(1995)7 Δεκεμβρίου, 1995 [ΠΙΚΗΣ,Π.,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ, ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΟΥ, Δ/στές] ΔΡ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Εφεσείων, ν. ΑΡΧΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ, Εφεσίβλητων, (ΑναθεωρητικήΈφεσηΑρ.1181) Πράξεις ήαποφάσεις μέσα στηνέννοια τουΑρθρον 146 τονΣυντάγ ματος — Κριτήριο δικαιοδοσίας— Το ζήτημα κατά πόσο πράξη, απόφασηήπαράλειψηαρχήςπροσώπου ήοργάνουπου ασκείεκτελε στική ήδιοικητική λειτουργία υπόκειταιστην αναθεωρητική δικαιο δοσία τον Ανωτάτου Δικαστηρίου, εξαρτάταιαπό τοκατάπόσο ηεν 5 λόγωπράξη,απόφασηήπαρόώειψηεμπίπτειστησφαίρατονδημόσι ον δικαίου — Εφαρμοστέοκριτήριο— Εφαρμοστέες αρχές γιακα θορισμό της γραμμής διαχωρισμού μεταξύΔημοσίου καιΙδιωτικού Δικαίον — Ηρύθμισηαστικώνπεριουσιακώνδικαιωμάτων, οι πρά ξεις διαχείρισηςτηςκρατικήςπεριουσίας καιεπίσηςθέματαπον προ- 10 κύπτουν από ενεργείς τηςδιοίκησηςπουβασίζονται σεσυμβάσειςμε πολίτες εμπίπτουν στη σφαίρα τον ιδιωτικού δικαίον — Εκτενής αναφορά στηνΚυπριακή καιΕλληνική νομολογία. Εκτελεστή πράξη — Κατά πόσο ηαπόφαση τηςΑρχήςΗλεκτρισμού Κύπρον (ηΑρχή) να επιβαρύνειτον εφεσείοντα -καταναλωτή, για 15 κατανάλωσηηλεκτρικούρεύματοςαπό τουςΤουρκοκυπρίονςστοκα τεχόμενοτμήματηςΚύπρον καιναδιακόψει τηνπαροχήηλεκτρικού ρεύματος σ' αυτόν όταν δενπλήρωσε τοποσοστό τοοποίοαντιστοι χούσε στο ηλεκτρικόρεύμαπου καταναλώθηκε, χωρίςποτέ ναπλη ρωθείαπό τηντουρκικήκοινότητατωνκατεχομένων, είναι εκτελεστή 20 πράξη, υποκείμενη στην Αναθεωρητική Δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου,δυνάμειτουΑρθρου 146τουΣυντάγματος—Κατά πό σο ηδιατίμηση ηλεκτρικούρεύματοςπου επιβάλλεταιαπό τηνΑρχή στουςκαταναλοπέςείναι εκτελεστήπράξη— Ποίοτοκύριοστοιχείο της έννοιαςτηςεκτελεστήςπράξης. 25 424 3A.A-A. Δρ.Γεωργίου v.Α.Η.Κ. Νομικά πρόσωπαΔημοσίουΔικαίου—Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρον — Σχέσεις μεταξύ Αρχής και καταναλωτών — Είναι αμφίδρομες — Κατά πόσο υπάρχει συμβατική σχέσημεταξύ Αρχής και καταναλω τών. 5 10 15 20 25 30 35 Συμβάσεις — Συμβάσεις προσχωρήσεως — Επιβολή περιορισμών στην ελευθερία των συμβάσεων — Είναι αναπόφευκτη κάτω από τις ανάγκες της σύγχρονηςζωής— Εφαρμοστέες αρχές Οεφεσείων είναιμαιευτήρκαιαπότονΦεβρουάριοτου 1978,έχει ιδιωτική μαιευτική κλινική στη Λευκωσία. Τον Απρίλιο του 1989, έθεσε στο Συμβούλιο της Αρχής θέμα μείωσης του λογαριασμού του ηλεκτρικού ρεύματος της κλινικής του,για την περίοδο ΜαρτίουΑπριλίου 1989 σε ποσοστό 10%,που αντιπροσώπευε το ποσό με το οποίοολογαριασμόςτουχρεώθηκε,σύμφωναμετηνεκδοχήτου, πα ράνομααφούαντιστοιχούσε στοηλεκτρικό ρεύμαπουκαταναλώθηκε,απότηντουρκικήκοινότητατουκατεχομένουμέρουςτηςΚύπρου χωρίςποτένακαταβληθείαπόαυτήτοαντίτιμο. Τοαίτηματουεφεσείοντααπορρίφθηκεκαιόταναυτόςαρνήθηκενακαταβάλειτοοφει λόμενο υπόλοιποτωνΛΚ18.77σεντ,ηΑρχήδιέκοψετηνπαροχήρεύ ματος. Ο εφεσείων κατέβαλετο οφειλόμενο ποσό με επιφύλαξητων δικαιωμάτωντουκαιηπαροχήηλεκτρικού ρεύματος σταυποστατι κάτουαποκαταστάθηκε. Στησυνέχεια καταχώρησεπροσφυγή αξιώνωντας δήλωση τουΔικαστηρίου ότι ηαπόφασητης Αρχής γιαδια κοπήπαροχήςηλεκτρικούρεύματοςσταυποστατικάτουήτανάκυρη. Αξίωνεεπίσης δήλωσητουΔικαστηρίου μετηνοποίανακηρύσσεται άκυρηκαιχωρίςνομικόαποτέλεσμαηαπόφασητηςΑρχής ναεπιβα ρύνει τον εφεσείοντα με χρηματικό τέλος για ηλεκτρικό ρεύμαπου κατανάλωσανοιΤουρκοκύπριοι στοκατεχόμενο τμήματηςΚύπρου. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι εστερείτο δικαιοδοσίαςνα εκδικάσει την προσφυγή με βάσητο Αρθρο 146.1 τουΣυντάγματος, λόγω του ότι ηπροσβαλλόμενη πράξητης Αρχής δεν είχε εκτελεστό χαρακτήρακαιδενενέπιπτεστησφαίρατουδημοσίου δικαίου. Στην έφεση, εξετάστηκε σε πρώτοστάδιοκατά πόσο η συγκεκρι μένηαπόφασητηςΑρχήςαποτελείπράξηήενέργειαπουεμπίπτειστη σφαίρατουδημοσίου δικαίουοπόταντοΔικαστήριο έχει αναθεωρητικήδικαιοδοσίασύμφωνα μετο Αρθρο 146.1 του Συντάγματος και σεμεταγενέστερο στάδιοηαξίωσητουεφεσείοντα γιαδήλωσητουΔι καστηρίου μετηνοποίανακηρύσσεται άκυρη ηαπόφασητης Αρχής να τον επιβαρύνει για ηλεκτρικό ρεύμαπουκατανάλωσανοι Τουρ κοκύπριοι στακατεχόμεναχωρίς νατοπληρώσουν. 425 Δρ. Γεωργίουv. Α.Η.Κ.
(1995)Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου απέρριψε την έφεση κατάπλειοψηφίακαιαποφάνθηκεότι: Α. Υπό Νικολαΐδη Δ., συμφωνούντων καιτων Παπαδόπουλου Δ. και ΝικολάουΔ.:
- Η αναθεωρητική δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, 5 περιορίζεται στον έλεγχοτης νομιμότητας εκτελεστών διοι κητικώνπράξεων.
- Κύριο στοιχείο της έννοιας της εκτελεστής πράξης είναι η άμεσηπαραγωγήεννόμου αποτελέσματος συνισταμένου στη δημιουργία δικαιωμάτωνκαι υποχρεώσεων διοικητικού χα- 10 ρακτήρα των διοικούμενων.
- Τοπεδίο του δημοσίουδικαίουδιακρίνεταιαπότο ιδιωτικό δίκαιο ανάλογα με τον σκοπό τον οποίο η νομοθεσία απο βλέπει να προάξει καιτο ενδιαφέροντου κοινού στη συγκε κριμένη λειτουργία καιαποφάσεις. 15
- Κύριο κριτήριο για τηδιάκριση μεταξύ πράξεων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίουαποτελεί ηφύσητη ίδιαςτηςπράξης και οεπιδιωκόμενος μετηνπράξηαυτή σκοπός. Οτανοκύ ριος σκοπός που επιδιώκεται μετην πράξηήαπόφασηδιοι κητικού οργάνου, είναι ο καθορισμός των αστικών δικαιω- 20 μάτωντων πολιτών,τότεηαπόφασηαυτήδενείναι δημοσί ουσυμφέροντος μεαποτέλεσμαναεκφεύγει τουελέγχουτου Δικαστηρίου κάτω από το Αρθρο 146 του Συντάγματος. Επίσης πράξειςδιαχείρισηςτηςκρατικήςπεριουσίαςκαιθέ ματα που προκύπτουναπόενέργειες της διοίκησης που βα- 25 σίζονται σε συμβάσεις με πολίτες, εμπίπτουν στην σφαίρα του ιδιωτικούκαι όχι τουδημοσίουδικαίου.
- Η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου αποτελεί οργανισμό δημόσι ουδικαίου που εγκαθιδρύθηκεκαι ενεργεί με^βάσητις πρό νοιες του περί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού Νόμου,Κεφ.
- 30 Οι σχέσεις μεταξύ της Αρχής και των καταναλωτών ρυθμί ζονται με συμβάσεις που οι όροι του περιγράφονται στους Κανονισμούς και τους Γενικούς Όρους Παροχής. Ηπαρο χή εξαρτάται από διαφόρους όρους που ο καταναλωτής υποχρεούται να τηρεί. Η εξουσία της Αρχής να διακόπτει 35 την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος δεν αποτελεί δημόσια εξουσία αλλά εξουσία που της παρέχεται από τη σύμβαση που υπέγραψε μετο συγκεκριμένο καταναλωτή. Ο Κανονι- 426 3Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 Δρ.Γεωργίου ν.Α.Η.Κ. σμός 19πουενσωματώνεται στησχετικήσυμφωνίαδημιουργεί μονομερές συμβατικό δικαίωμα για διακοπήτης προμήθειας ρεύματος,το οποίο ηΑρχήμπορεί να ασκήσει χωρίςεπηρεα σμό άλλων θεραπειώνπουδιαθέτειγια είσπραξητουοφειλομενού ποσού. Πρωταρχικός σκοπός της διακοπήςπαροχής ηλεκτρικού ρεύματος στην παρούσαυπόθεση απότην Αρχή, ήτανοδιακανονισμόςκαιηπροστασίατων δικαιωμάτων της σύμφωναμετουςκανόνεςτου ιδιωτικούδικαίου. Η Αρχήδεν ενήργησε σαν διοικητικό όργανο,αλλά στην προοπάθειάτης ναδιασφαλίσει τασυμβατικάτης δικαιώματα,καιημεμονω μένη πράξη της στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν επηρέαζε οποιονδήποτεάλλο εκτός απότον εφεσείοντα.
