26 Ιουλίου, 1995 [ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑΑΡΘΡΑ 146,23,26ΚΑΙ28ΤΟΥΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ NORTHGATE LTD, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ/ΉΑΛΛΟΥ, Καθ' ων ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 440/93) 5 Ακίνητη Ιδιοκτησία — Μεταβίβαση—Αρνηση μεταβίβασηςαπό τοΔι ευθυντήΚτηματολογίου καιΧωρομετρίας — Αρθρο 14(γ) τονπερί Μεταβιβάσεωςκαι Υποθηκεύσεως Ακινήτων Νόμου (Ν.9/65)— Εφαρμογή του με επίκληση του περί ΤουρκοκυπριακώνΠεριουσιών (Διαχείριση και άλλα θέματα)Προσωριναί Διατάξεις Νόμου (Ν. 139/91)— Οιπεριστάσεις ιδιοκτησίας καικατοχής της τουρκο κυπριακής περιουσίας στην κριθείσα περίπτωση — Πιθανός απο κλεισμός εφαρμογής τουΝ, 139/91. 10 Διοικητικό Δίκαιο — Πράξηεντός τηςσφαίρας τουδημοσίου δικαίου — Άρνηση μεταβίβασης τουρκοκυπριακής ιδιοκτησίας από το Δι ευθυντή του Κτηματολογίου ήτανπράξη εμπίπτονσα στο δημόσιο δίκαιο στην εξετασθείσα υπόθεση. 15 Προσφυγήβάσειτον Άρθρον 146τον Συντάγματος — Λόγοι ακνρώσεως— Έλλειψηδέουσαςέρευνας— Χωρίς τηδέουσαέρευνα ηαπό φασηπερί επίκλησηςτον Ν.139/91 περί τουρκοκυπριακώνπεριου σιώναπό τοΔιευθυντή Κτηματολογίου στηνκριθείσα περίπτωση. 20 Οι αιτητές προσέβαλαν τη μη αποδοχή απότοΚτηματολόγιο της μεταβίβασης προςαυτούςιδιοκτησίας τουρκοκυπρίου από το χωριόΠύλαηοποίαθεμελιώθηκεουσιαστικάστις πρόνοιεςτουπε ρί Τουρκοκυπριακών Περιουσιών (Διαχείρισηκαιάλλα Θέματα) (Προσωριναί Διατάξεις) Νόμου (Ν. 139/91)μέσωτηςπαραπομπής 1501 Northgate Ltd v.Δημοκρατίας
(1995)του Αρθρου 14(γ) του Ν. 9/
- Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι: 5
- Η προσβαλλόμενη απόφασηβασίζεταιστις πρόνοιες του Αρθρου 14(γ) του Ν.9/
- Μετην εξουσία αυτή πουτουδίδει οΝόμος,ο Διευθυντής έλαβετηνπροσβαλλόμενη απόφασημετηνοποίαεπι διώκεται πρωταρχικά ηεξυπηρέτηση και η προαγωγή δημόσιου σκοπούκαιόχι ηρύθμιση ιδιωτικώνδικαιωμάτωντων ενδιαφερομένων μερών. Συνεπώς ηπροσβαλλόμενη πράξηεμπίπτει στη σφαίρα τουδημοσίου δικαίουκαιόχι τουιδιωτικού. 10
