(1995)31 Ιανουαρίου,1995 [ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝ1ΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ/' ΗΑΛΛΟΥ, Καθ'ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 582/93) Προσφορές — Ακύρωση διαγωνισμού — Επιτρεπτή υπέρ τουδημοσί ου συμφέροντος — Περίπτωση υποβολής μιας μόνον προσφοράς και οι ιδιαίτερες περιστάσεις στην εξετασθείσα υπόθεση — Νόμιμη η ακύρωση τον διαγωνισμού. 5 Προσφυγή βάσει τον Άρθρου 146του Συντάγματος — Λόγοι ακνρίόσεως — Παράβαση ουσιώδους τύπον — Προσφορές — Παρατυ πίες που δεν επηρέαζαν μεκανέναν τρόπο το αποτέλεσμα — Πδια δικασία κρίθηκε έγκυρη. 10 Προσφορές — Παράκαμψη διαδικασίαςπροσφορών — Προϋποθέσεις — Εύλογα επιτρεπτή ηπαράκαμψη στην εξετασθείσα υπόθεση. Μετην προσφυγήο αιτητήςπροσέβαλε την ανάθεσηστοενδια φερόμενομέρος συγκεκριμένου έργου (συλλογή υγρώνστερεώσεως έναντι τιμήματος) από το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών. Είχε προηγηθεί πλειοδοτικός διαγωνισμός όπου ο μόνοςπροσφοροδότης,καιμεασύμφορητιμή,ήτανοαιτητής. Ο διαγωνισμός ακυρώθηκεκαι ακολούθησε διαδικασία απ' ευθείας επαφής, κατά παράκαμψητης διαδικασίας προσφορών, η οποία κατέληξε στην ανάθεσηστο ενδιαφερόμενο μέρος. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην προσφυγή, απο φάσισε ότι: 180 15 20 25 4ΑΛΑ. 5 10 15 20 25 30 Χ'Τεωργίουν. Δημοκρατίας
- Προκυρηχθείς διαγωνισμός μπορεί να ακυρωθεί προς τοδημό σιο συμφέρον. Στην υπόθεση Leisureiand Hotel Enterprises Ltd v. Κυπριακής Δημοκρατίας, η Ολομέλεια δέκτηκε πως ο διαγωνισμός ευλόγως μπορούσε να ακυρωθεί επειδή είχευποβληθεί μόνομιαπροσφορά,παρά μάλιστατογεγονός ότιδενεί χε εξεταστεί αν αυτήηπροσφορά,κρινόμενη απότο ύψος της, ήταν συμφέρουσα. Στηνπαρούσαυπόθεσηυπήρχετοεπιπρόσθετο στοιχείο τηςψηλότερης τιμής που είχε προσφερθεί και είχεγίνει δεκτή γιατην όμοια αγορά του προηγούμενου χρόνου. Ηεκτίμηση πως ήταν μόνο "κατάτι μικρότερη" δεναποδίδειτηνπραγματικότητα.
- Ηεπίκληση απότον αιτητήτης παραγράφου25(στ)της ΔιαδικασίαςΠροσφορώνδενσυνοδεύτηκε μεεισήγησηωςπροςτηνεπενέρ γειαπάνωστοκύροςτηςαπόφασηςείτετουέστωκαθυστερημένου κατάτρειςμέρεςανοίγματοςτηςπροσφοράςτουείτετουανοίγμα τοςτηςστηναπουσίαεκπροσώπουτουΥπουργείου Οικονομικών. Και εφόσον διαπιστώνεταιπαράβασητύπου,δεν στοιχειοθετείται αυτόματαλόγοςακυρότητας.ΕδώυπήρχεμιαπροσφοράκαιτοΔι καστήριοδενμπορείναδειτίάλλαξεήθαήτανδυνατόνααλλάξει αν ανοιγότανενωρίτερα ήανανοιγότανστην παρουσίαεκπροσώ που του Υπουργείου Οικονομικών. Ηαπόφασηγιατην ακύρωση λήφθηκεαπότοαρμόδιοσυμβούλιο καιδεν είναι ορθόότιτίθεται θέμαελλιπούςσύνθεσηςτουγιατονπιοπάνωλόγο.Ηπαράγραφος 25(στ)δενκαθιστάτον εκπρόσωποτουΥπουργείου Οικονομικών μέλοςτουΣυμβουλίου.Ηαπόφασηγιατηνακύρωσητου διαγωνι σμούγιατολόγοπουδόθηκε,ήτανεύλογαεπιτρεπτή.
