(1995)29 Σεπτεμβρίου, 1995 [ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ/στης] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑ ΑΡΘΡΑ 146,25,26 ΚΑΙ 28 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ TELIMPORT &DEVELOPMENTS LTD, Αιτητές, ν. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΞΑΓΩΓΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΩΝ ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΩΝ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ, Καθ'ον ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 801/91) Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα —Άρθρα 25και 28— Άρθρο28
(3)του περί Συμβουλίου ΕξαγωγήςΚυπριακών Επιτραπέζιων Σταφυ λιών Νόμου (Ν. 61/91)— Ισχυρισμός ότι οι προνοούμενοι στο άρ θρο αυτό περιορισμοί ως προς το δικαίωμα εξαγωγής επιτραπέ ζιων σταφυλιών αντίκεινται στα άρθρα του Συντάγματος — Σχεχικήνομολογία — Τοβάρος αποδείξεωςτης αντισυγματικότητας νό μου φέρειο προβάλλων αυτήν—Η κρίσηπερί αντισυγματικότητας νόμουανεξάρτητη από τηδιαπίστωσηοποιωνδήποτεγεγονότων — Οιπρόνοιες του Άρθρου 28
(3)δικαιολογημένεςκαι συνταγματικές. 5 10 Οι αιτητές προσέφυγανκατά της απορρίψεως τουαιτήματοςτους για εγγραφή και έκδοση άδειας Εξαγωγέα Κυπριακών Επιτραπέζιων Σταφυλιώνπροβάλλοντας τηναντισυνταγματικότητα τουεφαρμοσθέντος καιστηδικήτους περίπτωση Αρθρου 28
(3)τουπερί Συμβουλίου Εξαγωγής Κυπριακών ΕπιτραπέζιωνΣταφυλιώνΝόμου(Ν. 61/91). 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, απο φάσισε ότι: 1. Είναι γενική αρχή ότι κάθενόμος τεκμαίρεται ως συνταγματικός και εκείνος ο οποίος εισηγείται την αντισυνταγματικότητα του νόμου έχει το βάρος αποδείξεως. Ο ευαπαίδευτος συνήγορος των αιτητών κάμνει αναφοράστην 1976 20 4 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 Telimport&DeveLLtd v.Συμβ.Εξαγ.KatQ.Επιτρ.Σταφυλιών απόφαση Ιωάννης Μισιρλήςν.Κυπριακής Δημοκρατίας. Πα ρατηρείται ότιταγεγονότα καιτοπεριεχόμενο της απόφασης αυτής, δεν παρέχουν οποιαδήποτε βοήθεια στην επίλυση της διαφοράς στην προκειμένη προσφυγή. Αντίθετα, πολύ σχετική είναι η απόφασηστην ImpalexAgencies Ltd v.The Republic
(1970)3 C.L.R361,στην οποία γίνεται αναφορά στηγραπτή αγόρευση του ευπαίδευτου συνηγόρου του καθ' ου η αίτηση. 2. Το περιεχόμενο των κατατεθέντων ενόρκων δηλώσεων τώραπου έχει παραμείνει μόνο το θέματης συνταγματικότητας τουΝόμου είναι εντελώς άσχετο. Ησυνταγματικότητα ήόχι μιας νομοθετι κήςπρόνοιαςκρίνεται μεαντιπαράθεσητης μετο σχετικό Αρθρο ήΑρθρα τουΣυντάγματος,ασχέτως οποιασδήποτε μαρτυρίαςγε γονότων. Διαφορετικάτο Δικαστήριο θακατέληγε στοπαράδοξο αποτέλεσμα η συνταγματικότητα του Νόμουκαιστην προκειμένη περίπτωση του Αρθρου 28
