(1995)13Νοεμβρίου, 1995 [ΠΙΚΗΣ, Π.,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ,ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ,ΝΙ ΚΟΛΑΟΥ,Δ/στές] ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΤΣΗΣ, Εφεσείων- αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣΜΕΣΩΕΦΟΡΟΥ ΦΟΡΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ, Εφεσίβλητων- καθ' ωνηαίτηση. (Αναθεωρητική Έφεσηαρ. 1269) Φόρος Εισοδήματος — Φορολογικέςελαφρύνσεις— Έκπτωση γιατό κους που καταβλήθηκανπρος εξασφάλιση δανείου για ανέγερση κατοικίας για ιδιοκατοίκηση— Οι περί Φορολογίας Εισοδήματος Νόμοι 1961-1988,Άρθρο 11
(1)(η)— Τοθεσπιζόμενοχρηματικό πο σό της έκπτωσηςανάγεται στο στοιχείο τηςκατοικίας — Επιμερι- 5 σμός τον ποσού μεταξύ τωνσυζύγων ανάλογα με ταεισοδήματα τους. Λέξεις και Φράσεις — "Κατοικία" και "ιδιοκατοίκηση" στο Άρθρο 11
(1)(η) τωνπερί Φορολογίας Εισοδήματος Νόμων 1961-1988. Λέξεις και Φράσεις— "Στηφορολογίαπαντός προσώπου" στοΆρθρο 10 11
(1)(η) τωνπερί Φορολογίας Εισοδήματος Νόμων 1961-
- Ερμηνεία νομοθετημάτων — Διατάξεις που αφορούν φορολογικές απαλλαγές ήεξαιρέσεις — Εφαρμοστέεςαρχές. Ο αιτητής και ησύζυγος τουσυνήψαν το 1985,από κοινού δά νεια γιαανέγερσηκατοικίας γιαιδιοκατοίκηση. Γιατησύζυγο πα- 15 ραχωρήθηκεέκπτωσηΛΚ470για ταφορολογικά έτη 1985-1988 και για τοσύζυγο ΛΚ
- Οσύζυγος είχεπληρώσει για τόκουςπερισ σότεροποσόπουόμωςδενυπερέβαινετιςΛΚ1.200, ποσόπουσύμ φωνα μετονόμοαποτελούσετο ανώτατο όριοέκπτωσης. Ζήτησε έκπτωσηολόκληρουτουποσούπουπλήρωσεγιατουςτόκους. 20 Στην έφεση,προβλήθηκε εκ μέρους του εφεσείοντα,ο ισχυρι404 3Α.Α.Δ. Μάτσηςν.Δημοκρατίας σμόςότι η ρητήαναφοράστη φορολογία "παντός προσώπου", έχει σαν στόχοτον συσχετισμότης έκπτωσης με κάθεάτομο που υπέχει υποχρέωση καταβολής τόκων καιόχι με την έννοια της κατοικίας. 5 10 15 20 Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου απέρριψε την έφεση και αποφάνθηκε ότι:
- Η αναφορά στο νόμο "στη φορολογία παντός προσώπου" απλώς υποδηλοί ότι το ευεργέτημα της έκπτωσης μπορεί να απαιτήσει μόνο φυσικό πρόσωπο. Όπωςπροκύπτει από το κείμενο, ονομοθέτης δενείχεπρόθεση ναπαράσχει το πλεονέκτημα στο ακέραιοσε όσα άτομααπόμια οικογένεια συμβλήθηκαν για τη λήψη τοκοφόρου δανείου ή δανείων.
- Όπως έχει νομολογιακά καθιερωθεί, διάταξηγια φορολογι κή απαλλαγή είναι στενώς ερμηνευτέα. Αυτό φαίνεται και απότην εξαντλητική απαρίθμησητων απαλλαγών στις οποίες δικαιούται ο φορολογούμενος. Ηλέξη **κατοικία"είναι η κυρίαρχη και καθοριστική έννοια και το θεσπιζόμενο χρη ματικό όριο ανάγεται αποκλειστικά σε αυτήν.
