(1995). 15Σεπτεμβρίου, 1995 [ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΝΙΚΗΤΑΣΔ/στές] ΑΡΧΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΕΩΣ, Εφεσείονσα -Καθής ηαίτηση, ν. ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, Εφεσίβλητης- Αιτήτριας. (ΑναθεωρητικήΈφεσηαρ. 931) Νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου — Αρχή Βιομηχανικής Καταρτί σεωςΔιορισμοί/Προαγωγές — Οπερί Βιομηχανικής Καταρτίσεως Νόμος αρ. 21/74 — Προσλήψεις με σύμβαση ορισμένης χρονικής διάρκειας — Κατάπόσο δημιουργούν σχέσηεργασίας δημοσίου δι καίου για την οποία το Ανώτατο Δικαστήριο ασκεί,κατ' αποκλει- 5 στικότητα, τις αρμοδιότητες του βάσει τον Αρθρον 146.1 τον Συντάγματος — Εφαρμοστέες νομικές και νομολογιακές αρχές. Πράξεις ή αποφάσεις μέσα στηνέννοια τον Αρθρον 146 τον Συντάγ ματος — Εργασιακές σχέσεις σε ημικρατικό οργανισμό — Κατά πόσο η διαφορά που προκύπτει από αυτές αποτελεί εκτελεστή δι- 10 οικητική πράξη, υποκείμενη σεπροσβολή μεαίτησηακυρώσεωςβά σει τον Αρθρον 146 του Συντάγματος. Αναθεωρητική Δικαιοδοσία τον Ανωτάτον Δικαστηρίου — Η δικαιο δοσία περιορίζεται σεπράξεις τηςδιοίκησηςστησφαίρα τουδημό σιον δικαίου. Αέξεις και Φράσεις — "Δημόσια Υπηρεσία" στο Αρθρο 122τον Σν. ντάγματος. Οι επίδικες θέσειςαφορούσανθέσειςΛειτουργού Βιομηχανικής Κατάρτισης 2ης τάξης(Προγράμματα),πουεντάσσονταν στην κα τηγορία θέσεωνπρώτου διορισμού καιπροαγωγής. Οιθέσειςπου 20 χήρευαν ήταν δύο. Η ΕπιτροπήΕπιλογής πρόκρινε4 απότους υποψηφίους. ΤοΔιοικητικό Συμβούλιοδιόρισετουςδύο πρώτους 342 15 3Α.Α.Δ. 5 10 15 Αρχή Βιομ.Καταρτ.ν. Παπαδοπούλου στονκατάλογοπροταθέντων. Ταενδιαφερόμεναμέρηπουκατέλα βαντηντρίτηκαιτέταρτηθέσηαντίστοιχαδιορίστηκαναρχικάαπό το Συμβούλιο μεσύμβασηγια έναχρόνο,αφούηΕπιτροπήεισηγή θηκεότι ήτανεξαίρετοι καιότι έπρεπεναπροσληφθούν ενόψεικαι τηςπολλής εργασίας στο Τμήμα Προγραμμάτωντης Αρχής. ΣτοπρωτόδικοΔικαστήριο, εκ μέρους της Αρχής, προτάθηκεο ισχυρισμός ότι το Δικαστήριο εστερείτο αρμοδιότητος επειδή η πρόσληψη εβασίζετο επί ιδιωτικού δικαίου. Επίσης ότι η προσέγ γισητηςνομολογίας διαφέρειότανοιπροσλήψεις γίνονται μεσύμβάσησε ημικρατικόοργανισμό,παρόλοπουτο Αρθρο 122 του Συ ντάγματος συμπεριλαμβάνει στον ορισμό της "δημόσιας υπηρε σίας"και υπηρεσία σε νομικά πρόσωπαδημοσίουδικαίου. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ανυπόστατο τον πιο πάνω ισχυρισμό καιταυτόχροναπροέβησε ακύρωσητου διορισμού των ενδιαφερομένων μερών. ΗΟλομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου επικύρωσε τηνπρω τόδικηαπόφασηκαι αποφάνθηκεότι: 20 25 1. Από την υπόθεσηΑοΐζουδεν προκύπτεικανόναςότι οι ημικρατικοί οργανισμοί τοποθετούνται σε διαφορετική μοίρα από τοκράτος. Αντίθετα η απόφασηαυτή θέτει αντικειμενι κό και ενιαίο κριτήριο για επίλυση του θέματος αν ηεργα σιακή Αρχή εμπίπτει στον ορισμό του Αρθρου 122 τουΣυ ντάγματος και παράγει επομένως, διαφορές για τις οποίες έχει δικαιοδοσίατο Ανώτατο Δικαστήριο. 