(3)νααλλάσσει ανάλογαμεταεκάστο τεγεγονότα,ήτοιστηνπαρούσαπερίπτωσητηνπαραγωγήκαιτην ποσότηταδιαθέσιμων σταφυλιών σεκάθεπερίπτωση. Κατάσυνέ πειααγνοείται ημαρτυρίαπουδόθηκε μεένορκες δηλώσεις. 3. Έχοντας εξετάσει μεπροσοχή τοόλοθέμα,τοΔικαστήριουίοθείται τις θέσεις που περιέχονται στην υπόθεση Impalex και εφαρμόζοντας τις κατ'αναλογία βρίσκει ότι οι πρόνοιες του Αρθρου 28
(3)αποτελούν δικαιολογημένες ρυθμίσεις τηςεξαγω γής επιτραπέζιων σταφυλιών που εκφράζουν την κυβερνητική πολιτική επίτουθέματος.Αλλάκαιανμπορούσανναθεωρηθούν ως περιορισμοί της άσκησης του επαγγέλματος του εξαγωγέα, κρίνεται ότι δικαιολογούνται μεγνώμονα το δημόσιο συμφέρον. Επίσης δεν έχει ικανοποιηθεί ότιοιπρόνοιες αυτές καταλήγουν σε δυσμενή διάκριση ήάνιση μεταχείριση, γιατί ηδιάκριση που γίνεται μεταξύ εμπόρων που ασχολούνταν μετηνεξαγωγή στα φυλιών τατρία τελευταία χρόνια και μεεκείνων που δεν ασχο λούνταν μετέτοια εργασία,αποτελεί εύλογη διάκριση. Ηπροσφυγή απορρίπτεται με έξοδα. 35 Αναφερόμενεςυποθέσεις: Μισιρλής ν.Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ.4440, 40 ImpalexAgenciesLtd v.Republic
(1970)3C.L.R. 361, Constantinides v.ElectricityAuthorityofCypnis
(1982)3C.LR.387 1977 Telimport & DeveL Ltd v. Συμβ.Εξαγ.Κυπρ.Επιτρ.Σταφυλιών
(1995)Προσφυγή. Προσφυγήεναντίον τηςαπόφασηςτουκαθ' ουηαίτησημετην οποία απορρίφθηκε το αίτημα των αιτητών για εγγραφήκαι έκ δοση άδειαςΕξαγωγέα ΚυπριακώνΕπιτραπέζιωνΣταφυλιών. 5 Σ.Αμπίζας, για τους Αιτητές. Α. Π.Αναστασιάδης, γιατον Καθ' ου ηαίτηση. 10 Cur.adv.vult. ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ.: Με την προσφυγή τους αυτήοι αιτητέςπρο σβάλλουν την απόφαση του καθ' ου η αίτηση που περιέχεται στην επιστολή του ημερ. 12.6.91, τεκμ.2 στην αίτηση, με την 15 οποία απερρίφθητο αίτηματους για εγγραφή και έκδοση άδει ας Εξαγωγέα Κυπριακών ΕπιτραπέζιωνΣταφυλιών,μετολόγο ότι δεν ικανοποιούνταν οι πρόνοιες του άρθρου28
(3)του σχε τικού νόμου (Νόμος61/91). 20 Οι αιτητές είναι εταιρεία περιορισμένης ετΦύνης με κύρια ασχολία την κονσερβοποιεία και συσκευασία και εξαγωγή εγκυτιομένων επιτραπέζιων σταφυλιών και γενικά την εμπορία στα φυλιών. 25 OL αιτητές, με επιστολή τους ημερ.6.5.91,(τεκμ.1 στην αίτη ση),ζήτησαναπότον καθ' ουη αίτησηεγγραφήκαιέκδοσηάδει ας εξαγωγής Κυπριακώνεπιτραπέζιωνσταφυλιών. Στις15.5.91 οι αιτητές απέστειλαν προς τους καθ' ων η αίτηση συμπληρω ματικά στοιχεία σχετικά με τηναίτηση αυτή. Μετάτην απόρρι- 30 ψη της αίτησης,οι αιτητές καταχώρησαντην παρούσαπροσφυ γή, με την οποία ισχυρίζονται ότι η διοικητική απόφασηημερ. 12.6.91είναι αντίθετη με το νόμο,βασίστηκε πάνωσεπραγματι κή πλάνη,εκδόθηκε χωρίς τη δέουσα έρευνα και με κατάχρηση εξουσίας, χωρίς επαρκήαιτιολογία, με αλλότριο σκοπό και κα- 35 τά παράβαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης. Τέλος,προεβλήθη ο ισχυρισμός ότι οι σχετικές νομοθετικές πρόνοιες, δηλαδή το άρθρο 28