- Με την σχετική επιστολή ημερ.24.2.93απόμέρους του Διευθυντή Υπηρεσίας Διαχείρισης ΤουρκοκυπριακώνΠεριουσιών,αναφέρθηκεότιτοακίνητοβρίσκεταιυπότηδιαχείρισητουκηδεμόνακαικα τάσυνέπειαοκηδεμόναςκωλύεταιαπότονπερίΤουρκοκυπριακών Περιουσιών(Διαχείρισηκαιάλλαθέματα)(ΠροσωριναίΔιατάξεις) Νόμος(Ν. 139/91) στονασυγκατατίθεταισε μεταβιβάσειςΤουρκο κυπριακών ακινήτων. Οικαθ'ωνηαίτησηαποδέχονταιότιτοχωριόΠύλαβρίσκεταιστις ελεγχόμενεςαπότηΔημοκρατίαπεριοχέςκαισύμφωναμετηνέρευ ναπουέχειγίνεικαιτηνέκθεσηπουακολούθησεείναιαποδεκτόότι ο πωλητήςΤουρκοκύπριοςείναι από τηνΠύλα. Επίσηςείναι αποδεκτόαπότους καθ'ων η αίτηση σύμφωνα μετηνπιοπάνωέκθε ση,ότι οπωλητήςδεναντιμετωπίζειδυσκολίες στην εκμετάλλευση τουακινήτου,γεγονός πουυποδηλοίότιοπωλητήςκατέχεικαινέ μεταιτοκτήματουόπωςεξάλλου ισχυρίζονταικαιοιαιτητές. 15 20 25 30 Παρά ταύτα,χωρίς καμιάεπί του προκειμένου περαιτέρω έρευ να,οΔιευθυντής Κτηματολογίου καιΧωρομετρίας, υιοθετώντας στην ουσία τη γνωμάτευση απόπλευράς του Διευθυντή Υπηρε σίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών και χωρίς να διαπιστώσει ενόψει των ενώπιον του στοιχείων ανκαι κατά πό- 35 σοοπωλητήςείναιήόχι "Τουρκοκύπριος"σύμφωναμετοΑρθρο 2 του Ν. 139/91 ήαν ο Κηδεμόνας έλαβε όντως κατοχήτου κτή ματος,έλαβε την προσβαλλόμενη απόφαση.
- Η προσβαλλόμενη απόφασηλήφθηκεχωρίςτηδέουσαέρευνακαι κατάσυνέπεια θαπρέπειναακυρωθείκαιναεπανεξεταστεί,για τί είναι ενδεχόμενο να εφαρμόστηκαν λανθασμένα οι πρόνοιες του Νόμουπου σχετίζονται με τον ορισμό της λέξης 'Τουρκοκύ πριος", μια και ο πωλητής ζει στην Πύλα πουελέγχεται απότη 1502 40 4ΑΛΛ. NorthgateLtdv.Δημοκρατίας Δημοκρατίακαιενδεχομένωςνακατέχεικαινανέμεταιτοκτήμα του,οπότεσετέτοιαπερίπτωσηείναι επίσηςενδεχόμενοοι πρό νοιεςτουΝ.139/91 ναμηνεφαρμόζονταιστηνπαρούσαυπόθεση. 5 Ηπροσφυγήεπιτυγχάνειχωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Kritiotis v.MunicipalityofPaphosandOthers
(1976)3C.L.R. 322, 10 Asproftasv. Republic
(1973)3C.L.R. 366, HolyMonasteryofKykkosandAnotherv. Republic
(1988)3 C.L.R. 1240, 15 Δημοκρατία v. Τόκα
(1995)3Α.Α.Δ.
- Προσφυγή. 20 Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασηςτωνκαθ'ωνηαίτηση,με την οποίαδεν αποδέχθηκαντη μεταβίβασητου κτήματος μεαρ. εγγραφής5672Φ/Σχ.XLI/10,τεμ. 106/5/5 και 106/4/2, στοχωριό Πύλα, το οποίο ανήκει σεΤουκοκύπριο κάτοικο Πύλας και το οποίοοιαιτητέςαγόρασανκατάήπερί την 16.11.
