clr/1995/1995_4_1359.pdf

(1995)"επί τηςαξίαςτης περιουσίας" του προσώπου πουαπέθανε. Η λέξη "περιουσία" έχει την έννοια που της έχει αποδώσει το Αρθρο2, όπως έχειδιαμορφωθεί μετάτηντροποποίησητουαπό το Αρθρο 2 (α) του Ν. 3/

1. 5 Ηκατοικίαείναι έννοιανομική.ΟπερίΔιαθηκώνκαιΔιαδοχής Νόμος, Κεφ. 195, διακρίνει μεταξύ κατοικίας καταγωγής (domicileof origin)καικατοικίαςεπιλογής (domicileof choice): Αρθρο 6τουΝόμου. 10 Κατοικία καταγωγής αποκτάκάθε πρόσωπο με τη γέννησητου. Καιείναιεκείνητοπατέρατου: Αρθρο7του Κεφ.
2. Είναιόμως δυνατήηεγκατάλειψητηςαρχικήςκατοικίαςκαιηαπόκτησηνέας εφόσον το επιλέξει ελεύθερα ο ενδιαφερόμενος. Τον τρόπο κτήσης αυτούτουείδουςκατοικίας(επιλογής) καθορίζειτοΑρθρο
3. 15 Η κτήση κατοικίας επιλογής προϋποθέτει δύο χωριστά στοιχεία. Το ένα είναι υλικής μορφής. Χρειάζεται, απαραίτητα,εγκατά­ σταση σε ένα τόπο,που δεν είναι φαινομενική αλλάπραγματι­ κή. Καιτοάλλο είναιηπρόθεση τουpropositusνακάμειτοντό20 πο που ελεύθερα επέλεξε μόνιμη του κατοικία ή κατοικία για απεριόριστο χρονικό διάστημα.
4. Ο δικηγόρος του αιτητή επικέντρωσε τις προσπάθειες του στο στοιχείο τηςπρόθεσης. Εξέτασεκριτικάταγεγονότα,σταοποία βασίστηκε η απόφαση του Διευθυντή, για να εισηγηθεί από τη μιαότι δεν θεμελιώνουν τοσυμπέρασμα τουκαιαπόάλλη ότι η έρευνα ήταν ελλειπής. Τίποτε το απτό δεν υπάρχει, τουλάχιστον δεν παρουσιάστηκε, ότι η εκλιπούσα προσδοκούσε να επιστρέψει στην Αγγλία. Η διάρκειατηςκατοίκησης ήτανοπωσδήποτε μεγάλη.Παρόλοπου αφ' εαυτής δεν έχει ιδιαίτερη σημασία είναι, εντούτοις, μαρτυ­ ρία περί animus manendi: Dicey & Morris, σελ.
5. To ότιζού­ σε στην Κύπρο κατόπιν άδειας παραμονής και εργασίας δεν αποκλείει την κτήση κατοικίας επιλογής. Ηπαρουσία τηςήταν γνωστή στις κυπριακές αρχές και είχε την έγκριση τους. Η διατήρησητηςβρεττανικής ιθαγένειαςκαιηκατοχήβρεττανικού διαβατηρίουδεν είναι παράγοντεςπουεμποδίζουν τηνκτήσηνέας κατοικίαςστηνκατάλληληπερίπτωσηεφόσονσυντρέχουν οιπροϋ­ ποθέσεις οι οποίες αναφέρθηκαν.Μετηνπολιτογράφηση δεναπο­ κτάται,κατ' ανάγκην, domicileof choice,ενώ αντίθεταείναιδυνα­ τήηκτήσητέτοιαςκατοικίαςσεμίαχώραχωρίς πολιτογράφηση. 1360 25 30 35 40 4ΧΛΛ. 5 10 15 20 Schwartz ν.Δημοκρατίας Στηνπαρούσαπερίπτωσηυπάρχει μακρότατηδιαμονή(13χρό­ νια),πουσεσυνδυασμό μεάλλους παράγοντες,χρωματίζουντο χαρακτήρα τηςκατοίκησης της κας Durdey σαν άξονατων βιο­ τικών της σχέσεων, προσδίνοντας της τοστίγμα της μονιμόμητας.Μεταξύτωνπαραγόντωναυτώνείναι ηπροχωρημένη ηλι­ κία, ηεργασία της σαν προϊστάμενης νοσοκόμας, απασχόληση που φαίνεται ότι αγαπούσε και θεωρούσε προσφορά, στην οποία δεν υπήρχανήδεν διαφάνηκενα υπήρχανχρονικάόρια. Ησύνταξητης διαθήκηςτης στην Κύπροαπόκύπριοδικηγόρο, επίσης ηπρόνοιασεαυτήνναπληρωθούν ταέξοδατηςκηδείας της απόταχρήματαπου είχε στην Κύπρο,αποτελεί σαφήαπό­ δειξηπωςήθελε ναταφείστον τόποαυτό.