(3)του Νόμου 61/91, είναι αντισυνταγματικό ως αντιβαίνον τα Αρθρα 25,26 και28 τουΣυντάγματος. 40 Στη γραπτή τους αγόρευση οι αιτητές επικεντρώθηκαν απο κλειστικά στην αντισυνταγματικότητα του νόμου σε σχέση μετα άρθρα25 και28 του Συντάγματοςμόνο,χωρίς νακάμνουνοποι αδήποτεαναφοράστους άλλουςνομικούς λόγους.Οκαθ'ουη αί1978 4 ΑΛΛ Telimport & Devel.Ltd v. Συμβ.Εξαγ.Κυπρ.Επιτρ.Σταφυλιών 5 τησηκάτωαπότις συνθήκες αυτές θεώρησε τους άλλους λόγους ως εγκαταλειφθέντες και απάντησεμόνο στον ισχυρισμό αντισυ νταγματικότητας. Έχονταςυπόψηταπιοπάνω,τοΔικαστήριοθε ωρείότι εγκατελείφθησαν OLάλλοι λόγοικαιθαεξετάσειτηνπροσφυγήπάνωσε αυτήτη βάση. 10 15 Αρτεμης, Δ. Είναι,περιληπτικά,ηθέσητων αιτητών ότι οι πρόνοιες του άρθρου 28
(3)θέτουν ανεπίτρεπτους περιορισμούς στην άσκηση του επαγγέλματος του εξαγωγέακαικαταλήγουνσε άνισημεταχείριση, γιατί επιτρέπουν μόνο την εξαγωγή σε μεγάλους παραγωγείς. Από τηνπλευράτου ο καθ'ου ηαίτηση αντιπροβάλλει το επιχείρημα ότι οι περιορισμοί που τίθενται απότο Νόμο εί ναι αναγκαίοιγιατηρύθμισητηςεμπορίαςσταφυλιών καιαντι κατοπτρίζουντηνοικονομική πολιτικήτηςκυβέρνησης στοντομέααυτό. Απορρίπτουν δετηνεισήγησηότιτούτοαποτελεί διά κριση σε βάροςτων αιτητών. Τοάρθρο28
(3)του Νόμου61/91 προνοεί ταακόλουθα: 20 25 "Γιαναεγγραφείπρόσωπο απότοΣυμβούλιο ως εξαγωγέ αςεπιτραπέζιωνσταφυλιώνπρέπει,μαζίμετηναίτησητουγια άδειααπ' το Συμβούλιο,ναυποβάλλει κάθεέτος στοΣυμβού λιο τέτοια στοιχεία δυνάμει των οποίων τοΣυμβούλιο ικανο ποιείταιότι οαιτώντηνεγγραφήτουείναικαλήςπίστεωςεξαγωγέας, εργάζεται πάνω σε σοβαρή εμπορική και οικονομική βάσηκαιότι είναι σεθέσηλαμβανομένης υπόψητηςυποδομής του, να πραγματοποιήσει την εξαγωγή των ποσοτήτων των επιτραπέζιων σταφυλιών τις οποίες θαδηλώνει στο Συμβού λιο ότι προτίθεταιναεξαγάγειγιατηνεπόμενη εσοδεία: 30 Νοείται ότι κανένα πρόσωπο δε δικαιούται εγγραφή και άδειααπότοΣυμβούλιο,εκτόςανηποσότητατηνοποίαδηλώ νει ότι προτίθεται να εξαγάγει για την επόμενη εσοδεία υπερ βαίνειτουςπεντακόσιουςτόνους επιτραπέζιωνσταφυλιών: 35 40 Νοείται περαιτέρω ότι το Συμβούλιο δικαιούται να εγ γράφειπρόσωπο το οποίο δηλώνει ότι προτίθεται ναεξαγά γει για την επόμενη εσοδεία ποσότητα επιτραπέζιωνσταφυ λιών κατώτερη των πεντακοσίων τόνων, αν τα τελευταία τρίαχρόνια εξήγαγε επιτραπέζια σταφύλια." Είναι γενική αρχήότι κάθενόμος τεκμαίρεται ως συνταγμα τικός και εκείνος ο οποίος εισηγείται την αντισυνταγματικότη τα τουνόμου έχειτο βάροςαποδείξεως. 1979 Αρτεμης,Δ. Telimport & Devel.Ltd v. Συμβ. Εξαγ. Κυπρ. Επιτρ.Σταφυλιών
(1995)Ο ευπαίδευτοςσυνήγορος των αιτητώνκάμνει αναφορά στην απόφασηΙωάννηςΜισιρλής ν.ΚυπριακήςΔημοκρατίας
(1990)3 Α.Α.Δ.4440.Έχωναπαρατηρήσωότι ταγεγονότα καιτοπεριε χόμενο της απόφασηςαυτής, δεν παρέχουνοποιαδήποτε βοήθεια στηνεπίλυσητηςδιαφοράςστηνπροκειμένηπροσφυγή. Αντίθετα, 5 βρίσκωότιπολύσχετικήείναιηαπόφασηστηνImpalexAgencies Ltd v.The Republic