- Μετάτηνακύρωση,εξαφανίστηκεοδιαγωνισμός πουείχε προ κηρυχθεί. Κρίθηκε πως ως προς τα υγρά στερεώσεως δεν θα έπρεπεναγίνειπροκήρυξηπροσφορών καιηανάμειξηαπό εκεί και πέρα αρχών που αναφέρονται στην διαδικασία των προ σφορών,δενέχει τηθέση της. 35 40 Μεαυτά,καλύπτονταικαιοι παράλληλοι ισχυρισμοί για "κατά φωρηπαραβίασητων αρχώντης μυστικότητας τωνπροσφορών", καιγιαπαράβασητηςαρχήςτηςισότητας.Καλύπτεταιεπίσηςηει σήγηση των καθ' ων η αίτηση πως ο αιτητής στερείται εννόμου συμφέροντος γιαπροσβολή της ανάθεσηςστο ενδιαφερόμενο μέ ροςαφούστηρίζεται στην αντίληψηπως"δενσυμμετείχεστηδια δικασίαγιακατακύρωσητηςπροσφοράς αυτής".
- Λανθασμένα ο αιτητήςπροσκολλάται στο εδάφιο(β)της παρα181 Χ'Τεωργίου ν.Δημοκρατίας
(1995)γράφου 37σύμφωνα μετο οποίο επιτρέπεται ηπαράκαμψητης διαδικασίαςτων προσφορώνκαιότανοιπροσφορές είναι εξω πραγματικές. Αντίθετα προς όσα λέγει,δεν ήτανκατ' επίκληση του πουπαρακάμφθηκεηδιαδικασία προκήρυξηςτωνπροσφο ρών. Προκύπτειπωςηπαράκαμψηέγινε κατ'επίκλησητουεδαφίου(δ)εξουκαιηεξασφάλιση τηςέγκρισης τουΠροέδρουτου Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών όπως απαιτείη παράγρα φος 37στις περιπτώσεις των εδαφίων(γ) -(ε).Οιπεριπτώσεις των εδαφίων (γ)και (ε)είναι σαφώς άσχετες καιηαιτιολογία που δόθηκε παραπέμπειστην περίπτωση (δ). 5 10 5. Ηόλη διοικητικήενέργεια απέβλεψε στην εξυπηρέτηση του δημο σίου συμφέροντος,στόχος οοποίοςκαιεπιτεύχθητελικά. Ηπροσφυγή απορρίπτεται μεέξοδα. 15 Αναφερόμενη υπόθεση: LeisurelandHotelEnterprisesLtdv. Δημοκρατίας
(1993)3AAA. 538. 20 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασηςτωνκαθ' ων ηαίτηση με την οποία ακυρώθηκε διαγωνισμός που προκήρυξε το Τμήμα Φαρμακευτικών Υπηρεσιών. 25 Α. Ευσταθίου για Ε. Ευσταθίου, γιατον Αιτητή. Λ. Δημητριάδου, Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας,για τους Καθ' ων ηαίτηση. Cur.adv. vult. 30 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.:ΤοΤμήμα Φαρμακευτικών Υπηρε σιών ζήτησε προσφορέςγια (α)την πώληση περίπου 7700 κιλών μεταχειρισμένων ακτινο γραφικών πλακώνκαι (β)την συλλογήκαι εκμετάλλευση διαλυμάτωνεμφανίσεως ακτι νογραφιών (υγρών στερεώσεως). Διαπιστώθηκε πως ο αιτητής,που ήτανο μόνος προσφορρδότης,πρότεινε τιμές που ήτανχαμηλότερες απότιςαντίστοιχεςτου προηγούμενου έτους βάσει των οποίων του είχε κατακυρωθεί 182 35 40 4 Α.ΑΛ. 5 10 15 20 25 Χ'Τεωφγίοιι ν.Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης, Α. όμοια σύμβαση και το Συμβούλιο Προσφορών του Υπουργείου Υγείας ακύρωσε το διαγωνισμό. Ο αιτητής προσβάλλοντας την ακύρωση,υποστηρίζει πως το γεγονός ότι ηπροσφορά τουήταν "κατάτι μικρότερη"απότηνπροσφοράτουπερασμένουέτους,δεν δικαιολογούσε τέτοια ενέργεια. Πολύ λιγότερο αφούηπροηγού μενηπροσφορά"αφορούσευγράστερεώσεωςπερισσότερων νοσοκοκομείων ..." Πρόσθεσε πως παραβιάστηκαν οι παράγραφοι 25(στ)της ΔιαδικασίαςΠροσφορών αφούηπροσφορά τουανοί χθηκε στις 3 Μαΐου 1993 αντί στις 30Απριλίου 1993 πουήτανη τελευταία ημέρα της προθεσμίας υποβολής των προσφορών και, περαιτέρω,πως ανοίχθηκε χωρίς να παρευρίσκεται εκπρόσωπος τουΥπουργείουΟικονομικών μεαποτέλεσμαησύνθεσητουΣυμ βουλίου ναμήνήταννόμιμη. Ως προς την ύπαρξη των μεταχειρισμένων ακτινογραφικών πλακών αποφασίστηκε ναζητηθούν νέεςπροσφορές. Ως προςτα υγρά στερεώσεως παρακάμφθηκεη διαδικασία των προσφορών γιατί,όπωςαναφέρεταιστο σχετικό έγγραφοτου Γενικού Διευθυ ντή του Υπουργείου Υγείας, χρειαζόταν να αντιμετωπισθεί το πρόβληματης συσσώρευσης τους σταδιάφορα νοσοκομεία. Υιο θετήθηκεη μέθοδος της απ' ευθείας επαφής.Πρώταμετον αιτητή που επέμενεστην αρχικήτουπροσφοράκαι,στη συνέχεια, μετο ενδιαφερόμενο μέρος.Τοενδιαφερόμενο μέρος πρόσφερε ψηλότε ρητιμήπουκρίθηκεσυμφέρουσα και,μετηνέγκρισητου Γενικού λογιστή ως Προέδρου του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών, του ανατέθηκεησυλλογήτων υγρών. Ο αιτητής ισχυρίζεται πως αυτήη ανάθεσηείναι άκυρη γιατί 30 (α)τα ενδιαφερόμενα μέρηγνώριζαν τη δική του προσφορά γεγονός που αποτελεί "κατάφορη παραβίαση των αρχών της μυστικότητας των προσφορών", 35 (β)παραβιάστηκε ηαρχήτης ισότητας αφούενώ ο ίδιοςυπέβα λε γραπτή προσφορά ηαντίστοιχη του ενδιαφερόμενου μέρους ήτανπροφορικήκαιεπίσης γιατίδενζητήθηκεκαιαπό το ενδιαφερόμενο μέρος υποβολή προσφοράς ορισμένου ύψους, 40 (γ)οικαθ' ωνη αίτησητελούσαν υπότηνπλάνηπωςήτανκαιτα ενδιαφερόμενα μέρη προσφοροδότες στο διαγωνισμό που ακυρώθηκεκαι (δ)ηανάθεσηδενκαλύπτεταιαπότηνΔιαδικασίαΠροσφορώνπου ενέκρινεο Υπουργός Οικονομικών. Το Συμβούλιο Προσφορών 183 Κωνσταντινίόης, Δ. Χ'Τεωργίου ν.Δημοκρατίας
(1995)του Υπουργείου Υγείας δεν είχε αρμοδιότηταπαράκαμψης, στην πραγματικότητα δεν παρακάμφθηκε αλλά ακυρώθηκε η διαδικασίατωνπροσφορώνκαι,ενπάσηπεριπτώσει,ηαιτιολο γίατων καθ' ων ηαίτησηότιη προσφοράτουαιτητήήτανεξω πραγματικήδεν ισχύει ούτε καιυπάρχει ηαναγκαίαπρούπόθεση της διαπίστωσης του "εξωπραγματικού" από το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών. Διαπιστώνω πως δεν έχει στοιχειοθετηθεί οποιοσδήποτε λό γος ακυρότητας, για τους ακόλουθους λόγους: 5 10 1. Προκυρηχθείς διαγωνισμός μπορεί να ακυρωθεί προς τοδη μόσιο συμφέρον. Στην υπόθεση Leisureland Hotel Enterprises Ltd v. Κυπριακή Δημοκρατίας
