3Α.Α.Λ. 19Ιουλίου, 1995 [ΠΙΚΗΣ, Π.,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΟΥ, Δ/στές] ΜΙΚΗΣ ΣΦΗΚΟΥΡΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Εφεσείοντες -Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗ ΜΟΣΙΑΣΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Εφεσίβλητων- Καθ'ων ηαίτηση. (ΑναθεωρητικήΈφεσηΑρ. 1228) 5 Δημόσιοι Υπάλληλοι — Προαγωγές— ΘέσηΠολεοδομικού Λειτουρ γού 1ης τάξης στο ΤμήμαΠολεοδομίας και Οικήσεως— Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας — Αναδρομική προαγωγή υπαλλήλου από ημερομηνία προγενέστερη τηςσύστασης τον Διευθυντή — Ακυρώθηκε από τηνΟλομέλεια. Διοικητικό Δίκαιο — Αναδρομικότητα διοικητικών πράξεων— Εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων δεν είναι επιτρεπτή — Αρχές που εφαρμό ζονται. 10 15 20 Έννομο συμφέρον — Δημόσιοι Υπάλληλοι — Προαγωγή με αναδρομική ισχύ — Οι εφεσείοντεςέχουν έννομο συμφέρον να προσβά λουν τηνπροαγωγή, εφόσον ηαναδρομικότητα της,επηρεάζειτην ιεραρχία στο τμήμαπου υπηρετούν. Αναθεωρητική Δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου — Αυτεπάγ γελτη εξέτασηθεμάτωνπου ανάγονται στοπαραδεκτό της προσφνγης και άπτονται τηςδημόσιας τάξης είναι δυνατή και στο στάδιο της έφεσης. Δημόσιοι Υπάλληλοι—Διορισμοί/Προαγωγές — Μεταπτυχιακό προ σόν που δενείναι απαραίτητο αλλάείναι συναφέςμε τα καθήκοντα θέσηςπου κατέχειδημόσιος υπάλληλος— Προσμετράωςυπηρεσία ήπείρα μέχρι δύο έτη— Εγκύκλιος614. OL εφεσείοντεςκαιτοενδιαφερόμενομέροςκατείχαν θέση Πο- 327 Σφηχουρήςχ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1995)λεοδομικού Λειτουργού2ηςΤάξης. Την1.12.1988, συστήθηκαναπό τονΔιευθυντή του αρμόδιουΤμήματος,γιαπροαγωγήστηθέση Πο λεοδομικού Λειτουργού 1ηςτάξηςοιμενπρώτοιαπό 1.12.1988ενώ ο δεύτερος από 1.12.
- ΗΕ.Δ.Υ. υιοθέτησε τις εισηγήσειςτουΔιευθυντήκαιτους προή- 5 ξε απότιςπιο πάνω ημερομηνίες. Η απόφασητης Ε.Δ.Υ.γιααναδρομικήπροαγωγήτουενδιαφε ρομένου μέρους επικυρώθηκε απότοπρωτόδικο Δικαστήριο. Οι εφεσείοντες εφεσίβαλαν τηνπρωτόδικηαπόφασηγιαδύοβα σικά λόγους: 1) Ηπρόσδοση αναδρομικής ισχύος στην προαγωγήτουενδια φερομένου μέρους ήταννομικά απαράδεκτη. 2) Τομεταπτυχιακό προσόν του ενδιαφερομένου μέρους απο κτήθηκετο 1988,καιγιατον λόγοαυτόήτανεξ αντικειμένου αδύνατη ηπροσθήκη της διετούς πλασματικής υπηρεσίας ή 15 πείρας με βάση την Εγκύκλιο 614, σε χρόνο προγενέστερο της απόκτησης του. Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου επέτρεψε την έφεση για τους πιο κάτω λόγους:
- Ηπροσφυγή υπαλλήλου κατάτης προαγωγής άλλου μέλους 20 της υπηρεσίας, είναι παραδεκτή,εφόσον το συμφέρον του προσφεύγοντος συναρτάται άμεσα μετην ιεραρχία στο τμή μαπου υπηρετεί.
- Ηαναδρομικήπροαγωγήυπαλλήλου είναι απαράδεκτη.