6. Το Δικαστήριο προβαίνει σεαξιολόγηση στοιχείων. Αυτόήταν toέργο τηςδιοίκησης.Αναφέρεται απλώςσεμερικάαπόταπιο σημαντικάστοιχεία πουείχεστηδιάθεσητουκαιέλαβευπόψηο Διευθυντής,ταοποίαστο σύνολο τους,μπορούσαννα δημιουρ­ γήσουν την πεποίθησηκαι να ικανοποιήσουν τη συνείδηση του ότιηαποβιώσασαείχετημόνιμηκατοικίατηςστην Κύπρο. Με τηνέννοια αυτή ηαπόφασητουΕφόρου ήταν λογικά δυνατή. Αυτό ισχύει καισεπερίπτωση ακόμηπουηδήλωση του εκτελε­ στή της διαθήκηςγια τη μόνιμη κατοικίαπαραγνωρίζεταιολό­ τελα ως γενομένη υπότο πνεύμα πουαναφέρει ο ίδιος στις ενόρκους δηλώσεις του. 25 Ο αιτητής προσβάλλει καιτην επιβολή τόκου προς 6% από 15/6/
7. Τόκος με τοπαραπάνω επιτόκιο επί του οφειλόμενου φόρουκληρονομίας είναι πληρωτέος σύμφωνα μετιςδιατάξεις του Αρθρου 44 τουΝόμου. 30 Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 35 Ramsay v.LiverpoolRoyalInfirmaryandOthers [1930]A.C. 588, Moorhouse v.Lord[1863] 10H.L. Cas.272, In theEstate ofFulddeed. (No.3)[1968]P. 675, 40 Winans v.Attorney General[1904]A.C. 287, H.L., Douglas v.Douglas [1871] L.R. 12Eq.617, 1361 Schwartz v.Δημοκρατίας

(1995)Puttick v. Attorney-General[1980]Fam. 1, Solomon v.Solomon [1912]29 W.N. (NS.W.) 68, 5 Brunei v. Brunei[1871] L.R. 12 Eq. 29, Wahl v. AttorneyGeneral[1932] 147L.T. 382 (H.L.). Προσφυγή. 10 Προσφυγή εναντίον του επιβληθέντος φόρου κληρονομίας ανερχομένου στο ποσό των £6.590 πάνω στην περιουσία της αποθανούσας στην Κύπρο,Αγγλίδας Alice Ivy Durdey. Αγ. Ξενοφώντος, για τον Αιτητή. 15 Στ. Ιαχτήφ, Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας,γιατον Καθ' ουη αίτηση. Cur. adv.vult. ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Η βρεττανίδαAlice Ivy Durdey πέθανεστηΛευ­ κωσίαστις 15/6/91 σεηλικία76χρονών. Εργάστηκετατελευταία13 χρόνιατηςζωήςτηςσανπροϊστάμενηνοσοκόμαστο ίδρυμακαρκι­ νοπαθών "Αροοαφνούσα" στηΛευκωσία,όπουκαιέμενεσεδιαμέ­ ρισμα πουενοικίαζε.Οαιτητήςείναι εκτελεστήςτηςδιαθήκης της. Ηδιαθήκησυντάχθηκε3μήνεςπερίπουπριναπότοθάνατοτης. Ο Διευθυντής Εσωτερικών Προσόδων(εφεξήςοΔιευθυντής)εκτίμησε σεΛ.Κ£40.301τηνκαθαρήαξίατηςπεριουσίαςπουάφησε,βασιζό­ μενος σεπρογενέστερη επίσημη δήλωση περιουσίας,πουτουυπέ­ βαλεοαιτητήςυπότηνπαραπάνω ιδιότητατου.Οπληρωτέοςφό­ ρος κληρονομίας, που επέβαλε ο Διευθυντής σύμφωνα με τους ισχύοντες φορολογικούς συντελεστές,ανέρχεταισεΛΚΧ6.

