4\ΛΛ. 20 Ιουλίου, 1995 [ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ, Αιτήτρια ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ/Ή ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 490/94) Προσφυγή βάσει τον Άρθρον 146 τον Συντάγματος — Ακυρωτική απόφαση — Ενέργεια και συνέπειες — Η διοίκησηπαρέμεινεαδέ σμευτη ως προς το επί της ουσίας πόρισμα τηςκαι μετά την σχετι κή ακυρωτική απόφαση στην εξετασθείσα περίπτωση. 5 10 ΤελωνειακοίΔασμοί και ΦόροιΚαταναλώσεως — Επαναπατριζόμε νοι — Ανταλλαγή οχήματος από την πληρωμή δασμών — Άρθρο 11
(4)(β) τουπερί ΤελωνειακώνΔασμών και Φόρων Καταναλώσεως Νόμου (Ν, 58/88)— Οι περιστάσεις στην κριθείσαπερίπτωση όπου ηαπαλλαγή δεν επετράπη. 15 Προσφυγήβάσει τον Άρθρον 146του Συντάγματος — Αναθεωρητικός έλεγχος — Θεμέλιο και εύρος — Ειδικά ο έλεγχος της αιτιολογίας της κρινόμενης απόφασης — Νόμιμη η αιτιολογία στην κριθείσα περίπτωση αν και συνεπτυγμένη. 20 25 Ηαιτήτριαεπιδίωξεμετηνπροσφυγήτηνακύρωσητης,γιατρί τη φορά,απόρριψηςτου αιτήματος της γιααπαλλαγήδασμώνως προς όχημα που επιθυμούσε να εισαγάγει σαν επαναπατρισθείσα καιεργασθείσαεπίδεκαετίαστοεξωτερικό.Είχανπροηγηθείάλλες δυο προσφυγές κατά των δυο προηγουμένωναπορρίψεωντουαι τήματοςημίααπότις οποίεςπέτυχεάλλαμόνολόγω έλλειψηςαι τιολογίαςτηςαντίστοιχηςαπορριπτικής απόφασης. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή,απο φάσισεότι: 1447 Χατζημιχαήλ ν.Δημοκρατίας
(1995)- Ηακυρωτική δικαστικήαπόφασηεξαλείφει ex tuncτηνπροσβαλ λόμενηπράξηκαθώςκαιόλους τους λόγους οι οποίοι την στήρι ξαν. Η διοίκηση έχει υποχρέωση ναεπανεξετάσει εκνέου τοθέμα καιναεκδώσει νέαπράξηαπαλλαγμένηαπότασφάλματαπουεί χαν εμφιλοχωρήσει στηλήψητηςαρχικήςμεαναφοράστονομικό και πραγματικόκαθεστώς που ίσχυε κατάτον χρόνο λήψης της ακυρωθείσας.
- Η εξέταση της νομιμότητας μιας πράξης κρίνεται με βάση τα στοιχεία τα οποία βρίσκονταν ενώπιον της διοίκησης κατά τον χρόνο λήψης τηςπροσβαλλόμενηςαπόφασης. Το έργοτης αξιολόγησης τωνσυλλεγέντων στοιχείων και πληροφο ριών καθώςκαιηεκτίμηση περίτης συνδρομής τωνπροϋποθέσεων του αναγνωριζόμενου απότονόμο δικαιώματοςσε κάθεσυγκεκριμένηπερίπτωσηανήκειστηδιοίκησηκαιτοΔικαστήριοκατάτηνενά σκησητηςαναθεωρητικήςτουδικαιοδοσίαςδενυποκαθιστάτηνου σιαστικήαυτήκρίση μετηδικήτου εκτός εάνσυντρέχει περίπτωση πλάνης περί ταπράγματα,υπέρβασηςτων ακραίωνορίων τηςδια κριτικήςεξουσίαςτουοργάνου, υπέρβασηήκατάχρηση εξουσίας. 5 10 15 20 Ηαιτιολογία μιαςδιοικητικήςπράξηςανκαιλακωνικήείναινό μιμηεάναναφέρειτασυγκεκριμένα στοιχεία μεβάσηταοποίατο αρμόδιοόργανοκατάτηνενάσκησητηςδιακριτικήςτουεξουσίας κατέληξε στην απόφασητηνοποίαεξέδωσε. 