(1995)31 Μαΐου, 1995 [ΠΙΚΗΣ, Πρόεδρος] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ HYDROTECH WATER ANDENVIRONMENTAL ENGINEERING LIMITED, Λιτητές, v. ΑΡΧΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ, Καθ'ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 866/93) Προσφορές — Μειοδοτικός διαγωνισμός — Ουσιώδης όρος — Έννοια — Παρέκκλιση — Συνέπειες — Ακυρότητα κατακύρωσης. Προσφυγή βάσει του Άρθρου 146του Συντάγματος — Λόγοι ακυρώ σεως—Παράβαση ουσιαστικής διατάξεως νόμου—Προσφορές — Παράβασηουσιώδους όρου μειοδοτικού διαγωνισμού. 5 Προσφορές — Μειοδοτικός διαγωνισμός— Τιμή—Δεν είναι ομόνος παράγοντας προκρίσεως τηςπλέον συμφέρουσας προσφοράς. 10 Προσφυγή βάσει του Άρθρου 146του Συντάγματος — Λόγοι ακυρώ σεως — Έλλειψη αιτιολογίας — Προσφορές — Κατακύρωση επί μειοδοτικού διαγωνισμού περιορίστηκε στην εξέταση του ζητήμα τος της χαμηλότερης τιμής — Έλλειψη αναφοράς στους λοιπούς παράγοντες. 15 Οι αιτητέςπροσέβαλαν την κατακύρωση μειοδοτικού διαγωνι σμού της Α.Η.Κ. στα ενδιαφερόμεναμέρη επικαλούμενοι, μεταξύ άλλων,παράβασηόρουτουδιαγωνισμούκαιτοαναιτιολόγητοτης απόφασης περίκατακύρωσης. 20 Το Ανώτατο Δικαστήριο,ακυρώνοντας την επίδικηαπόφαση, αποφάσισεότι: 1108 4ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 HydrotechWater&Environmental Engin.Ltdv.AHK 1. Παρέκλισηαπότις πρόνοιες ουσιώδους όρου μειοδοτικούδιαγω νισμού,εκτρέπειτηδιαδικασίακατακύρωσηςτωνπροσφορώνκαι καθιστά την απόφασηπου λαμβάνεται,άκυρη. Ουσιώδης είναι ο όρος,ητήρηση του οποίου είναι αποφασιστικής σημασίας γιατη λήψηκαιτοπεριεχόμενο τηςαπόφασηςγια την επιλογή της πλέ ον συμφέρουσας προσφοράς [βλ. Tamassos Tobacco Suppliers and Co. v.Δημοκρατίας]. Οόρος 15
(1)ενπροκειμένω συνιστάεξ αντικειμένουουσιώδηόροτουδιαγωνισμού,ητήρησητουοποίου αποτελεί προϋπόθεση γΐΛ την έγκυρη άσκηση της εξουσίας των καθωνηαίτηση.Αποβλέπει οόρος 15
(1)στηδιασφάλισητης ίσης μεταχείρισης των προσφοροδοτών απότην αρμόδια διοικητική Αρχήηοποίακατοχυρώνεται απότοΑρθρο28.1 του Συντάγμα τος, αφενός και, τον προσδιορισμό του περιεχομένου τηςκάθε προσφοράς,περιλαμβανομένης και της τιμής, παράγοντας κεφαλαιώδους σημασίας, αφετέρου. Είναι άγνωστο ποια θαήταν η προσφορά των άλλων προσφοροδοτών, περιλαμβανομένωνκαι των αιτητών,ανπαρεχότανκαισ' εκείνους ηευκαιρία τροποποί ησης τηςπροσφοράς τους μετά το άνοιγμα τωνπροσφορών. Η παρέκλιση απότιςπρόνοιες του όρου 15
(1)ανασκάπτειτοθεμέλιοτης επίδικηςαπόφασηςκαιτηνκαθιστά άκυρη. 2. Η αιτιολογίατηςαπόφασηςεντοπίζεταιστηνυιοθέτησητηςαξιο λόγησης τωνπροσφορώναπότηνΤεχνική ΕπιτροπήκαιτηνΕπι τροπήΠροσφορών.Ούτετοέναούτε το άλλο σώμαδεν αιτιολο γούν τησύσταση τους. Φαίνεταιότι το έργο τους περιορίστηκε στον προσδιορισμό των χαμηλότερων προσφορών.Όπωςεπιση μάνθηκεστην Α. Thkomitis Ltd v.Republic