2. Η επίδικη πράξη εκδόθηκε στα πλαίσια άσκησης δημόσιας εξουσίας γιατην πραγμάτωσηδημόσιου σκοπού. 3. Ο διορισμός των ενδιαφερομένων μερών, κρίθηκε ορθά ότι συνιστούσε εκτελεστή διοικητική πράξη για την οποία το πρωτόδικο Δικαστήριο άσκησε τηδικαιοδοσίατου. 30 Πέφεσηαπορρίπτεται με έξοδα. Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Paschalidou v.Republic,
(1969)3 C.L.R. 297 Vassiliou &othersv.Republic,
(1969)3 C.L.R. 417 343 Αρχή Βιομ. Καταρτ.ν. Παπαδοπούλου
(1995)Loizou &anotherv. CY.T.A. 4R.S.C.C. 48Hadjigeorghiou v. Republic,
(1965)3C.L.R. 12V Christofi v.MunicipalityofNicosia,
(1988)3C.L.R. 1722Machlouzarides v.Republic,
(1985)3C.L.R. 2342· Shiafkalis v.Cyprus Theatrical Organisation,
(1984)3C.L.R. 1382. Έφεση. Έφεση εναντίον της απόφασης του Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Κύπρου (Πογιατζής,Δ.) που δόθηκε στις 29 Μαρ τίου, 1989 (Προσφυγή αρ. 1004/85)μετην οποίαέγινεαποδεκτή ηπροσφυγήτης εφεσίβλητης - αιτήτριαςεναντίον τηςαπόφασης 10 των εφεσειόντων να προσλάβουν τα ενδιαφερόμενα μέρη στις θέσεις Λειτουργού Βιομηχανικής Κατάρτισης 2ης τάξης (Προ γράμματα). Μ.Σπανού - Αναστασίου (κα), για την εφεσείουσα. Α.Σ. Αγγελίδης, για την εφεσίβλητη. 15 Cur. adv.vuit. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Δ.: Η απόφασητου δικαστηρίου θαδοθεί από το δικαστήΣ. Νικήτα. ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Ηέφεσηπεριορίζεται ουσιαστικά σε ένα μό νο ζήτημα: κατά πόσον το Ανώτατο Δικαστήριο είχε δικαιοδο- 20 σία να επιληφθεί της κρινόμενης υπόθεσης δεδομένου ότι ταεν διαφερόμενα μέρηπροσλήφθηκανστην υπηρεσίατηςκαθήςη αί τηση Αρχής με σύμβαση ορισμένης χρονικής διάρκειας. Τοζή τημα συζητήθηκε πρωτόδικαγιατί το έθεσεηΑρχήωςπροδικα στικό. Ισχυρίστηκε πως επρόκειτο για σχέση εργασίας ιδιωτι- 25 κού δικαίου. Το πρωτόδικο δικαστήριο απέρριψε την ένσταση δικαιοδοσίας αποφανθέν ότι υπό τις περιστάσεις γεννήθηκε σχέσηδημοσίου δικαίουγιατην οποίαντοΑνώτατο Δικαστήριο ασκεί, κατ' αποκλειστικότητα, τις αρμοδιότητες που τουανέθε σε το αρθρ. 146