- Η αξίωση του εφεσείοντα για δήλωση του Δικαστηρίου με τηνοποίανακηρύσσεται άκυρηηαπόφασητηςΑρχήςνατον επιβαρύνειγια ηλεκτρικό ρεύμα πουκατανάλωσανοιΤουρ κοκύπριοι στακατεχόμενα,μπορεί, μέσαστηγενικότητατης να θεωρηθεί ότι αναφέρεταιέμμεσα στη διατίμησηπου επι βάλλει ηΑρχή κατάκαιρούς στους καταναλωτέςτης. Ηπιο πάνω αξίωση του εφεσείοντα δεν μπορεί να επιτύχει, γιατί εκτός του ότι δεν αμφισβητείται με αυτή η νομιμότητα της πράξης της Αρχής που επέβαλε την ισχύουσα διατίμηση,η σχετική πράξη της Αρχής δεν προσεβλήθη εντός εβδομήντα πέντε ημερών απότηγνωστοποίηση της,όπως επιτάσσει το Σύνταγμα.
- Ηαπουσία ή ο περιορισμός της δυνατότητας γιαδιαπραγ μάτευση από τον καταναλωτή των όρων παροχής ηλεκτρι κούρεύματοςδενμεταβάλλει τησυμβατικήσχέσημεταξύτου και της Αρχής. Ήδη από τα μέσα του περασμένου αιώνα διάφοροι κοινωνικοί παράγοντες επέβαλαν την ανάγκη εισαγωγής περιορισμών στην αρχή της ελευθερίας τωνσυμβά σεων. Τονεώτερο δίκαιοαναγνωρίζει επίσης ποικίλες μορ φές συμβάσεων που καταρτίζονταιεκτός πάσης ελευθερίας των συναλλασσομένων. .
- ΤοΔικαστήριο στερείται αρμοδιότηταςναεκδικάσει την παρούσαυπόθεση για τον λόγοότι ηεπίδικηαπόφασηέχειλη φθεί με βάσηυφιστάμενες αρχές του ιδιωτικού και όχι του δημοσίουδικαίου. Β. Υπό Νικήτα, Δ.,συμφωνούντος καιτου Πική, Π.:
- ΟπρωτόδικοςΔικαστής διέστειλετηνκρινόμενηυπόθεση από 427 Δρ.Γεωργίου ν.Α.Η.Κ.
(1995)την απόφασηΣεβαστίόης νΑ.Η.Κ, στηριζόμενος στην παρα τήρηση της απόφασης Σεβαστίδη, η οποία έχει χαρακτήρα obiter dictum καιδεν εμπίπτει ως εκτούτου στην αρχήτηςδεσμευτικότητας δικαστικούπροηγούμενου. Σύμφωναμετοσκε πτικότηςαπόφασηςΣεβαστίδη,οι υποχρεώσεις τηςΑρχήςγια 5 προμήθεια ηλετρικής ενέργειας αποτελούν δημόσιο καθήκον παρά τογεγονός ότι ηΑρχή, είναι σεκάποιοβαθμό,εμπορική επιχείρηση. Η ενέργεια αποσύνδεσης τουρεύματοςδενμπορεί κατάλογική συνέπειακαιπροέκτασηναδιαχωρίζεταιαπότην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας ηοποίακρίθηκε στην υπόθε- 10 σηΣεβαστίδη, ανωτέρω,ότι αποτελεί ακυρωτική διαφορά.
- Στην Ελλάδα,ηΔ.Ε.Η.δεν θεωρείται νομικό πρόσωποδημο σίου δικαίουκαι ως εκ τούτου οι πράξεις της εκφεύγουν του ακυρωτικού ελέγχου.
- Οι Ευρωπαίοι μελετητές του διοικητικού δικαίου ασχολήθη- 15 καν με την ανάλυση τηςδισυπόστατης δράσης της διοίκησης. Προεξάρχουσα θέση έχειηγερμανική θεωρίαπερίFiskus.
- Στην Κύπρο,όπωςέχεινομολογιακά καθιερωθεί,το αποφασι στικό κριτήριο για ένταξησυγκεκριμένης δραστηριότητας του κράτουςήνομικού προσώπου δημοσίου δικαίουστην κατηγο- 20 ρίατουδημόσιουήτουιδιωτικούδικαίου,είναιηεπιδίωξηδη μόσιου σκοπού.
- ΗΑρχήΗλεκτρισμού Κύπρουθεωρείται νομικό πρόσωπο δη μοσίου δικαίου. Η ιδιότητα αυτήαναγνωρίζεται στην Αρχή απότο άρθρο 122 του Συντάγματοςκαισυνάγεται καιαπότο 25 Κεφ. 171.Δεδηλωμένοι γενικοί στόχοι τηςΑρχήςείναι,μεταξύ άλλων, ηπαραγωγή και προμήθεια ηλεκτρικού ρεύματος, πά νω σε μονοπωλιακή βάση. Τοκοινό,στο σύνολοτουέχειύψι στο καθήκονστην εφαρμογήτων σκοπών της Αρχής.
- Ηδιαφοράπουεγείρεται στην παρούσαυπόθεσηδεναποτελεί 30 απλή χρηματικήδιαφοράγια καταβολήοφειλής από κατανα λωτή, αλλά με αυτή αμφισβητείται η ίδια η νομιμότητα της πράξηςτηςΑρχήςναεπιβάλειτηντρέχουσαδιατίμηση. Ηπρά ξηθίγει άμεσαταέννομα δικαιώματατουαιτητήσανκατανα λωτή.
- Όσον αφοράτο θέμα κατάπόσο η σχέση μεταξύ προμηθευτή και καταναλωτήρεύματος είναι συμβατική,το Αγγλικό Εφε τείο σε πρόσφατη απόφασητου, αποφάνθηκε ότι η σύμβαση 428 35 Δρ. Γεωργίουv. Α.Η.Κ. 3 ΑΛΛ. 5 πουείναιδημιούργηματουνόμου,δενκαταρτίζεταιελεύθερα. Ως εκτούτουη συμφωνίαγιαπρομήθειαρεύματος μεταξύκα ταναλωτήκαιπρομηθευτήδενείναισύμβαση(contract)γιατην οποία μπορεί να ασκήσει αρμοδιότητα το πολιτικό δικαστήριο, λόγω ακριβώς απουσίας της δυνατότητας από πλευράς καταναλωτή,ναδιαπραγματευθείτους όρους της σύμβασης. Γ. ΥπόΠική, Π.: 10 15 Η μονομερής διατίμηση ηλεκτρικού ρεύματος, επαγόμενη τον επαναπροσδιορισμό τηςτιμής διάθεσης τουστοπλαίσιο της σύμβάσης για την προμήθεια του, συνιστά πράξη εκτελεστήηοποία εμπίπτει στοπεδίοτουδημοσίουδικαίου,όπωςκαιηαρχική απόοραση μετηνοποίακαθορίζονταιοιόροιπαροχήςηλεκτρικούρεύ ματος. Ηδιαφοράπουπροέκυψε έπρεπεναυπαχθείστηνακυρωτική αρμοδιότητατουΑνωτάτουΔικαστηρίουκαιηπερίτουαντιθέτουπρω τόδικηαπόφασηναπαραμερισθεί. Η έφεσηαπορρίπτεται κατά πλειο ψηφία. Ηπρωτόδικηαπόφασηεπι κυρώνεται. Δεν εκδίδεται διαταγή για έξοδα. 20 Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Valana v. TheRepublic& Others, 3R.S.C.C. 91· Tamasos Tobaco Supplies & Co v. ΚυπριακήςΔημοκρατίας,
(1991)3 Α.Α.Δ. 407 25 Antoniou & Others v. TheRepublic,
(1984)3 C.L.R. 623Ερωτοκρίτου v.ΓενικούΕισαγγελέα. Απόφαση ημερ. 3.9.1992TheGreekRegistrarof theCo-OperativeSocietiesv. Nicolaides,
(1965)3 C.L.R. 164· Poyadjis v. TheRepublic,
(1975)3 C.L.R. 378· 30 Charalambides v. TheRepublic,
(1982)3 C.L.R. 403Sevastides v. TheElectricityAuthorityof Cyprus,
(1963)2 C.L.R. 497 429 Δρ.Γεωργίουν. Α.Η.Κ.