(1986)3C.L.R. 262, η τιμή δεν είναι ο μόνος παράγονταςο οποίος επενεργεί στον προσδιορισμό τηςπλέον συμφέρουσας προσφοράς.Ηέρευνα6ε φαίνεται ναέχει επεκταθείσεοποιοδήποτε άλλο παράγοντα. Τε λικά,ηαπόφασηδεναιτιολογείται μεαναφοράσεόλουςτουςπα ράγοντες πουέπρεπενα επενεργήσουν στηλήψη της επίδικης δι οικητικής απόφασηςπουσυνιστά δεύτερο ανεξάρτητο λόγογια την ακύρωσητης απόφασης. 35 Ηπροσφυγή επιτυγχάνει μεέξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 40 TamassosTobaccoSuppliersandCo. ν.Δημοκρατίας
(1992)3AAA. 60, Medcon Construction andOthers v.Republic
(1968)3.C.L.R. 548, Ατλάντικ Ινσιούρανς Λτδ v. Συμβουλίου Εμπορίας Κυπριακών 1109 Hydrotech Water&Environmental Engin.Ltd v.AHK
(1995)Πατατώνκ.ά.
(1990)3Α.AA. 173, A. TrikomitisLtdv. Republic
(1986)3C.L.R.
- Προσφυγή. 5 Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασηςτωνκαθ' ωνηαίτησημε την οποία κατακυρώθηκε σταενδιαφερόμενα μέρηηπροσφορά για τηνπρομήθεια καιεγκατάσταση συστήματος επεξεργασίας υγρών αποβλήτων στον ΗλεκτροπαραγωγικόΣταθμόΔεκέλειας. 10 Σπ. Ευαγγέλου, για τους Αιτητές. Γ.Κακογιάννης,γιατουςΚαθ' ωνηΑίτηση. 15 Cur. adv.vult. ΠΙΚΗΣ, Π.:Οιαιτητές, προσφοροδότες σε μειοδοτικό δια γωνισμό γιατηνπρομήθεια καιεγκατάσταση συστήματος επε ξεργασίας υγρών αποβλήτωνστον ΗλεκτροπαραγωγικόΣταθμό 20 Δεκέλειας, προσβάλλουν τηναπόφαση τωνκαθ' ωνηαίτηση, της22.7.93(τουςκοινοποιήθηκε στις 8.9.93), βάσειτης οποίαςη προσφορά κατακυρώθηκεστα ενδιαφερόμενα μέρητα οποία εί ναι άλλη κυπριακή κατασκευαστική εταιρεία, η Silvestrou & Kitromilidies Ltd.Επρόκειτογιαδιεθνήδιαγωνισμό στο πλαίσιο 25 του οποίου υποβλήθηκαν επτά προσφορές, περιλαμβανομένης και μιας προσφοράς απόγερμανική εταιρεία. Ηαρχικήαξιολό γηση τωνπροσφορών από ξένη εταιρεία Συμβούλων Μηχανι κών και,παράλληλα την Τεχνική Επιτροπήτης ΑΗΚ,παραμε ρίστηκε μετά απόδιαπίστωσητης Αρχήςότι ταδυο σώματαδεν 30 ασχολήθηκαν μετην προαιρετική εργασία, όπως περιγράφεται, που αφορούσε τα έργα γιατηναποθήκευση των ζημιογόνων αποβλήτων, αφενός και, παράλειψη αξιολόγησης των προσφο ρώνυπότοφωςκαιτηςπροτιμησιακήςπολιτικήςγια Κύπριους προσφοροδότες, αφετέρου. Μετά τηναπόφαση αυτή (λήφθηκε 35 στις 20.7.93),ηδιαδικασίαεπικύρωσης των προσφορώνκινήθη κε με ταχύ ρυθμό.Οιπροσφορές επανεξετάστηκαν απότην Τε χνική Επιτροπή ηοποία κατέληξε ότιοι επικρατέστερες προ σφορές ήτανεκείνεςτων αιτητών,των ενδιαφερόμενων προσώ πων και τηςγερμανικής εταιρείας, μεταξύ τωνοποίων έπρεπε 40 να περιοριστεί ηεπιλογή.Την ίδιαθέσηυιοθέτησε καιη Επιτρο πήΠροσφορών. Ηαξιολόγηση των δυο Επιτροπώνδιαβιβάστη κε στοΣυμβούλιο τηςΑρχής το οποίο επελήφθη του θέματος στις 22.7.