(1)του Συντάγματος. 30 Η διαφορά δημιουργήθηκε υπό τις εξής συνθήκες: ΗΑρχή προέβησε δημοσιεύσειςστονκαθημερινό τύποπωςυπήρχανκε344 5 3Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 ΑρχήΒιομ. Καταρτ. ν.Παπαδοπούλου Νικήτας,Δ. νές θέσεις Λειτουργού Βιομηχανικής Κατάρτισης2ηςτάξης(Προ γράμματα),πουεντάσσονται στηνκατηγορίαθέσεων πρώτουδιο ρισμού καιπροαγωγής. Δενπροσδιορίστηκε οαριθμόςτους, αλ λά γεγονός είναι ότικατά τονκρίσιμο χρόνο χήρευαν μόνοδύο θέσεις. Τελικά ηαρμόδια Επιτροπή Επιλογής πρόκρινε 4, από τους 100τόσουςυποψηφίους,πουσύστησεγιαδιορισμό στο Διοι κητικό Συμβούλιο της Αρχήςκατάσειρά προτεραιότητος. Τα εν διαφερόμενα πρόσωπα Ελευθερία Ζησίμου και Ιωάννης Ζένιος κατέλαβαντηντρίτηκαιτέταρτηθέσηαντίστοιχα. ΗΕπιτροπή εισηγήθηκε τους δύοπρώτους, αλλά πρόσθεσε για τους ενδιαφερόμενους τα εξής: "Δεδομένου ότι υπάρχει πολλή και πιεστική εργασία στο Τμήμα Προγραμμάτων καιέχοντας υπόψη ότι οι άλλοι δύο αιτητές αποτελούν εξαιρετικό υλικό τοοποίο δενπρέπεινα αφεθεί ναχαθεί,ηΕπιτροπήαποφάσισε επίσης ομόφωνανα εισηγηθεί στο Συμβούλιο τηνπρόσληψη τους με συμβόλαιο για απασχόληση στο Τμήμα Προγραμμάτωντης Αρχής." Το Διοικητικό Συμβούλιο προχώρησε να διορίσει τουςδύο προταθέντες που ήταν και οι πρώτοι στον κατάλογο. Αυτό όμως δενμαςαφορά. Ό,τι ενδιαφέρει είναι ότι το Συμβούλιο, με την ίδια ευκαιρία, υιοθετώντας την αιτιολογική σκέψητης Επιτροπής Επιλογής, που μόλις παρέθεσα, ως ακριβώς είχε, διόρισε - "αρχικά" όπως ρητάαναφέρεται-μεσύμβαση για ένα χρόνο καιταδύοενδιαφερόμεναμέρη. Πρέπειναειπωθεί ότιτο Συμβούλιο έλαβε υπόψη -καιτοσημειώνει -ότι στον προϋπο λογισμό για το έτος 1986 υπήρχε πρόνοια "γιαπρόσληψη με συμβόλαιο δύο υπαλλήλων που θαείναι υπεύθυνοι γιατηνκα τάρτιση εκπαιδευτών". Αφού τοπρωτόδικοδικαστήριοαπέρρι ψε τηνένσταση αναρμοδιότητος,που πρόβαλε ηΑρχή στηριζόμένη στηφύσητης πράξης,εξέτασε την υπόθεση στην ουσία της και ακύρωσε καιτοδιορισμό τωνενδιαφερομένων. Οι λόγοι πουέπεισαν τον πρωτόδικο δικαστή ότι,παράτην πρόνοια στον προϋπολογισμό,ηπρόσληψη διέπεταιαπότοπλέγ μασχέσεων τουδημοσίουκαιόχιτουιδιωτικούδικαίουαναφέρονται σεέκτασηστην απόφασητου. Καισυνδέονται μετη νομολο γίαυπότην έννοιαότι επισημάνθηκανοιπαράγοντεςπου επηρεά ζουν τηδιαμόρφωσητηςκρίσης τουδικαστηρίουστο προκείμενο. Αναφέρθηκαν, κυρίως, οι αποφάσεις Paschalidou v. Republic,
(1969)3 C.L.R. 297 (Ολομέλειας) και Vassiliou & others v. Republic,
(1969)3C.L.R. 417. 345 Νικήτας, Δ. ΑρχήΒιομ.Καταρτ. ν.Παπαδοπούλου
(1995)Οι λόγοι αυτοί συνοψίζονται ως εξής: Η συμπερίληψη στη σύμβαση, και στις δύο περιπτώσεις, όρου, όπως και στο μόνιμο διορισμό,ότι η απασχόλησητωνενδιαφερομένων διέπεταιαπότη νομοθεσία πουαφοράστηνεγκαθίδρυσηκαιλειτουργία τηςΑρχής (βλέπε τον περί Βιομηχανικής Καταρτίσεως Νόμο αρ.21/74)- ευ- 5 ρύτερα η ομοιομορφία των όρων απασχόλησης τους με εκείνους που ισχύουν για την παραπάνω μόνιμη θέσηΛειτουργού2ηςτά ξης- περαιτέρω η εισήγηση της, Επιτροπής προς το Συμβούλιο, που προεκτέθηκε, δεν