25 Στην υπό κρίση υπόθεση το αρμόδιο όργανο συμμορφούμενο προς τη δικαστική απόφαση αιτιολόγησε την απορριπτική του απόφασηαναφέρονταςτους συγκεκριμένους λόγους στους οποί ους στήριξε τηνκρίση του. 30 Ηαιτιολογία αυτήανκαι συνεπτυγμένη ήταν σαφής, δύναταιδε να συμπληρωθεί απότον φάκελο της διοίκησης πουκατατέθηκε στο Δικαστήριο. 35 Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Μυτίόης ν.Δημοκρατίας
(1988)3 C.L.R.737, Μιλτιάδους κ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1989)3Α,ΑΛ. 1318, Βανέζης κ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1989)3ΑΛΛ. 2522, 1448 40 4AAA. Χατζημιχαήλ v. Δημοκρατίας Αύωνας κ.ά. ν. Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 2038, Δημοκρατία ν. Ματθαίον
(1990)3ΑΛΛ. 2452, 5 Ζαβρός ν.Δημοκρατίας
(1989)3ΑΛΛ. 106, Πόλεος ν.Δημοκρατίας
(1992)4ΑΛΛ. 3642, Θεοδούλου ν. Δημοκρατίας
(1992)3ΑΛΛ. 466, 10 Προσφυγή. 15 Προσφυγή της αιτήτριας κατάτης απόρριψης,κατόπινεπα νεξέτασης, του αιτήματος της ημερ. 2/4/90 για απαλλαγή του οχήματος της από την πληρωμή τελωνειακών δασμών και φό ρων καταναλώσεως ως κύπριας επαναπατρισθείσας μετά από δεκαετή συνολικήπερίοδο εργασίας στο εξωτερικό. Α. Σ. Αγγελίδης,γιατην Αιτήτρια. 20 Μ. Ραφτόπονλος, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων ηαίτηση. Cur. adv.vult. 25 30 35 ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ,Δ.: Μετην παρούσαπροσφυγήηαιτή τρια ζητάδήλωσητου Δικαστηρίου πως η απόφασημετηνοποία οι καθ' ων ηαίτηση απέρριψαν το αίτημα της για απαλλαγήτου οχήματος της απότηνπληρωμή τελωνειακών δασμώνκαι φόρων καταναλώσεως ως Κύπριας επαναπατρισθείσας μετάαπό δεκαετήσυνολική περίοδο εργασίας στο εξωτερικό, είναι άκυρη, παρά νομηκαιστερημένη οποιουδήποτε έννομου αποτελέσματος. Η παρούσα υπόθεση αφοράτην επανεξέταση του αιτήματος τηςαιτήτριαςγιααπαλλαγήτου οχήματος τηςαπότην πληρωμή τελωνειακών δασμών και φόρων καταναλώσεως ως Κύπριας επαναπατρισθείσας μετά από δεκαετή συνολική περίοδο εργα σίας στο εξωτερικό, σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 11
(4)(β)του περί Τελωνειακών Δασμών και ΦόρωνΚαταναλώ σεωςΝόμουτου 1988, Νόμος58/88. 40 Ηαιτήτριαείχεαρχικάυποβάλει αίτημαφοροαπαλλαγήςτου ιδίου οχήματος της,το οποίο απορρίφθηκε απότους καθ' ων η αίτηση με την αιτιολογία ότι το υ^.ικό που είχεπροσκομίσει δεν ήταν επαρκές προς ικανοποίηση των προϋποθέσεων του νόμου. 1449 Χατζητσαγγάρης,Δ. Χατζημιχαήλ ν. Δημοκρατίας