- 1110 4 ΑΛΛ. Hydrotech Water &Environmental Engin.Ltd v.ΑΗΚ Πικής, Π. Ηπροσφοράενόςεκάστουτωντριώνπροσφοροδοτών,όπως αξιολογήθηκε απόταδυοσώματα, ήτανη ακόλουθη: 5 10 I. F.Werner -ΛΚ 719.802,
- Hydrotech -ΛΚ 645.011,
- Silvestrou &Kitromilides Ltd. -ΛΚ 619.574,Το Συμβούλιο της Αρχής υιοθέτησε τις συστάσεις της Τεχνι κής Επιτροπήςκαιτου ΣυμβουλίουΠροσφορώνκαιαποδέχθηκετηνπροσφοράτων ενδιαφερόμενων προσώπωνως την πλέον συμφέρουσακαιτηνκατακύρωσε. Οι αιτητές προσβάλλουν την απόφασηγια τρεις ουσιαστικά λόγους: 15 20 25 (Α) Παρέκλισηαπότουςόρουςτηςπροσφοράςηοποίαπρο έκυψε από τηναποδοχήτηςπροσφοράς τωνενδιαφερόμενων προσώπων χωρίςνασυνοδεύεται απότηνπροβλεπόμενη(Όρος 11) τραπεζικήεγγύηση ΛΚ20.000,-,γιατην πιστή εκτέλεσητου έργου. (Β) Εκτροπή απότουςόρουςτουδιαγωνισμού,συνισταμένη από την εξέταση της προσφοράς των ενδιαφερόμενων προσώ πωνυπότοφωςτροποποιήσεωνπουυπέβαλανμετάτοάνοιγμα των προσφορών που επέφεραν μείωση στην τιμή της προσφο ράς. Τροποποίησητων όρων τηςπροσφοράςαπαγορεύεται ρη τά απότον Όρο 15του μειοδοτικού διαγωνισμού.Και, (Γ) τομηαιτιολογημένο της απόφασης της Αρχής. 30 35 40 Ο πρώτος λόγος (τραπεζική εγγύηση) δενευσταθεί. Ηπρο σφοράτων ενδιαφερόμενωνπροσώπωνσυνοδεύεται απόεγγύη ση της Τράπεζας Κύπρου,βάσει της οποίας παρέχεται εγγύηση ΛΚ 20.000,-για την πιστή εκτέλεσητου έργου απόταενδιαφερόμενα πρόσωπα.Τογεγονός ότιη εγγύηση χορηγήθηκε μετά από αίτηση αδελφικής εταιρείας των ενδιαφερόμενων προσώ πων,δεμεταβάλλει τοχαρακτήρατηςεγγύησης ούτε μειώνει την εγκυρότητατης. Γιαναεκτιμηθεί σωστάοδεύτεροςλόγος γιατονοποίοπρο σβάλλεται ηαπόφαση,πρέπειναγίνει αναφορά σε ορισμένα γε γονότα τα οποία σημειώθηκαν μετά την υποβολή των προσφο ρών. Ενώ ο όρος 15
(1)των Όρων του διαγωνισμού αποκλείει την τροποποίηση τωνόρων προσφοράς μετά το άνοιγμα των 1111 Πικής,Π. Hydrotech Water& Environmental Engin.Ltd v. AHK
(1995)προσφορών, υποβλήθηκαν και έγιναν δεκτές μετά το άνοιγμα τροποποιήσεις της προσφοράςτων ενδιαφερόμενων προσώπων και ηπροσφορά τους αξιολογήθηκε υπό το πρίσμα των τροπο ποιήσεων αυτών. 5 Η αρχικήπροσφοράτωνενδιαφερόμενων προσώπωνπριντη συμπερίληψη και της τιμής για την εγκατάσταση συστήματος αφύγρανσης (τοπροαιρετικό μέρος της προσφοράς), ήτανκατά ΛΚ 15.000,-ψηλότερηαπόεκείνητων αιτητών.Μετάτιςτροπο ποιήσεις, τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα επεδίωξαν να μειώσουν τηνπροσφοράτους κατάΛΚ 26.000,-.