(1995)1Σεπτεμβρίου, 1995 [ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ, Καθ' ου ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 1071/94) Συνταγματικό Δίκαιο — Αρχή της διάκρισης τωνλειτουργιών —Θε ωρία,θεμελίωση,νομολογία — Ειδικά το ζήτημα τηςπειθαρχικής αρμοδιότητας επί κρατικών υπαλλήλων. Συνταγματικό Δίκαιο — Αντισυνταγματικότητα νόμου — Δικαστικός έλεγχος της— Μεθολογία — Θεωρίακαι νομολογία.— Η διάταξη τον Καν. 47
(1)των περί Αστυνομίας (Πειθαρχικοί)Κανονισμών τον 1989 (Κ.Δ.Π. 53/89) κρίθηκε αντισυνταγματική ως αντιβαίνου σα στην αρχή τηςδιάκρισης τωνεξουσιών. 5 10 Αστυνομική Δύναμη Κύπρου — Αξιωματικοί — Ανώτεροιαξιωματικοί — Πειθαρχικήαρμοδιότητα— Ειδικά ηθέση σεδιαθεσιμότητα ανώ τερου Αξιωματικού — Η σχετική απ' ευθείας αρμοδιότητα του Υπουργού Δικαιοσύνης καιΔημόσιαςΤάξηςμεβάση τονΚαν. 47
(1)των Περί Αστυνομίας (Πειθαρχικοί) Κανονισμών τον 1989 (ΚΑ.Π 53/89) — Κρίθηκεαντισυνταγματική ως αντφαίνονσα στηναρχή της διάκρισης τωνπολιτειακώνλειτουργιών—Περιστάσειςκαιανάλυση. Ο αιτητήςπροσέβαλεμετηνπροσφυγήτηθέσητουσεδιαθεσιμό τηταςαλλάτοαντικείμενοτηςδιαδικασίαςπεριορίστηκεστονέλεγχο της συνταγματικότητας τηςαρμοδιότητας, με βάσητουςπερίΑστυ νομίας Κανονισμούς,τουΥπουργούΔικαιοσύνηςκαιΔημόσιαςΤά ξης ναενεργεί ο ίδιοςπροκειμένουνατεθείανώτερος Αξιωματικός τηςΑστυνομικήςΔύναμης,όπως οαιτητής,σεδιαθεσιμότητα. 15 20 25 Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικηαπόφαση, 1634 4ΑΛΛ Κωνσταντινίδης ν.Δημοκρατίας αποφάσισε ότι: 5 10 15 20 25 30 35 40 1. Ηαρχήτης διάκρισης των λειτουργικών, χωρίς να είναι ρητάδια τυπωμένη στο κείμενο του Συντάγματος,συνάγεται αβίαστα από πολλές επιμέρους διατάξειςτουκαιαπό τοόλο πνεύμαπουδιέπει τονπολιτειακό μαςχάρτη.Είναιαναπόσπαστοστοιχείο του δικαϊκού στοιχείου. ΗαπόφασηΡ.Ι.Κ. ν.Καραγιώργη&Άλλων
(1991)3Α.Α.Δ. 159, οροθετεί και συγχρόνως προσδιορίζει τη μεθοδολογία τουδικα στικού ελέγχου των νόμων ήκανονισμών των οποίωναμφισβη τείταιη συνταγματικότητα. Ο σταθερός και μόνιμος γνώμονας κρίσης της συνταγματικότητας είναι το ίδιο το Σύνταγμα.Δεν μπορεί νααντληθεί επιχείρη μα υπέρ της συνταγματικότητας από άλλες διατάξεις του κρίσι μουνομοθετήματος ήάλλου, νόμου. Ηυπηρεσιακήυπόστασητωνκρατικώνυπαλλήλων πρέπειναμέVELανεπηρέαστηαπότηνπολιτικήεξουσία. Παρατίθεται μία από τιςκυριότερες αιτιολογικές σκέψειςστην Καραγιώργη,ανωτέρω, που βρίσκεται στις σελ. 179 και 180: 'Το ΚυπριακόΣύνταγμα κάμνει διάκριση μεταξύτηςπολιτικής εξουσίας καιτης διοικητικής λειτουργίας. Απαγορεύει την ανά μειξητηςπολιτικής εξουσίας στηδιοικητικήλειτουργίατουκρά τους. Ηδιάκριση αυτήαναγνωρίστηκε απότην Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Frangoulides (No.2) v. The Republic
(1966)3C.L.R.676). Σκοπόςείναι,όπωςυποδει κνύεταιστηαπόφασητουΔικαστηρίου,ητήρησητηςδιοικητικής λειτουργίας μακριάαπότην πολιτική επιρροή-στην περίπτωση εκείνη (Frangoulides) του Υπουργού που,όπίος ορθάυποδει κνύεται,είναικάτοχοςπολιτικούαξιώματος". 2. Ο Καν. 47
(1)των περί Αστυνομίας (Πειθαρχικοί) Κανονισμών του 1989 (Κ.Δ.Π. 53/89) είναι υπό κάποια έννοια νεοπαγής θε σμός. Έχει εισαχθεί το 1989. Στους καταργηθέντες κανονισμούς υπήρχε πρόνοια για το σχετικό μέτρο (interdiction), αλλά την εξουσία ασκούσε αστυνομικός διευθυντής με την έγκριση του Αρχηγού Αστυνομίας για οποιαδήποτε μέλος της Δύναμης με βαθμό κατώτερου του Αστυνόμου Β' (assistant superintendent): Καν.23.0 Καν.47