(1993)3 Α.Α.Δ. 538, η Ολομέλεια δέκτηκε πως ο διαγωνισμός ευλόγως μπο ρούσε ναακυρωθείεπειδήείχευποβληθεί μόνομιαπροσφορά, παρά μάλιστατογεγονός ότιδενείχεεξεταστεί αναυτήηπρο σφορά,κρινόμενη απότούψος της,ήτανσυμφέρουσα.Τοπιο κάτωαπόσπασμαείναιαποκαλυπτικό. 15 20 "Ηπροσέγγιση αυτήτηςδιοίκησης είναικατάτηγνώμημας ορθήκαινόμιμη,καιδενυπήρχελόγος ναπροβείσεπεραι τέρω έρευνα. Η ύπαρξη μιας προσφοράς δικαιολογεί την άσκηση διακριτικής ευχέρειας για ακύρωση του διαγωνι σμού μεβάσητις αρχέςτουδιοικητικούδικαίουκαιτωνπε ριορισμών πουτέθηκανστον όρο 14τουδιαγωνισμού." 25 Στην παρούσα υπόθεση υπήρχε το επιπρόσθετο στοιχείο της ψηλότερης τιμής που είχεπροσφερθεί και είχεγίνει δεκτήγια την όμοια αγορά του προηγούμενου χρόνου. Ηεκτίμηση πως ήταν μόνο "κατάτι μικρότερη" δεν αποδίδειτηνπραγματικό τητα. Ως προς τις ακτινογραφίεςοαιτητής πρόσφερε τιμή κα τώτερητηςμισήςτουπροηγούμενουχρόνου(0.17στοκιλόαντί 0.40σ) και ως προς τα υγρά στερεώσεως κατώτερη κατάένα τρίτο (£720 αντί £1080). Τα ποσά είναι μικρά αλλά η διαφορά είναι πράγματι πολύ μεγαλύτερη. Συναφώς,ηαντίληψη πως,ως προς τα υγρά,η προηγούμενη αγορά αφορούσε σε περισσότερα νοσοκομεία, είναι αντίθετη προς ταστοιχεία του φακέλου. Ηεπίκληση απότοναιτητήτηςπαραγράφου25(στ)τηςΔιαδικα σίαςΠροφορώνδενσυνο>δεΰτηκεμεεισήγηση ωςπροςτηνεπε νέργεια πάνωστο κύρος της απόφασηςείτετου έστω καθυστε184 30 35 40 4AAA. 5 10 15 20 25 30 35 40 Χ'Τεωργίουv. Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης,Δ. ρημένου κατάτρεις μέρες ανοίγματος της προσφοράςτου είτε τουανοίγματοςτηςστηναπουσίαεκπροσώπουτου Υπουργείου Οικονομικών. Καιεφόσον διαπιστώνεταιπαράβασητύπου,δεν στοιχειοθετείται αυτόματαλόγος ακυρότητας.Εδώυπήρχε μια προσφοράκαιδενμπορώναδωτι άλλαξεή θαήτανδυνατό να αλλάξει ανανοιγότανενωρίτεραήανανοιγότανστηνπαρουσία εκπροσώπουτουΥπουργείου Οικονομικών. Ηαπόφασηγιατην ακύρωσηλήφθηκεαπότοαρμόδιοσυμβούλιο καιδενείναιορθό ότιτίθεταιθέμαελλιπούς σύνθεσης τουγιατονπιοπάνωλόγο. Η παράγραφος25(στ)δενκαθιστάτον εκπρόσωποτου Υπουρ γείου Οικονομικών μέλοςτου Συμβουλίου. Η απόφασηγιατην ακύρωσητουδιαγωνισμούγιατολόγο πουδόθηκε, ήτανεύλογα επιτρεπτή. 2. Οι καθ' ωνη αίτησηστηρίζονται στην παράγραφο37τηςΔιαδι κασίαςΠροσφορώνπουκαθορίζειτις περιπτώσεις στις οποίες είναιεπιτρεπτήηπαράκαμψητηςδιαδικασίαςπροκήρυξηςπρο σφορών. Ηάποψητου αιτητή πως δεν παρακάμφθηκε αυτή η διαδικασίααλλάακυρώθηκανοιπροσφορέςπουείχανήδηπροκηρυχθεί,παραγνωρίζειτο αποσπαστότων δυοενεργειών. Με τά την ακύρωση,εξαφανίστηκε ο διαγωνισμός πουείχε προκη ρυχθεί.Κρίθηκεπωςωςπροςταυγράστερεώσεως δενθαέπρε πεναγίνει προκήρυξηπροσφορώνκαιη ανάμειξηαπόεκείκαι πέρααρχώνπουαναφέρονταιστηνδιαδικασίατωνπροσφορών, δενέχειτη θέσητης. Μεαυτά,καλύπτονταινομίζωκαιοιπαράλληλοι ισχυρισμοί ια "κατάφορη παραβίαση των αρχών της μυστικότητας των προ σφορών",καιγιαπαράβασητηςαρχήςτηςισότητας.Καλύπτεται επίσηςηεισήγησητωνκαθ'ωνηαίτησηπωςοαιτητήςστερείται εννόμου συμφέροντος γιαπροσβολή τηςανάθεσηςστοενδιαφε ρόμενο μέρος αφούστηρίζεται στην αντίληψηπως "δεν συμμε τείχε στηδιαδικασίαγιακατακύρωσητηςπροσφοράςαυτής".