1. Ο αιτητής απέστειλε στο Διευθυντή ειδοποίηση ένστασης, όπως είχεδικαίωμα απότοαρθρ. 37του περί Φορολογίας των 35 Κληρονομιών Νόμου (Ν.67/62) (όπως τροποποιήθηκε). Ο λό­ γος που πρόβαλε είναι ότι ηκαDurdey δενείχε τημόνιμη κα­ τοικίατης(domicile)στην Κύπροαλλά στηνΑγγλία,πουήτανο τόπος καταγωγήςτης. Κατάσυνέπειαν οικαταθέσεις τηςσε λο­ γαριασμό σεΤράπεζατηςΑγγλίας, ανερχόμενες σε ΛΑ£50.000, 40 δεν υπόκει-νταισεφορολογία. Θα μπορούσε, παρεμπιπτόντως,να λεχθεί ότι ηέννοια της μόνιμης κατοικίας έχει σημασία στο φορολογικό δίκαιο όπως 1362 20 25 30 4ΑΛΛ. 5 Schwartz ν.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. και σε πολλούς άλλους κλάδους τουδικαίου. Σύμφωνα με το αρθρ.4του νόμου επιβάλλεται και καταβάλλεταιφόρος κληρο­ νομίας "επί της αξίαςτης περιουσίας" του προσώπου πουαπέ­ θανε.Ηλέξη"περιουσία" έχειτην έννοια πουτηςέχειαποδώσει τοαρθρ.2,όπως έχει διαμορφωθεί μετά τηντροποποίησητου από το αρθρ.2(α)του Ν. 3/
2. ""Περιουσία" σημαίνει 10 (α)ειςτηνπερίπτωσιν αποθανόντος προσώπου, όπερκατά τον χρόνον τουθανάτου αυτού είχε τηνμόνιμον κατοικίαν του (domicile) εν τηΔημοκρατία πάσαν περιουσίαν είτετε­ λούσαν εν καταπιστεύματι (settled) είτε μη(notsettled), περιερχομενην επίτωθανάτωτουεις άλλους " 15 20 25 30 35 40 Ό,τι ακολούθησε μπορεί νακαταγραφείμεσυντομία. Ο Δι­ ευθυντής ζήτησε απότον αιτητήναυποβάλει αντίγραφοτων εγ­ γράφων διαχείρισης και της φορολογίας πουεπιβλήθηκε στη Βρεττανία. Οδικηγόρος τουαπάντησε γραπτώς πως δενέγινε διαχείριση εκεί ούτεφόροςκαταλογίστηκε. Στησυνέχεια οΔιευ­ θυντής κάλεσε τον αιτητή νατεκμηριώσει τηνένσταση του με οποιαδήποτε στοιχεία είχε στηδιάθεση τουκαιεπίσης να του αποστείλει τοδιαβατήριοτης κας Durdey. Ηαπάντηση δόθηκε,πάλιν μέσω του δικηγόρου τουαιτητή, με επιστολή του ημερ. 1/6/
3. Γιατοδιαβατήριοελέχθηότιεπι­ στράφηκεαπότον αιτητήστις αγγλικές αρχές. Αναφορικά μετο άλλο θέμαοκ. Ξενοφώντος παρέπεμψεκυρίως στη μαρτυρία με ένορκη δήλωση ημερ. 19/3/93, που κατέθεσε ο αιτητής στην προηγουμένη προσφυγήτουμεαρ. 352/
4. Αντιλαμβάνομαι πως ηπροσφυγή εκείνη, που είχε το ίδιο αντικείμενο, απορρίφθηκε ως πρόωρη. Ηδήλωση βρίσκεται στο διοικητικό φάκελο.Ο αιτητής όμως προέβησενέα ένορκη δήλωση, περίπουταυτόσημη, στην παρούσα διαδικασία,ύστερα από άδεια του δικαστηρίου. Επιτράπηκεεπίσης στο λειτουργό του Τμήματος, που χειρίστη­ κε την υπόθεση,να απαντήσει με την ίδιαμέθοδο. Στις 14/6/94,μαζί μετην ειδοποίηση τροποποιημένης φορο­ λογίας (για ΛΚ£6.590),οΔιευθυντής έστειλε επιστολή στον αιτητή στην οποίαν παραθέτειτα στοιχεία που τον οδήγησανστο εύρηματου ότιηαποβιώσασαείχετημόνιμη κατοικίατης(υπό την έννοια της αρχής του domicile) κατάτοχρόνο τουθανάτου της στην Κύπρο. 1363 Νικήτας, Δ. Schwartz ν. Δημοκρατίας

(1995)Ευκολύνει ηπαράθεσητου ουσιαστικού μέρους της επιστο­ λής, που περιέχει τα γεγονότα, τα οποίααποτέλεσαν τουπόβα­ θρο του συμπεράσματος του Διευθυντή: "

1. Η αποθανούσα ήταν μόνιμος κάτοικος στην Κύπρο από το 1978 μέχρι τηνημέρατουθανάτουτηςκαικατοικούσε στηνοδό 28ηςΟκτωβρίου αρ.23,AlphaCourt,Διαμ.53, Λευκωσία.