(1)παρέχειτηναποφασιστικήαρμοδιότηταπε ρίθέσεως ανώτερουαξιωματικούσε διαθεσιμότηταστον ίδιοτον Υπουργό. Σεκαμιάαπό τις πρόνοιες τουΑρθρου 58 τουΣυντάγ1635 Κωνσταντινίδης ν. Δημοκρατίας
(1995)ματος,πουδιαγράφειτις εξουσίες τουαξιώματος,δεν μπορεί να θεμελιωθεί τέτοια εξουσία. Ούτε το Μέρος VII τουΣυντάγματος, που περιέχει τα Αρθρα 129 τα οποία αφορούν τις Δυνάμεις Ασφαλείας περιλαμβανομένης καιτης Αστυνομίας, παρέχει έρει σμα για τέτοια αρμοδιότητα. Γίνεται μόνο πρόβλεψη στο Αρθρο 132 για διορισμό του Αρχηγού και Υπαρχηγού Αστυνομίας από τον Πρόεδρο και Αντιπρόεδρο της Δημοκρατίας αντίστοιχα. Η υπόθεση Παπαλεοντίον είχε διαφορετικό αντικείμενο. Πέραν τούτου δε συζητήθηκε κανθέμα αντισυνταγματικότητας. 5 10 3. Η διάκρισηπολιτικής εξουσίας καιδιοίκησης,πουαποτελεί πάγια νομολογιακή αντίληψη,μπορεί καιπρέπει ναεπεκταθεί γιανα κα λύψεικαιτην περίπτωση τηςΑστυνομίας. Υπάρχουν ισχυρότεροι λόγοι που επιβάλλουν το διαχωρισμό. Ηαστυνομία κατ' εξοχήν πρέπει να ευρίσκεται εκτός του πεδίου της πολιτικής ήτων πολι15 τικών μεταβολών. Σανθέμααρχήςείναιαποτελεσματικότερο εχέγ γυο για αντικειμενική εφαρμογήτου νόμου στο πλαίσιο τουκρά τουςδικαίου. Συμπεραίνεται ότι ο Καν.47
(1)της ΚΑΠ. 53/89 αντίκειταιστη συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχήτης διάκρισης των εξουσιών. Και ότι ηεπίδικηαπόφαση,μετηνοποίατίθεται σε διαθεσιμότητα οαιτητής,είναιαντισυνταγματικήως αντιβαίνουσαστην ίδιααρχή. 20 Η προσφυγή επιτυγχάνει με έξοδα. 25 Αναφερόμενες υποθέσεις: Frangoulides v.Republic
(1966)3 C.L.R. 676, Papaleontiou v.Republic
(1970)3 C.L.R. 54, 30 Papaphilippou v.Republic1 R.S.C.C. 62, Georghiades v.Republic
(1966)3 C.L.R. 252, 35 Πρόεδρος τηςΔημοκρατίας v. Βονλής τωνΑντιπροσώπων
(1994)3 Α.Α.Δ. 93, Ρ.Ι.Κ. ν.Καραγιώργης κ.ά
(1991)3ΑΛΛ. 159, 40 Marbury v. Madison 5 U.S. (1Cr.) 137[1803], Cyprus Tourism Organization v.Hadjidemetriou
(1987)3 C.L.R. 780. 1636 4ΑΛΛ. Κωνσταντινίδης ν. Δημοκρατίας Προσφυγή. Προσφυγήεναντίοντηςαπόφασης τουκαθ' ουη αίτησηημερο μηνίας 15/12/94μετηνοποίαέθεσετοναιτητήσεδιαθεσιμότητα. 5 Α. Σ.Αγγελίδης μεΠ. Μιχαήλ γιαΑ. Παπαχαραλάμπονς,για τον Αιτητή. 10 15 20 25 Μ Φλύφέντζος,ΕισαγγελέαςτηςΔημοκρατίας,γιατον Καθ'ου ηαίτηση. Cur. adv.vult. ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.:Συζητήθηκεστηνυπόκρίσηυπόθεση,εκτόςπολ λών άλλων, και σημαντικό συνταγματικό θέμα μ£ευρύτερεςεπιπτώσεις. Ηγέρθηυπότιςσυνθήκες πουθαπεριγράψωτώρα.Οαιτητής είναι Ανώτερος Αστυνόμος. Μεαπόφαση ημερ. 15/12/94 (παράρτημαΕ)οΥπουργόςΔικαιοσύνηςκαιΔημόσιαςΤάξης (καθούηαίτηση) έθεσετον αιτητήσεδιαθεσιμότητα "από τηνημερο μηνία έναρξης της δεύτερης φάσης ερευνών, όπως αναφέρεται στηντελευταίαπαράγραφοτουΕνημερωτικού Σημειώματοςημερ. 24/11/94". ΤοΕνημερωτικό Σημείωμα(παράρτημαΒ) είναιέγγρα φοτουΥπαρχηγού Αστυνομίας προςτον Αρχηγότης. Ηθέσητουαιτητήσεκατάστασηδιαθεσιμότητας αιτιολογείται στην παραπάνωαπόφασησεσυνάρτηση "μετοενδεχόμενο διάπρα ξηςαπόμέρουςτου(αιτητή)πειθαρχικώναδικημάτωνπουπεριγρά φονταιστοπιοπάνωΕνημερωτικό Σημείωμα". Υπάρχει όντωςστο σημείωμα, πουαποτελείται από6σελίδες,μακρύςκατάλογοςυπο θέσεων,πειθαρχικούχαρακτήρα,πουεντάσσονται σε5 κατηγορίες: 30 (α)Εντάλματα/αγωγέςεναντίοντουκ.