- 25 Χρ. Φιλίππου,γιατονΑιτητή. 30 Ε.Ζαχαριάδου, Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας,γιατους Καθ' ωνηαίτηση. Cur. adv.vult. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,Δ.:Οι αιτητές μετηνπαρούσα προσφυγή ζητούντηνακόλουθη θεραπεία: 35 40 "Α.Δήλωση τουΔικαστηρίου μετην οποίανακηρύσσεταιάκυ ρηή/καιχωρίς οποιοδήποτε έννομοαποτέλεσμα η πράξη ή απόφασητουΚαθ' ουηαίτηση που κοινοποιήθηκε στους Αιτητές μέσωτου δικηγόρου τους μεεπιστολήτου Διευθυ ντήτουΤμήματοςΚτηματολογίουκαιΧωρομετρίαςημερομηνίας 11.3.1993καιμετηνοποίατους πληροφορούσε ότι δενμπορείνααποδεχθείτημεταβίβασητουκτήματοςμεαρ. εγγραφής5672 Φ/Σχ.XLI/10τεμ. 106/5/5και106/4/2στην Τοποθεσία Παλλουρόκαμπος στο Χωριό Πύλα, το οποίο ανήκεισεΤουρκοκύπριοκάτοικοΠύλαςκαιτοοποίοοιαι1503 Χρυσοστομής, Δ. Northgate Ltd ν.Δημοκρατίας
(1995)τητές αγόρασανκατάήπερίτην16.11.1992." Οι αιτητές που είναι εταιρείαπεριορισμένης ευθύνης απότη Λάρνακα,αγόρασαναπότονΤουρκοκύπριο Souleyman Ali Bey Husseyin από την Πύλα, ένα χωράφι, αρ. εγγραφής 5672, Τεμ. 106/5/5και 106/4/2, Φ.Σχ.XLI/10,εκτάσεως 2 εκταρίωνκαι 0.68 Τ.Μ. (15 σκαλών),στο χωριόΠύλα. Ο δικηγόρος των αλητών με επιστολή του ημερ. 30.11.92 προςτοΔιευθυντή ΤμήματοςΚτηματολογίου καιΧωρομετρίας, ζήτησε ναεπιτρέψει τηναποδοχήτης μεταβίβασης τουκτήματος όπως καθορίζει οπερί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (ΠροσωριναίΔια τάξεις) Νόμος του 1970, Ν.49/
- 5 10 Ο Διευθυντής Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας με 15 επιστολή τουημερ.9.2.93προςτοΓενικόΔιευθυντήτου Υπουργεί ουΕσωτερικών,ζήτησεοδηγίεςκατάπόσονμπορούσενααποδεχθεί τημεταβίβασητουακινήτου.Στηνεπιστολήαυτήαπάντησεοκ. Μά κης Παπάς για το Διευθυντή Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυ πριακώνΠεριουσιών, τοκείμενο τηςοποίαςέχειως ακολούθως: 20 "Αναφέρομαι στην επιστολή σας με αρ. Κ.Χ.Τ. 293/66/Λάρνακα/2καιμεημ.9.2.93,σεσχέση μεπώλησηΤ/Κγηςστηνεται ρείαNorthgate Ltdκαιειςαπάντησηαναφέρωταακολουθα:25 Δεν μπορείτε να αποδεχθείτε τη μεταβίβασητου ακινήτου που αναφέρεταιστην επιστολή σαςγιατολόγο ότι τοακίνη τοβρίσκεται υπότηδιαχείρισητου Κηδεμόνα καικατά συνέ πειαοΚηδεμόναςκωλύεται απότοΝόμο 139/91εις τονασυγκατατίθεται σε μεταβιβάσειςΤ/Κ ακινήτων. Εξάλλου υπάρχει απόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου που ρητάαπαγο ρεύει στο Κτηματολόγιο ναδέχεται οποιεσδήποτε πωλήσεις, κτλ ακινήτων πουανήκουν σε Τ/Κύπριους." 