- Οεπιμερισμός του ποσού μεταξύτων συζύγων ανάλογα μετα εισοδήματα τους είναι πρακτική εμπεδωμένη στις διατάξεις του νόμου, αλλάκαιστηδικαιοκρατικήαρχήτης ισότητας. Η έφεσηαπορρίπτεται. Δενεκδίδε ται διαταγή για έξοδα. Υποθέσεις που αναφέρθηκαν: Καρκώτης&Άλλη ν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας.Απόφασηημερ. 14.2.1990 25 LR.C. Westminster(Duke)[1936]A.C.I, 24-25Cape BrandySyndicate v.I.R.C. [1921] 1 K.B. 64SerafinoShoeIndustry& TradingCo.Ltdv. TheRepublic
(1987)3C.L.R. 131& 30 Administratorof the EstateofKrystalliaPavUdes, Andreas Loucaides v. TheRepublic ημερ. 30.5.1989Ρούσου v.Δημοκρατίας. Απόφαση ημερ. 19.6.1991- 405 Μάτσηςν. Δημοκρατίας
(1995)Κονζάλη ν.Δημοκρατίας. Απόφασηημερ. 10.9.1992Δώρα Χόλτινγς Λτδ ν. Κυπριακής Δημοκρατίας. Απόφαση ημερ. 8.7.1993. Έφεση. Έφεση εναντίον της απόφασηςτου Προέδρουτου Ανωτάτου 5 Δικαστηρίου Κύπρου (Α. Λοϊζου, Π.)πουδόθηκεστις 7Δεκεμ βρίου, 1990 (Προσφυγή αρ.823/89),με την οποίααπορρίφθηκε ηπροσφυγή του εφεσείοντα για φορολογική ελάφρυνση. Α. Δράκος,για τον εφεσείοντα - αιτητή. Γ. Λαζάρου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α', για τον εφεσί- 10 βλητο - καθ'ουηαίτηση. Cur. adv.vult. Γ. ΠΙΚΗΣ, Π.: Η απόφαση του δικαστηρίου θα δοθεί από το δικαστή Νικήτα. • ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Ηέφεσηεγείρει ένα μόνο ζήτημα. Και αφορά 1 5 την έκτασητης έκπτωσης γιατόκους,πουο φορολογούμενος κα τέβαλε προς εξασφάλιση δανείου,τοοποίοστησυνέχεια χρησιμο ποίησε γιαναανεγείρει κατοικίαγιαιδιοκατοίκηση. Τη φορολογική αυτή ελάφρυνση επιτρέπει το αρθρ. 11
(1)(η) των περί Φορολογίας ΕισοδήματοςΝόμωντου 1961 μέχρι 1988: 2 0 "(H)
(1)Προς εξεύρεσιντουφορολογητέου εισοδήματοςπα ντός προσώπου θα εκπίπτωνται άπασαι αι δαπάναι ας το τοιούτον πρόσωπον υπέστη εξ ολοκλήρου και αποκλειστι κώς προς κτήσιν του εισοδήματος. Εν αυταίςπεριλαμβάνο νται: (α) (β) (η) τόκος μέχρι ποσού χιλίων διακοσίων λιρών πληρωθείς αναφορικώς προς δάνειον δημιουργηθέν διά την ανοικοδόμησιν κατοικίαςχρησιμοποιούμενης συνήθωςυπόπροσώπου 30 406 25 3A.A.A. Μάτσηςν. Δημοκρατίας Νικήτας, Δ. τινός ήτων τέκνων αυτούδιασκοπούς ιδιοκατοικήσεως." 