- Ηαναδρομικότητα τωνδιοικητικών πράξεων αποκλείεται, 25 σύμφωνα μετο διοικητικό δίκαιο. Εξαίρεση στον κανόνα περί της μήαναδρομικότηταςτων διοικητικών πράξεων χω ρεί όπουο ίδιος ονόμος παρέχει εξουσία για την έκδοσηδι οικητικής πράξηςηοποίαανατρέχει σεχρόνο προγενέστερο της έκδοσης της, καιόπου η αναδρομήστοπαρελθόν είναι 30 αναγκαία γιατην αποκατάστασητης νομιμότητας (α)συμ μόρφωση μεδικαστικές αποφάσειςκαι (β)έκδοσηαπόφασης μετά την επανεξέταση ακυρωθείσας διοικητικήςαπόφασης.
- Στην προκειμένη περίπτωση ο Περί Δημόσιας Υπηρεσίας 328 10 3 Α.Α.Δ. Σφηκουρήςκ.ά. ν.Δημοκρατίας Νόμος Ν.33/67δεν παρείχε εξουσία για αναδρομική προα γωγήυπαλλήλωνκαιη Εγκύκλιος614,εφαρμόζεται μόνομε βάσητημελλοντική προοπτική. Ηέφεση επιτρέπεται με έξοδα.Η επίδικη διοικητική απόφασηστο μέροςπου αφορά τηναναδρομικό τητα τηςπροαγωγής του ενδιαφε ρομένου μέρους ακυρώνεται βάσει τονΆρθρον 146(β) του Συντάγματος. 5 10 Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν. Panayides v. TheRepublic
(1973)3C.LR. 378Afxentiou v. PublicService Commission
(1973)3C.L.R. 309Έφεση. 15 20 Έφεσηεναντίον τηςαπόφασης Δικαστήτου ΑνωτάτουΔικα στηρίου Κύπρου (Χ'Τσαγγαρης, Δ.) που δόθηκε στις 24 Οκτω βρίου, 1990 (προσφυγή αρ. 306/89)μετηνοποίααπορρίφθηκεη προσφυγή των αιτητών εναντίον της αναδρομικήςπροαγωγής του ενδιαφερομένου προσώπου στη θέση Πολεοδομικού Λειτουργού 1ης Τάξης. Α.Σ. Αγγελίδης, γιατους εφεσείοντες. Α. Παπασάββας, Εισαγγελέας τηςΔημοκρατίαςεκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα,για τους εφεσίβλητους. Ν.Κληρίδης, γιατοενδιαφερόμενο μέρος. 25 Cur.adv. vult. Η απόφασητουΔικαστηρίου θαδοθεί απόΠική,Π. 30 ΠΙΚΗΣ,Π.: Ηεγκύκλιος 614 προβλέπει ότι οχρόνος,οοποί ος δαπανάται για την απόκτηση μεταπτυχιακούπροσόντος που δεν είναιαπαραίτητογιαδιορισμόήπροαγωγήστηθέσηαλλάσυναφέςπρος τακαθήκοντα της θέσης την οποίακατέχει δημόσιος υπάλληλοςπροσμετράωςυπηρεσίαήπείραμέχριδύο έτη. 329 Πικής, Π. Σφηκονρήςκ.ά.ν.Δημοκρατίας
(1995)Οι θέσεις Λειτουργού Πολεοδομίας 2ης Τάξηςκαι 1ηςΤάξης είναι ενταγμένες σεσυνδυασμένη κλίμακα. Εφόσον ικανοποιού νται οιπροϋποθέσεις πουθέτει το σχέδιο υπηρεσίας για ανέλιξη στην πρώτηβαθμίδαυποβάλλεταιεισήγηση απότον προϊστάμενο του τμήματος για την προαγωγήτου υπαλλήλου που κατέχει τα 5 προσόντα. Η διαδικασία ρυθμίζεται απόσχετική εγκύκλιο, η οποίαπροβλέπει τηνυποβολήεισήγησης γιατηνπροαγωγήυπαλ λήλου στοτέλος τουμηνός μέσα στον οποίο συμπληρώνει την απαιτούμενη υπηρεσία. Την 1.12.1988 οΔιευθυντής του Τμήματος Πολεοδομίας και 10 Οίκήσεως υπέβαλεσύσταση γιατην προαγωγήτων εφεσείόντων (αιτητών στην προσφυγή) καιτουενδιαφερομένου προσώπου στη θέση Πολεοδομικού Λειτουργού 1ηςΤάξης. Κατάτον χρό νο της υποβολής της εισήγησης όλοι οι επηρεαζόμενοι κατείχαν τηνθέση του Πολεοδομικού Λειτουργού 2ηςΤάξης. Η μόνηδιά- 15 κρίση μεταξύ των εφεσείόντων και του ενδιαφερομένου μέρους αφορούσε την ημερομηνία της προαγωγήςτους. Στηνπερίπτω ση των πρώτων συστήθηκε ηπροαγωγή τους απότην 1.12.1988 ενώ στην περίπτωση του δεύτερου απόημερομηνία δύο χρόνια ενωρίτερα, απότην 1.12.