(1970)3C.L.R. 361,στηνοποίαγίνεταιανα φοράστηγραπτήαγόρευσητουευπαίδευτουσυνηγόρουτουκαθ' ουηαίτηση. Στηνυπόθεσηεκείνηηαιτήτριαείχε ζητήσει απότο Υπουργείο Εμπορίουκαι Βιομηχανίαςάδειαεισαγωγής πατατό- 10 σπόρου στην Κύπρο.Το Υπουργείο απέρριψετην αίτηση, ασκώ ντας διακριτικήευχέρεια σταπλαίσια τηςπολιτικής του ναεκδί δει άδειες μόνο σε αυτούς που είχαν εισάξει πατατόσπορομέσα στην περίοδοτων τριών ετώνπουπροηγήθηκετης απόφασηςτου Υπουργού. Η νομικήβάσητηςπροσφυγήςτηςαιτήτριαςήτανότι 15 ηαπόφασηαυτήήταναντισυνταγματικήως αντιβαίνουσατα άρ θρα25και28τουΣυντάγματος.Απορρίπτονταςτηνπροσφυγήτο Δικαστήριοείπεταακόλουθαστιςσελ.372-374: "I wouldlike to begin by stating that in the modem state it is 20 often founddesirabletosubjectspecifiedactivitiestosomeform of Governmental control. The purposes of such controls will vary. Sometimes, a control is imposed for the purpose of collecting revenue; sometimes the type of activity may be such that it is desirable in the public interest to restrict the number of persons 25 who exercise it. In practice, one of the commonest methods wherebycontrols can be imposed is thelicence,andin thecase in hand,theApplicant company,likeanyotherimporterwhodesires to carry on with the business of importation of potato seed, is required to secure a licence from the Minister of Commerce and 30 Industry, who is the licensing authority under the provisions of s.4(l)ofLaw49/62(asamended).Theseimportlicences,Iamyadd, areusuallygranted inpursuance of protectionist policies. Now, with regard to thefirst submission of counsel for the Applicants, viz. thatthedecision oract of the Minister is contrary totheprovisionsofArticle25oftheConstitution,Iaminclinedto find myself indisagreement with thisargument, because Article25 safeguards only theright to practise any profession orto carry on any occupation, trade or business, subject to such formalities, conditions or restrictions as provided by law. What is guarded against are infringements in theexercise of thisrightas such;but controls in respect of objects which may be necessary for the exerciseof suchrightarenotexcluded by this Article. 1980 35 40 4 AAA, Telimport& Devel.Ltd v. Συμβ.Εξαγ. Κυπρ. Επιτρ.Σταφυλιών 5 10 15 20 25 30 35 40 Αρτεμης,Δ. The purpose of section 3
(1)of Law 49/62, and the order madeunderthatsection isnottheregulation of any profession, occupation,tradeorbusiness,buttheregulationandthecontrol of importation of potatoseed.Themerefact,therefore,thatthe importation of this commodity is a necessary means for the carrying on the business of importation, cannot justify the conclusion that the regulation and control of this commodity andtherefusal of theMinister interfere directly with the right, as such,of theApplicant company to carry on thebusiness of an importer. I would add that in this case, it is clear, thatthe company hasnotbeengranted alicencefor theimportationof potato seed, simply because it