3 Α.Α.Δ. 19Δεκεμβρίου, 1995 [ΠΙΚΗΣ,Π.,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΟΥ,Δ/στές] ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΛΟΪΖΟΥ, Εφεσείων, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, Εφεσίβλητων. (Αναθεωρητική έφεσηαρ.1391) 5 10 15 20 Απαλλοτρίωση — Υποχρέωση για επιστροφή κτήματος που απαλλο τριώθηκεεάνεντός τριώνχρόνωναπό τηναπαλλοτρίωσηδενκατέστη εφικτός οσκοπόςτηςαπαλλοτρίωσης— Σύνταγμα, Άρθρο23.5—Η επιστροφή συναρτάται με το ανέφικτο του σκοπού— Ηδιάθεσητον κτήματος για άλλο σκοπό, μετάτηνπραγμάτωσητον αρχικού σκοπού τηςαπαλλοτρίωσης, καιαφούπαρήλθανπολλά χρόνια από τηναπαλ λοτρίωση, δενδημιουργούσε υποχρέωση για επιστροφή τον κτήματος δυνάμει της πιο πάνω συνταγματικής διάταξης, αφού συναρτήθηκε άμεσαμε τηνέκλειψητον αρχικού σκοπούτηςαπαλλοτρίωσηςκαι όχι με τοανέφικτο τον. Το 1970 απαλλοτριώθηκε γηέκτασης δύοσκαλών πουανήκε στον εφεσείοντα, για τη δημιουργία χώρου αθλοπαιδιών του Δημοτικού Σχολείου Παχυάμμου. Το 1985 τοσχολείο έκλεισε. Το 1989 ηΑπαλλοτριούσα Αρχήδιέθεσε τονχώρογιατηνανέγερση εκκλησίας.Τότεο αιτητής αξίωσε την επιστροφή της γης σ' αυτόν, επικαλούμενος τις διατάξειςτουΑρθρου 23.5 τουΣυντάγματοςόπωςεπίσηςκαιτιςδια τάξεις των Αρθρων 14και 15τουπερίΑναγκαστικής Απαλλοτριώσε ως Νόμου του 1962 (Ν. 15/62), που ρυθμίζουν τηδιαδικασίαεπαναπόδοσης τουκτήματος στον ιδιοκτήτη. Η απάντησητης Απαλλοτριούσας Αρχής πουαπέρριψετοαίτημα του εφεσείοντα αποτέλεσε αντικείμενο προσφυγής η οποία επίσης απορρίφθηκεγιατονλόγοότιόντωςηγηχρησιμοποιήθηκε γιατοσκο πόγιατονοποίοκτήθηκε. 455 Λοΐζου ν.Δημοκρατίας
(1995)Κατάτηνακρόασητηςέφεσηςεγκαταλείφθηκεοπρώτοςλόγοςέφε σηςπουεστρέφετο εναντίοντουευρήματοςτουπρωτόδικου Δικαστη ρίουότιηγηόντωςχρησιμοποιήθηκεωςχώροςαθλοπαιδιών,οδεδεύ τερος λόγος της έφεσης, ότι ο σκοπόςγιατον οποίοέγινεη απαλλο τρίωσηήτανεικονικός,δεναποτελούσε επίδικοθέματηςπροσφυγής. 5 ΗΟλομέλεια τουΑνωτάτου Δικαστηρίου απέρριψετηνέφεσηγια τουςπιοκάτωλόγους:
- Ηεπιστροφήγηςπουαπαλλοτριώθηκεσυναρτάταιμετοανέ φικτοτουσκοπού. Σ'αυτήτηνπερίπτωση,όχι μόνοοσκοπός ήτανεφικτός αλλάκαιπραγματώθηκε. 10
- Τααδιαμφισβήτηταγεγονότα της υπόθεσης δεν τεκμηριώνουν εισήγησητου εφεσείοντα γιακατάχρησηεξουσίας. Η διάθεση τηςγηςδεκαοκτώπερίπουχρόνιαμετάτηναπαλλοτρίωση, συ ναρτάται άμεσαμετηνέκλειψη τουαρχικούσκοπούπου προ έκυψε απότοκλείσιμοτου σχολείου. 15 Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. Έφεση. Έφεση εναντίον της απόφασηςτου Δικαστή του Ανωτάτου Δι καστηρίου Κύπρου (Αρτεμίδης, Δ.) που δόθηκε στις 26 Ιουνίου, 1991 (ΠροσφυγήΑρ. 679/90)μετην οποίααπορρίφθηκεηπροσφυ- 20 γήτου εφεσείοντα εναντίον απόρριψηςεκ μέρους των εφεσιβλήτα)ν αιτήματος τουγια επιστροφή γης πουαπαλλοτιώθηκε το