- 20 Η ΕΔΥυιοθέτησε τις εισηγήσεις τουΔιευθυντή καιπροβίβασε τους εφεσείοντες από 1.12.88καιτο ενδιαφερόμενο πρόσωπο αναδρομικά από 1.12.
- Οι εφεσείοντες προσέβαλαν τηναναδρομική προαγωγή του ενδιαφερομένου προσώπου, με έρεισμα το υπηρεσιακό τους 25 συμφέρο καιτηνθέση τους στην ιεραρχία τουτμήματος όπου υπηρετούν. Το Δικαστήριο απέρριψε τιςενστάσεις των εφεσίβλητων στο παραδεκτό της προσφυγής λόγω έλλειψης του νενομισμένου συμφέροντος. Αποφάσισε ότι "ηαναδρομικότητατης προάγω- 30 γης τουενδιαφερομένου προσώπου επέφερε ιεραρχική και μι σθολογική διαφοροποίησηκαι έπληξε μεαυτότον τρόπο το έν νομο συμφέρον των αιτητών". Ως προς την ουσίατης προσφυγής έκρινε ότι δικαιολογημένα δόθηκε αναδρομική ισχύ στην προαγωγή του ενδιαφερομένου 35 προσώπου διότι η τριετής υπηρεσία που είχε καλύψει μέχρι το 1986 συνυπολογιζόμενη μετηδιετήπλασματικήυπηρεσίαήπείρα ως εκ του λόγου τηςαπόκτησης τουμεταπτυχιακού προσόντος Corporate Membership of R.I.B.A. (επαγγελματικού προσόντος), 330 3 Α.Α.Δ. Σφηκονρής κ.ά. ν.Δημοκρατίας Πικής,Π. συμπλήρωνε την πενταετή υπηρεσία που προβλέπει το σχέδιο υπηρεσίας για ανέλιξη στην πρώτη βαθμίδα και δικαιολογούσε την προαγωγήαπό 1.12.
- 5 10 15 20 25 Οι εφεσείοντες προσβάλλουν τηναπόφασηγιαδύοβασικά λό~ γους. Πρώτο, γιατί ήταν νομικά απαράδεκτηηπρόσδοση ανα δρομικής ισχύος στην προαγωγήτου ενδιαφερομένου προσώπου. Ηαπόφαση αντιμάχεται θεμελιακή αρχήτουδιοικητικού δικαίου ηοποία απαγορεύει την απόδοσηαναδρομικής ισχύος σε διοικη τικές πράξεις. Ηπερίπτωση του ενδιαφερομένου προσώπου δεν εμπίπτει στις εξαιρέσεις του κανόνα. Δεύτερο, τομεταπτυχιακό προσόν αποκτήθηκετο 1988καιγια τονλόγο αυτόήτανεξαντι κειμένου αδύνατη ηπροσθήκη τηςδιετούς πλασματικής υπηρε σίας ήπείραςσεχρόνο προγενέστερο τηςαπόκτησης του. Ο Εισαγγελέας κ. Παπασάββαςδεν έλαβε θέση ως προςτην υπόσταση τηςαναδρομικότηταςτηςαπόφασηςγιατην προαγωγή του ενδιαφερομένου προσώπου. Αφησετην επίλυση του θέματος στοΔικαστήριο. Αμφισβήτησεόμως,όπωςκαιπρωτόδικα,τοέν νομο συμφέρον των εφεσείόντων να προσβάλουν τηναπόφαση ενόψειτης καθιερωμένης απότηνομολογία αρχήςότιπροαγωγή στην ανώτερη βαθμίδα συνδυασμένων θέσεων συναρτάται με τα ατομικά δεδομένα τουκάθευποψηφίουκαι όχιμετις αντεκδική σειςομοβάθμιων υπαλλήλων γιαπροαγωγή. Εφόσον υπάλληλος κατέχει ταπροσόντα η προαγωγήτου στην ανώτερηβαθμίδαδιε νεργείται αυτοδικαίως. Παράτογεγονός όπδεν ασκήθηκεαντέφεση, δεδομένου ότι τοθέμα ανάγεται στοπαραδεκτότης προ σφυγής καιάπτεται τηςδημόσιας τάξης δενπαρεμβάλλεται κώ λυμα στην εξέταση τουκαιστο στάδιο της έφεσης. Ο κ. Κληρίδης για το ενδιαφερόμενο πρόσωπο υποστήριξε ανάλογες θέσειςμεεκείνεςπουπρόβαλεοκ.