(1995)Μετάτηνκοινοποίηση τηςαπόρριψηςτουαιτήματοςτης στις 29.3.89,ηαιτήτριακαταχώρισε τηνυπ' αρ.268/89Προσφυγή, η οποία απορρίφθηκε με απόφαση του Δικαστηρίου ημερ.28.2.90 γιατί,όπως μεταξύ άλλων,αναφέρθηκε, 5 "Η απόδειξηπου επιζητεί ονόμος δεν αφορά απλή βεβαί ωση απότον αιτητήότι εργάστηκε στο εξωτερικό, αλλάπρο σκόμιση αποδεικτικών στοιχείων που να αποδεικνύουν τον ισχυρισμό του. 10 Ηαιτήτριαπαράλειψεναπράξειτούτο, προφανώςγιατίου δέποτεεργάστηκε,ανεργάστηκε,νόμιμαστοεξωτερικό.Τοεπι χείρηματουευπαίδευτουσυνηγόρου της,όσοναφοράτιςοικο γενειακές της συνθήκες και την αποστολή στην Κύπρο ποσού που εξοικονόμισεκατάτηδιάρκειατηςαπουσίαςτηςστο εξω- 15 τερικό,δενείναικατάτηγνώμημουεπαρκήστοιχεία απόμόνα τουςγιαναδώσουν τηναπόδειξηπουεπιζητεί οΝόμος." Στις 2.4.90ηαιτήτρια επανήλθε με νέο αίτηματηςγιαφοροα παλλαγήσυνυποβάλλοντας 4 βεβαιώσεις απόισάριθμους ιδιώτες κατοίκους της Αγγλίας και Ελλάδας σύμφωνα με τις οποίες τε λούσευπό την εργοδοσία τους κατάτη διάρκεια των ετών 19751986. Τονέοαίτηματηςεξετάστηκε απότουςκαθ'ωνηαίτησηκαι απορρίφθηκε με την αιτιολογία ότι η προηγούμενη απορριπτική απόφασητου ιδίουοργάνουδεν μπορούσε ναανατραπεί. 20 25 Εναντίοντηςπιοπάνωαπόφασηςηαιτήτριακαταχώρισετην υπ' αρ. 230/91 προσφυγή, την οποία το Δικαστήριο απεδέχθη και με απόφασητου ημερ.22.4.92 ακύρωσε την προσβαλλόμενη απόφαση για τον λόγο ότι η απάντηση που δόθηκε από τους 30 καθ' ων ηαίτησηγια την απόρριψητου αιτήματοςτης δενήταν επαρκώς αιτιολογημένη. Διαφωνώ με την εισήγησητουδικηγόρου της αιτήτριαςπως η φράσητου Δικαστηρίου στην πιο πάνωαπόφαση,".... στον νόμο 35 δενεπιζητείταιαπόδειξη πέρανπάσηςαμφιβολίαςότιοεπαναπα τριζόμενος εργάστηκε στοεξωτερικό γιαπερίοδοτουλάχιστοδέκα ετών" καθώςκαιηφράση,"...στηνυπόκρίσηυπόθεσηηαιτήτρια προσκόμισε τις προαναφερόμενες βεβαιώσεις οι οποίες καλύ πτουν μια συνεχήπερίοδο εργασίαςπέραντων δέκαετών", περί- 40 είχανδικαστικόδεδικασμένο αναφορικά μετο αποδεικτικόυλικό πουπροσκόμισεηαιτήτριακαικρίσηεπίτηςουσίαςτηςυπόθεσης. Ο μόνος λόγος ακύρωσης στον οποίο αναφέρθηκε το Δικα1450 4AAA. 5 10 15 20 25 30 35 Χατζημιχαήλ v.Δημοκρατίας Χατζητσαγγάρης,Δ. στήριο στησχετική απόφασητουήτανη έλλειψηαιτιολογίαςτης προσβαλλόμενης πράξηςόπωςσαφώςπροκύπτειαπόταπιοκά τω αποσπάσματατου κειμένου: "Όμως ο Διευθυντής δενδίδει τους λόγους γιατί κατέληξε στοσυμπέρασμα αυτό,για να μπορέσειτοΔικαστήριο να ελέγξειτηνομιμότητα της πράξης",και, "... Συνεπώς καταλήγω πωςη επίδικη απόφαση θαπρέπει να ακυρωθεί,γιατί ηαιτιολογία τηςδεν είναι πλήρης