30 Ο Διευθυντής του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας ενόψει της προαναφερθείσας επιστολής ημερ. 24.2.93, απάντησε στο δικηγόρο των αιτητών με την επιστολή του ημερ. 11.3.93(ΠαράρτημαΔ στην ένσταση) ως ακολούθως: 35 "Σε συνέχεια της επιστολής μου ημερομηνίας 8.12.92σχετικά με την αγοράαπότην ΕταιρείαNorthgate LtdΤ/Κ περι ουσίας στην περιοχή του χωριού Πύλα,έχω οδηγίες να σας πληροφορήσω πως η εν λόγω ακίνητη ιδιοκτησία βρίσκεται υπό τηδιαχείριση του Υπουργού Εσωτερικών ως Κηδεμόνα 40 1504 4ΑΛΛ 5 Northgate Ltd v. Δημοκρατίας Χρυσοστομής, Δ. των "ΤουρκοκυπριακώνΠεριουσιών", σύμφωνα μετηνερμη νεία που δίδεται στον όρο αυτό στο Νόμο Αρ. 139/91.Σύμ φωνα με τις διατάξειςτου εν λόγωΝόμουο Κηδεμόνας κω λύεται να συγκατατεθεί στη μεταβίβασητέτοιων περιουσιών καιγι' αυτόημεταβίβασηδεν μπορεί ναγίνειαποδεκτή." Σαν αποτέλεσμα της επιστολής αυτής καταχωρήθηκε ηπα ρούσαπροσφυγή. 10 15 20 25 30 35 Οι καθ' ων η αίτηση εγείρουν προδικαστική ένσταση και ισχυρίζονται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν εμπίπτει στη σφαίρατουδημοσίουδικαίου. Δεν συμμερίζομαι την εισήγησηαυτήτων καθ' ων ηαίτηση. Αρχικά θαπρέπεινααναφερθείπωςηπροσβαλλόμενη πράξηεί ναι ηπράξητης 11.3.93του Διευθυντή Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, δυνάμει της οποίας η μεταβίβαση του κτήματος δεν έγινεαποδεκτήκαιόχι ηισχυριζόμενη απότους καθ' ων ηαίτη σηπεριγραφόμενη απόφασηαπόμέρους του Υπουργού Εσωτερικών σαν Κηδεμόνα των τουρκοκυπριακών περιουσιών,δυνά μειτουπερίΤουρκοκυπριακώνΠεριουσιών (Διαχείριση καιάλ λα Θέματα)(Προσωριναί Διατάξεις) Νόμου,Ν. 139/
- Ηπροσβαλλόμενη απόφαση βασίζεταιστις πρόνοιες του άρθρου 14(γ)του Ν.9/65, το οποίοπρονοεί ταακόλουθα: "14.0 Διευθυντής δύναταινααρνηθήνα επιτρέψητηνπαρά του αρμοδίου λειτουργού Επαρχιακού Κτηματολογικού Γραφείου ή παραρτήματοςαποδοχήν οιασδήποτε δηλώσεως μεταβιβάσεωςήυποθήκηςή,οσάκιςτοιαύτηδήλωσις εγένετο εις Επαρχιακόν Κτηματολογικόν Γραφείον επαρχίας ετέρας ήτης επαρχίαςεν ηκείται το ακίνητον ούτινος σκοπείται η μεταβίβασιςήυποθήκευσις ήεις παράρτηματι,ο Διευθυντής δύναται να αρνηθήνα έγγραφητην τοιαύτην μεταβίβασιν ή υποθήκευσιν εις οιανδήποτετων εφεξής περιστάσεων, ήτοι(α) •' · (β) 40 (γ)οσάκιςη σκοπούμενη μεταβίβασιςήυποθήκευσις θααντέβαινενήαντέκειτο προςταςδιατάξειςοιουδήποτε ετέρου εκάστοτε εν ισχύι νόμου." Με την εξουσία αυτή που του δίδει ο Νόμος, ο Διευθυντής 1505 / / / \ ,\ ι ι Χρυσοστομής,Δ. Northgate Ltd ν.Δημοκρατίας