Κωνσταντινίδη(αιτητή). (β)Παρεμβάσειςτου ιδίου στον τρόπο εκτέλεσης δικαστικών ενταλμάτων είσπραξης προστίμων. 35 (γ)Παρεμβάσεις του στη διερεύνηση ποινικών υποθέσεων. (δ)Κλείσιμοποινικών υποθέσεων. 40 (ε)Επηρεασμός μαρτύρων. Η πειθαρχική εξουσία στην Αστυνομία ασκείται στο πλαίσιο των κανονιστικών ρυθμίσεων πουθεσπίζει το Υπουργικό Συμ βούλιο μεγνωμοδότηση τουΑρχηγού Αστυνομίας: αρθρ. 10 του 1637 Νικήτας, Δ. Κωνσταντινίδης ν. Δημοκρατίας
(1995)περί Αστυνομίας Νόμου,Κεφ.285 (όπωςέχει τροποποιηθεί).Με ταξύάλλων ζητημάτων,οικανονισμοί μπορεί ναπροβλέψουν για αναστολή υπηρεσιών και διαθεσιμότητα: αρθρ. 10{2)(δ). Από το Μάρτιοτου 1989 ισχύουν οι περί Αστυνομίας (Πειθαρχικοί)Κα νονισμοί του 1989. Κατάργησαν και αντικατέστησαν τους προϋαπστάμενους περί Αστυνομίας (Πειθαρχικούς) Κανονισμούς του 1958 μέχρι 1982 (βλέπε Καν.58 της Κ.Δ.Π. 53/89). 5 Οι νέοι κανονισμοί περιέχουν ιδιαίτερες πρόνοιες που ανα φέρονται στην πειθαρχικήευθύνη των ανώτερων αξιωματικών. 10 Θα μπορούσε στο σημείο αυτό να υπομνησθεί ότι σύμφωνα με τις ερμηνευτικές διατάξεις του αρθρ. 2 του νόμου "ανώτερος αξιωματικός"θεωρείται "κάθεμέλος τηςΔύναμηςβαθμού Αστυ νόμου Β' και ανώτερου". Ο αιτητής είναι με την έννοια αυτή ανώτερος αξιωματικός: βλέπε αρθρ.4 του νόμου που αναφέρε- 15 ται στους βαθμούςκαιγενικότερα στησυγκρότηση τηςΔύναμης. Ο Υπαρχηγός Αστυνομίας ενεργεί, στην παρούσαπερίπτω ση,μετην ιδιότητατου "ερευνώντος αξιωματικού".Τονείχεδιο ρίσει ο Αρχηγός από 12/7/94 με την έγκριση του Υπουργού, 20 όπως ακριβώς ορίζει ο Καν. 32
(2). Ηπρόνοια αυτή, όπως και ορισμένες άλλες στις οποίες θα αναφερθούμε, συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που ρυθμίζουν την πειθαρχική διαδικασίαγια ανώτερους αξιωματικούς καιβρίσκεται στο μέρος των κανονι σμών που φέρει ανάλογη επικεφαλίδα. 25 Για να ολοκληρωθεί το ιστορικό θα μπορούσε εδώ να λεχθεί ότιοερευνών αξιωματικός εισηγήθηκε τηναπομάκρυνσητουαι τητή απότηθέση του από24/11/94. Ηάποψητουδιατυπώνεται στο Σημείωμα,παράρτημαΒ, στη σελ. 6 υπό τον τίτλο "Πάρα- 30 τηρήσεις". Αφού επισημαίνεται ότι μεγάλος αριθμός μαρτύρων είναι μέλη της Αστυνομικής Διεύθυνσης Πάφου, της οποίας ο αιτητής προΐστατο κατά τον κρίσιμο χρόνο,λέγει επί λέξει: " έχω σοβαρούς λόγους να πιστεύω ότι ηπαρουσία του 35 στην Αστυνομική Διεύθυνση Πάφου κατά τη διάρκεια των ερευνών θα επηρεάσει αρνητικά την ομαλή διεξαγωγή της. Υπολογίζεται ότι ο νέος κύκλος των ερευνών μουθααρχίσει αμέσως μετά τις γιορτές των Χριστουγέννων." 40 Καιγιανα μηλείπει τίποτεαπότηνεικόναπρέπει να καταγρα φούνκαιοι μετέπειτα ενέργειες, πουκορυφώθηκανμετηλήψητης επίδικηςαπόφασης.Αλλωστεοι εισηγήσεις των δικηγόρων τουαι τητήασχολούνταιμεκάθετέτοιαενέργειαήδιαδικαστικόβήμα,υπο1638 4 ΑΛΛ. Κωνσταντινίδης ν. Δημοκρατίας Νικήτας, Δ. βάλλοντας τις σε έντονη κριτικήκαι εξάγοντας συμπεράσματακαι λόγους ακυρότηταςτηςαπόφασηςγιαδιαθεσιμότητα.