προβλέπει ούτε εξυπακούει την εκτέλεση έκτακτης εργασίας άλλων συνήθων καθηκόντων' σε κανένα έγ- 10 γράφο ή πρακτικό δεν γίνεται λόγος για εργοδότηση έκτακτων υπαλλήλων-καιτέλοςότιη Επιτροπήέδρασεσταπλαίσιατηςδια δικασίας διορισμών στις επίδικες θέσεις χωρίς να εξετάσει θέμα προσόντων ειδικών εκπαιδευτών. Σχολιάζοντας τέλος τηνπρό νοιατουπροϋπολογισμού τοδικαστήριοανέφερε: 15 "Είναι φανερό ότι το Διοικητικό Συμβούλιο έκαμε χρήση της πιο πάνωπρόνοιας ελλείψει άλλης εγκεκριμένης δαπάνης για την πρόσληψη των δύο ενδιαφερομένων μερών που πείστηκε ότι αποτελούσαν εξαίρετο υλικό που δεν έπρεπε να αφεθείνα χαθεί." 20 Η κα Σπανούυπέβαλε στην ουσία ότι οι προσλήψεις εδώδεν αποτελούν έκφρασητηςδημόσιαςδιοικητικήςδράσης. Πρόκειται για διαφοράαπόσύμβαση γιατην οποίανδεν ασκείαρμοδιότητα το Ανώτατο Δικαστήριο. Δεν είναι ακυρωτικήδιαφορά. Είναι η άποψη της ότι η νομολογία διαφοροποίησε την πρόσληψη υπαλ- 25 λήλουμεσύμβασηανάλογαανγίνεται απότοκράτοςή απόδημό σιο οργανισμόόπωςηΑρχή. Ολόγος,κατάτησυνήγορο,είναιότι ηεργασιακήσχέσητουυπαλλήλου μετοκράτοςείναι εξαιτίαςτης φύσηςτηςδημοσίουδικαίου. Όμωςδεσυμβαίνει τοίδιομετηνπε ρίπτωση των ημικρατικών οργανισμών. Παρόλο που το άρθρο 30 122 του συντάγματος ορίζει τη"δημόσια υπηρεσία"και σανυπη ρεσία σενομικάπρόσωπαδημοσίουδικαίου,εντούτοις ηνομολο γία δέχθηκε διαφορετικήπροσέγγιση στην περίπτωση αυτών των οργανισμών, ότανο προσλαμβανόμενος δενκατέχει οργανική θέ ση,αλλά υπηρετεί με σύμβαση. Επίσης υποστήριξε πως οι ενδια- 35 φερόμενοι προσλήφθηκανγιαέκτακτηυπηρεσίαμεβάσητηδιάτα ξη τουπροϋπολογισμού. Γιαενίσχυσητηςβασικήςεισήγησης έγι νε αναφορά στις υποθέσεις Loizou & another v. CY.T.A.. 4 R.S.C.C.48καιHadjigeorghiouv.Municipalityof Nicosia
(1965)3C.L.R. 121,126. 40 346 3Χ.ΑΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 ΑρχήΒιομ. Καταοτ.ν.Παπαδοπούλου Νικήτας, Δ. Η νομολογία δεν ανέπτυξε ούτε υιοθέτησε ποτέ τη στάση δια χωρισμού που εισηγείται ηδικηγόρος της Αρχής. Στην υπόθεση Λοΐζου δεν προκύπτει κανόνας ότι οι ημικρατικοί οργανισμοί μπαίνουν σε διαφορετική μοίρα απότο κράτος. Αντίθετα η απόφάσηθέτει αντικειμενικό και ενιαίο κριτήριο για επίλυση τουθέ ματοςανηεργασιακήαρχήεμπίπτει στον ορισμό τουάρθρου 122 του Συντάγματος και παράγει επομένως διαφορές για τις οποίες έχειδικαιοδοσίατοΑνώτατο Δικαστήριο. Ηαιτιολογικήβάσητης απόφασης δεναφήνει αμφιβολίες γιαυτό(σελ. 51): "The Court is of of the opinion that the issue whether a particular workman is regularlyemployed,as above,is anissue of fact tobe determined in each caseonthebasis of all relevant circumstances. Theperiod of hisservice,thesecurityof tenure, the nature