(1995)Machlouzaiides v.TheRepublic,
(1985)3 C.L.R. 2342Hellenic BankLtd v.TheRepublic,
(1986)3 C.L.R. 48V Tekkis v.TheRepublic,
(1982)3 C.L.R. 680 Zachariades Ltdv.TheRepublic,
(1987)3 C.L.R. 685 PitsiUos (No.l) v.TheRepublic,
(1966)3 C.L.R. 589E.A.C.v. Petrolina CompanyLtd,
(1971)1C.L.R. 19Δημοκρατία v. Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου,
(1993)3 Α.ΑΛ. 295· Harrison (Watfoud)Ltdv.Griffiths,40 T.C. 281· TheFreeshopsLtd v.TheRepubhc,
(1987)3 C.L.R. 2081- 10 Laoudhia v.TheRepublic, 2 R.S.C.C 119Hadjikyriacou & Others, 3 R.S.C.C. 89TheRepublic v.M.DM.Estate,
(1982)3 CLR. 642Ghalanos v.C.B.C.,
(1984)3 C.L.R. 742· Ethnikos v.K.O.A.,
(1984)3 CLR. 831- 15 Photiades&Others v. Photiades& Others, (i988) 3 CLR. 2084· BenitaDiane Mossv.TheRepublic, ημερ. 7.2.1991Δημοκρατία v.Τόκα,
(1995)3Α.Α.Δ.218Norwebpic νDixon Times, ημερ. 24.2.1995Norwebpicv.Dixon,[1995] 3 All E.R. 952Πορίσματα Νομολογίας Συμβουλίου Επικρατείας 1929-
- 430 20 3ΑΛΛ. Δρ. Γεωργίου v. Α.Η.Κ. Έφεση. 5 Έφεση εναντίον τηςαπόφασηςΔικαστή του Ανωτάτου Δικα στηρίου Κύπρου (Πογιατζής, Δ.) που δόθηκε στις 31 Ιουλίου, 1990 (Προσφυγή αρ.345/89) με την οποία απορρίφθηκε ηπροσφυγή του εφεσείοντα με την οποία αξίωνε δήλα>ση του Δικα στηρίου ότι ηαπόφασητης εφεσίβλητης Αρχήςγιαδιακοπή πα ροχής ηλεκτρικού ρεύματος στα υποστατικά του ήτανάκυρη. Ο Εφεσείων παρουσιάζεταιπροσωπικά. 10 Κ. Κακουλλή (χα) για Π. Λ.Κακογιάννη &Σία για την εφεσίβλητη Αρχή. Cur. adv.vult. ΠΙΚΗΣ, Π.: Την πρώτη απόφαση,την απόφαση της πλειο ψηφίας θα απαγγείλει ο Δικαστής Φρ.Νικολαΐδης. Με αυτήν συμφωνούν οι Δικαστές Γ.Παπαδόπουλοςκαι Γ. Νικολάου. 15 20 25 30 35 ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ, Δ.: Ο εφεσείων -αιτητής διατηρεί μαιευτική κλινική στηΛευκωσίαστηνοποίαπαρέχεταιαπό τις3.2.1978ηλε κτρικό ρεύμααπότους εφεσίβλητους, τηνΑρχή Ηλεκτρισμού Κύ πρου, (στη συνέχεια "ηΑρχή"). Ηπαροχήάρχισε ύστερα από αί τησητουπουεγκρίθηκε από τηνΑρχή, σύμφωνα μετους Γενικούς Όρους Παροχής που περιέχονται στους περί Αναπτύξεως Ηλε κτρισμού Κανονισμούς του 1954 -
- Στις8.4.1989 ο εφεσείων συναντήθηκε μετον πρόεδροκαι μέλη του διοικητικού συμβουλί ουτηςΑρχήςστους οποίουςέθεσεθέμαμείωσης του λογαριασμού του για την περίοδο Μαρτίου -Απριλίου 1989 σε ποσοστό 10% που σύμφωνα με την εκδοχή του,αντιπροσώπευε το ποσό με το οποίο ολογαριασμός τουχρεώθηκε παράνομα καιτοοποίο αντι στοιχούσεστοηλεκτρικό ρεύμαπουκαταναλώθηκε,χωρίςποτένα καταβληθεί το αντίτιμο απότην τουρκική κοινότητα της Κύπρου στακατεχόμενα εδάφη τηςΔημοκρατίαςκαιτοοποίοδενκαταναλώθηκε ποτέ στα δικά του υποστατικά. Η Αρχήαπάντησε ότι η απαίτησητου δεν μπορούσε ναγίνει αποδεκτήγιατί δεν ήταννο μικάεπιτρεπτή.Στησυνέχεια ο εφεσείων εξόφλησεμέρος του λο γαριασμού του αρνούμενος να καταβάλει ποσό £18.17 σεντ το οποίο αντιπροσώπευε ποσοστό περίπου 11.6% του συνόλου του λογαριασμού του. Στις 11.4.1989 απεστάλη στον εφεσείοντα επιστολή της Αρ χής στην οποίαεπαναλαμβανότανότι το αίτηματουγιααποκο431 Νιχολαΐβης, Δ. Δρ. Γεωργίουv. Α.Η.Κ.
(1995)πή ποσοστού 10% από το λογαριασμό του δεν μπορούσε να γί νει αποδεκτόγιατί κάτιτέτοιο δεν ήταννομικά επιτρεπτό. Στη συνέχεια ο εφεσείων εκαλείτο όπως καταβάλει το οφειλόμενο υπόλοιπο μέσα στις επόμενες επτά μέρες,αλλιώς ηπαροχήηλε κτρισμού σταυποστατικάτουθαδιακοπτότανχωρίς άλλη προ- 5 ειδοποίηση. Οεφεσείων δενανταποκρίθηκεκαιστις20.4.1989η Αρχή διέκοψε την παροχή ρεύματος. Ο εφεσείων επιφυλάσσο ντας τα δικαιώματατου κατέβαλε όλα ταοφειλόμενα ποσάκαι η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στα υποστατικά του αποκατα στάθηκε. Στη συνέχεια καταχώρησε προσφυγή με την οποία 10 αξίωνε δήλωση του Δικαστηρίου ότι ηαπόφασητης Αρχής για διακοπή παροχής ηλεκτρικού ρεύματος στα υποστατικά του ήταν άκυρη. Αξίωνε επίσης δήλωση του Δικαστηρίου με την οποία να κηρύσσεται άκυρη και χωρίς νομικό αποτέλεσμα η απόφασηήπολιτικήτης Αρχήςναεπιβαρύνει τον εφεσείοντα με 15 χρηματικό τέλος για ηλεκτρικό ρεύμα που κατανάλωσαν οι Τουρκοκύπριοι στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου χωρίς να πληρώνουν. Η Αρχή καταχώρησε αριθμό προδικαστικών ενστάσεων και το πρωτόδικο Δικαστήριο τελικά δέκτηκε ότι η συγκεκριμένη πράξη της Αρχής ενέπιπτε στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου και δεν είχε εκτελεστό χαρακτήρα και συνεπώς το Ανώτατο Δι καστήριο εστερείτο αναθεωρητικής δικαιοδοσίας με βάση το Αρθρο 146 του Συντάγματος. Εναντίον της απόφασηςαυτήςο εφεσείων άσκησε έφεση. Έτσι στο πρώτο στάδιο θαπρέπει να εξεταστεί κατά πόσο η συγκεκριμένη απόφαση της Αρχής αποτελεί πράξη ή ενέργεια που εμπίπτει στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου, οπότε και το Ανώτατο Δικαστήριο κέκτηται δικαιοδοσίας σύμφωνα με το Αρθρο 146 του Συντάγματος,ή εμπίπτει στησφαίρατου ιδιωτι- 30 κού δικαίουκαι συνεπώς ηπροσφυγή του εφεσείοντος θαπρέ πει νααπορριφθεί ως απαράδεκτη. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο ασκείαποκλειστικάκαιμόνοτις αρ μοδιότητες που καθορίζονται και οριοθετούνται από το Σύ νταγμα. Ηαναθεωρητική δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστή- 35 ρίου περιορίζεται στον έλεγχο της νομιμότητας εκτελεστών δι οικητικών πράξεων. Πράξηγιαναείναι εκτελεστήθαπρέπει: (α) Ναείναι προϊόν άσκησης εκτελεστικής ή διοκητικήςλει τουργίας απόόργανο,αρχήήπρόσωπο, 432 20 25 3Α.Α.Δ. Δρ.Γεωργίουv. Α.Η.Κ. Νικολαΐόης* Δ. (β) το όργανο να ενεργεί στη σφαίρατου δημόσιου και όχι του ιδιωτικούδικαίου- και (γ) να υπάρχει παραγωγή νομικών αποτελεσμάτων με άμεσηνομική ισχύ. 5 10 Στην υπόθεση Savvas Yianni Valana ν. The Republic and Others3R.S.C.C.91 οτότε Πρόεδροςτου Ανωτάτου Συνταγμα τικούΔικαστηρίουForsthoff αναφέρειστη σελ. 93: "Whatfallstobe decided iswhether the action of Respondent complained ofby Applicant amounts to an"act" or"decision" in thesenseof paragraph 1 of Article 146. As stated in the Decision of this Court in Case No.23/62an "act" or "decision" in thesenseof paragraph 1of Article 146 is an act or decision in the domain only of public law and not an act ordecision of apublic officer inthe domain of private law." 15 20 25 30 35 Toκύριο στοιχείο της έννοιας της εκτελεστής πράξηςείναιη. άμεσηπαραγωγήεννόμου αποτελέσματοςσυνισταμένου στηδη μιουργία, τροποποίηση ή κατάλυση νομικής κατάστασης,ήτοι δικαιωμάτων καιυποχρεώσεων διοικητικούχαρακτήρα τωνδι οικούμενων (βλ. Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας 1929.- 1959, σελ. 237). Στην υπόθεση TamasosTobacoSupplies and Co. v. Λημοκρατίας
(1991)3Α.Α.Δ.407 αποφασίστηκεότι το πεδίοτου δη μοσίου δικαίουδιακρίνεταιαπότο ιδιωτικό δίκαιοανάλογαμε το σκοπό τον οποίο η νομοθεσία αποβλέπει να προάξει και το ενδιαφέρον του κοινού στη συγκεκριμένη λειτουργία και απο φάσεις. Στηνίδιαυπόθεσηαναφέρεταικαιη υπόθεσηAntoniou and Others v. Republic
(1984)3 C.L.R. 623, όπου ο Δικαστής Πικής (όπωςήταντότε),αναφέρειστις σελ. 626 -627: "The Supreme Court was alive to the conceptual difficulties inherent in drawing the dividing line between acts of administration in thedomain of public law ontheonehandand inthedomain ofprivate law ontheother. Inonesensethepublic is interested inevery decision of theadministration. Underlying the above decisions is the appreciation by the Court that the degree of interest on the part of the public in actions of the administration varies in proportion to theextent to which such decisions are likely to affect the public or sections of it. The 433 Νιχολαΐδης, Δ. Δρ. Γεωργίουν.Α.Η.Κ.