Την εισήγηση γιααπομάκρυνσητουαιτητήενστερνίστηκε ο Αρχηγός, πουσε επι στολή τουπροςτον Υπουργό γράφεικαιταεξήςσανκατακλείδα: 5 10 15 20 "Δεδομένου ότι ταμέλητης Αστυνομικής Διεύθυνσης βρίσκο νται υπότησυνεχή επιτήρηση καιτις διαταγέςτουκ. Δ. Κωνσταντινίδη, οι πιθανότητες επηρεασμού των ανακρίσεων, λό γω της εκεί παρουσίας του,παρουσιάζονται αυξημένες, γιαυτό και ασπάζομαιτην εισήγηση του Ερευνώντα Αξιωματικού για απομάκρυνσητουαπότηθέση του.Αντίγραφο του Ενημε ρωτικού Σημειώματος βάσει του οποίου έγινε η προφορική ενημέρωση σας απότον Υπαρχηγό, επισυνάπτεται." Πρόκειται προφανώς για το παράρτημα Β. Ακολούθησε στις 12/12/94 διαβούλευση του Υπουργού με τον Αρχηγό που κράτησε 2 1/2 περίπου ώρες. Όπως διαβάζουμε στο πρακτικό(παράρτημαΔ)τιτλοφορούμενο "Σημείωμα Διαβουλεύσεων Υπουργού" αντικείμενο της σύσκεψης ήταν "κατά πόσον συ ντρέχουν λόγοιγια να τεθεί ο κ. Δ. Κωνσταντινίδης σε διαθεσιμό τητα".Σεαυτήν, όπωςπροκύπτειαπότοπαράρτημαΔ, παρευρέθη κανο Γενικός Διευθυντής τουΥπουργείου καιοΠρώτος Διοικητι κός Λειτουργός. 25 30 35 40 Είναι στην προκειμένη περίπτωση φανερό ότι ο Υπουργός, λαμβάνοντας την επίδικηαπόφαση,έκαμεχρήσητης εξουσίας που τουπαρέχει ρητάο Καν.47
(1)της Κ.Δ.Π. 53/89. Την επικαλείται στην απόφασητου ΠαράρτημαΕ. Είναιορθόνα έχουμε υπόψητο ακριβές περιεχόμενο τηςπαραγράφου 1 του Κανονισμού: "47
(1)Σεπερίπτωσηκατάτηνοποίαδιεξάγεταιαστυνομικήέρευ ναεναντίον οποιουδήποτε ανώτερου αξιωματικούγιατους σκο πούς ποινικής δίωξης του ήδιατάσσεται ηέρευνα εναντίον του γιαπειθαρχικόαδίκημα οΥπουργός, κατόπινδιαβουλεύσεων με τον Αρχηγό, μπορεί νατονθέσεισεδιαθεσιμότητακατάτη διάρ κειατηςέρευναςκαιμέχριτηντελικήσυμπλήρωση τηςυπόθεσης." Ηεισήγηση γιααντισυνταγματικότητα τηςπρόνοιαςαυτήςδεν έχειως έρεισμα οποιαδήποτε συγκεκριμένη συνταγματική διάτα ξη. Στηρίζεται στην άποψη ότι η όλη δομή του κυπριακού Συ ντάγματος εμπεριέχει και διασφαλίζει το διαχωρισμό των εξου σιών. Έτσι δεν είναι επιτρεπτή η ενάσκηση πειθαρχικής δικαιο δοσίαςαπότηνπολιτική εξουσία. Όπως τοέθεσε οδικηγόρος του 1639 ΝικήταςΔ. Κωνσταντινίδης ν.Δημοκρατίας
(1995)αιτητήοΥπουργός "ως ευρισκόμενος εκτόςυπηρεσίαςκαιωςπο λιτικό πρόσωπο μεκομματική διάσταση" δεν μπορεί να έχειστα χέριατου εξουσίες πουδενέχουν σχέσημετηγενική πολιτική του κράτους καιαφορούν υπηρεσιακά θέματα. Για ναενισχύσει την άποψη του οκ.Αγγελίδης αναφέρθηκε στην απόφαση Φράγκου- 5 λίδηςν.Δημοκρατίας (Αρ. 2)
(1966)3Α.Α.Δ.676. Καισυνέχισε λέγοντας ότι ούτε μετοάρθρο58 του Συντάγματος,που αποτελεί το πλαίσιο εξουσίας καιαρμοδιοτήτων κάθε υπουργού, μπορεί να συνδεθεί - και να δικαιολογηθεί απόσυνταγματική σκοπιά - η εξουσία που απονέμει ο Καν.47
(1)στον Υπουργό ναθέτει ανώ- 10 τερο αξιωματικό της Αστυνομίας σε διαθεσιμότητα. Μπορεί στοσημείο αυτόνασημειωθεί πως παράλληλα με τον ισχυρισμό αντισυνταγματικότητας τουαρθρ.47
(1)ο κ.Αγγελίδης έθιξε καιθέμαότιηδιάταξη αυτήδεν καλύπτεται απότην εξουσιο- 15 δοτικήρήτρατουνόμου,δηλαδή, τοαρθρ. 10
(2)