2. Εργαζότανσαν προϊσταμένη νοσοκόμος στο ΊδρυμαΑροδαφνούσα απότο 1978 μέχρι το θάνατοτης. 5 10
3. Απέθανε και τάφηκεστην Κύπρο.
4. Είχε Κυπριακήταυτότηταμεαριθμό428505και φορολογικό φάκελο φόρουεισοδήματος στη Λευκωσία καιφορολογείτο κανονικάόπωςόλοιοι πολίτες της ΚυπριακήςΔημοκρατίας.
5. Ηαποθανούσα ήτανηλικίας 76 ετών. Παράτο προχωρη­ μένο της ηλικίας της εξακολουθούσε νακατοικάκαιναεργά­ ζεται στην Κύπρο μέχρι το θάνατοτης.
6. Ηαποθανούσαάφησε διαθήκητην οποία έκανε στην Κύ­ προ (Λευκωσία) και στην οποία κληροδοτεί όλα ταχρήματα της που είχε εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου σε δύο ιδρύμα­ τα στην Κύπρο. Επίσης στα ίδια ιδρύματα κληροδοτεί και τον οικιακό εξοπλισμό καιτα έπιπλατης.
7. Όπως αποδεικνύεται απότα γεγονότα, πρόθεση τηςαποθανούσας ήταν να ζήσει στην Κύπρο. Γι' αυτό κατοίκησε στην Κύπρο από το 1978 και εργαζόταν στην Κύπρο μέχρι την ημέρα του θανάτου της." 15 20 25 30 Η κατοικία είναι έννοια νομική. Ο περί Διαθηκών και Δια­ δοχής Νόμος, Κεφ. 195, διακρίνει μεταξύ κατοικίαςκαταγωγής (domicile of origin)και κατοικίας επιλογής (domicile of choice): 35 αρθρ. 6 του νόμου. Ηκατοικία είχε επικρατήσει, μέχρι τον 19ο αιώνα,ως το συνδετικό στοιχείο μεβάσητο οποίο προσδιορίζε­ ταιτο εφαρμοστέο δίκαιοσεσυγκεκριμένη περίπτωση. Ηιθαγέ­ νεια ήταν ο άλλος σύνδεσμος, που βασικά υιοθετήθηκε καικα­ θιερώθηκε από το ηπειρωτικό δίκαιο. Η Αγγλία και οι χώρες 40 που επηρεάζονται από το σύστημα του αγγλοσαξονικού δικαί­ ου διατήρησαν την κατοικίασαν καθοριστικό στοιχείο, παρόλο που ασκήθηκεκριτική για ακαταλληλότητατουθεσμού νααντι­ μετωπίσει τις σύγχρονες ανάγκες:βλέπε λ.χ. το έγγραφοπουδη1364 4ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Schwartz ν.Δημοκρατίας Νικήτας, Δ. μοσιεύει οEasson: "CasesandMaterials onRevenue Law", 2ηέκ­ δοση, σελ.