5 Ειδικότερατοσημείοπουκαλούμαστενααποφασίσουμεείναι κατά πόσον τοόριοτων£1.200(πουέχειαυξηθείσε£1.500μετο αρθρ. 5(β)του ν. 245/90) ισχύεικαι εφαρμόζεταικατά κατοικία, ανεξάρτητα απότον αριθμόπροσώπωνπουσυνήψαντη δανεια κή σύμβαση, όπως αποφασίστηκε πρωτόδικα. Ή εφαρμόζεται κατ' άτομο,όπως εισηγείται ο αιτητής. 20 Ηδιαφορά έχει προκύψει υπότις εξής συνθήκες. Το 1985 ο αιτητής και ησύζυγος του συνήψαν απόκοινού δύοδάνεια για νακτίσουν σπίτι. Είναιαναντίρρητοπωςτοσπίτι θαήταν ιδιοχρησίμοποιούμενοκαιιδιοκατοικούμενοαπόαυτούςκαιτηνοι κογένεια τους. Για τη σύζυγο παραχωρήθηκεετήσια έκπτωση £470για τα φορολογικά έτη 1985 μέχρι και το
- Την ίδια αυτήπερίοδο- πουείναικαιηεπίδικη-η ετήσιαελάφρυνσητου αιτητή περιορίστηκε στο υπόλοιπο του ορίου δηλ. σε £
- Παραδεδεγμένα όμως πλήρωσε για τόκους περισσότερα, αλλά σε καμιάπερίπτωσητο ποσόπουπροσωπικάδαπάνησεδενξε πέρασε τις £1.
- Ήταν ευθύς εξαρχής η εισήγησητου αιτητή ότι έπρεπε να εκπεσθεί ολόκληρο το ποσό που πλήρωσε,αφού ήτανμικρότερο εκείνουπουεπιτρέπει ονόμος. 25 Ο Λοΐζου, Π.,(όπωςήταντότε) απέρριψεπρωτόδικατο επι χείρημα στηριζόμενος στην απόφασητουΣτυλιανίδη,Δ.,(όπως ήταν τότε) στην απόφαση648/88ΓεώργιοςΚαρκώτηςκαι 'Αλλη ν.ΚυπριακήςΔημοκρατίαςημερ. 14/2/90,στην οποίανο τελευταίος είπε: 10 15 30 35 "...Οιλέξειςστο κείμενο πουελέγχουν είναι 'ηκατοικία*και η ιδιοκατοίκηση. Ηπαραχώρηση απότο νομοθέτη δεν είναι κατά πρόσωπο,αλλάκατάκατοικία, έστωκαι αν το Αρθρο 11 αναφέρεται στον υπολογισμό του φορολογητέου εισοδήματος*παντόςπροσώπου'. Τοανώτατοόριο έκπτωσηςείναι £1.200γιακάθεκατοικίαπουχρησιμοποιείταιγιαιδιοκατοί κηση." Ο δικηγόρος του αιτητή υπέβαλε πως η ερμηνευτική αυτή προσέγγιση είναι λανθασμένη γιατί παραγνωρίζει τη λεκτική διατύπωση τηςδιάταξης,υπονοώνταςτηρητήαναφορά στη φο ρολογία "παντός προσώπου",φράση που αποσυνδέει το στοι χείο της "κατοικίας" σανκριτήριοτουευεργετήματος. Η έμφα ση,πουυποδηλώνει συγχρόνως και την πρόθεση τουνομοθέτη, είναι στα πρόσωπα. Μεάλλα λόγια συσχετίζεται ηέκπτωσημε 407 Νικήτας, Δ. Μάτσηςν.Δημοκρατίας
(1995)κάθεάτομο πουυπέχει υποχρέωση καταβολήςτόκων καιόχι με την έννοια τηςκατοικίας. π Ηβασικήερμηνευτική αρχή °υ σταθεράεφαρμόζειηνομολογία είναιότιδιάταξηπουκαθιερώνειφορολογικήαπαλλαγήείναιστενώς ερμηνευτέα: IM..C. Westminster(Duke) [1936] A.C. 1,24-25,Cape 5 Brandy Syndicatev.LR.C [1921] 1K.B.64,71,Serafino Shoe Industry&TradingCo.Ltd. v.TheRepublic