of the duties, the view taken of the status of such workman by his employing authority, are all relevant matters tobe weighed,together withotherpertinent factors, in order to arrive at aproper conclusion." Στην υπόθεση Hadjigeorghiou, ανωτέρω, που ήταν πρωτό δικη, η αιτήτρια προσλήφθηκε στη δημόσια υπηρεσία για πρόσκαιρη εργασία στα πλαίσια απογραφής του πληθυσμού που έγινεμετά τηνανακήρυξητηςΔημοκρατίας. Κρίθηκε ότι ηαπό λυσητης ήτανθέμα ιδιωτικού δικαίου. Ο προσωρινός ή έκτα κτος χαρακτήραςτης εργοδότησης ήτανφανερός καιαπότο ότι τοτμήμαστατιστικής, στο οποίουπαγότανηυπηρεσίααπογραφής, ενοικίασε τις απαραίτητες μηχανές για την διεκπεραίωση του έργου και δεν τις ayOQaoE. Από τις παρατηρήσεις του δι καστηρίου για τηνυπόθεση Loizou δεσυνάγεται κανόνας ευρύ τερης εφαρμογής. Έγιναναπότοδικαστή στην προσπάθεια του να τη διακρίνει από την υπόθεση που δίκασε. Η αιτιολογική σκέψητης Loizou είναι αυτήπουπροαναφέρθηκε. Στηγραπτήτηςαγόρευση,πουκατατέθηκεστο πρωτόδικο δι καστήριο,ηδικηγόρος της Αρχήςουσιαστικά ανέφερε,όπωςκαι ενώπιον μας, ότι η αιτήτρια διορίστηκε για την εκτέλεσηέκτα κτωνκαθηκόντων. Οπρωτόδικοςδικαστήςπαρατηρείστην απόφάση πως ο ισχυρισμός αυτός έρχεται σε αντίθεση με τα προ βαλλόμενα στο δικόγραφο ένστασης της καθής. Η κα Σπανού παραπονείται πωςαυτό είναι λάθος. Στην ένσταση(παράγραφο 17) εκφράζει την ίδιαθέση. Έχει δίκαιο. Όμως,ηαβλεψία αυτή δεν έχει τις προεκτάσεις που της προσδόθηκαν. Και δεν μεταβάλλει τις ουσιώδεις περιστάσεις της υπόθεσης, όπως τις κατέ'γραψα πιο πάνω. Οι περιστάσεις αυτές εκτιμώμενες υπό αντι347 Νικήτας,Δ. Αρχή Βιομ. Καταρτ. ν.Παπαδοπούλου
(1995)κειμενικό πρίσμαορθάοδήγησανσε συμπέρασμαπωςπρόκειται για σχέση δημοσίουδικαίου. Η επίδικη πράξη εκδόθηκε στα πλαίσια άσκησης δημόσιας εξουσίαςγιατηνπραγμάτωσηδημόσιουσκοπού. Όπως έχει λε χθείστηνπροσφυγήChristofi v. Municipalityof Nicosia
(1988)5 3 C.L.R. 1722, 1726: "The contractual character of an appointment to a public position does not of itself remove the act from the realm of publiclaw. Ifthesubjudicedecision isintendedtopromoteone or moreof thepurposes of apublic authority,theaction retains 10 its public law character; and can be classified as such for purposes of judicial reviewunderArt. 146 of theConstitution." Βλέπε επίσης Machlouzarides v. Republic
(1985)3 C.L.R. 2342και Shiatkalis v. Cyprus TheatricalOrganisation
(1984)3 C.L.R. 1382. 15 Καταλήγουμε πως ορθάκρίθηκε ότι ο διορισμός τωνενδια φερομένων μερών συνιστούσε εκτελεστή διοικητικήπράξηγια την οποίακαι άσκησε τη δικαιοδοσίατου το πρωτόδικο δικα στήριο. Η έφεσηαπορρίπτεται με έξοδα. Η έφεσηαπορρίπτεται με έξοδα. 348 20