8. Βλέπε επίσης Dicey & Morris "The Conflict of Laws", 12η έκδοση,

(1993), Τόμος Ι,σελ. 116 και 117 την επικε­ φαλίδα "Reform of the law of domicile". Οκυπριακόςνόμος ενσωματώνει τους ίδιουςκανόνες. Εφαρμόζεταιτοδίκαιοτηςκα­ τοικίας το οποίο είναι γνωστό με το ιδιαίτερο λεξιλόγιο του ιδιωτικού διεθνούς δικαίουως lex domicili. Κατοικίακαταγωγήςαποκτάκάθεπρόσωπομετηγέννησητου. Καιείναιεκείνητουπατέρατου:αρθρ.7τουΚεφ. 195.Είναιόμως δυνατήη εγκατάλειψητηςαρχικήςκατοικίαςκαιηαπόκτησηνέας εφόσοντοεπιλέξει ελεύθεραοενδιαφερόμενος. Τοντρόποκτήσης αυτούτουείδουςκατοικίας(επιλογής) καθορίζειτο αρθρ.9: "Δι* εγκαταστάσεως της οικίας του εν οιοδήποτε τόπω εν τη Δημοκρατίας επί προθέσει μονίμου ή επ* αορίστου αυτόθι διαμονήςτου" Καιγιανασυμπληρωθεί ησύντομη αυτήεπισκόπηση του νομοθετικούπλαισίουτηςκατοικίας,πουστοχεύει καιστησωστήαντίλη­ ψη των επιχειρημάτων που προβλήθηκαν, χρειάζεται η αναφορά σταάρθρα 10και 11τουΚεφ. 195.Τοπροηγούμενο προβλέπει ότι ηκατοικίατηςκαταγωγήςδιατηρείταιμέχρινααποκτηθείνέα. Και το 11 ότι ηκατοικία επιλογής υφίσταται μέχρι να εγκαταλειφθεί. Στηντελευταία αυτήπερίπτωσηπροβλέπεται ουσιαστικά ότιμπο­ ρείνασυμβεί ένααπόδύοπράγματα:είτενααποκτηθείνέακατοι­ κία επιλογής είτε νααναβιώσειη κατοικίατηςκαταγωγής. Ηκτήση κατοικίαςεπιλογής προϋποθέσει δύοχωριστά στοιχεία. Το ένα είναι υλικής μορφής. Χρειάζεται, απαραίτητα, εγκατάσταση σε ένα τόπο, που δεν είναι φαινομενική αλλά πραγματική. Καιτοάλλο είναι ηπρόθεση τουpropositus νακά­ μει τον τόπο που ελεύθερα επέλεξε μόνιμη του κατοικία ήκα­ τοικία για απεριόριστο χρονικό διάστημα. Τα συστατικά του domicile περιγράφει ο Viscount Dunedin στη Ramsay v. Liverpool Royal Infirmary &Others [1930] A.C. 588, 594: "... It has again and again been laid down that a change of domicil from thedomicil of originmust be made animoet facto. Thefactum is the bare fact of residence within thenew domicil. No amount of assertion of change will be effectual if unaccompanied by actual residence. How then is theanimus to be proved? It may be proved by assertion of one sort or another. It may alsobe inferred from the factum of residence. 1365 Νικήτας,Δ. Schwartz ν. Δημοκρατίας

(1995)But in order to be so inferred the colour andcharacteristics of the residence as deduced from the whole story of what has happened must be taken intoaccount." Ο Lord Chelmsford στη Moorhouse v. Lord [1863] 10 H.L.Cas.272,285, δίνειπαραστατικάτονόηματουπνευματικού στοιχείου: 5 "Thepresent intentionof making aplace aperson's permanent home can exist only where he has no other idea than to 10 continue there, without looking forward to any event, certain or uncertain,which might inducehimtochange his residence." Την παραπάνω περικοπή, για σκοπούς προσδιορισμού της απαραίτητης πρόθεσης, αναφέρει επιδοκιμαστικά ο δικαστής Scarman στη μεταγενέστερη υπόθεση In the Estate of Fuld deed.(No.3) [1968]P.