(1987)3C.L.R. 1316, προσφυγή αρ.67/87Administrator of the Estate of Krystaliia PavUdes,AndreasLoucaidesv. The Republicημερ. 30/5/89,605/89 ΓεώργιοςΡούσουν,Αημοκρατίαςψ^. \9/6ί9\,84/90Κουζάλην.Λη- 10 μοκρατίαςψζρ.10/9/92 και42/91 ΑωραΧόΧτινγςΑτδ. ν. Αημοκρατίαςημερ.8/7/93. Τολόγογιατηνύπαρξητουκανόναδιατυπώνειο ΜΑ Στασινόπουλος "ΜαθήματαΔημοσιονομικούΔικαίου"3η έκ δοση,1966 στησελ. 246: "Στενήερμηνεία επιβάλλεται αναμφιβόλωςειςταςδιατάξεις, 15 αίτινες θεσπίζουν φορολογικός απαλλαγάςή εξαιρέσεις, διό τι ηφορολογική εξαίρεσιςήαπαλλαγή,αποτελεί παρέκκλισιν από τονκανόνατης καθολικότητος τουφόρουκαιάρααιθεσπίζουσαι εξαιρέσεις ήαπαλλαγάςδιατάξεις είναι διατάξεις εξαιρετικοί, αιδεεξαιρετικής φύσεως διατάξεις,συμφώνως 20 προς γενικούς ερμηνευτικούς κανόνας, δέον να ερμηνεύο νται στενώς." Έχουμε την άποψη ότι ηαναφορά"στηφορολογία παντός προσώπου"απλώςυποσημαίνει ότι τοευεργέτημα της έκπτωσης μπορεί νααπαιτήσει μόνο φυσικόπρόσωπο. Μετηφράσηαυτή 25 ο νομοθέτης θέλησε νααποκλείσει άλλες οντότητες όπως λ.χ. εταιρεία ήδιαχειριστή κληρονομικής περιουσίας ήπιθανώςτον επίτροπο εμπιστεύματος. Δε συνάγεται απότο κείμενοπως ήταν στις προθέσεις τουσυντάκτη του ναπαράσχει τοπλεονέ κτημα στο ακέραιοσεόσα άτομααπόμίαοικογένεια συμβλήθη- 30 καν για τηλήψητοκοφόρουδανείουήδανείων. Θα μπορούσε αντίθεταναλεχθείπωςηγλώσσατηςδιάταξης δεδικαιολογεί μιάτόσογενναιόδωρη ερμηνευτική εκδοχή, όπως αυτή πουεισηγείται ο δικηγόρος του αιτητή. Απότα συμφρα ζόμενα προκύπτει ότι η λέξη"κατοικία" είναι ηκυρίαρχη και 35 καθοριστική έννοια. Σεαυτήνκαι μόνο είναι που ανάγεταιτο θεσπιζόμενο χρηματικό όριο. Μεκανένα ερμηνευτικό κανόνα και ανακόμη είχαμε διφορούμενο κείμενο που υπαγορεύει και διερεύνησητου πνεύματος τηςδιάταξης- δεθααγόμεθασεδια φορετικό αποτέλεσμα. Ηεξαντλητικήαπαρίθμησητων απαλλα- 40 408 3 A.A.A. 5 Μάτσης ν. Δημοκρατίας Νικήτας, Δ. γών στις οποίεςδικαιούταιοφορολογούμενος δείχνει πόσο φειδωλεύεται σε τέτοια θέματαονομοθέτης. Καταλήγονταςπαρα τηρούμε πως ο επιμερισμός του ποσού μεταξύ των συζύγων ανάλογα μεταεισοδήματατουςείναιπρακτικήεμπεδωμένη στις διατάξειςτουνόμου,αλλάκαι στη δικαιοκρατική αρχήτης ισό τητας. Με τις σκέψεις αυτές απορρίπτουμε την έφεση. Επειδή για πρώτη φορά ένα τέτοιο θέμα έχει απασχολήσει την Ολομέλεια, δεν θαεπιδικάσουμε έξοδα. 10 Η έφεση απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 409