(1995)Supreme Constitutional Court adopted a practical test to chart the line of demarcation between decisions in the domain of public and private law. Itrevolves round the primary object of theact ordecision. Ifthedecision isprimarily aimedto promote a public purpose itfalls inthedomain of public law; otherwise in 5 that of private law. Naturally thepublic has a livelier interest in public purposes." Toκύριο κριτήριο γιατηδιάκρισημεταξύπράξεωνδημοσίου δικαίου και πράξεων ιδιωτικού δικαίου είναι ηφύση της ίδιας της πράξης και ο επιδιωκόμενος με την πράξη αυτή σκοπός. 10 Πράξηή απόφασημπορείναεκδοθεί απόδιοικητικόόργανοκα τά την άσκηση της εκτελεστικής ή διοικητικής λειτουργίας του και εν τούτοις να εκφεύγει του ελέγχου του Δικαστηρίου κάτω από τοΑρθρο 146 του Συντάγματος,γιατον αποκλειστικό λόγο ότι ο κύριος σκοπός που επιδιώκεται με την πράξη ήτην από- 15 φάσηαυτήδεν είναιδημοσίουσυμφέροντος,αλλάοκαθορισμός των αστικών δικαιωμάτων των πολιτών (βλ. Ερωτοχρίτον ν. Γενικού Εισαγγελέα Υπόθεση αρ.439/90, ημερ. 3.9.1992. Βλ. επίσης The Greek Registrar of the Co - Operative Societies v. Nicos Nicolaides
(1965)3C.L.R. 164,Poyadjis v. TheRepublic 20
(1975)3CLR. 378, και Charalambides v. TheRepublic
(1982)3 C.L.R. 403). Εξάλλου στα Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας 1929 -959 και στις σελ. 232 και 233, αναφέρεται ότι οι πράξεις οι οποίες δεν αποτελούν προϊόντα άσκησης της 25 δημόσιας εξουσίας, αλλά ενεργούνται από την Πολιτεία σαν υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων αναγομένων στη - σφαίρατου ιδιωτικούδικαίου,δεν είναι προσβλητές δι' αιτήσε ως ακυρώσεως και υπόκεινται,όπως οι πράξεις οποιουδήποτε ιδιώτη, στην αρμοδιότητα των κοινών Δικαστηρίων. Της προ- 30 σβολής δι* αιτήσεως ακυρώσεως διαφεύγουν όχι μόνο οι πρά ξεις διαχείρισης του κράτους, αλλά και των λοιπών νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. Στην Ελλάδα έχει σταθεράνομολογηθεί ότι ηκύρωση διάνό μου ή διατάγματος σύμβασης με το Δημόσιο ή με νομικό πρό- 35 σωπο δημοσίου δικαίουδεν αίρει το συμβατικό χαρακτήρα δια φορών που προκύπτουν από αυτή και συνεπώς αποκλείεται η καθ' ύλην αρμοδιότητατου Συμβουλίου της Επικρατείας. Ειδι κότερακρίθηκε ότι δεν υπόκεινται στον έλεγχο του Συμβουλίου της Επικρατείαςπράξειςδιοικητικήςαρχήςπουεκδίδονταικατ' 40 εφαρμογήνσυμβατικώνόρων τεθειμένων στησύμβαση,έστωκαι 434 3 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Δρ.Γεωργίουv. Α.Η.Κ. Νικολαΐδης, Δ. αν οι όροι αυτοίαποτελούν επανάληψηκανονιστικής διάταξης. Το ίδιο ισχύει και για πράξεις διοικητικής αρχής που επιβάλ λουν κυρώσεις γιατημηεκτέλεση ήτηνπλημμελή εκτέλεσηαπό τον αντισυμβαλλόμενο όρουτης σύμβασης. Το Συμβούλιο της Επικρατείας δέκτηκε ακόμαότι άνκαιαπόμησυμβληθέντα τρί τοπαραδεκτώςασκείταιαίτησηακυρώσεως κατάπράξεωςδιοι κητικής αρχής που εκδόθηκε πριν απότην κατάρτισητης σύμ βασης,γιατον συμβληθένταπουαποδέκτηκεδιάτηςυπογραφής της σύμβασης τις προηγηθείσες αυτής διοικητικές πράξεις,δεν είναι δυνατήη προσβολή των πράξεων αυτών (βλ.Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας 1929-1959, σελ. 177-178). Γιατο ίδιο θέμα στην υπόθεση Pelopidas Sevastides v. The Electricity Authority of Cyprus
(1963)2 C.L.R. 497αναφέρεται στις σελ. 500, 501: "In determining whether or not adecision, act oromission of a public corporation, such as the Respondent, is "a decision, an act or omission of any organ, authority or person, exercising any executive or administrative authority", in the sense of paragraph Iof Article 146 of the Constitution,dueregard must be had not only to its nature and character but also, primarily, to the powers vested in, and duties imposed on, such public corporation and its functions generally, as well as to the particular nature of the decision, act or omission concerned." Toγεγονός ότι εγείρονται ζητήματα πουπροσελκύουν το εν διαφέρον τουκοινού δενθεωρήθηκεαρκετόγιαναθεωρηθεί ότι η πράξη κείται στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου (βλ. Machlouzarides ν.The Republic
(1985)3 C.L.R. 2342). Ακόμα καιότανηαπόφασηεπηρεάζειπαρεμπιπτόντωςδικαιώματατου ευρύτερου κοινού, ο χαρακτήραςτης παραμένει αναλλοίωτος, εφόσον ο πρωταρχικός σκοπός της απόφασηςείναι η ρύθμιση δικαιωμάτων ιδιωτικού δικαίου. Αποφάσεις του ίδιουοργανι σμούήαρχήςσεδιαφορετικέςπεριοχέςδιοικητικήςδράσης μπο ρούν ναανήκουν είτε στον τομέατου δημοσίου ήτου ιδιωτικού δικαίου,ανάλογαμετην ειδικήφύσητης απόφασηςκαιτου δη μόσιου ενδιαφέροντοςστοθέμα. Τοκριτήριοδενείναικατάπό σο η νομοθεσία σύμφωνα με την οποία ελήφθη η επίδικη από φασηεξυπηρετεί δημόσιοσκοπό,αλλάκατάπόσοησυγκεκριμέ νηαπόφασηεξυπηρετείδημόσιοσκοπό(HellenicBankLimited v. The Republic
(1986)3C.L.R.481,486). 435 Νικολαΐβης, Δ. Δρ. Γεωργίουν.Α.Η.Κ.
(1995)Η ρύθμιση αστικών περιουσιακών δικαιωμάτων είναι θέμα ιδιωτικού δικαίου και δεν αποτελεί πράξηή απόφασηεντός της εννοίας τουΑρθρου 146.1. Επίσηςπράξειςδιαχείρισης τηςκρατι κής περιουσίας εμπίπτουν στησφαίρατου ιδιωτικού καιόχι του δημόσιου δικαίουκαιως εκτούτουδενμπορούνναπροσβληθούν 5 μεπροσφυγήκάτωαπότοΑρθρο 146τουΣυντάγματος(Tekkis ν. The Republic
(1982)3C.L.R. 680). Ακόμα αποφασίστηκεότι άνκαιηδιαδικασία πουοδηγεί στην κατακύρωση σχετικού συμβολαίου προσφορών στο ενδιαφερόμε νο μέρος είναι σύνθετη διοικητική πράξηπου ανήκει στον τομέα 10 τουδημόσιου δικαίου,οποιαδήποτεενέργεια πουπραγματοποιεί ται μετά την υπογραφήτης σύμβασης,ανήκει στο πεδίο τουιδιω τικού δικαίουκαι συνεπώς εκτός τηςδικαιοδοσίας τουΔικαστη ρίου κάτω από το Αρθρο 146 του Συντάγματος (βλ. GeorgeΡ. ZachariadesLtd v. The Republic
(1987)3C.L.R. 68). 15 Στην υπόθεση Modestos Savva Pitsillos (No.l) v. The Republic
(1966)3 C.L.R. 589, όπου ο αιτητής είχε καταχωρήσει προσφυγή εναντίον τηςαπόφασης νατουζητηθεί ηκαταβολή πο σού £44.200 μιλς για κατανάλωσηνερού, το Δικαστήριο απορρί πτοντας την προσφυγή αποφάσισε ότι θέματα που προκύπτουν 20 από ενέργειες της διοίκησης πουβασίζονται σε συμβάσεις μεπο λίτες εμπίπτουν στο ιδιωτικό δίκαιο και σαν τέτοια δεν υπόκει νται στην αρμοδιότητα ακυρωτικής προσφυγής σύμφωνα με το Αρθρο 146 του Συντάγματος. Στην υπόθεση Pelopidas Sevastides v. The Electricity 25 Authority of Cyprus(ανωτέρω)αναφέρεταιστιςσελ.501 και502: "The nature of the duties and functions of the respondent, particularly when considered inconjunction withthepowerofthe respondent to make regulations and its duty to give equal treatment to all persons, are,intheopinion of theCourt,such as 30 to bringthe duty of securingthesupply of electricity, with which the Court isconcerned inthiscase,within therealm of public law, even if the respondent is, to a certain extent, a commercial undertaking. 35 Any decision, act or omission of the respondent, therefore, which, inter alia,amounts to afailure on its part to perform its aforesaid duty,beingwithin therealm of public law, wouldbe a decision, an act or omission of any organ, authority or person, 436 3 Α.Α.Δ. Αρ. Γεωργίου v.Α.Η.Κ. Νικολαΐοης,Δ. exercingany executiveoradministrativeauthority, inthesense of paragraph 1 ofArticle146." Και το Δικαστήριοκαταλήγει: 5 10 15 20 25 30 35 "It should be added, however, that once a contract hasbeen entered into between the respondent and a consumer of electricity, the compliance, by the parties thereto, with its terms andconditions would,asarule,come withintherealm of private law andthus notbe thesubject of a recourse under Article 146 ofthe Constituion." ΗΑρχήΗλεκτρισμού Κύπρουαποτελεί οργανισμό δημόσιου δικαίουπουεγκαθιδρύθηκεκαιενεργεί μεβάσητιςπρόνοιες του περί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού Νόμου,Κεφ. 171. Σκοπός της Αρχήςείναι η παραγωγήκαιπρομήθειαηλεκτρικής ενέργειαςσε ολόκληρη την Κύπρο. ΗΑρχήκέκτηται εξουσίας, σύμφωναμε τοάρθρο44του Κεφ. 171,ναεκδίδει μετηνέγκριση του Υπουρ γικού Συμβουλίου Κανονισμούς με τους οποίους καθορίζονται οι όροι παροχήςήδιακοπήςηλεκτρικής ενέργειας και η διατί μησηγιατηνκατανάλωσητης. ΟεμπορικόςχαρακτήραςτηςΑρχήςΗλεκτρισμούεπισημάνθηκεστηνυπόθεσηEA.C. v.PetrolinaCompanyLtd
(1971)1 C.L.R. 19, όπου αποφασίστηκεότι οι πρόνοιες του άρθρου23του περί Αναπτύξεως ΗλεκτρισμούΝόμου,Κεφ. 171,δενείναιαρκετέςγια ναοδηγήσουν στοσυμπέρασμαότι ηΑρχήΗλεκτρισμούδενείναι εμπορικήεπιχείρηση(βλ.επίσηςΔημοκρατίαν.ΑρχήςΤηλεπικοινωνιώνΚύπρον,
(1993)3Α.Α.Δ. 295 καιHarrison (Watfoud)Ltd v.Griffiths40 T.C. 281,304). Έχοντας υπόψη τιςπιο πάνωνομικές αρχές θα προσπαθή σουμε στη συνέχεια ναπροσδιορίσουμε τηφύσητηςπράξηςτης διακοπής της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος στα υποστατικά τουεφεσείοντος. Οισχέσεις μεταξύτηςΑρχήςκαιτωνκατανα λωτών ρυθμίζονται μεσυμβάσεις πουοιόροι τουςπεριγράφο νται στους Κανονισμούς καιστους Γενικούς ΌρουςΠαροχής και πουλίγο πολύ είναι αμετάβλητοι. Ονόμος επιβάλλει στην Αρχή τηνυποχρέωση ναπαρέχει ηλεκτρικό ρεύμα στοκοινό. Ηυποχρέωσηαυτή τηςΑρχήςδιέπεταικαι ρυθμίζεταιαπό (ορι σμένες αρχές (βλ. άρθρο 15 του περί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού Νόμου, Κεφ. 171). Ηπαροχήεξαρτάταιαπόδιάφορουςόρους που οκαταναλωτής υποχρεούταινατηρεί, όπωςγια παράδειγ μαναπροστατεύειτους μετρητέςκαιβέβαιαναεξοφλεί έγκαιρα 437 Νικολαΐόης,Δ. Δρ. Γεωργίονv. Α.Η.Κ.