- XQ. Γεα)ργιάδηζ,yia τον εφεσείοντα. Γ. Παπαϊαχϊννου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους εφεσί βλητους. Cur. adv. vult. Την απόφασητου Δικαστηρίου θαδώσει ο Γ. Μ.Πικής,Π.ΠΙΚΗΣ, Π.: Το 1970 απαλλοτριώθηκε γη,ηοποία ανήκε στον εφεσείοντα, έκτασης 2 περίπου σκαλών, για τις ανάγκες του Δη μοτικού Σχολείου της Κοινότητας Παχυάμμου· συγκεκριμένα,"... 30 για την επέκταση του χώρου αθλοπαιδιώντουΔημοτικού Σχολεί ου Παχυάμμου.". Μετά την απαλλοτρίωση, ηγη έγινε μέρος της 456 25 3 A.A.A. 5 10 15 20 25 30 35 Λοΐζου v. Δημοκρατίας Πικής, Π. αυλήςκαι εχρησιμοποιείτο γιατις ανάγκεςτων παιδιώντουσχο λείου. Δεδηλωμένος σκοπόςτηςαπαλλοτρίωσης ήτανη δημιουρ γία χώρου για αθλοπαιδιές. Στην απόφασηπου εφεσιβάλλεται, σημειώνεται ότιοαπαλλοτριωθείςχώρος "...ισοπεδώθηκε μεέξοδατηςκοινότηταςκαιτοποθετήθηκανσεαυτόδοκοίτερμάτωνγια ποδόσφαιρο.". ΗΑπαλλοτριούσα Αρχήκατέβαλε την αποζημίω σηκαιηκτηθείσαγηπεριήλθε στην κυριότητατης. Το 1985 έκλει σε το σχολείο. Δεν υπήρχανπαιδιά σχολικής ηλικίας που ναδι καιολογούν τηλειτουργία του. Τέσσερα χρόνιααργότερα,οχώροςδιατέθηκεαπότην Απαλλο τριούσαΑρχήγιατηνανέγερσηεκκλησίας. Πριντηνπραγμάτωση τουσχεδίου
(1989),οαιτητήςαξίωσε τηνεπιστροφήτηςγηςσ'αυ τόν,μετοδικαιολογητικόότι" Τοκτήμαουδέποτεχρησιμοποιή θηκεγιατοσκοπόπουαπαλλοτριώθηκε....". ΈρεισμαγιατοαίτημάτουαποτέλεσανοιδιατάξειςτουΑρθρου23.5 τουΣυντάγματος, που επιβάλλουν υποχρέωση επιστροφής του κτήματος στον ιδιο κτήτη,οποτεδήποτεοσκοπόςγιατονοποίοαπολλοτριώθηκεκαθί σταται ανέφικτος μέσα στη χρονική περίοδο των τριών ετών που έπεται της απαλλοτρίωσης, καθώςκαι οι διατάξειςτουπερί ΑναγκαστικήςΑπαλλοτριώσεως Νόμουτου 1962 (Ν15/62),πουρυθμί ζουν τη διαδικασία επαναπόδοσης του κτήματος στον ιδιοκτήτη [βλ. Αρθρα 14 και 15 του νόμου]. ΗΑπαλλοτριούσα Αρχήαπέρ ριψε το αίτημα,απόφαση που αποτέλεσε το αντικείμενο τηςπρο σφυγήςτουεφεσείοντα. Ηαίτησητουθεμελιώθηκε,όπωςφαίνεται απόταγεγονόταπουτηστοιχειοθετούν, στοότιηγηουδέποτεχρη σιμοποιήθηκε γιατο σκοπόγιατον οποίο απαλλοτριώθηκε, δηλα δήως χώρος αθλοπαιδιώνγιαταπαιδιά του σχολείου. ΤοΔικα στήριο απέρριψετηνπροσφυγή,αποφαινόμενοότιηγηόντωςχρη σιμοποιήθηκε γιατο σκοπόγιατονοποίοκτήθηκε. Κατάτην ακρόασητης προσφυγής,ήλθε σε φως απόταστοι χεία του φακέλου,επιστολή υπαλλήλου του Κτηματολογίου προς τους ανωτέρους