Τελικά,έγινεδεκτήημεί ωση της προσφοράςτους κατάΛΚ 18.408,-. Παρέκλιση από τις πρόνοιες ουσιώδους όρου μειοδοτικού διαγωνισμού, εκτρέπει τη διαδικασία κατακύρωσης των προσφορών καικαθιστάτην απόφασηπου λαμβάνεται, άκυρη. Ου σιώδης είναι ο όρος, ητήρηση του οποίου είναιαποφασιστικής σημασίας γιατηλήψηκαιτοπεριεχόμενο της απόφασηςγιατην επιλογή της πλέον συμφέρουσας προσφοράς [βλ. Tamassos Tobacco Suppliers and Co. νΔημοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ.60]. Ο όρος 15
(1)συνιστά εξ αντικειμένου ουσιώδη όρο τουδιαγω νισμού,ητήρησητουοποίουαποτελεί προϋπόθεσηγιατηνέγκυ ρηάσκησητηςεξουσίας τωνκαθ' ωνη αίτηση.Αποβλέπειοόρος 15
(1)στη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης των προσφοροδο τών απότην αρμόδια διοικητική Αρχή ηοποία κατοχυρώνεται από το Αρθρο 28.1 του Συντάγματος,αφενόςκαι,τον προσδιο ρισμό του περιεχομένου της κάθε προσφοράς,περιλαμβανομέ νης καιτης τιμής,παράγοντας κεφαλαιώδους σημασίας,αφετέ ρου [βλ. Medcon Construction and Others v.Republic
(1968)3 C.L.R. 548 και Ατλάντικ Ινσιοναρανς Ατό ν. Συμβουλίου Εμπορίας Κυπριακών Παχατών
(1990)3 Α.Α.Δ. 173]. EivaL άγνωστοποιαθαήτανηπροσφοράτωνάλλων προσφοροδοτών, περιλαμβανομένων και των αιτητών,ανπαρεχότανκαισ' εκεί νους η ευκαιρία τροποποίησης της προσφοράς τους μετά το άνοιγμα των προσφορών. Η παρέκλιση από τις πρόνοιες του όρου 15
(1)ανασκάπτει το θεμέλιο της επίδικης απόφασηςκαι τηνκαθιστά άκυρη. 10 15 20 25 30 35 Η αιτιολογία της απόφασης εντοπίζεται στην υιοθέτηση της αξιολόγησης των προσφορών απότηνΤεχνική Επιτροπήκαιτην 40 Επιτροπή Προσφορών. Ούτε το ένα ούτε το άλλο σώμα δεν αι τιολογούν τη σύσταση τους.Φαίνεταιότι το έργο τους περιορί στηκε στον προσδιορισμό των χαμηλότερων προσφορών. Όπως είχαμε την ευκαιρία να επισημάνουμε στην Α. Trikomitis Ltd ν 1112 4 ΑΛΛ 5 HydrotechWater &EnvironmentalEngin.Ltdv.AHK Πικής,Π. Republic
(1986)3C.L.R. 262, η τιμή δεν είναι ο μόνος παράγο ντας ο οποίος επενεργεί στον προσδιορισμό τηςπλέον συμφέ ρουσας προσφοράς. Ηέρευνα δεφαίνεται να έχει επεκταθείσε οποιοδήποτε άλλο παράγοντα. Τελικά, ηαπόφασηδεν αιτιολογείται μεαναφοράσεόλους τουςπαράγοντεςπουέπρεπεναεπε νεργήσουν στη λήψη της επίδικηςδιοικητικής απόφασηςπουσυ νιστάδεύτερο ανεξάρτητολόγο γιατην ακύρωσητης απόφασης. Ηπροσφυγή επιτυγχάνει μεέξοδα. 0 Ηεπίδικηαπόφασηακυρώνεται στην ολότητα της,βάσει του Αρθρου 146.4(β)τουΣυντάγματος. Ηπροσφυγή επιτυγχάνει μεέξοδα. 1113