(1995)τους λογαριασμούς του. Υποχρεούται επίσης να μηνδιατηρεί ελαττωματικές εγκαταστάσεις και να μην προβαίνει σε κακή χρήσητου ηλεκτρισμού. Διοικητικήπράξη είναικάθενομική, μονομερής πράξη αρμό διου διοικητικού οργάνου,πουενεργεί σαν τέτοιο και ηοποία 5 μπορεί ναπαράξει έννομα αποτελέσματα (βλ. Μ. Στασινόπου λου,Δίκαιον των Διοικητικών Πράξεων,σελ. 49). Στην παρού σαπερίπτωσηηΑρχήκατάτηδιακοπήτηςπαροχήςδενενήργη σε σαν διοικητικό όργανο, αλλά στην προσπάθεια της ναδια σφαλίσει τασυμβατικάτηςδικαιώματα.Η διακοπή πουεπήλθε 10 μετάτην άρνησητουεφεσείοντος ναεξοφλήσειτηνοφειλή του, δεναπέβλεπεστηνπραγμάτωση τωνσκοπώντηςΑρχήςπουτέ θηκαναπότονόμοπουτηνκαθίδρυσε, αλλάστηδιαχείρησητης περιουσίας τηςκαιστηδιαφύλαξη τωνσυμβατικώντης δικαιω μάτων. 15 Από τηνάλλη,ησυγκεκριμένηαπόφαση δενσκοπούσεπρω ταρχικάστηνπροώθησηδημόσιουσκοπού,ούτεεπηρεάζειοποι οδήποτεμέροςτουκοινού. Αντίθετα,απευθύνεταιπροςένασυ γκεκριμένο καταναλωτή ο οποίος παρέβη τις συμβατικές του υποχρεώσεις. Βέβαιαυπόκάποιαέννοια,κάθεαπόφαση τηςδι- 20 οίκησης ενδιαφέρειτοκοινό,αλλάοβαθμόςενδιαφέροντοςποι κίλειανάλογαμετηνέκτασηστηνοποίαη σχετική απόφαση δυ νατόννατοεπηρεάσει. Στη συγκεκριμένηπερίπτωσηη μεμονω μένη πράξητης Αρχήςεκτός απότον εφεσείοντα δενεπηρεάζει οποιονδήποτε άλλο. Αναντίλεκτα το κοινό ή κάποια μερίδα 25 του,λόγωτου εθνικά ευαίσθητουχαρακτήρα τωνκινήτρων του εφεσείοντος, επιδεικνύει ενδιαφέρον για τησυγκεκριμένηαπό φαση τηςΑρχής, ηαπόφαση όμωςαυτήκαθ' εαυτήδενεπηρεά ζει τοκοινό,παρά μόνο παρεμπιπτόντως. Τοθέμαουσιαστικά έχει ιδιαίτεροενδιαφέρον μόνογιατηνΑρχή αφ*ενός,ως μέσο 30 εξαναγκασμούπροςείσπραξητωνοφειλομένων καιγιατονεφε σείοντα αφ' ετέρου,ως συμβαλλόμενο και επηρεαζόμενοκατα ναλωτή. Η εξουσία της Αρχής να διακόπτει την παροχή ηλεκτρικού ρεύματοςδενστηρίζεται στοimperium της,ούτεαποτελείδημό- 35 σια εξουσία. Αποτελεί εξουσία πουτης παρέχεταικαιπηγάζει απότησύμβασηπουυπέγραψεμετοσυγκεκριμένο καταναλωτή. Ο Κανονισμός 19 που ενσωματώνεται στη σχετική συμφωνία δημιουργεί μονομερές συμβατικό δικαίωμα,το οποίο ηΑρχή μπορεί να ασκήσει χωρίς επηρεασμό των οποιωνδήποτε άλλων 40 θεραπειώνπουδιαθέτειπροςείσπραξητουοφειλόμενου ποσού. 438 3Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Δρ.Γεωργίουv.Α.Η.Κ. Νικολαΐδης, Δ. Το ότιησχέσηδιέπεται απότο ιδιωτικό δίκαιογίνεται φανερό και απότογεγονός ότι η Αρχήείναι υποχρεωμένη προςείσπρα ξητων οφειλομένων ναπροσφύγει στακοινάΔικαστήρια, αφού αντίθετα μετιςδιοικητικές πράξεις,για εφαρμογήτωνδικαιωμάτων της απαιτείταιεκείνο που στο Ηπειρωτικό ΙδιωτικόΔί καιοκαλείταιτίτλος εκτελεστός,ήτοιη ύπαρξηδικαστικής από φασης. Μεάλλα λόγια ηΑρχή, παρά την ισχυρή πράγματιπίε ση που εξασκεί με τη διακοπήτης παροχής,δεν μπορεί σετελι κή ανάλυση ναεισπράξει ταοφειλόμενα σ' αυτήν ποσά, παρά μόνο αν εξασφαλίσει δικαστική απόφαση. Ηδιακοπή παροχής από μόνητηςδεν καταλήγει σε εξασφάλιση των συμβατικών της δικαιωμάτων. Με βάσητα πιο πάνωκαταλήγουμε ότιοπρωταρχικός σκο πός της πράξηςτης Αρχής δεν ήτανηπροώθηση δημόσιου σκοπού,αλλά οδιακανονισμός και ηπροστασία των δικαιωμάτων της σύμφωνα με τους κανόνες του ιδιωτικού δικαίου. Αντο Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσιζεότι ηαπόφασητηςΑρχήςυπό κειται σε αναθεωρητικό έλεγχο, αναπόφευκτα θακαταλήγαμε στην εξέταση τωνδικαιωμάτων και υποχρεώσεων των μερών όπως αναφύονταιαπό τησυμβατική τους σχέση, εξέταση πουεξ ίσου αναπόφευκτα θα κατέληγε σε απόφαση του Δικαστηρίου επί τωνεκτου ιδιωτικού δικαίου εκπηγαζόντων δικαιωμάτων τους, έργο σαφώς εκτός της δικαιοδοσίας του παρόντοςΔικα στηρίου (βλ. TheFreeshopsLtd v. TheRepublic
(1987)3C.L.R. 2081,2085). Όπως είδαμε και στην αρχή,με την προσφυγή του οεφεσεί ων αξιώνει επίσης δήλωση τουΔικαστηρίου μετην οποίανακη ρύσσεται άκυρηηαπόφασηήπολιτική της Αρχήςνα τονεπιβα ρύνει γιαηλεκτρικό ρεύμαπουκατανάλωσανοι Τουρκοκύπριοι στα κατεχόμενα χωρίς να τοπληρώσουν. Ηαξίωση αυτή μέσα στη γενικότητα της μπορεί να θεωρηθεί ότιέμμεσα αναφέρεται στη διατίμηση που ηΑρχήκατάκαιρούς επιβάλλει στους κατα ναλωτές της. Ηισχύουσα κατάκαιρούς διατίμηση, κάτωαπό ωρισμένες προϋποθέσεις, μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής,αφούκαθορίζεται μονομερώς απότην Αρχήκαιεί ναι δεσμευτική γιατους καταναλωτές. Όμως στην παρούσαπε ρίπτωση, εκτός τουότι δεν αμφισβητείται η νομιμότητα της πράξης της Αρχής που επέβαλε την ισχύουσα διατίμηση,ηπρά ξη επιβολής τηςτρέχουσας διατίμησηςδενπροσεβλήθη μέσαστα χρονικά περιθώρια που προβλέπονται από τοΣύνταγμα. Η τε λευταία πριν την καταχώρηση τηςπαρούσαςυπόθεσης από τον εφεσείοντα διατίμηση επιβλήθηκε με τους περί Αναπτύξεως Ηλε439 Νικολαΐδης, Δ. Δρ. Γεωργίουv.Α.Η.Κ.
(1995)κτρισμού (Τροποποιητικούς) Κανονισμούς του 1984, (Κ.Δ.Π. 170/84),που δημοσιεύτηκαν στο Τρίτο Παράρτημα της Εφημερί δας τηςΔημοκρατίας,αρ. 1963την 1.6.
- Αργότερακαιμετάτην καταχώρηση τηςυπόθεσης, ηδιατίμηση μετεβλήθη μετους περί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού (Τροποποιητικούς) Κανονισμούς του 5 1991, (Κ.Δ.Π.331/91),πουδημοσιεύτηκαν στοΤρίτο Παράρτημα της ΕφημερίδαςτηςΔημοκρατίαςαρ.2648,στις22.11.