didnot conform to thetest laid down by the Ministry, and that because for a period of three years prior to the decision of the Minister the Company decidednottotradewith thiscommodityfor reasons explained by Mr.Hadjisoteriou, oneof thedirectors of thecompany. In my judgment,therefore, Ifind thatthedecision or actof the Ministeris notrepugnanttotheprovisions of Article 25of the Constitution. Iwould like,however,tostatethateven assuming thatIwas wrong in this finding, and that the decision or act of the Minister directly interfered with the right of the company to carry onthetradeorbusiness of importerof potatoseed, then again Iwould havehadnodifficulty inmyjudgment tomakea finding that such formalities, conditions or restrictions which areprescribed by thislaw,areonlynecessary for the protection of the rights and liberties guaranteed by the Constitution,as provided for by paragraph 2 of Article 25 of the Constitution. Inconclusion,Iwouldrepeatthatfrom thematerialbeforeme, such formalities, conditions or restrictions were intended in my view,(a)forthemarketabilityofthiscommodityandtheprotection oftheCypruspotatogrowersaswellastheexporters,includingthe Applicant company,fromseverecompetioninthemarketabroad. These inmy opinion,arelegitimate economic goalswhicharein theinterest of theeconomyof thecountryasawhole;and(b)for the controlling of the planting of too many acres of potatoes because of theacuteproblem of water in Kokkinotrimithiaarea, whichisapotatogrowingarea. In view of these reasons,'which constitute reasons in the publicinterest,Iwould dismissthiscontention of counsel. 1981 Αρτεμης,Δ. Telimport & Devel.Ltd v. Συμβ.Εξαγ. Κυπρ. Επιτρ.Σταφυλιών
(1995)With regard to the third contention of counsel that the administrative act or decision of the Minister contravenes the provisions of Article 28 of our Constitution, I would like to reiterate the principle formulated in Argiris Mikrommatis and The Republic,2 R.S.C.C. 125 at p.131: "In the opinion of the Court the term 'equal before the law' inparagraph 1 ofArticle 28doesnotconvey thenotion of exact arithmetical equality but it safeguards only against arbitrary differentiations and does not exclude reasonable distinctions which have to be made in view of the intrinsic nature of things. Likewise, the term 'discrimination* in paragraph 2 of Article 28 does not exclude reasonable distinctions as aforesaid" - per Forsthoff, P. 5 10 15 In my view,it follows that inview of theintrinsic natureof things, viz. thattheApplicant company hadceased to tradein the importation of potato seed for the period 1965-67for the reasons appearing inthisjudgment, I amof theopinionthat the decision of the Minister constitutes a reasonable distinction 20 between all those traders who continued trading in the importation of potato seed