(6)που προαναφέρ θηκε. Εκφεύγει των ορίων της εξουσιοδότησης και είναι, επομένως, ultravires. Σεαντίκρουση λέχθηκε ότι εφόσον ονόμος εξουσιοδοτεί με ρητήδιάταξητουτηρύθμιση τουθέματος,οικανονισμοί μπορεί νακαθορίσουνκαιτοόργανοπουασκείτηναρμοδιότητα.Δενυπάρ- 20 χει αποχρών λόγος γιατί τοόργανο αυτό ναμηνείναι ο ίδιος ο Υπουργός στον οποίο και υπάγεταιηΑστυνομική Δύναμη.Αςση μειωθεί εδώγιατηνακρίβειαότιοΥπουργός έχειτηγενική επίβλεψη τηςΔύναμης καιμπορεί ναεκδίδει οδηγίες γιατην αποτελεσματικό τερηεκτέλεσητωνκαθηκόντωντης(αρθρ.3Α τουΝόμου). Οδικηγό- 25 ρος της Δημοκρατίας επικαλέστηκε τοαρθρ. 13τουνόμου, μεβάση το οποίο ο Υπουργός μπορεί, κατόπιν σύστασης του Αρχηγού,να προάγεικαιαπολύειτουςανώτερουςαξιωματικούς,γιαναεπιχειρη ματολογήσει ότι είναι επιτρεπτόναασκεί καιτηνήσσονος σπουδαι ότηταςαρμοδιότηταπουαφοράστηδιαθεσιμότητατους.Η οροθέτη- 30 ση των αρμοδιοτήτων τουΥπουργού απότονόμο του παρέχει την ευχέρεια ναεπιβάλλει σεανώτερους αξιωματικούς την προσωρινή αποχή απότακαθήκοντατους μετομέτρο τηςδιαθεσιμότητας. Αναφορικά μετονισχυρισμό αντισυνταγματικότητας ηουσία της απάντησης είναι αφοπλιστικά απλή. Οκ. Φλωρέντζος υπέβα λε πωςδεγεννάται τέτοιο θέμα γιατί "οι Δυνάμεις Ασφαλείας" όπως τοδιατύπωσε "παρουσιάζουν μίαιδιομορφία έναντι τηςδη μόσιαςυπηρεσίας",υπονοώντας ότι οχαρακτήραςτους δικαιολο γεί διαφορετική αντιμετώπιση, όπως αυτή που ενσωματώνει ο Καν.47
(1). Και παρέπεμψε στη νομοθεσία που διέπει τη συγκρό τηση τουστρατεύματος Περαιτέρωυπέμνησε τηνύπαρξητεκμηρί ουυπέρτηςσυνταγματικότηταςνόμουήκανονισμού. Καιότι σύμ φωνα με την πάγια νομολογιακή αντίληψη το βάρος απόδειξης 1640 35 40 4Α^Α. Κωνσταντινίδηςv. Δημοκρατίας Νικήτας, Δ. επωμίζεται οεπικαλούμενος την αντισυνταγματικότητα. 5 10 15 20 25 30 35 40 Γιανα υποστηρίξει τις απόψεις του ο δικηγόρος της Δημοκρα τίαςπαρέπεμψεστηνυπόθεσηΑνδρέαςΠαπαλεοντίονν.Δημοχρατίας
(1970)3Α.Α.Δ.54,την οποίαουσιαστικά παραλλήλισε μετην κρινόμενη.Ήτανυπόθεσηστηνοποίααμφισβητήθηκεηνομιμότητα τουδιορισμού ερευνητήσεπειθαρχικήδιαδικασίαεναντίον δημόσι ουυπαλλήλου. Η διαδικασίακατέληξε σεκαταδίκηκαιυποβιβασμό τουυπαλλήλου σεκατώτερηθέση.κύρωση πουεπέβαλεη Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας,σύμφωνα μετις διατάξειςτου Ν.33/67, που στο μεταξύ καταργήθηκε.Την εξουσία διορισμού ερευνώντος λει τουργούπαρείχετοαρθρ. 80(β)σεσυνδυασμό μετονΚαν. 1 τουΜέ ρους Ιτου ΔεύτερουΠίνακα,στην αρμόδια αρχή.Την αρχήαυτή, σύμφωνα με τις ερμηνευτικές διατάξεις του αρθρ. 2, αποτελεί ο Υπουργός που ενεργεί "συνήθως διά του ΓενικούΔιευθυντού του Υπουργείου αυτού".Δεν είχε διευκρινιστεί απότη μαρτυρία ποίο όργανοπροέβηστοδιορισμό. Ενπάση περιπτώσει ηπράξηπροήλ θεείτεαπότονΈπαρχομετηνέγκρισητουΓενικούΔιευθυντήήαπό τοντελευταίο μέσωτουΕπαρχου.ΟΥπουργόςαπλώςπληροφορήθηκε το συμβάν εκ των υστέρων. Κρίθηκε ότι ο διορισμός έπασχε γιατίδεντηρήθηκεπρακτικό, κυρίως όμως γιατίπαραβιάστηκανοι παραπάνωρητέςδιατάξειςτουνόμου. Ηαρχήτηςδιάκρισηςτωνλειτουργιών,χωρίςναείναιρητά6ιατυπωμένη στο κείμενο του Συντάγματος, συνάγεται αβίαστααπό πολλέςεπιμέρους διατάξειςτουκαιαπό το όλο πνεύμαπουδιέπει τονπολιτειακό μαςχάρτη. Είναιαναπόσπαστοστοιχείοτουδικαιϊκούμαςσυστήματος. Υπάρχειστοθέμααυτόπλούσιακαισταθερή νομολογία, πουαρχίζειαπότηνεγκαθίδρυσητηςΚυπριακήςΔημοκρατίαςμετηναπόφασηΠαπαφιλύιπονν.Δημοκρατίας1 Α.Α.Σ,Δ. 62. Βλέπεεπίσης Γεωργιάδης ν. Δημοκρατίας(]966) 3Α.Α.Δ.252 καιτιςπρόσφατεςαποφάσεις, πουπεριέχουν τις γνωματεύσεις του δικαστηρίου στην Πρόεδρος τηςΔημοκρατίαςν. ΒονλήςτωνΑντι προσώπων