- Είναι φανερό ότιοεφεσείων παρέλειψε ναπροσβάλει τησχετικήπράξη τι Ίζ Αρχής εντός εβδομήνταπέντε ημερών απότην γνωστοποίηση της. Έτσιοεφεσείων ούτεκαιεναντίοντηςδιατίμησηςμπορεί να 10 στραφείκαισυνεπώςηπροσφυγήτουθαπρέπεικαι επ*αυτούτου σημείου νααπορριφθεί. Ένα θέμαπουεπίσης μαςαπασχόλησεσοβαράήτανκαιτοκα τά πόσο,επειδήησύμβασηπαροχής ηλεκτρικού ρεύματοςκαταρ τίζεται απλά μετην αποδοχήαπότον καταναλωτήτων Γενικών 15 Όρων Παροχής,χωρίς ναπαρέχεταισ'αυτόνοποιαδήποτε δυνα τότητα διαπραγμάτευσης, επηρεάζεταιησυμβατικήσχέσημεταξύ του καταναλωτήκαιτης Αρχής. Ανκαι στον όρο23 των Γενικών Όρων Παροχήςαναφέρεται ότιοιόροι παροχήςμπορούνσεειδι κές περιπτώσεις νατροποποιηθούν κατόπιν συμφωνίας μεταξύ 20 τηςΑρχήςκαιτουκαταναλωτή,είναιγεγονός ότιστονκαταναλω τή δεν παρέχονται πολλές δυνατότητες διαπραγμάτευσηςτων όρωντηςσύμβασης.Ήδηαπόταμέσατουπερασμένουαιώναδιά φοροικοινωνικοί παράγοντες,όπωςη ασφάλειατωνσυναλλαγών και ηεξομάλυνση των κοινωνικών και οικονομικών αντιθέσεων, 25 επέβαλαν την ανάγκηεισαγωγής διάφορωνπεριορισμών της αρ χήςτηςελευθερίαςτωνσυμβάσεων. Σεποικίλεςπεριπτώσειςηκα τάρτιση διάφορων συμβάσεων δεν επαφίεταιστην ελεύθερη βού λησητωνενδιαφερομένων,αλλάστον ένααπόαυτούςεπιβάλλεται καθορισμένο περιεχόμενο. Τέτοιες συμβάσεις είναιη σύμβασημε- 30 ταφοράς μεσιδηρόδρομοήαεροπλάνο,ησύμβασημετο ταχυδρο μείο για διαβίβασηεπιστολής,η σύμβαση μετηλεφωνικήεταιρεία ήεταιρείαφωτισμού,ύδρευσηςκ.λ.π. Τονεώτερο δίκαιο αναγνω ρίζειεπίσηςποικίλες μορφέςσυμβάσεωνπουκαταρτίζονταιεκτός πάσης ελευθερίας των συναλλασσομένων, απλώςδιάπροσχωρή- 35 σεωςσεωρισμένο τύποσύμβασηςεκτωνπροτέρωνδιατυπωμένης. Τέτοιες "συμβάσεις προσχωρήσεως" (contrat d'adhesion)περιλαμ βάνουνγενικούς συμβατικούςόρουςκαιείναισυχνέςεπίμεγάλων οικονομικών επιχειρήσεων, ωςλ.χ. ασφαλιστικώνεταιρειώνήάλ λων μονοπωλιακών οργανισμών. Πιοπρόσφαταπαραδείγματα 40 συμβάσεων που οι όροι τους δεν επιδέχονται τροποποιήσειςή διαπραγμάτευση της αντιπαροχής, είναι οισυμβάσεις πώλησης αγροτικών συνήθως προϊόντων όπουητιμή στην οποίαοι συ- 440 3Α.Α.Δ. Δρ.Γεωργίοu ν.Α.Η.Κ. Νικολαΐδης, Δ. ναλλασσόμενοι είναι υποχρεωμένοι να πωλούν τα προϊόντα τους είναι καθορισμένη, όπως π.χ. ησύμβαση πώλησης σταφυ λιών σε οινοβιομηχανίες ή η επιβολή διατίμησης σεδιάφορα αγαθά. 5 10 15 20 25 30 35 Κατά τονΠ. Ζέπο, Ενοχικόν Δίκαιον, Μέρος Γενικόν, στη σελ.62: "Διά των περιορισμών τούτων πάντωντοσύγχρονον δίκαι ονδιαρκώςστενεύειτηνέκτασιντης ισχύος τουδόγματοςτης ελευθερίας τωνσυναλλαγών. Τοδεαποτέλεσμα τούτο έχει σπουδαίανσημασίαν έτι καιδι' αυτήντην ουσίαν τηςσυμβά σεως,ήτις ειςτο σύγχρονον δίκαιον απομακρύνεταιτης ρω μαϊκής αυτής εννοίας,ως κατ'αρέσκειαν καικατΈλευθέραν βούλησιν των ενδιαφερομένων επερχόμενης συμφωνίας (Ulp. Dig.2.14.1.),καιπλουτίζεται μενέαςκοινωνικός λειτουργίας' και υποβάλλεται ειςτον διαρκήέλεγχον του κοινωνικούτης προορισμού." Είναι λοιπόν προφανέςότι οπεριορισμός της ελευθερίας της βούλησης, αναπόφευκτος πολλές φορές κάτω από τιςανάγκες της σύγχρονης ζωής,δεναποτελεί κώλυμα για τον χαρακτηρισμό πράξηςως σύμβασης.Έτσι καιστην παρούσαπερίπτωση, ο περιορισμός του δικαιώματοςδιαπραγμάτευσης απότον κατα ναλωτή των όρων παροχήςδεν μεταβάλλει τησυμβατική μεταξύ τους σχέση. Καταλήγονταςπιστεύουμε ότι θαπρέπειγιανακατατάξουμε μία συγκεκριμένη πράξηστοπεδίο του δημοσίου ήτου ιδιωτι κούδικαίουναεξετάσουμε τηνουσίατηςπράξης,εγχείρημαπου προϋποθέτει αναγνώριση καιεντοπισμό τωνουσιαστικών αι τιών που προκάλεσαν την πράξη του οργάνου. Στηνπαρούσα υπόθεση πιστεύουμε ότιησυγκεκριμένη απόφασηδενέχειληφθεί σεαναφοράμε οποιανδήποτεδιοικητική πολιτική ή άσκη σηδιακριτικής ευχέρειας, αλλά σύμφωνα μευφιστάμενες αρχές του ιδιωτικού δικαίου και συνεπώς το Ανώτατο Δικαστήριο στερείται δικαιοδοσίαςγιαεκδίκασητης. Ηέφεσηθαπρέπεινα απορριφθεί,αλλά κάτωαπότις περιστάσεις και λαμβανομένων υπόψη των κινήτρων του εφεσείοντος δενθαπροβαίναμε σε οποιανδήποτε διαταγήως προς ταέξοδα. Η έφεση απορρίπτεται και ηπρωτόδικη απόφασηεπικυρώ νεται. Καμιάδιαταγήως προς ταέξοδα. 441 Δρ. Γεωργίου v. Α.Η.Κ.
(1995)ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ: Υπάρχει έναζήτημαδικαιοδοσίαςπουπρέπει ναλυθεί πρώτα. Τοείχεεγείρει πρωτόδικαηκαθήςηαίτησηΑρ χή Ηλεκτρισμού Κύπρου (στα επόμενα η Αρχή ήΑ.Η.Κ.) με τη μορφή προδικαστικής ένστασης. Ισχυρίστηκε έλλειψηδικαιο δοσίας γιατί οι προβλεπόμενες πράξεις δεν έχουν εκτελεστόχα- 5 ρακτήρα. Ελλείπει μεάλλα λόγια η προϋπόθεση γιατην άσκηση της δικαιοδοσίαςτου Ανωτάτου Δικαστηρίου,πουτουέχειανα θέσει το άρθρο 146 του Συντάγματος. Ηαίτηση ακυρώσεως είVOL παραδεκτή μόνο κατά των εκτελεστών διοικητικών πράξε ων. Και οι προσβαλλόμενες αποτελούν, κατά την εισήγηση της 10 Αρχής, διαφορές εγειρόμενες στο πλαίσιο συμβατικής σχέσης των διαδίκων μερών. Πρόκειται, με περαιτέρω λόγια, για δια φορές ιδιωτικού δικαίουπουδεν εμπίπτουνστην ακυρωτικήδι καιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Ο πρωτόδικος δικαστής δέχθηκε ότι ηένσταση αναρμοδιότη- 15 τας ήταν έγκυρη και ότι δε δημιουργείται ακυρωτικήδιαφορά. Με αποτέλεσμα την απόρριψητης πρώτης και ουσιαστικότερης θεραπείας που επιζητείται με την προσφυγή. Οι λόγοι 2 και 3 της έφεσης προσβάλλουν ακριβώς την ορθότητα της κρίσης αυ τής: ότι η διαφορά στην προκείμενη περίπτωση ανάγεται στη 20 σφαίρα του ιδιωτικούδικαίου. Στοσημείο αυτόχρειάζεταιη καταγραφήτωνγεγονότων που προκάλεσαν τη διένεξη. Ο αιτητής είναι γιατρός. Με ειδικότη τα μαιευτήρα. Έχει τη δική του μαιευτική κλινική στη Λευκω σία. ΗΑρχήπαρέχει ηλεκτρικό ρεύμασταυποστατικάπουστε- 25 γάζουν την κλινική απότο Φεβρουάριοτου
- Τον Απρίλιο του 1989 δενπλήρωσε στο ακέραιοτολογαριασμό πουπήρεαπό την Α.Η.Κ. για την περίοδο Μαρτίου-Απριλίου του ίδιουχρό νου, που ήτανπληρωτέος μέχρι τις 3/4/
- Συγκεκριμένα το τι μολόγιο ήτανγια£156.17,αλλάκατέβαλε μόνο £
- 30 Ο εφεσείων αμφισβήτησε τη χρέωση του λογαριασμού του. Αρνήθηκε ναπληρώσει τουπόλοιπογιατί,όπωςυποστήριξεπρω τόδικακαισε αυτότοδικαστήριο,τούτο αποτελεί τηνπροσωπική τουσυνεισφορά σταέξοδαγιατηδωρεάηλεκτροδότηση τωνκατε χόμενων εδαφώντης Κύπρου. Τη δαπάνηαυτή, συνέχισε, παρά- 35 νομακαιαντισυνταγματικάεπιβάλλει η Αρχή στους Έλληνες Κύ πριους καταναλωτέςηλεκτρικού ρεύματος στο τμήματηςεπικρά τειας που ελέγχει το κράτος. Προηγήθηκε στις 8/4/89 συνάντηση του γιατρού Γεωργίου με τον Πρόεδρο και μέλητου Συμβουλί ου τηςΑ.Η.Κ., κατάτην οποίανέθεσεθέμααφαίρεσηςποσοστού 40 ,10% απότον επίδικο λογαριασμό. Ηαπάντησηστο αίτηματου, 442 3 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 Δρ. Γεωργίου ν.Α.Η.Κ. Νικήτας,Δ. που δόθηκε εγγράφως την 11/4/89, ήταναρνητική. ΗΑρχήεπέ μεινε πως δενήταν "νομικά επιτρεπτή" οποιαδήποτε μείωση. Και έταξε στον εφεσείοντα σύντομη προθεσμία γιανααποπλη ρώσει ολόκληρο το ποσό τουλογαριασμού. Διαφορετικά θα διακοπτότανηπαροχήηλεκτρισμού. ΗΑ.Η.Κ.πραγματοποίη σε τηναπειλή τηςστις 20/4/89 αφού τηνπροτεραία είχε απο στείλει μία τελευταία προειδοποίηση στον εφεσείοντα. Μετάτηνεξέλιξη αυτήοεφεσείων προσέφυγε στοδικαστήριο για να ζητήσει, πρωτίστως, ακύρωση της απόφασης της Αρχής γιααποσύνδεσητηςπαροχής. Στομεταξύ, αφούοεφεσείων εξό φλησε το υπόλοιπο, αποκαταστάθηκε η παροχή του ηλεκτρι σμού. Το έπραξε όμως υπό διαμαρτυρίαεπιφυλάσσοντας ταδικαι ώματα του. Οεφεσείων συσχέτισε το βασικό ισχυρισμό του μετην ετήσια έκθεση της Α.Η.Κ. του 1987 που, αφού αναφέρει στοιχεία γιατοκόστος ηλεκτροδότησης των τουρκοκυπρίωνκαι την αξίατου ρεύματοςπουκατανάλωσανμέχρι τότε,καταλήγει: "την αξία αυτή του ρεύματος υποχρεώνεται να πληρώσει ο Έλληνας Κύπριος καταναλωτής με την επιπρόσθετη επιβάρυνση του λογαριασμού του κατά 18% -20%". Θα πρόσθετα εδώ on οιαμφισβητήσεις του αιτητήδεν έχουν χρηματικό ελατήριο. Αισθάνεται την ανάγκη ναθέσει θέμααρχήςγιατί πιστεύει ότιη χορήγηση δωρεάν ρεύματος στακατεχόμεναπλήσσει τακυριαρ χικά δικαιώματατης κυπριακήςπολιτείας και είναι συγχρόνως πράξηπου θίγει το κύρος και συρρικνώνει την υπόσταση της. 35 Ο βασικός συλλογισμός, που ανέπτυξε ενώπιον μας η δικη γόρος της Αρχής και που υιοθετεί ηπρωτόδικη απόφαση, είναι ότι η επίδικηπράξηαποσύνδεσης τουηλεκτρικού ρεύματοςανα φέρεταιστο στάδιοεκτέλεσης ιδιωτικήςσύμβασης. Επιβάλλεται λοιπόν να ερευνήσουμε τιςσυνθήκες υπό τιςοποίες οκατανα λωτής συνάπτει σύμβαση με την Αρχή. Το ρυθμιστικό πλαίσιο είναι οπερί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού Νόμος, Κεφ. 171, όπως διαμορφώθηκεμέχρι σήμερα απότις τροποποιήσεις πουυπέστη. Η έρευνα μας θαπεριορισθεί στις πρόνοιες που συσχετίζονται άμεσα με τοθέμα. 40 Το άρθρο44 παρέχει εξουσία στην Αρχήνα θεσπίζει κανονι σμούς για τη ρύθμιση ποικίλων ζητημάτων. Μεταξύ αυτώνεί ναι οκαθορισμός της τιμής του ρεύματος,του τύπου των αιτή σεων για παροχήηλεκτρικής ενέργειας καιτων όρων πουη Αρχήμπορεί να τη διακόψει στην περίπτωση που οκαταναλωτής 30 443 Νικήτα;, Δ. Δρ. ΓΕωργίου ν. Λ.Η.Κ.