του, που γράφτηκε το 1971, σύμφωνα με την οποίαυπήρχανπληροφορίες ότι ηγηδεθα εχρησιμοποιείτο μόνο για σχολικούς σκοπούς αλλάκαιγια την ανέγερση εκκλησίας. Η πηγή των πληροφοριών δεν αναφέρεται,ούτε υπήρχε ο,τιδήποτε στο φάκελοπουνατις υποστηρίζει. Ο εφεσείων εφεσίβαλε τηνπρωτόδικηαπόφασηγιαδύοουσια στικά λόγους: 40 (α) Ότιτο εύρημα,ότι ηγηόντως χρησιμοποιήθηκε ως-χώρος αθλοπαιδιών,ήτανεσφαλμένοκαι, 457 Πικής, Π. Αοΐζου ν. Δημοκρατίας
(1995)(β) ότι ο σκοπός ήτανάλλος απότον πραγματικό πουήτανη ανέγερση της εκκλησίας. Επομένως, ο πραγματικόςσκο πός τηςαπαλλοτρίωσης ήτανάλλος απόεκείνο πουδηλώ θηκε· επομένως, ο σκοπός για τον οποίο έγινεη απαλλο τρίωση,όπως επιχειρηματολογήθηκε, ήτανεικονικός. 5 Κατάτηνακρόασητηςέφεσηςεγκαταλείφθηκεηπρώτηενότητα τωνλόγων τηςέφεσης. Γίνεταιδεκτό,όπωςμαςπληροφόρησεοδι κηγόρος του εφεσείοντα, ότι ηαπαλλοτριωθείσα γηχρησιμοποιή θηκεωςχώρος αθλοπαιδιώνγιατιςανάγκεςτωνπαιδιώντουσχο λείου. Συνεπώς, αποτελεί αδιαμφισβήτητογεγονός ότιηγηχρησι- 10 μοποιήθηκεγιατους σκοπούςγιατους οποίους κτήθηκεκαισυνέ χισε να χρησιμοποιείται για τους ίδιους σκοπούς, για όσο χρόνο υφίστατοηανάγκηγιατηνοποίααπαλλοτριώθηκε τοκτήμα. Ο δεύτερος λόγος έφεσης δεν αποτελούσε επίδικο θέμα της προσφυγής. Τοαντικείμενο τηςπροσφυγήςήτανηεπιστροφήτης 15 γης γιατον αποκλειστικό λόγοότι ηγηουδέποτε χρησιμοποιήθιν κεγιατους σκοπούς τηςαπαλλοτρίωσης. Έτσι,μετάτηνπάροδο τριών ετών,ηΑπαλλοτριούσα Αρχή ήτανυπόχρεηνατο επιστρέ ψει- υποχρέωση η οποία συνέχισε να το βαρύνει μέχρι και την άσκησητης προσφυγής. Το βάθροτης προσφυγήςκαταρρίπτεται 20 με τη διαπίστωσηότι ηγηχρησιμοποιήθηκε γιατο σκοπό για τον οποίο απαλλοτριώθηκε. Ηεπιστροφή συναρτάταιμετοανέφικτο τουσκοπού. Σ' αυτήτηνπερίπτωση,όχι μόνοοσκοπόςήτανεφι κτός,αλλάκαι πραγματώθηκε. Ο δικηγόρος των εφεσίβλητων, στην απάντησητου,επεσήμανε 25 ότιοδεύτεροςλόγοςέφεσηςαποτελείστηνουσίααμφισβήτησητης εγκυρότηταςτουδιατάγματοςαπαλλοτρίωσης πολλάχρόνιαμετά την έκδοση καιγνωστοποίηση τουστον εφεσείοντα. Καιπαραδε κτό ναήταννα εξεταστούν οι ισχυρισμοί τουαιτητή,τα αδιαμφι σβήτηταγεγονότα που περιβάλλουν την απαλλοτρίωση,αποκλεί- 30 ουνκάθεεισήγησηγιακατάχρησηεξουσίας. Ηγηχρησιμοποιήθη κε για το σκοπό για τον οποίο κτήθηκε και συνέχισενα χρησιμο ποιείται για τον ίδιο σκοπό,γιαόσο χρόνο υφίστατο ανάγκη. Η διάθεση της δεκαοκτώ περίπου χρόνια μετά την απαλλοτρίωση, για άλλο σκοπό, συναρτάται άμεσα με την έκλειψη του αρχικού 35 σκοπού πουπροέκυψε απότοκλείσιμο του σχολείου. Η έφεσηαπορρίπτεται μεέξοδα. 458