ή επαρκής". Το Δικαστήριο άφησε τηδιοίκηση αδέσμευτη αναφορικάμε τοπόρισματης. Όπως έχεικατ' επανάληψηνομολογηθεί, ηακυρωτική δικαστι κή απόφασηεξαλείφει ex tunc την προσβαλλόμενη πράξηκαθώς και όλους τους λόγους οι οποίοι τηνστήριξαν. Ηδιοίκηση έχει υποχρέωση ναεπανεξετάσει εκνέου τοθέμα και ναεκδώσεινέα πράξηαπαλλαγμένηαπότασφάλματαπου είχαν εμφιλοχωρήσει στηλήψη τηςαρχικήςμεαναφοράστονομικό καιπραγματικόκα θεστώς που ίσχυε κατά τονχρόνο λήψης τηςακυρωθείσας.(Βλ. Μντίδης ν. Δημοκρατίας
(1988)3Α.ΑΛ. 737 και ΚλέαρχοςΜιλτιάδονςκαι Άλλοι ν. Δημοκρατίας
(1989)3ΑΛΛ. 1318. Βλ.Πα ναγιώτηςΒανέζηςκαιΆλλοιν.Δημοκρατίας
(1989)3ΑΛΛ. 2522, ΓεώργιοςΛνωναςκαιΆλλοιν.Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 2038). Όπως φαίνεταιαπότον φάκελοτηςυπόθεσης πουκατατέθηκεστο Δικαστήριο καιόπως προκύπτει απότοπεριεχόμενοτης δικαστικής απόφασηςστην προσφυγή 268/89,ο Διευθυντής ζη τούσεεπανειλημμένα απότην αιτήτριατην προσκόμιση αποδει κτικού υλικού προς στοιχειοθέτηση τουαιτήματοςτης. Σύμφωνα μετο άρθρο 11
(4)(β)τουΝ.58/88, απαλλάττονται του εισαγωγικού δασμού, "μηχανοκίνητα οδικά οχήματατων Κλάσεων 870321-24,8703 31-33 και 870390εισαγόμενα υπόή διά λογαριασμόν πολίτου τηςΔημοκρατίας ο οποίος κατάτα αμέσως προ της επανόδουτου ειςτην Δημοκρατίαν δώδεκα έτη αποδεδειγμένως ειργάσθη ειςτοεξωτερικόν μετά την 20ήν Ιου λίου 1974διά συνολικήν περίοδον τουλάχιστον 10ετών, νοου μένου ότιη εισαγωγή γίνεται εντός ενός έτους απότης ενάρξε ως της ισχύος του παρόντος Νόμουήεντός ενός έτους από της αφίξεώς τουδι' εγκατάστασινεντηΔημοκρατία". 40 Τα μόνα στοιχεία που ήταν σε θέσηναπροσκομίσει ηαιτή τρια ήταν εκείνα ταοποία κρίθηκαν από το Δικαστήριο στην απόφασητου επίτης προσφυγής 268/89,ωςανεπαρκή.Οιπρο αναφερθείσες βεβαιώσεις ιδιωτών οι οποίες αποτελούν και το 1451 Χατζητσαγγάρης,Δ. Χατζημιχαήλ ν.Δημοκρατίας
(1995)ισχύον πραγματικόκαθεστώς στην υπό κρίση υπόθεση αξιολο γήθηκαν από το αρμόδιο όργανο αλλά δεν θεωρήθηκαν ικανές να υποστηρίξουν το αίτηματης. Στο πλήρες κείμενο της σχετικής απόφασης, που κοινοποιήθηκε στην αιτήτρια με επιστολή των καθ'ων η αίτηση ημερ. 9.3.94,αιτιολογείται το σκεπτικό: 5 "Αναφέρομαι στην Απόφαση του Δικαστηρίου, στην υπό θεση 230/91, που εκδόθηκε στις 22.4.1992 και σας πληροφο- 10 ρώ ότι επανεξέτασα με προσοχή την αίτηση σας και ενόψει του γεγονότος ότι, οι τέσσερεις βεβαιώσεις για απασχόληση σαςστο εξωτερικό, προέρχονται απόιδιώτες,τρεις απότους οποίους μάλιστα είναι κάτοικοι εξωτερικού, με αποτέλεσμα νακαθίσταταιαδύνατοναελεχθείτοπεριεχόμενο των βεβαι- 15 ώσεών τους ακόμηκαιαυτή ηυπευθυνότητατους,δεν μπορώ να αποδεχθώ αυτά σαν αποδεικτικά στοιχεία τηςαπαχόλησής σας. Γι' αυτόλυπάμαινα σας πληροφορήσω ότι η προη γούμενη απορριπτικήαπόφασημουπαραμένει." 