(1995)δεν τηρεί το νόμο και τους κανονισμούς. Όλαταζητήματα αυ τά διέπονται από τους περί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού Κανονι σμούς του 1954 έως 1986. Και ειδικότερα των ΠρώτοΠίνακα των Κανονισμών που περιέχει τους Γενικούς Όρους Παροχής Ηλεκτρικής Ενέργειας. 5 Συγκεκριμένα ο Καν. 3 προβλέπει πως ηπαροχή πραγματο ποιείται υπό τους όρους και συμφωνίες που εκτίθενται στον Πρώτο Πίνακατων Κανονισμών. Κατάτον Καν. 4(α) ο κατα ναλωτής υποβάλλει έντυπηαίτηση(τύποςΑ). Αυτήπεριέχει ρή τρα, που υπογράφει οκαταναλωτής,με την οποία αναλαμβάνει 10 να πληρώνει για την παρεχόμενη ενέργεια σύμφωνα με τουςπα ραπάνω Γενικούς Όρους καιτηδιατίμηση που ισχύει απόκαι ρού εις καιρόκαιπουκαθορίζειηΑρχή. Περαιτέρωη Αρχήέχει δικαίωμα, από την παράγραφο 19 των Γενικών Όρων,να δια κόπτει την προμήθειαρεύματος σε περίπτωση που οκαταναλω- 15 τής παραλείπει ναπληρώσει το λογαριασμό του μέσα στην τασ σόμενηπροθεσμία. Από τις παραπάνω διατάξεις ο πρωτόδικος δικαστής έκτισε τους συλλογισμούς του για να συμπεράνει πώς δημιουργήθηκε συμβατικό καθεστώς με τον καταναλωτήέστωκαι αναυτόήταν 20 κατά βάση απόρροια της κανονιστικής εξουσίας της Αρχής. Συγκεκριμένα είπε: "Έχω εξετάσει ψ προσοχή την προδικαστική ένσταση της Αρχήςπουαφοράτηνπράξηπουείναι τοαντικείμενο τηςθε ραπείας αρ. 1της αίτησης έχοντας υπόψη ότι ηΑρχήδιάκο- 25 ψε την παροχήηλεκτρικής ενέργειας στο υποστατικό τουαιτητή εφαρμόζονταςσχετικό όρο της σύμβασης της με τοναιτητή,^στω και ανο όρος αυτόςαποτελεί επανάληψηκανονι στικής διάταξης,και έχω φθάσει στο συμπέρασμα, με βάση τιςπιοπάνωαυθεντίες,ότιηπροσβαλλόμενη πράξηεμπίπτει 30 στησφαίρατου ιδιωτικούδικαίουκαιδεν έχω,επομένως,δι καιοδοσία να ελέγξω τη νομιμότητα της κάτωαπότο άρθρο 146 τουΣυντάγματος." Για να υποστηρίξει τη"σκέψη του το πρωτόδικο δικαστήριο αναφέρθηκε εκτεταμένα στα Πορίσματα Νομολογίας του Συμ- 35 βουλίου της Επικρατείας 1929 έως 1959 στις σελ. 177 και 178 που αφορούν στη δικαιοδοσία του Συμβουλίου της Επικρατεί ας. Ηουσία του σχετικού δικαιοδοτικούκανόναδιατυπώνεται στην εναρκτήρια παράγραφοτης περικοπής που χρησιμοποιή θηκε,που βρίσκεται στη σελ. 177: 40 444 3 Α.Α.Δ. 5 10 15 Δρ. Γεωργίου ν.Α.Η.Κ. Νικήτας, Δ. "Διά σταθεράς νομολογίας εκρίθη, ότι αποκλείεται ηκαθ' ύλην αρμοδιότης του Σ.τ.Ε.επίδιαφορών προκυπτουσών εκ συμβάσεωςμετάτουΔημοσίουήνομικούπροσώπουδημοσί ου δικαίου, έστω καικυρωθείσης διάνόμου ή διατάγματος, όπερ δεν αίρει τον συμβατικόν χαρακτήρα αυτών καιαφορωσών το κύρος ή την εκτέλεσιν της συμβάσεως και πάσαν παρεπομένην εξ αυτήςαξίωσιν." Εκείνο όμως που,κυρίως,βάρυνε στην κρίση τουπρωτόδι κου δικαστήείναι ηαπόφαση Πελοπίδας Σεβαστιδης ν.Α.Η.Κ.
(1963)2 Α.Α.Δ.497. ΣτηνυπόθεσηεκείνηηΑρχή απέρριψε αί τησητουπροσφεύγοντοςνατονπρομηθεύσειμεηλεκτρικήενέρ γεια. Ηαιτία τηςαπόφασης εντοπίστηκε ότι έγκειται στηφύση των καθηκόντωντης Αρχής πουτης προσδίδουντο χαρακτήρα δημόσιας υπηρεσίας. Το δικαστήριο αποφαίνεται σχετικά στη σελ. 499: 20 "The nature of the duties and functions of the respondent, particularly when considered in conjunction with the power of the respondent to make regulations and its duty to give equal treatment to all persons, are,inthe opinion of theCourt,such as to bring the duty of securing the supply of electricity, with which the Court is concerned in this case, within the realm of public law, even if the respondent is, to a certain extent, a commercial undertaking." 25 Ο πρωτόδικοςδικαστήςδιέστειλε όμως την κρινόμενηυπόθέση στηριζόμενος στην παρακάτω παρατήρησητουδικαστηρί ου στησελ. 502: 30 35 "It should be added, however, that once a contract has been entered into between the respondent and a consumer of electricity, the compliance, by the parties thereto, with its terms andconditions would, asarule,comewithin therealm of private law and thus not be the subject of a recourse under Article 146 of theConstitution." Πρέπει να λεχθεί ότι η παρατήρηση αυτήτης απόφασηςΣε βαστίδη έχει το χαρακτήρα obiter dictum (παρατήρησηεν παρόδω).Τοθέμαπουπραγματεύεται δεναποτέλεσε αντικείμενοτης διαφοράς και ότι ελέχθη δεν ήταν απαραίτητο για τη λήψη της απόφασης. Ηάποψηπου εκφράζεταιέχειπειστικήαξία,αλλάδεν εμπίπτειστηναρχήτηςδεσμευτικότηταςτουδικαστικούπροηγού445 Νικήτας, Δ. Δρ. Γεωργίου ν.Α.Η.Κ.
(1995)μενού (stare decisis). Βλέπε σχετικά Salmond "Jurisprudence" 12η έκδοση,σελ. 145καιεπ. Πρέπει ακόμη να αποσαφηνιστεί ότι στην Ελλάδα η αντί στοιχη υπηρεσία δηλαδή η Δ.Ε.Η (Δημόσια Επιχείρηση Ηλε κτρισμού) ιδρύθηκε και λειτουργεί με το πρότυπο του νομικού 5 προσώπου ιδιωτικού δικαίου (Σ.τ.Ε. 511/63, 3084/64,2643/67 και 1457/69). Km παρόλοότι είναι εξοπλισμένη απότονόμο με ορισμένες αρμοδιότητες που ταιριάζουν περισσότερο σε δημό σια αρχή, εντούτοις οι πράξεις της, λόγω της ιδιότητας της,θε ωρούνται ότι εκφεύγουν του ακυρωτικού ελέγχου. 10 Η δισυπόστατη δράση της διοίκησης υπήρξε αντικείμενο ανάλυσης απότους ευρωπαϊκούς μελετητές του διοικητικού δι καίου που διαμόρφωσαν τους κανόνες του υπό το κράτος των πολιτικών καιφιλοσοφικών ιδεών πουεπικρατούσαν στην επο χή τους. Προεξάρχουσα θέση έχει η γερμανική θεωρία περί 15 Fiskus. Όπως παρατηρεί ο Σπ.Φλογαΐτης "Η Διοικητική Σύμ βαση,έννοια και φύση"έκδοση 1991, σελ. 227: "...οποτεδήποτε το κράτος ενεργεί ως υποκείμενο δημόσιας εξουσίας, γίνεται δεκτό ως κράτος, σε όλες όμως τις άλλες περιπτώσεις θεωρείται ότι ενεργεί ο Fiskus,πουδράκατά το 20 αστικό και γενικότερα το ιδιωτικόδίκαιο." Στη σελ. 233 σημειώνεται η διάκριση που έκαμε ο Ε. Lafferiere μεταξύ των πράξεων διαχείρισης και πράξεων εξου σίας. Γίνεται επίσης αναφορά στη θέση του A.V. Dicey, που εμπνέεται από τη φιλελεύθερη ιδεολογία, για την αναγκαιότητα 25 "υπαγωγής του κράτους στο ίδιο δίκαιοκαι στους ίδιουςδικα στές με κάθε ιδιώτη"(σελ. 236). Στην Κύπρο πολυάριθμα προηγούμενα έχουν καθιερώσει πως η επιδίωξη δημόσιου σκοπού είναι το αποφασιστικό κρι τήριο για ένταξη της συγκεκριμένης δραστηριότητας του κρά- 30 τους ήνομικού προσώπου δημοσίου δικαίου στη μία ήτην άλ λη κατηγορία. Βλέπεγια παράδειγμα,απότην παλαιότερηνο μολογία, Stelios Laoudhiaand The Republic 2 R.S.C.C. 119, Achilleas Hadjikyriacou & Others 3 R.S.C.C. 89, Savvas Yianni Valana and The Republic 3R.S.C.C. 91. Και τηνεώτε- 35 ρηνομολογία: The Republic v. M.D.M. Estate
(1982)3C.L.R. 642, Galanos v. C.B.C.