(1995)έλαβε την προσβαλλόμενη απόφαση με την οποία επιδιώκεται πρωταρχικά η εξυπηρέτηση και η προαγωγή δημόσιου σκοπού καιόχι ηρύθμιση ιδιωτικών δικαιωμάτωντων ενδιαφερομένων μερών. Συνεπώς η προσβαλλόμενη πράξη εμπίπτει στη σφαίρα τουδημοσίου δικαίουκαιόχιτου ιδιωτικού. (Σχετικάμετις αρχές που διέπουν το θέμα βλ. Kritiotis v. Municipality of Paphos and Others
(1976)3C.L.R. 322, Asproftas v.Republic
(1973)3 C.L.R. 366, Holy Monastery of Kykkos and Another v. Republic
(1988)3 C.L.R. 1240, Κυπριακή Δημοκρατία v. Αντώνη Τόκα
(1995)3Α.Α.Δ. 218). 5 10 Όσον αφοράτην ουσία αναφέρεται αρχικά ότι ηαίτηση των αιτητώνδενεξετάστηκε μεβάσητιςπρόνοιες τουΝ.49/70, όπως ήταν το αίτηματους, αλλά μεβάσητις πρόνοιες του Ν. 139/
- 15 Μετηνεπιστολή τουκ.Παπάημερ.24.2.93 απόμέρους του Δι ευθυντή Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, αναφέρθηκεότι τοακίνητοβρίσκεται υπότηδιαχείριση τουκηδε μόνα και κατά συνέπεια ο κηδεμόνας κωλύεται από το Ν.139/91 στο να συγκατατίθεται σε μεταβιβάσεις Τουρκοκυπριακών ακινή- 20 των. Τοάρθρο5τουΝόμου 139/91 προνοεί ταακόλουθα: "
- Χωρίς επηρεασμό των υφιστάμενων κατά το χρόνο ενάρξεως της ισχύος του παρόντος Νόμου δικαιωμάτωνκα τοχής προς όφελος τρίτων προσώπων δυνάμει υφιστάμενης κατά τις 20.7.74 έννομης σχέσης μεταξύ αυτών και των ιδιο κτητών, μετο διορισμό τουΚηδεμόνα όλεςοιΤ/Κ περιουσίες περιέρχονται στον Κηδεμόνα, οοποίος έχειεξουσία να λάβει άμεσηκατοχήαυτώνκαι νατις διαχειρίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Νόμου." 25 30 Επίσης "τουρκοκυπριακήπεριουσία" σύμφωνα μετοάρθρο2 του Νόμου σημαίνει: "τουρκοκυπριακή περιουσία" περιλαμβάνει κάθε ιδιοκτησία κινητή ήακίνητη που ανήκει σε Τουρκοκύπριο και βρίσκεται στις ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές και περιλαμ βάνει και τηβακούφικη περιουσία·" 35 Και ο όρος Τουρκοκύπριος" ερμηνεύεται ως ακολούθως: 40 'Τουρκοκύπριος" σημαίνει Τουρκοκύπριο πουδενέχειτησυ νήθη διαμονή του στις ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία πε ριοχές και περιλαμβάνει εταιρεία ή άλλο νομικό πρόσωπο 1506 4ΑΛΛ. Northgate Ltd v. Δημοκρατίας Χρυσοστομής, Δ. που ελέγχεται απόΤουρκοκύπριο,καθώςκαιτοΕβκάφ·" Ηαρμοδιότητατου Κηδεμόνα σύμφωνα με το άρθρο 6περι λαμβάνει, μεταξύάλλων, καιταακόλουθα: 5 "(η)Γενικά,να παίρνει τέτοια μέτραήναπροβαίνει σε οποι αδήποτε ενέργεια η οποία θα ήταν αναγκαίαή σκόπιμη για την άσκηση των αρμοδιοτήτων που χορηγούνται με το παρόν άρθρο: 10 15 20 25 30 35 40 Νοείται ότι