Παπασάββας. 30 35 40 Κατ'αρχή θα εξετάσουμε το παραδεκτό της προσφυγής με αναφορά στο συμφέρον των εφεσείόντων να προσβάλουν την αναδρομικότητα της προσφυγής του ενδιαφερομένου προσώπου. Κρίνουμε ότι οι εφεσείοντες ενομιμοποιούντο να προσφύγουν αναλογιζόμενοι ότι το μέρος τηςαπόφασης πουαφορούσετην αναδρομικότητα της προαγωγής επηρέαζε τηνιεραρχία στο τμή μαόπουυπηρετούσαν οιεφεσείοντες και επομένως είχαν συμφέ ρον,τοοποίο εδικαιοΰντο ναπροστατεύουν μεπροσφυγήστο Δι καστήριο. Η απόφασηεπηρεάζειτηνιεραρχίαστοτμήμαστοβαθ μό πουαυτή καθορίζεται από τηναρχαιότητα τωνομοβάθμιων λειτουργών. Όπωςδιαφαίνεταιαπότηναπόφασηστην Petrakis 331 Πικής, Π. Σφηκονρήςκ.ά.ν.δημοκρατίας
(1995)Panayides v. Republic
(1973)3 C.L.R. 378 είναι παραδεκτήη προσφυγή υπαλλήλου κατά της προαγωγής άλλου μέλους της υπηρεσίας εφόσον το συμφέρον τουπροσφεύγοντος δεν είναι γε νικής (ρύσης αλλά συναρτάταιάμεσα με την ιεραρχία στο τμήμα όπου υπηρετεί. Ηίδιααπόφασηείναι καθοδηγητικήγιατο απα- 5 ράδεκτο της αναδρομικής προαγωγής υπαλλήλου. (Βλ. επίσης Afxentios Afxentiou v. Public Service Commission
(1973)3 C.L.R. 309). Μεελάχιστες μόνο εξαιρέσεις αποκλείεται η αναδρομικότητα των διοικητικών πράξεων. Πρόδηλοι είναι οι λόγοι οι οποίοι 10 επέβαλαν αυτήτην αρχήτουδιοικητικούδικαίου. Η αναδρομική άσκηση διοικητικής εξουσίας είναι δύσκολο να συμβιβασθεί με "το διοικείν" που εξ αντικειμένου εδράζεται στο παρόνκαι έχει προοπτική το μέλλον. Η αναδρομικήάσκηση διοικητικής εξου σίας έχει εξωπραγματικόχαρακτήρα,διασαλεύει το προϋπάρχον 15 νομικό καθεστώς και δημιουργεί αβεβαιότηταως προς ταδικαι ώματατουδιοικούμενου στοπεδίοτουδημοσίουδικαίου. Όπως αναφέρεται σταΠορίσματατηςΝομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, σελ. 197 'Ή ως άνω αρχήτης μη αναδρομικότητας τωνδιοικητικώνπράξεωνδικαιολογείταιεκτουότιηαρμοδιότης 20 του διοικητικού οργάνου δέον ν' ασκήται εν όψει της παρούσης εκάστοτε νομικής και πραγματικής καταστάσεως: 168
(43)". Εξάλλου ο Παπαχατζής,διαπιστώνει (με αναφοράστην Ελληνι κή νομολογία) στο σύγγραμμα του,Σύστηματου Ισχύοντος στην Ελλάδα Διοικητικού Δικαίου,Ε' έκδοση,ηδημόσιαδιοίκηση δεν 25 είναι νόμιμο να ενεργεί με δύναμη αναδρομική. Όπουηπράξη συνδέεται με αναδρομική ρήτρα η αναδρομή είναι ανίσχυρη. Όχι όμωςη ίδιαηπράξη,ηοποίαεπενεργεί απότονχρόνο τηςέκ δοσης της. Όπωςχαρακτηριστικάαναφέρεται"... οπισθενέργεια δεν έχει κύρος ως προς την αναδρομή." (σελ. 535). Ηαναδρομι- 30 κή προαγωγή υπαλλήλου αποκλείεται: "Δεν δύναται να δοθεί αναδρομική ισχύς εις πράξηπροαγωγής υπαλλήλου ..1776