(1994)3Α.Α.Δ.93.Δεθαήτανυπερβολήναλεχθείότιη παρατήρησητου καθηγητήΑ. Θ. Τσάτσου "Συνταγματικό Δίκαιο" Τόμος Β,σελ. 130, "ηθεμελιώδης αυτήαρχήαποτελεί τηνκατ'εξο χήνοργανωτικήβάσητουπολιτεύματος",θαμπορούσε μεπιστότη ταναχαρακτηρίσει καιτηδικήμαςκατάστασηκαι προσέγγιση. Ηαρχήαυτήπου έχει τις ρίζες της στον Αριστοτέλη(έστιδε τρία μόριατωνπολιτειών πασών τοβουλευόμενονπερί των κοινών το περί τας αρχάς το δικάζον)αναπτύχθηκε κατά την περίοδο του Διαφωτισμού από τον Montesquieu και αποτέλεσετηνπυξίδατων δημοκρατικών συνταγμάτων.Τηνπο1641 Νικήτας,Δ. Κωνσταντινίδης ν.Δημοκρατίας
(1995)ρείακαιτο ουσιαστικό περιεχόμενο του δόγματος (όπως κάπο τεαποκαλείται)θέτει σύντομα άλλα διεισδυτικά οκαθηγητήςΑ. Μάνεσης "ΣυνταγματικήΘεωρία και Πράξη"σελ. 546 και 547: "Ένα άλλο στοιχείο του φιλελεύθερου πολιτεύματος είναι η 5 οργανικήδιάκριση των εξουσιών. Δεν πρόκειται για τοθέμα που ξεκινάει απότον Αριστοτέλη,ανδηλαδήυπάρχουντρεις ουσιαστικά διαφορετικέςλειτουργίες τηςκρατικήςεξουσίαςη 'πολιτική Τριάδα': νομοθετική,εκτελεστικήκαιδικαστική-, αλλά για την κατανομήτης άσκησης της σε διαφορετικάκρα- 10 τικά όργανα,ώστενααποτρέπεταιηκατάχρησητης εξουσίας. Η ρήσητου Montesquieu 'κάθε άνθρωπος που ασκεί εξουσία τείνει να την καταχραστεί* προχωρεί ώσπου να συναντήσει φραγμούς'·γι' αυτόπρέπει *ταπράγματα ναείναι διευθετημέ ναέτσιώστεηεξουσία νααναχαιτίζειτην εξουσία' (il faut que 15 le pouvoir arrete le pouvoir) υλοποιήθηκε στην αποκληθείσα 'οργανική' διάκρισητων εξουσιών: άλλοι να νομοθετούν, άλ λοι νακυβερνούν καιδιοικούν,άλλοι να δικάζουν." ΗαπόφασηΡ.Ι.Κ.ν.ΚαραγιώργηκαιΑλλων(\99\)3Α.ΑΑ 159, οροθετεί και συγχρόνως προσδιορίζει τη μεθοδολογία τουδικαστι κούελέγχουτωννόμων ήκανονισμών τωνοποίων αμφισβητείταιη συνταγματικότητα. Διαβάζουμεταεξήςστησύνοψηστησελ. 161: "Ημεθοδολογίακρίσηςτηςσυνταγματικότηταςτωννόμωνέγκειται στην αντιπαραβολήτωνπρονοιών τους μετις διατάξεις και υπόβαθροτου Συντάγματοςπουκατ' ισχυρισμό παραβιάζονται. Η σκοπιμότητα και η σοφία των προνοιών του νόμου εκφεύγει του συνταγματικού ελέγχου. Εφόσον ο νόμος ευρίσκεται μέσα στα πλαίσια του Συντάγματος,αποκλειστικός κριτής του περιεχομένου τουείναιονομοθέτης,ηΒουλήτων Αντιπροσώπων." Ηαντιμετώπιση αυτήδεναφίσταταιαπότην προσέγγιση του ελληνικού συνταγματικού δικαίου,όπως προκύπτει απότο πα ρακάτωαπόσπασματης μελέτηςτουΑπόστολουΠαπαλάμπρου. που διετέλεσε αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, στο Σ.9
(1983)σελ. 419, όπουπραγματεύεταιθέμαπότε θεωρεί ται πως ένας νόμος αποτελεί παράβασητου συντάγματος: 20 25 30 35 "Για το νόμο που είναι 'αντισυνταγματικός' με την έννοια που 40 εξηγήσαμε μετηνέννοιαδηλαδήότιδενέχεικάποιοαπότα'στοι χεία'που'απαιτεί' τοΣύνταγμαήότιέχεικάποιο'στοιχείο' που 'απαγορεύει'το Σύνταγμακαιότιέτσι 'παραβαίνει' ή'παραβιά ζει'τοΣύνταγμα,λέμεότι 'αντιτίθεται','αντίκειται*, 'προσκρού1642 4AAA. 5 10 Κωνσταντινίδης v.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. ει' κλπ.στοΣύνταγμαήότιδενείναι 'σύμφωνος' μετο Σύνταγ μα.