- 25 γονότα τα οποία δεν αμφισβητήθησαν ούτε από τη δικηγόρο της άλλης πλευράς. Συγκεκριμένα ταγεγονότα αυτάήσανταεξής: Εκδόθηκε μια απόφασηαπό την Αρχή Αδειών στις 23/10/
- Πέρασαν τέσσερα ολόκληρα χρόνια μέχρις ότου ακουστεί η υπό θεση από την Αναθεωρητική Αρχή Αδειών. Η ακρόαση της συ- 30 μπληρώθηκε μόλις την21/1/
- Δεν δόθηκεκανέναςλόγος γιατην τεράστια αυτή καθυστέρηση. Στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα, δηλαδήαπότηνπρώτηημερομηνίατηςαπόφασηςτηςΑρχήςΑδει ών μέχρι την ημερομηνία της απόφασηςτης αναθεωρητικής έφε σης, εκδόθηκαν άλλες άδειεςγια αύξηση του αριθμούτων επιβα- 35 των των υπαρχόντων λεωφορείων. Συγκεκριμένα, για κάθε ένα απόαυτάταλεωφορείαπουείχεάδειαγια 19επιβάτες,η άδειατου αυξήθηκε ώστε να μεταφέρει 70 επιβάτες. Πέρα όμως απόαυτό δόθηκεκαιμιαεντελώς νέαάδειασε έναάλλο λεωφορείο. Πρέπει να τονισθεί επίσης πως στο μεσοδιάστημα, από την έκδοση της 40 απόφασης από την Αρχή Αδειών μέχρι την έκδοση της απόφα314 3 A.A.A. Θεοδοσίου χ. ά. ν.Αν. ΑρχήςΑδειών Παπαδόπουλος, Δ. σης απότην Αναθεωρητική ΑρχήΑδειών,άλλαξαν τα δεδομένα ως προς την τουριστική περιοχή Λάρνακας η οποία αυξήθηκε σημαντικά. Το γεγονός τούτο αναμφισβήτητα ήταν ένα ουσια στικό στοιχείο πουεπηρέαζετην επιβατικήκίνηση στην περιοχή. 5 10 15 20 25 30 35 Η δικηγόρος των εφεσίβλητων δεν ήταν σε θέσηνα εξηγήσει γιατί είχαν δοθεί αυτές οι επιπρόσθετες άδειες σε άλλα πρόσω πα εκτός απότους εφεσείοντες. Έχουμε μελετήσειμεκάθεδυνατήπροσοχή την έφεση και τις εισηγήσεις του κ.^Νικολάου, που εστιάζονται κατά κύριο λόγο στην έλλειψητης "δέουσας έρευνας". Η μόνη έρευνα που έγινε αφορούσε το κατά πόσο όταν εξετάζετο η αίτηση των εφεσειό ντων ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών το 1989, ικανοποιούντο οι ανάγκεςτωνεπιβατών. Αλλάδενέγινεκαμιάάλ λη έρευνα που να αποκαλύπτει τους λόγους γιατί είχαν δοθεί άλλεςάδειες το 1986, μετάτην απορριπτικήαπόφασητηςΑρχής Αδειών σε σχέσημετους εφεσείοντες, ενώ ακόμαυπήρχε τοπα ράπονοτους για τηναπόρριψητης αίτησης τους καιτοθέμαευρίσκετο υπό εξέταση απότην Αναθεωρητική ΑρχήΑδειών. Είναιφανερόαπόταστοιχεία τουφακέλουότιδενέγινε οποιαδήποτεέρευναγιατηναύξησητουαριθμούτων επιβατώντωνυφι στάμενων αδειούχων λεωφορείων. Είναι όμως αναμφισβήτητο ότι επήλθε θεαματικήαύξηση στη ζήτηση για λεωφορεία, γεγονός που επιμαρτυρείται από τηναντικατάσταση 19-θέσεων λεωφορείων με 70-θέσεων λεωφορείων. Ακόμη έναςουσιαστικός παράγονταςδεν φαίνεταιναέχειερευνηθεί δεόντως ή καθόλου. Οι ανάγκεςγενικά για τη μεταφορά επιβατών στην τουριστική περιοχή Λάρνακας. Όλα τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι σημειώθηκε μεγάλη αύξηση στον αριθμότωνεπιβατών. Η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών, όπως αναφέραμε πιο πάνω, μπορεί,σύμφωνα μετονπερίΡυθμίσεως τηςΤροχαίαςΜεταφοράς (Τροποποιητικό) Νόμο 84/84,όχι μόνο νακαταλήξει στα δικά της συμπεράσματα, αλλά και να επανεξετάσει την ουσία της αίτησης. Επίσης μπορεί να προβεί σε νέα έρευνα και διαφορετική εκτίμηση των περιστατικών που περιβάλλουν την υπόθεση και να εξετάσει καιγεγονότα πουπροέκυψαν μετάτην έκδοση της απόφασηςαπό τηνΑρχήΑδειών. Επίτουσημείουαυτούυπάρχεικαιθεμελιωμένη νομολογία τουΑνωτάτου Δικαστηρίου πουαρχίζειαπό τηνυπόθε ση Τσονλόφταςν. Δημοκρατίας
(1983)3 Α.Α.Δ.426 και που υιο θετήθηκε και σε αριθμό άλλων υποθέσεων. 315 Παπαδόπουλος,Α. Θεοδοσίου κ.ά.ν.Αν. Αρχής Αδειών
(1995)Γιατουςλόγους πουέχουμεεξηγήσει πιοπάνωκαταλήγουμεότι ηΑναθεωρητική Αρχή Αδειών δενπροέβησε"δέουσα έρευνα"των ουσιωδών γεγονότων. Παράλληλα, ταευρήματατηςσυγκρούονται μεαναμφισβήτηταγεγονόταωςπροςτιςεπιβατικέςανάγκεςτηςπε ριοχής. Η έφεση επιτρέπεται. Ηπρωτόδικηαπόφαση παραμερίζεται και η επίδικη διοικητική απόφαση (της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών)ακυρώνεται. Δεν εκδίδεταικαμιάδιαταγήγιαέξοδα. Η έφεση επιτρέπεται χωρίς έξο- 10 δα. 316 5