1. Είναι σημαντικόαυτό πουο ίδιος μετάπροσθέτει γιατηνκατοικία επιλογήςστησελ. 684: 15 "a domicile of choice is acquired only if it be affirmatively 20 shown that the propositus is resident within a territory subject to a distinctive legal system with the intention, formed independently of external pressures, of residing there indefinitely. If a man intends to return to the land of his birth upon a clearly foreseen and reasonably anticipated 25 contingency, e.g., the endof his job, the intention required by law is lacking; but, if he has in mind only a vague possibility, orsome sentimentabout dyinginthelandof hisfathers,sucha state of mind is consistent with the intention required by law. 30 But no clear line can be drawn: the ultimate decision in each case is one of fact -of theweight to be attachedto the various factors and future contingencies in the contemplation of the propositus, their importance tohim,andtheprobability, inhis assessment, of thecontingencies hehasincontemplationbeing 35 transformed into actualities." Ο ίδιος δικαστήςασχολείται και με το βάροςαπόδειξης. Η κατάληξη του, μετά από ανασκόπηση της νομολογίας στην οποία περιέλαβε και τις υποθέσεις Winaas v. AttorneyGeneral[1904]A.C.287, H.L. καιRamsay,ανωτέρω,αναφέρε­ ται στησύνοψηστη σελ. 676: "thattoestablish theabandonmentof a domicileof origin andthe 1366 40 4AJ*J\. Schwartz v. Δημοκρατίας Νικήτας, Δ. acquisition of aadomicileofchoice,thestandard ofproof required was such as would satisfy the conscience of the court; that the acquisition of a domicileof choice was aseriousmatter notto be lightlyinferredfrom slightindications orcasualwords;" 5 10 15 20 25 30 35 40 Τέλος, ηυπόθεση Douglasv.Douglas[1871]L.R. 12 Eq. 617, 644 et seq., πουαξιολογείται στην απόφαση, απαντάπλήρως το επιχείρημα του αιτητήπως ηαποβιώσασαδεν ανάφερεποτέ ότι επιθυμούσε ναεγκαταλείψει τοβρεττανικότηςdomicileof origin γιαχάρητου κυπριακούdomicile of choice. Ιδούτο σχόλιο: "In Douglas v. Douglas,Sir John Wickens V.C. effectively annihilated thevew thatamanmust intendtoabandon onecivil statusandtoacquire anotherbefore hecan be saidto acquire a domicile of choice. Thus the intention with which the law is concerned is an intention as to residence, and nothing else." Ο δικηγόρος του αιτητή επικέντρωσε τις προσπάθειες του στοστοιχείο τηςπρόθεσης.Εξέτασε κριτικάταπαραπάνωγεγονότα,σταοποίαβασίστηκε ηαπόφασητουΔιευθυντή,για να ει­ σηγηθεί απότη μια ότι δε θεμελιώνουν το συμπέρασμα τουκαι απότην άλλη ότι ηέρευνα ήτανελλειπής. Μεαποτέλεσμα ηλη­ φθείσα απόφασηνα πάσχει από πλάνη περί τα πράγματα εφό­ σον δεν ήλθαν στην επιφάνεια όλα τα ουσιώδη γεγονότα, ενώ παραγνωρίστηκαν άλλα ήτους δόθηκευπέρμετρη σημασία. Επισημάνθηκε ότι ηύπαρξηφορολογικού φακέλου στην Κύ­ προήτανλογικό επακόλουθο τουγεγονότος πως η αποβιώσασα είχεεισόδημααπό μισθωτέςυπηρεσίες εδώ. Περαιτέρωείχεαπό το νόμο υποχρέωση νααποταθείκαιναπάρει ταυτότητα.Η πα­ ραμονήτης ήτανπροσωρινή δεδομένου ότι όλα αυτά ταχρόνια τ ης χορηγήθηκε άδειαδιαμονής και εργασίας,που οικυπριακές αρχές ανανέωναν. Ήταν μάλιστα εφοδιασμένη με alien registration certificate, αντίγραφο του οποίου προσκομίστηκε. Σχολιάζοντας η κα Ιωσήφ ανέφερε πως το έγγραφο αυτό δεν ήταν ενώπιον του Εφόρου κατά τον κρίσιμο χρόνο. Αντιπαρατηρήθηκε ότι ο Διευθυντής είχε υποχρέωση να ερευνήσει γιανα τοεντοπίσει. Η δήλωση τουδιαχειριστήγιαμόνιμηκατοικίατης κας Durdey στην Κύπροέγινεγιατους σκοπούςτης διαχείρισης. Καιαποτελεί τημετάφρασητης φράσηςfixed placeof abode που απαντάται στα έντυπαπουκατατίθενταισύμφωνα μετους περί Διαχείρισης Περιουσιών Κανονισμούς του