Καμιάφοράλέμε ακόμαότι 'αντιφάσκει'στο Σύνταγμα, αυ τόόμωςδεν είναι ακριβολόγο καιδημιουργεί σύγχυση. Αντίφα ση είναι δυνατήκατάλογική κυριολεξία μόνον μεταξύνοημάτων,καιότανλέμεγιαένανόημαότιαντιφάσκεισεκάποιοάλλο εννοούμε ότιείναιλογικάασυμβίβαστομ' αυτό,ότιταδύο αυτά νοήματα αλληλοαναιρούνται. Ο χαρακτηρισμός όμωςκάποιου νόμου σαν 'αντισυνταγματικού' δεν υποδηλώνει κάποια τέτοια σχέσημεταξύτουνόμου αυτούκαιτουΣυντάγματος,ήμάλλον μεταξύ των διατάξεων του νόμου και των διατάξεων τουΣυ ντάγματος. Σημαίνει μόνον ότι το Σύνταγμα 'δεν επιτρέπει', 'απαγορεύει',τηνέκδοσητέτοιουνόμου,νόμουδηλαδήμετέτοιοντύποήτέτοιοπεριεχόμενο,καιότι,επομένως,ηέκδοσηαυτού τουνόμου αποτελεί 'παράβαση' του Συντάγματος." 15 20 Επιβάλλεταιστο σημείο αυτόναπαρατηρήσωότι ο σταθερός και μόνιμος γνώμονας κρίσης της συνταγματικότητας είναι το ίδιο το Σύνταγμα. Δεν μπορεί νααντληθεί επιχείρημα υπέρ της συνταγματικότητας απόάλλες διατάξεις του κρίσιμου νομοθετήματος ήάλλου νόμου,όπως φαίνεταινα εισηγείται οδικηγό ρος της Δημοκρατίας. Αυτό είναι έτσι και όταν ακόμη γίνεται επίκληση στο δημόσιο συμφέρον. Σημειώνω την άποψητουκα θηγητή Δαγτόγλου που αναφέρει ο Φ. Βέγλερης στις "Παρατη ρήσεις Νομολογίας 1974-1990καιάλλες μελέτες" 1992, σελ. 96: 25 30 35 40 "Η άποψη ότι η θέσπιση μιας νομοθετικής ρυθμίσεως προς επιδίωξη,κατάτην κρίση του κοινού νομοθέτη, του 'γενικό τερου δημόσιου συμφέροντος' θέτει τον νόμο (και μάλιστα κάθενόμο,αφούόλοιοι νόμοι εξυπηρετούν τοδημόσιο συμφέρον) υπεράνω των αντίθετων συνταγματικών διατάξεων, αποτελεί άρνηση της έννοιας της αντισυνταγματικότητας ως λόγου μηεφαρμογής ήκαιακυρώσεως τουνόμου" Αν και ηδιάταξηαυτήπαραμεριστεί εν ονόματι του δημόσι ου συμφέροντος, τότε αντικαθίσταται το Σύνταγμα από το δημόσιο συμφέρον. Ηέννομη τάξηπαραχωρείτότε την θέση της σε άμορφακαι εύκαμπταπολιτικά συνθήματα πουχρη σιμοποιεί, κατ'ανέλεγκτη βούληση,ο εκάστοτε κυβερνών." Το ίδιοσημείο φωτίζει - και ισχυροποιεί - ηαπόφασηορόσημο του αρχιδικαστή Marshall στη Marbury v. Madison5 U.S. (1 Cr.) 137 [1803]: "Itis alsonotentirely unworthy of observation,that indeclaring whatshallbe thesupreme law of theland,theconstitution itself is 1643 Νικήτας, Δ. Κωνσταντινίδης ν.Δημοκρατίας
(1995)first mentioned; and notthelawsof theUnitedStatesgenerally, but those only which shall be made in pursuance of the constitution,havethatrank. Thus, the particular phraseology of the constitution of the United States confirms andstrengthens the principle,supposed tobeessentialtoall written constitutions, thata law repugnant to the constitution is void; and that courts, as well as other departments, are bound by that instrument. 5 10 Toπνεύμαπουαναβλύζειαπότησχετικήνομολογίακαιιδιαί τερα τις αποφάσεις Φραγκονλίόηςκαι Καραγιώργης, ανωτέρω, όπως και την υπόθεση Κ.Ο.Τ. ν. Χ'Άημητρίον
(1987)3 Α.Α.Δ. 780, είναι ότι ηυπηρεσιακήυπόστασητων κρατικώνυπαλλήλων πρέπει ναμένειανεπηρέαστηαπότηνπολιτικήεξουσία. Παραθέ- 15 τω μίααπότιςκυριότερες αιτιολογικές σκέψεις στην Καραγιώργη, ανωτέρω,πουβρίσκεται στις σελ. 179και 180: 'Το ΚυπριακόΣύνταγμακάμνειδιάκρισημεταξύτηςπολιτικής εξουσίαςκαιτηςδιοικητικήςλειτουργίας.Απαγορεύει τηνανά- 20 μίξητηςπολιτικήςεξουσίαςστηδιοικητικήλειτουργίατου κρά τους. ΗδιάκρισηαυτήαναγνωρίστηκεαπότηνΟλομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Frangoulides (1\ο. 2) ν. TheRepublic