20 Όπως έχει νομολογηθεί, η εξέταση της νομιμότητας μιας πράξης κρίνεται με βάσηταστοιχεία ταοποίαβρίσκονταν ενώ πιον της διοίκησης κατά τον χρόνο λήψης της προσβαλλόμενης απόφασης. (Βλ. σχετικά, Δημοκρατία ν. Ματθαίον
(1990)3 ΑΛΛ. 2452,ΝίκοςΖαβρόςν.Δημοκρατίας
(1989)3ΑΛΛ. 106, ΓεώργιοςΠόλεος ν.Δημοκρατίας
(1992)4 ΑΛΛ. 3642.) 25 Το έργο της αξιολόγησης των συλλεγέντων στοιχείων και πληροφοριών καθώς και η εκτίμηση περί της συνδρομής των προϋποθέσεων του αναγνωριζόμενου απότο νόμο δικαιώματος 30 σε κάθεσυγκεκριμένη περίπτωσηανήκειστηδιοίκηση καιτο Δι καστήριο κατά την ενάσκηση της αναθεωρητικής τουδικαιοδο σίας δεν υποκαθιστά την ουσιαστική αυτήκρίση με τηδική του εκτός εάνσυντρέχει περίπτωσηπλάνηςπερί ταπράγματα,υπέρ βασης των ακραίων ορίων της διακριτικής εξουσίας του οργά- 35 νου,υπέρβασηήκατάχρησηεξουσίας. (ΓιαννάκηςΘεοδούλου ν. Δημοκρατίας
(1992)4 ΑΛΛ. 466 και Ερωτόκριτος Ερωτοκρίτον ν. Δημοκρατίας, 712/92-21.10.93, Πορίσματα Νομολογίας του ΣτΕ(1929-1959)σελ. 227 και Ι.Σαρμά, Ησυνταγματικήκαι διοικητική νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, 1994, 40 σελ. 106). Έχει κατ' επανάληψηνομολογηθεί πως ηαιτιολογία μιαςδι οικητικής πράξηςανκαιλακωνικήείναι νόμιμηεάναναφέρειτα 1452 4AAA Χατζημιχαήλ v. Δημοκρατίας Χατζητσαγγάρης,Δ. 5 συγκεκριμένα στοιχεία μεβάσηταοποίατοαρμόδιοόργανοκα τά την ενάσκηση της διακριτικής του εξουσίας κατέληξε στην απόφαση την οποία εξέδωσε. (Βλ. Πορίσματα Νομολογίας του ΣτΕ(1929-1959)σελ. 183καιΣπηλιωτόπουλος, Εγχειρίδιον Διοικητικού Δικαίου, 1978, σελ. 421-422). 10 Στηνυπόκρίση υπόθεσητο αρμόδιοόργανο συμμορφούμενο προς τη δικαστική απόφασηαιτιολόγησε την απορριπτικήτου απόφαση αναφέροντας τους συγκεκριμένους λόγους στους οποίους στήριξετηνκρίσητου. Ηαιτιολογία αυτήανκαισυνεπτυγμένη ήτανσαφήςδύναται δε να συμπληρωθεί απότον φάκελο της διοίκησης που κατατέ θηκε στο Δικαστήριο. 15 20 Ενόψει των πιο πάνω νομολογιακών αρχών καθώς και του αποδεικτικούυλικού πουτέθηκε ενώπιον των καθ' ων ηαίτηση κατά την λήψητης επίδικης απόφασης,κρίνω πως ηδιακριτική εξουσία του αρμόδιου οργάνου ασκήθηκε νόμιμα και δεν έχει αποδειχθεί κανέναςλόγος επέμβασης τουΔικαστηρίου στηνου σιαστική τουκρίση. Η προσφυγήαπορρίπτεταιάνευ εξόδων. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 1453