(53), 507, 743
(54)". (Βλ. Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου Επικρατείας 1929 - 1959 σελ. 197). Εξαίρεση στον κανόναπερί της μηαναδρομικότητας των διοικητικών πράξεων χωρεί όπου 35 ο ίδιος ονόμος παρέχει εξουσία γιατην έκδοσηδιοικητικής πρά ξης ηοποία ανατρέχει σε χρόνο προγενέστερο της έκδοσης της, και όπουη αναδρομήστο παρελθόν είναι αναγκαίαγιατην απο κατάσταση της νομιμότητας (α) συμμόρφωση με δικαστικές αποφάσεις και (β)έκδοση απόφασηςμετάτην επανεξέταση ακυ- 40 ρωθείσας διοικητικήςαπόφασης. ΣτηνπροκείμενηπερίπτωσηοΠερίΔημοσίας Υπηρεσίας Νό332 3 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 Σφιγκουρήςκ.ά. ν.Δημοκρατίας Πικής, Π. μος, ο οποίος ίσχυε κατάτον κρίσιμο χρόνο, Ν.33/67, δενπα ρείχε εξουσίαγιατηναναδρομικήπροαγωγήυπαλλήλων. Ηδια δικασία προαγωγήςυπαλλήλων στην ανώτερηβαθμίδα συνδυα σμένων κλιμάκων είναι επίσης προσαρμοσμένη στα δεδομένα τουπαρόνταχρόνου. Επομένωςδενπαρεχότανεξουσίαστον Δι ευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως νασυστήσει την προαγωγήτου ενδιαφερομένου προσώπουαπόημερομηνία προγενέστερη της σύστασης του ήγια την ΕΔΥ να τον προάξει αναδρομικά. Ηδιαπίστωσηαυτήδικαιολογεί την ακύρωσητου μέρους της απόφασης για την προαγωγή του ενδιαφερομένου προσώπου αναφορικάμε την αναδρομικήισχύ της.Περαιτέρω οι πρόνοιες της Εγκυκλίου 614 εφαρμόζονται μόνο με βάση τη μελλοντική προοπτική. Εφόσον υπάλληλος στερείται υπηρε σίας(χρόνου)πουθατουπαρείχετοδικαίωμαγιαπροαγωγή,παρέχεται η δυνατότητα επίκλησης της Εγκυκλίου 614 για τη συ μπλήρωσητουχρόνουπουαπαιτείται. Σεκαμιά όμωςπερίπτω ση δεν επιτρέπεται η αναδρομικήπίστωση χρόνου για σκοπούς αναδρομικής προαγωγής. Δεύτερο,τογεγονός ότι το ενδιαφερόμενοπρόσωποαπόκτησε το μεταπτυχιακό προσόν το 1988, όπως έχει διευκρινιστεί ενώπιον μας,καθιστούσε εκτων πραγμάτων αδύνατητηνπροα γωγή του από το 1986 εφόσον κατάτον χρόνο εκείνο δεν μπο ρούσε ναέχει την πλασματικήυπηρεσίαπουτου παρείχετο με ταπτυχιακό προσόν για τησυμπλήρωση της απαιτούμενης υπηρεσίας για ανέλιξη στην ανώτερη βαθμίδατων συνδυασμένων θέσεων. Ηέφεση επιτρέπεται μεέξοδα. 30 Ηπρωτόδικη απόφασηπαραμερίζεται. Ηεπίδικη διοικητική απόφαση στο μέρος που αφοράτην αναδρομικότητα της προαγωγής του ενδιαφερομένου προσώπου ακυρώνεται βάσει του Αρθρου 146(β)του Συντάγματος. Η έφεσηεπιτρέπεται μεέξοδα. 333