προκειμένου περί ακίνητης ιδιοκτησίας, ο Κηδεμόνας κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων του με βάσητο παρόνάρθρο,δεν μπορεί να προβαίνει σε ενέρ γειεςοι οποίες θαέχουν ως αποτέλεσμα μετάτηλήξη της ισχύος του παρόντα Νόμου(ι) Ο ιδιοκτήτης ναείναι άλλος απότον ιδιοκτήτηκατάτην ημερομηνία έναρξης της ισχύος του παρόντος Νόμου, εκτός σε εξαιρετικές περιπτώσεις κατά τις οποίες αυτό θα ήταν επωφελές για τον ιδιοκτήτη ή αναγκαίογια το δημόσιο συμφέρον ή (ιι) το δικαίωματου ιδιοκτήτη αναφορικάμε την περιουσία να έχει με οποιοδήποτε τρόπο περιοριστεί ή δεσμευτεί περισσότερο απόό,τι θαήταναπόλυτααναγκαίοή επω φελές γιατηνπεριουσία αυτήή τον ιδιοκτήτηήαναγκαίο για το δημόσιο συμφέρον." Οικαθ' ωνηαίτησηαποδέχονταιότιτοχωριό Πύλαβρίσκεται στιςελεγχόμενεςαπότηΔημοκρατίαπεριοχέςκαισύμφωναμετην έρευναπουέχειγίνεικαιτηνέκθεση πουακολούθησε (βλ.Παράρ τημαΒστην ένστασηημερ. 14.1.93),είναιαποδεκτόότιοπωλητής Τουρκοκύπριος είναι απότην Πύλα.Επίσης είναι αποδεκτόαπό τουςκαθ'ωνηαίτησησύμφωναμετηνπιοπάνωέκθεση,ότιοπωλητήςδεν αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εκμετάλλευσητου ακινή του,γεγονός πουυποδηλοί ότι ο πωλητής κατέχεικαινέμεται το κτήματουόπωςεξάλλου ισχυρίζονταικαιοιαιτητές. Παρά ταύτα, χωρίς καμιά επί του προκειμένου περαιτέρω έρευνα, ο Διευθυντής Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, υιοθε τώντας στην ουσία τη γνωμάτευση του κ. Παπά και χωρίς να διαπιστώσει ενόψειτων ενώπιον του στοιχείων ανκαικατάπό σο ο πωλητής είναι ήόχι "Τουρκοκύπριος" σύμφωνα με τοάρ θρο 2 του Ν. 139/91ήαν ο Κηδεμόνας έλαβε όντως κατοχήτου 1507 Χρυσοστομής,Δ. Northgate Ltd ν.Δημοκρατίας
(1995)κτήματος, έλαβε την προσβαλλόμενη απόφαση. Είναι κατά τη γνώμη μουφανερόπωςηπροσβαλλόμενη απόφασηλήφθηκεχω ρίς τηδέουσα έρευνα και κατά συνέπεια θαπρέπει ναακυρωθεί και να επανεξεταστεί, γιατί είναι ενδεχόμενο να εφαρμόστηκαν λανθασμέναοι πρόνοιες τουΝόμουπουσχετίζονται μετον ορισμό τηςλέξης "Τουρκοκύπριος",μιακαιοπωλητής ζει στην Πύ λα που ελέγχεται απότη Δημοκρατίακαι ενδεχομένως νακατέ χει και να νέμεται το κτήμα του,οπότε σε τέτοια περίπτωση εί ναι επίσης ενδεχόμενο OLπρόνοιες του Ν. 139/91 να μην εφαρ μόζονται στην παρούσαυπόθεση. 5 10 Ενόψει της κατάληξης αυτής, δενκρίνω σκόπιμο να εξετάσω τους άλλους λόγους ακυρότηταςπουυποβλήθηκαν. Σαν αποτέλεσμα ηπροσφυγή επιτυγχάνει και ηεπίδικηπράξη ακυρώνεται. Δεν επιδικάζονταιέξοδα. Η προσφυγή επιτυγχάνει χωρίς έξοδα. 1508 15