Ο αιτητήςήτανμέρος στηνέαδιαδικασία.Ηανάθεσηστοενδιαφερόμενο μέρος ήταντοαποτέλεσμα της εμμονής του αιτητήστις αρχικέςτουτιμές.Από τηνάλλη,στοπλαίσιοτηςνέαςδιαδικα σίας, ήτανπροφορικέςοι επαφέςκαιμετοναιτητήκαιμετοεν διαφερόμενομέρος. Αν δεκάποιοςτέθηκε σε ευνοϊκότερη θέση, ήτανοαιτητής.Τουπροτάθηκενααγοράσει ταυγρά στερεώσεωςπρος£843ενώτελικάητιμήτουενδιαφερομένουμέρουςήταν £900καιτουδόθηκεκαιοτελευταίος λόγος μετάτηγνωστοποί ησητηςτιμήςαπότοενδιαφερόμενομέρος.Ηαιτίασηπωςυπήρ χε ηπλανημένη αντίληψηότι το ενδιαφερόμενο μέρος συμμετέ σχε στον ακυρωθένταδιαγωνισμό,είναι εντελώς αδικαιολόγητη 185 Κωνσταντινίδης,Δ. Χ'Τεωργίου ν.Δημοκρατίας
(1995)καιπάντωςδενθαμπορούσεναπροωθήσειτηνυπόθεσητουαι τητή. Ηαναφοράσε προσφοράτουενδιαφερομένου μέρουςσα φώςεννοείπροηγούμενηπροσφοράκαιαπλώςαποσκοπείστην εξήγησητης επαφήςπουέγινεμαζίτου. 5 Απομένουν οι ισχυρισμοί ως προς την παράγραφο 37. Λαν θασμέναο αιτητήςπροσκολλάται στο εδάφιο(β)σύμφωνα μετο οποίο επιτρέπεται η παράκαμψη της διαδικασίαςτων προσφο ρών και όταν οι προσφορές είναι εξωπραγματικές. Αντίθετα προς όσα λέγει,δεν ήτανκατ' επίκληση τουπου παρακάμφθηκε 10 η διαδικασία προκήρυξης των προσφορών. Προκύπτει πως η παράκαμψηέγινεκατ'επίκληση τουεδαφίου (δ),εξουκαιηεξα σφάλιση της έγκρισης του Προέδρου του Κεντρικού Συμβουλί ου Προσφορών όπως απαιτεί η παράγραφος 37 στις περιπτώ σεις των εδαφίων (γ) -(ε).Οι περιπτώσεις των εδαφίων (γ)και 15 (ε) είναι σαφώς άσχετες και η αιτιολογία που δόθηκεπαραπέ μπει στην περίπτωση (δ)την οποίακαι παραθέτω: "Η κανονική διαδικασίαπροκήρυξης προσφορών μπορεί να παρακαμφθεί στις πιο κάτωπεριπτώσεις: 20 (δ)σεπολύ εξαιρετικές καιεπείγουσες περιπτώσεις εάνγιαλό γους επειγούσης φύσεωςήγιαάλλους ειδικούςλόγους ηζήτηση κανονικών προσφορών είναι ανεπιθύμητηγια προσφορές που δενπροβλέπεταιναξεπερνούν τοποσότων£30,000 " 25 Μεαναφοράστοπρόβληματηςσυσσώρευσηςτωνυγρώνστερεώσεως στανοσοκομεία, θεωρήθηκε πως δεν ήτανεπιθυμητήη δια δικασία των προσφορών και ως προς αυτά. Το ζήτημα, έχοντας υπόψη την παράγραφο 23 της Διαδικασίας Προσφορών, ενέπιπτε στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου Προσφορών του Υπουργείου Υγείαςκαιθεωρώότιη επιλογήπουέγινεήτανεύλογαεπιτρεπτή. Καταλήγωπωςη όληδιοικητικήενέργεια απέβλεψεστηνεξυπη ρέτηση τουδημοσίου συμφέροντος, στόχος οοποίοςκαιεπετεύχθη τελικά.Όπωςέχωσημειώσεικαιπιοπριν,δενέχει στοιχειοθετηθεί λόγος ακυρότηταςκαι ηπροσφυγή πρέπει να απορριφθεί. Η προ σφυγήαποτυγχάνεικαιαπορρίπτεταιμεέξοδα.Οι προσβαλλόμενες αποφάσεις επικυρώνονται. Τα έξοδα να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητήγιαναεγκριθούν απότοΔικαστήριο. Η προσφυγή απορρίπτεταιμεέξοδα. 186 30 35 40