(1966)3C.L.R.676). Σκοπόςείναι,όπωςυποδει κνύεταιστην απόφασητουΔικαστηρίου,ητήρησητηςδιοικητι- 25 κής λειτουργίας μακριάαπότην πολιτική επιρροή· στην περί πτωση εκείνη (Frangoulides) του Υπουργού που,όπωςορθά υποδεικνύεται,είναικάτοχοςπολιτικούαξιώματος." Θαμπορούσεστοσημείοαυτόναπαραπέμψωκαιστημελέτητου 30 ΔικαστήΑθωΤσούτσου"ΔιάκρισιςΠολιτικήςκαιΔιοικήσεως"Σύμ μεικταπροςΤιμήνΓεώργιου Μ.Παπαχατζή,
(1989),στησελ. 190: "Ο εκ των θεμελιωτών της διοικητικής επιστήμης Woodrow Wilson,οοποίοςεχρημάτισεκαθηγητήςκαιμετέπειταανεδείχθη εις πρόεδρον των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τον Α' παγκόσμιονπόλεμον,ειςτηνμικράναλλάβαρυσήμαντονμελέτηντου, ηοποίαεδημοσιεύθητο 1887 υπότον τίτλον: ησπουδήτηςδι οικήσεως,ετόνισεν ότιηδιοίκησιςκείταιεκτόςτηςσφαίραςτης πολιτικήςκαιταδιοικητικά θέματαδεν είναιπολιτικάθέματα, ανέφερεδε-τονγερμανόνδημοσιολόγον Bluntschli,ο οποίοςείχενείπειότιηπολιτικήείναιηκρατικήδραστηριότηςη αφορώσαειςζητήματαμεγάλακαικαθολικούενδιαφέροντος,ενώηδιοίκησιςείναιηδραστηριότηςτουκράτους,ηαφορώσαειςζητή1644 35 40 4ΑΛΛ. Κωνσταντινίδης ν. Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. ματαατομικούχαρακτήροςκαιήσσονοςσπουδαιοτητος." 5 10 15 20 25 30 35 40 Ο Καν.47
(1)είναι υπόκάποιαέννοια νεοπαγής θεσμός. Έχει όπως ήδηελέχθηεισαχθεί το 1989. Στους καταργηθέντεςκανονισμούς υπήρχεπρόνοια γιατο μέτρο αυτό(interdiction), αλλάτην εξουσία ασκούσε αστυνομικός διευθυντής με την έγκριση του ΑρχηγούΑστυνομίας γιαοποιοδήποτεμέλοςτηςΔύναμης μεβαθ μό κατώτερου του Αστυνόμου Β' (assistant superintendent): Καν. 23.Ο Καν.47
(1)παρέχειτην αποφασιστικήαρμοδιότηταπερίθέσεως ανώτερου αξιωματικού σε διαθεσιμότητα στον ίδιο τον Υπουργό. Σεκαμιάαπότις πρόνοιες τουαρθρ.58 του Συντάγμα τος,πουδιαγράφειτις εξουσίεςτουαξιώματος, δεν μπορείναθε μελιωθεί τέτοια εξουσία. Ούτε το Μέρος VIII τουΣυντάγματος, που περιέχει τααρθρ. 129 μέχρι 132 ταοποίααφορούντιςΔυνάμεις Ασφαλείας περιλαμβανομένης και της Αστυνομίας, παρέχει έρεισμα γιατέτοιααρμοδιότητα. Γίνεται μόνον πρόβλεψη στο αρ θρ. 132 για διορισμό του Αρχηγού και Υπαρχηγού Αστυνομίας από τον Πρόεδροκαι Αντιπρόεδρο τηςΔημοκρατίαςαντίστοιχα. Η υπόθεση Παπαλεοντίον, ανωτέρω,είχε διαφορετικόαντικείμενο. Πέραντούτουδεσυζητήθηκεκανθέμααντισυνταγματικότητας. Έχω την άποψηότι ηδιάκριση πολιτικής εξουσίας και διοί κησης, που αποτελεί πάγια νομολογιακή αντίληψη σύμφωνα με τα δεδομέναπουανέπτυξα, μπορεί καιπρέπει να επεκταθείγια να καλύψει και την περίπτωση της Αστυνομίας. Υπάρχουν πι στεύω ισχυρότεροι λόγοι που επιβάλλουν το διαχωρισμό. Η αστυνομία κατ' εξοχήν πρέπει να ευρίσκεται εκτός του πεδίου της πολιτικής ήτων πολιτικών μεταβολών. Σανθέμα αρχής εί ναι αποτελεσματικότερο εχέγγυο για αντικειμενική εφαρμογή τουνόμου στο πλαίσιοτουκράτουςδικαίου. Μπορούμε λοιπόν να συμπεράνουμε ότι ο Καν. 47
(1)της Κ.Δ.Π. 53/89αντίκειται στη συνταγματικάκατοχυρωμένηαρχή τηςδιάκρισηςτωνεξουσιών. Καιότιη επίδικηαπόφαση,μετην οποία τίθεται σε διαθεσιμότητα ο αιτητής, είναι αντισυνταγμα τικήως αντιβαίνουσαστην ίδιααρχή. Επομένως ακυρώνεται σύμφωνα με το αρθρ. 146.4(β)του συ ντάγματοςχωρίςναπαρίσταταιανάγκηναερευνηθείοποιοδήποτε από τα άλλα ζητήματα που έχουν εγερθεί. Υπάρχει στοιχείο πρωτοτυπίας στην υπόθεσηκαιγιαυτόδεθαεπιδικάσωέξοδα. Ηπροσφυγή επιτυγχάνει μεέξοδα. 1645