and the Applicant company who ceased doing so. Needless to say that although such treatment appeared tobe adversetothecompany,nevertheless, from the evidence before the Court,it appears that it was made against 25 all the traders who found themselves under similar circumstances astheApplicants. Forthesereasons, Iamofthe opinion that the administrative act or decision of the Minister isnotrepugnant totheprovisions of Article 28." 30 Κατά τηδιάρκεια τηςδιαδικασίας μετάαπόενδιάμεσηαπό φασητουΔικαστηρίουδόθηκεάδεια στον αιτητήνακαταχωρή σει ένορκηδήλωση,ηοποία αναφερόταν στο μέγεθοςτηςπαρα γωγήςκαιεξαγωγήςσταφυλιώνκαιστηνοποία απάντησε μεδι κήτουένορκηδήλωσηοκαθ' ουη αίτηση. Η πιοπάνωάδειαδό- 35 θηκεμετηνεπιφύλαξηνααποφασισθείστοτέλοςκατάπόσοτέ τοια μαρτυρία θαήταν σχετικήμετηδιαδικασία. Καιέγινεκαι αναφορά στην υπόθεση Κωνσταντινίδης ν.Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου
(1982)3Α.Α.Δ.387,όπουλέχθηκεό τ ι " . . . the affidavits in question are, at this stage, admissible evidence subject to the 40 relevance of theircontentsbeing established tothesatisfaction of the Courtin thecourse of thefurther hearing of this case " Στο στάδιοαυτόκρίνωότι το περιεχόμενοτων ενόρκωνδη1982 4 ΑΛΛ 5 10 15 20 25 Telimport & Devel.Ltd v. Συμβ.Εξαγ.Κυπρ.Επιτρ.Σταφυλιών Αρτεμης, Δ. λώσεων τώρα πουέχει παραμείνει μόνο το θέμα της συνταγμα τικότηταςτουΝόμουείναι εντελώςάσχετο. Η συνταγματικότη τα ή όχι μιας νομοθετικής πρόνοιας κρίνεται μεαντιπαράθεση της με το σχετικό Αρθρο ή Αρθρα του Συντάγματος, ασχέτως οποιασδήποτε μαρτυρίας γεγονότων. Διαφορετικά θακαταλή γαμεστοπαράδοξοαποτέλεσμαησυνταγματικότητατουΝόμου και στην προκειμένη περίπτωση του άρθρου 28
(3)να αλλάσσει ανάλογα μεταεκάστοτεγεγονότα, ήτοι στην παρούσαπερίπτω ση την παραγωγήκαι την ποσότητα διαθέσιμων σταφυλιών σε κάθε περίπτωση. Κατά συνέπεια αγνοώ την προαναφερθείσα μαρτυρία πουδόθηκε με ένορκες δηλώσεις. Έχοντας εξετάσει με προσοχή το όλο θέμαυιοθετώ τιςθέσεις που περιέχονται στο πιο πάνω απόσπασμα από την υπόθεση Impalex καιεφαρμόζονταςτις κατ' αναλογίαβρίσκωon οιπρό νοιες τουάρθρου28
(3)αποτελούνδικαιολογημένες ρυθμίσεις της εξαγωγής επιτραπέζιωνσταφυλιών πουεκφράζουντηνκυβερνη τικήπολιτική επί του θέματος.Αλλάκαι αν μπορούσαν ναθεω ρηθούν ως περιορισμοί της άσκησης του επαγγέλματος του εξαγωγέα,κρίνω ότι δικαιολογούνται με γνώμονα το δημόσιο συμ φέρον. Επίσης δεν έχω ικανοποιηθεί ότι οι πρόνοιες αυτέςκατα λήγουν σεδυσμενή διάκρισηήάνιση μεταχείριση,γιατί ηδιάκρι σηπουγίνεται μεταξύ εμπόρων πουασχολούνταν με τηνεξαγω γή σταφυλιών τα τρία τελευταία χρόνια και με εκείνων που δεν ασχολούνταν μετέτοια εργασία,αποτελεί εύλογη διάκριση. Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω η προσφυγή της αιτήτριας εταιρείαςαπορρίπτεταιμε έξοδα εναντίον των αιτητών. Η προσφυγή απορρίπτεται με έξοδα. 1983