(1984)3 C.L.R.742, Ethnikos v. K.O.A.
(1984)3 C.L.R. 831, Machlouzarides v. Republic
(1985)3 C.L.R.2342, A.E. 692 & 697 Photiades & Others v. Photiades 446 3 Α.Α.Δ. Δρ. Γεωργίουν.Α.Η.Κ. Νικήτας, Δ. & Others,
(1988)3 C.L.R. 2084,Tamasos TobacoSupplies & Co. v. The Republic ημερ. 18/6/1991,προσφ. αρ.52/90Benita DianeMoss v. The Republicημερ. 7/2/91και A.E. 1234Δημο κρατία v. ΑντώνηΤόκα,
(1995)3Α.Α.Δ.
- 5 10 15 20 25 30 35 Κατάτο Μ.Στασινόπουλο "Νομικαί Μελέτα^' 1972, σελ. 65 και 66 δημόσιος σκοπός είναι: "οαναχθείςειςσκοπόντηςΠολιτείαςκαι επιδιωκόμενοςδια του μηχανισμού μιαςδημοσίαςυπηρεσίας,ήτοι διατηςχρή σεως των μέσων του δημοσίου δικαίου. Αρα, ο δημόσιος σκοπός είναι ο σκοπός μιαςδημοσίαςυπηρεσίας." ΣεαντίθεσημετηΔ.Ε.Η.στην Ελλάδα,πουόπωςέχουμε επι σημάνει, δε θεωρείται νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, η Α.Η.Κ. έχειαυτήτηνιδιότητα. Τηναναγνωρίζεισε αυτήτο ίδιο το σύνταγμα (αρθρ. 122). Αλλά συνάγεται και από το νόμο. Συστάθηκεκαι δρα στα πλαίσια των διατάξεων του Κεφ.
- Καιοιδεδηλωμένοι γενικοί στόχοι τηςείναι,εκτόςάλλων,ηπα ραγωγήκαι προμήθειαηλεκτρικής ενέργειας πάνωσε μονοπω λιακή βάση. Καθώς και ηδιασφάλιση της ηλεκτροδότησης της χώρας σελογικές τιμές (αρθρ. 12). EivaLκοινοτοπία,άλλαπρέπει να λεχθεί, ότι μετασημερινά δεδομέναχωρίς τις υπηρεσίες της Αρχήςηδομήτηςκοινωνίαςκαταρρέει. Και οι επιπτώσεις στους καταναλωτές είναι αναντίλεκτακαταστροφικές. Επομέ νως τοκοινό (όχι απλώςομάδεςαλλάστο σύνολο του)έχειύψι στο ενδιαφέρον στην εφαρμογή και ευόδωση των σκοπών της Α.Η.Κ. Το σκεπτικό της απόφασηςΣεβαστίδη συνάδειαπόλυ τα με τις θέσεις αυτές. Οι υποχρεώσεις της Αρχήςχαρακτηρί ζονται σανδημόσιοκαθήκον. Ωστόσοηκα Κακουλλή υπέβαλε ότι ηεξουσία της Αρχήςνα διακόπτει τηνπαροχήγιαπαράλειψηκαταναλωτήνα εξοφλήσει το λογαριασμό του έχει, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα,καθαρά συμβατικήπροέλευση. Και ισχύει στηνπροκείμενηπερίπτωσηη παρατήρησηobiter στην υπόθεσηΣεβαστίδη, ανωτέρω. Διαφω νώ. Εδώδε βρισκόμαστε μπροστά σε απλήχρηματική διαφορά ήτηδυστροπίαχρεώστη νακαταβάλειτηνοφειλή. Αμφισβητείται αυτή η ίδιαηνομιμότητατης πράξηςτης Αρχήςναεπιβάλει την τρέχουσα διατίμηση. Ηπράξηθίγει καιέχειάμεσοαντίκτυ πο στα έννομα δικαιώματα τουαιτητήσανκαταναλωτή. ΗμονομερήςπράξητηςΑρχήςναδιακόψειτοηλεκτρικόρεύ μα είναι άρρηκτασυνυφασμένη στην προκείμενη περίπτωση με 447 Νιχήιας,Δ. Δρ.Γεωργίουν.Α.Η.Κ.
(1995)τη δημόσιαεξουσία τηςναορίζει τηδιατίμηση. Δεν ενεργεί σαν ιδιωτική επιχείρηση που διαχειρίζεται την περιουσία της αλλά σα δημόσιο όργανο που αποβλέπει στην πραγμάτωσητων σκο πών τουνόμου μετον οποίοκαθιδρύθηκε. Εδώεντοπίζεταικαι η ειδοποιός διαφορά που την καθιστά ακυρωτική διαφορά. 5 Αλλωστε η ενέργεια αποσύνδεσης του ρεύματος δεν μπορείκα τά λογική συνέπεια και προέκταση να διαχωρίζεται από την προμήθειαηλεκτρικής ενέργειαςηοποίαστηνυπόθεσηΣεβαστί δη(που απότηνάποψηαυτήαποτελείδεσμευτικό προηγούμενο) έκρινε ότι συνιστά ακυρωτική διαφορά. Και οι δύο ενέργειες 10 εμπίπτουν στην ίδια κατηγορία. Την άποψη μου τείνει να ενισχύσει πρόσφατηαπόφασητου Αγγλικού Εφετείου στην υπόθεσηNorweb pic v. Dixon, ημερ. 17/2/95, που είναι δημοσιευμένη στους Times ημερ. 24/2/
- Η ουσία της απόφασηςείναι ότι ησύμβαση,πουείναι δημιούργη- 15 μα τουνόμου,δενκαταρτίζεται ελεύθερα. Οκαταναλωτής ηλε-· κτρικού ρεύματος δεν έχει την παραμικρήδυνατότητανα δια πραγματευθεί τους όρους της. Γι' αυτόηγενική συμφωνίαγια προμήθειαρεύματοςμεταξύπρομηθευτήκαικαταναλωτήδεν εί ναι σύμβαση (contract). Προςτην κατεύθυνσηαυτήηαπόφαση 20 τονίζει ότι: " the legal compulsion both as to the creation of the relationship andthefixing ofitstermswas inconsistent with the creation of a contract. It seemed that the principal terms were imposed on the 25 consumer by the supplier not as a result of any bargaining, but the supplier exercising thepower conferred on it by the Act." Η εφετειακήαπόφαση επικύρωσε πως ησχέση του δημόσιου προμηθευτήηλεκτρισμού καιπελάτηδεν είναι συμβατική: βλέ πεNorweb pic v.Dixon [1995]3All E.R.
- Διαβάζουμεαπό 30 τη σύνοψη: "The relationship between a public electricity supplier and a tariff customer for thesupply of electricity pursuant tothe 1989 Act was notacontractual relationship,since thelegalcompulsion exercisedby thestatute overtheparties,both astothecreation 35 of the relationship and thefixing of its terms, was inconsistent with the existence of a contract." Τησυμφωνίαεπιβάλλει ονόμος. Δεν έχειστοσημείο τοοποίο 448 3 Α.Α.Δ. Δρ.Γεωργίου ν.Α.Η.Κ. συζητήσαμε τοχαρακτήρα σύμβασης τουιδιωτικού δικαίου για την οποία μπορεί ναασκήσουν αρμοδιότητες τα πολιτικά δικα στήρια. 5 10 15 20 25 30 Καταλήγωστο συμπέρασμα πωςη διαφορά πουέχει προκύψει υπάγεταιστην ακυρωτικήαρμοδιότητατουΑνωτάτου Δικαστηρί ου. Ηπερί τουαντιθέτου πρωτόδικη απόφασηπαραμερίζεται. Καθώς και το διάταγμαεξόδων σε βάρος του εφεσείοντα. Για την έφεση δεθαεπιδίκαζα έξοδα. ΠΙΚΗΣ, Π.: ΣυμφωνώμετονΝικήτα,Δ.,ότιηέφεση πρέπεινα επιτραπεί. Η απόφασημουσυναρτάται μετο αντικείμενο της 3ης θεραπείας,η οποία επιδιώκεται στην προσφυγή και,συγκεκριμέ να,της απόφασηςτης οποίας επιζητείται η αναθεώρηση. Η μονομερής διατίμηση ηλεκτρικού ρεύματος, επαγόμενη τον επαναπροσδιορισμό της τιμής διάθεσης του στο πλαίσιο της σύμβάσηςγιατην προμήθειατου,συνιστά πράξηεκτελεστή, αναγόμε νη στο πεδίο του δημοσίου δικαίου,όπως και ηαρχικήαπόφαση μετηνοποίακαθορίζονταιοι όροι παροχήςηλεκτρικού ρεύματος. Συναρτάται, όπως και ηαρχική απόφαση,μετους σκοπούς λει τουργίας της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου,οργανισμού δημοσίου δικαίου, ηπροαγωγή τωνοποίων είναι μεγάλου ενδιαφέροντος για το κοινό. Η αρμοδιότητα του Ανωτάτου Δικαστηρίου να επιληφθεί του αντικειμένου της θεραπείας3τηςπροσφυγής είναι τοκατ' εξοχήν θέματηςέφεσης. Τοερώτηματοοποίοτίθεταιστην έφεση είναιαν ηπράξηηοποία αποτελεί τοεπίδικο θέμα της θεραπείας αυτής ανάγεται στο πεδίοτου δημοσίου δικαίου. Ηαπάντησηείναικα ταφατική,γιατίη απόφαση,εκτηςφύσεωςτης,ανάγεταιστοπεδίο τουδημοσίου δικαίου.Ηκατάληξηαυτή επισφραγίζει τηντύχητης έφεσηςκαιδιανοίγει τοδρόμογια τηναναθεώρησητηςαπόφασης η οποίααποτελεί το επίδικοθέματηςθεραπείας3στηνπροσφυγή. Η έφεση απορρίπτεται κατά πλειοψηφία. Ηπρωτόδικη από φαση επικυρώνεται. Δενεκδίδε ται διαταγή για έξοδα. 449