2. Σε ένορκηδή­ λωσητου τον Απρίλιο του 1992 οαιτητήςαναφέρει: 1367 Νικήτας, Α. Schwartz ν.Δημοκρατίας

(1995)• "Θαήθελαναδιευκρινίσω ότι αυτόπουεννοώ μετηνπιο πά­ νω φράση "μόνιμη διαμονή" είναι το αντίστοιχο του αγγλι­ κού όρου "fixed place of abode" και που βασίζεται στο γεγο­ νόςότιηαιτήτριακατάτατελευταίαχρόνιατηςζωήςτηςδιέ­ μενε στη Λευκωσία σε διαμέρισμα το οποίο ενοικίαζε". Αλλο στοιχείο που,κατά τον αιτητή, δείχνει ότι η παραμονή ήταν προσωρινής φύσεως είναι ότι ηαποβιώσασαδεν έμενε σε ιδιόκτητοδιαμέρισμα. ΑντιπαρατέθηκεότιούτεστηνΑγγλίαεί­ χε δικό της διαμέρισμα (βλέπε ένορκη δήλωση λειτουργού του Τμήματος) και,όπως ο ίδιος ο αιτητής ισχυρίζεται στην ένορκη δήλωση του, όποτε ήταν στην Αγγλία έμενε σε συγγενείς ή φί­ λους. ΗκαDurdey, πρόσθεσε οαιτητής,δεν εξέφρασε επιθυμία να ταφεί στην Κύπρο. Απλώς έτυχε ο θάνατος της να συμβεί ενόσω κατοικούσε στην Κύπρο. 5 10 15 Μια άλλη γραμμή επιχειρηματολογίας αφοράήέχει ως βάση τη διαθήκη και συγκεκριμένα τα διάφορα κληροδοτήματα. Το πλείστο μέρος της περιουσίας (τραπεζικές καταθέσεις) ήταν στην Αγγλία, όπου είχεκαιτρίαπερσικάχαλιά,ταοποίαάφησε 20 σε συγγενείς της εκεί (φαίνεταιπως η ίδιαδεν είχε δική της οι­ κογένεια).Αναφέρεται επίσηςηπαρασημοφόρησητης (μετιςαγ­ γλικές διακρίσεις Ο.Β.Ε. και Μ.Β.Ε.) από τη βασίλισσα της Αγγλίας και η κληροδότηση των σχετικών μεταλλίων και επι­ στολών στα ανήψιατης. 25 Δε λήφθηκε ακόμη υπόψη,πάντοτε κατά την εισήγηση, ότι η αποβιώσασαδιατήρησε τηβρεττανικήυπηκοότητακαιτοδιαβα­ τήριο της χώρας της. Και ότι επισκεπτόταν συχνά την Αγγλία. Παρατηρώ ότι ουδέποτε προσκομίστηκε το διαβατήριοπαρόλο πουοΔιευθυντής τοζήτησε. Καιδενυπήρχεάλλη μαρτυρίαπου να υποστηρίζει τον ισχυρισμό περί συχνών επισκέψεων τηςκας Durdey στην Αγγλία. Ο κ. Ξενοφώντος, αναφερόμενος σε υπηρεσιακό σημείωμα ημερ. 14/2/92 απότον υπάλληλο πουχειριζόταντηνυπόθεση,το οποίο βρίσκεται στο φάκελο, εισηγήθηκε πως η υπόθεση δεν αντιμετωπίστηκε με καλήπίστη απότηδιοίκηση και είχεπροα­ ποφασισθεί ούτως ή άλλως η επιβολή φορολογίας. Το σχετικό απόσπασμα έχει ως εξής: 'Το θέμα που εγείρει ο διαχειριστής και υποστηρίζει στην επιστολή τουείναι ότι τοdomicileτης αποθανούσηςδενήταν ηΚύπρος αλλά ηΑγγλίακαι ως εκ τούτου δεν υπόκειται σε 1368 30 35 40 4AAA. Schwartz v.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. 5 φόρο κληρονομίας επειδή πρέπει ναεξαιρεθούν οικαταθέ­ σειςστην Αγγλία, όπως υποστηρίζει. Ανεξαιρεθούν οι κατα­ θέσεις στην Αγγλία, τότε ηκαθαρήαξία της περιουσίας από £40.301 θαμειωθεί σετίποτε και τοσύνολο ενεργητικού από £45.031σε£4.994. Δηλαδή φόρος κληρονομίας τίποτε." 10 Ταπαραπάνωθέματαείναι ο βασικόςάξοναςκαιτων υπολοί­ πων πουέθιξε ο κ. Ξενοφώντος, αλλά δεθαεπεκταθώ. Θα πω απλώςπως έχω κατάνουν κάθετιπουέχειλεχθείγιαναυποστηριχθεί ηάποψηπωςη επίδικηαπόφαση δενήτανλογικάδυνατή. 15 20 25 30 35 40 Τίποτε το απτόδεν υπάρχει,τουλάχιστον δεν παρουσιάστηκε, OTLηκαDurdey προσδοκούσε ναεπιστρέψει στηνΑγγλία. Ηδιάρ­ κεια της κατοίκησης ήταν οπωσδήποτε μεγάλη. Παρόλο πουαφ' εαυτής δεν έχει ιδιαίτερη σημασία είναι,εντούτοις, μαρτυρίαπε­ ρί animus manendi: Dicey & Morris, ανωτέρω, σελ. 127.Το ότι ζούσε στην Κύπρο κατόπιν άδειας παραμονής και εργασίαςδεν αποκλείει τηνκτήση κατοικίας επιλογής. Ηπαρουσία τηςήταν γνωστή στις κυπριακέςαρχέςκαιείχετηνέγκριση τους.Δεν έχουμετην περίπτωση παράνομης διαμονής, που πράγματι αποτελεί ανυπέρβλητο κώλυμα. Puttick v.Attorney-General

(1980)Fam. 1,19, Solomon v.Solomon[1912] 29W.N. (N.S.W.) 68. Ηδιατήρηση τηςβρεττανικής ιθαγένειαςκαιηκατοχήβρεττανικού διαβατηρίουδενείναιπαράγοντεςπουεμποδίζουν τηνκτή­ ση νέας κατοικίας στην κατάλληλη περίπτωση εφόσον συντρέ­ χουνοι προϋποθέσεις στις οποίες αναφέρθηκα.Θαπρόσθετα ότι ακόμη με την πολιτογράφηση δεν αποκτάται, κατ' ανάγκην, domicileofchoice, ενώ αντίθεταείναι δυνατήηκτήση τέτοιαςκατοικίας σε μίαχώρα χωρίς πολιτογράφηση: Brunei v.Brunei [1871] L.R. 12Eq.298, Wahlv.Attorney-General[1932]147 L.T. 382 (H.L.)και IntheEstateof Fuld (NoJ), ανωτέρω. Στην παρούσα περίπτωση έχουμε μακρότατη διαμονή (13 χρόνια), πουσε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, χρωματί­ ζουν τοχαρακτήρατηςκατοίκησης τηςκας Durdey σαν άξονα των βιοτικών της σχέσεων,προσδίνοντας της τοστίγμα της μο­ νιμότητας. Μεταξύ των παραγόντων αυτώνείναι η προχωρημέ­ νη ηλικία, η εργασία της σανπροϊστάμενης νοσοκόμας, απασχόλησης που φαίνεται ότιαγαπούσε xaL θεωρούσε προσφορά, στην οποία δενυπήρχαν ήδε διαφάνηκε ναυπήρχαν χρονικά όρια. Η σύνταξη τηςδιαθήκης τηςστην Κύπρο απόκύπριοδι­ κηγόρο, επίσης ηπρόνοια σεαυτήν ναπληρωθούν τα έξοδα της κηδείας της απόταχρήματαπουείχεστην Κύπρο,αποτελεί σα1369 Νικήτας, Δ. Schwartz ν.Δημοκρατίας

(1995)φήαπόδειξηπωςήθελε ναταφείστον τόποαυτό.Το απόσπασμα από το υπηρεσιακό σημείωμα που διάβασαπροηγουμένως, δεν αποδίδει το νόημα του, που καταλαμβάνει2 σελίδες και περιέ­ χει τοσκεπτικό της επίδικης απόφασης. 5 Τηστιγμή αυτήδεν προβαίνωσε αξιολόγηση στοιχείων. Αυ­ τό ήταν έργο της διοίκησης. Αναφέρομαι απλώς σε μερικάαπό τα πιο σημαντικά στοιχεία που είχε στη διάθεση του και έλαβε υπόψη οΔιευθυντής, ταοποία στο σύνολο τους, μπορούσαννα δημιουργήσουν την πεποίθηση και να ικανοποιήσουν τη συνεί10 δησή του ότι η αποβιώσασα είχε τη μόνιμη κατοικία της στην Κύπρο. Μετην έννοια αυτήηαπόφασητου Εφόρου ήτανλογι­ κά δυνατή. Αυτό ισχύει και σε περίπτωση ακόμηπου η δήλωση του εκτελεστήτης διαθήκηςγιατη μόνιμη κατοικία παραγνωρί­ ζεται ολότελα ως γενομένη υπότο πνεύμαπουαναφέρειο ίδιος 15 στις ενόρκους δηλώσεις του. Ο αιτητής προσβάλλει και την επιβολή τόκου προς 6% από 15/6/92.Τόκος με το παραπάνωεπιτόκιο επί του οφειλόμενου φόρου κληρονομίας, όπως αποδέχεται και ο κ. Ξενοφώντος στην τελική τουαγόρευση,είναιπληρωτέος σύμφωνα μετις δια­ τάξεις του αρθρ. 44 του νόμου. Ηπροσφυγή απορρίπτεται.Χωρίς έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 1370 20