(1995)4 Οκτωβρίου, 1995 [ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ Μ.ΠΛΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ/ ΉΑΛΛΩΝ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 31/94) Διοικητικό Δίκαιο — Τουρκοκυπριακές περιουσίες — Κηδεμόναςβά σει του περί Τουρκοκυπριακών Περιουσιών (Διαχείρισηκαι Άλλα Θέματα)(ΠροσωρινέςΔιατάξεις) Νόμου (Ν. 139/91)— Οι εξουσίες του ανάγονται στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου. 5 Τουρκοκυπριακές Περιουσίες — Κηδεμόνας — Διορισμός του με το Ν. 139/91 — Εξουσίες — Η Συμβουλευτική Επιτροπή του άρθρου 4 του Νόμου — Απόφαση της Επιτροπής να μην παραχωρούνται στις πόλεις χωράφια Τ/Κ ιδιοκτησίας σε ιδιώτες— Ηκριθείσα αί τηση ορθά απορρίφθηκε λόγω αντίθεσης της στην απόφαση αυτή. 10 OL αιτητές κατ' επανάληψη αποτάθηκανγια παραχώρησηΤ/Κ γης στη Λάρνακα αλλά το αίτημα τους απορριπτότανεν όψει της πάγιας πολιτικής να μην παραχωρείται Τ/Κγηστις πόλεις γιατην ανέγερση οιωνδήποτε οικοδομών. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, απο φάσισε ότι:
- Οι εξουσίες πουέχει οαρμόδιοςΥπουργός, πουδιορίστηκε ως Κη- 20 δεμόναςτωνΤ/Κπεριουσιών σύμφωναμετονπερίΤουρκοκυπρια κών Περιουσιών (Διαχείριση καιΑλλα Θέματα)Προσωρινές Δια τάξεις Νόμου(Ν. 139/91), ανάγονταιστη σφαίρατουδημοσίου δι καίου και μάλιστα άπτονται μιαςπολύ σοβαρήςκαι μεγάλης πτυ χήςζητήματοςπουενδιαφέρει ολόκληρη τηνπολιτεία. Ηδιαχείρι- 25 σητωνΤουρκοκυπριακώνπεριουσιών απότον Κηδεμόναδεναφο2042 15 4ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 Πλάτωνκ.ά.ν.Δημοκρατίας ράμόνον ένα έκαστο των ιδιοκτητών αλλάγενικά όλους τουςΤ/Κ πολίτες τηςΔημοκρατίας,καθώςκαιτουςυπόλοιπους. Αυτοίπου αποκτούν προσωρινά τις τουρκοκυπριακές περιουσίες το πράτ τουνπροςόφελος των ιδιοκτητών των ιδίωναλλάκαι της πολιτείαςστοσύνολοτης.Ηκατάστασηαυτή,πουδημιουργήθηκε μετάτην τούρκικη εισβολή, αντιμετωπίζεται με νομοθετικούς κανόνες που επηρεάζουνόλους τους πολίτες.
- ΒάσειτουΑρθρου4τουΝόμουκαθιδρύεταιΣυμβουλευτικήΕπιτροπήσκοπός της οποίας είναι ημελέτηκαι παροχήσυμβουλών στον Κηδεμόνα πάνωσε θέματαστα οποία αφοράηδιαχείριση τωνΤ/Κ περιουσιών. ΗΕπιτροπήπήρεαπόφαση,τηνοποίαυιοθέτησε οΚη δεμόνας,σύμφωνα μετηνοποίαδενπαραχωρούνταιστις πόλειςχω ράφιαΤ/Κ ιδιοκτησίας σε ιδιώτες. Ηίδιαηκυβέρνησηαναλαμβάνει νααναπτύξειενιαίακατάλληλους χώρους μετηνανέγερσηυποστα τικώνεπαγγελματικήςστέγης.Μεαυτήτηναπόφασηανετράπηπροη γούμενη τακτικήσύμφωνα με την οποία παραχωρείτογηΤ/κ ιδιο κτησίαςστις πόλεις όπουανεγείρονταν ανεξέλεγκτα οικοδομές.
- Οι αιτητές εδώ ζήτησαν να χρησιμοποιήσουν τη γη για σκοπούς πουήσαναντίθετοι μετηγενική πολιτική πουακολουθεί ο Κηδε μόνας.Ακόμη,καιμετάπουπαραχωρήθηκεμέρος τηςγης σευπε ραγορά οι αιτητές ζήτησαν και οι ίδιοι να τους παραχωρηθεί το υπόλοιπο μέρος της γιαχώρο στάθμευσης και γιαναεγκαταστήσουν παιχνίδια. Αυτήτηφοράχωρίς να αναφέρουνπως θα έκτι ζαν και αίθουσα δεξιώσεων. Και τούτη ηχρήση όμως, έστω και αν περιορίστηκε με τον πιο πάνω τρόπο,'αντίκειται στη γενική πολιτική πουαφοράστη χρήση Τ/Κ χωραφιών στις πόλεις, σύμ φωναμετηνοποίαδενπρέπει ναγίνεται καμιάεγκατάστασηπου αλλοιώνει τηφυσικήκατάστασητηςγης. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. Προσφυγή. 35 40 Προσφυγή εναντίον της απόφασης των καθ' ων η αίτηση με την οποία απορρίφθηκε αίτημα των αιτητών για παραχώρηση σ' αυτούς Τουρκοκυπριακής γης για να επαναδραστηριοποιηθούν επαγγελματικά. Λ. Ηλιάδης, για τους Αψητες. Ελ. Ζαχαριάδον, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων η αίτηση. Cur. adv. vult. 2043 Πλάτων κ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1995)ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Οι αιτητές είναι πρόσφυγες απότοΛευκόνοικο καιτην Περιστερωνοπηγή. ΚατοικούντώραστηΛάρνακα. Στις 18.6.92ζήτησαναπότονέπαρχοΛάρνακαςνατουςπαραχω ρηθεί Τ/Κ γη για να επαναδραστηριοποιηθούν επαγγελματικά. Στηναίτησηαυτήανέφερανπωςθαχρησιμοποιούσαν τοχώρο ως 5 παιδότοπο όπουθαεγκαθιστούσαν παιχνίδια.Θαέκτιζαν επίσης αίθουσα δεξιώσεων. Στις 11.1.93ο έπαρχος Λάρνακας απέρριψε τοαίτηματους. Η αιτιολογίατηςαπόφασηςβασίζεταιστηνπάγια πολιτικήναμηνπαραχωρείταιΤ/Κγηστις πόλεις γιατηνανέγερ σηοικοδομών. Οι αιτητές επανήλθανμενέααίτηση,ημερ.27.1.93, 10 ηοποίααπορρίφθηκεγιατηνίδιοακριβώςλόγο. Αυτήτηφοράοι προσφεύγοντες υπέβαλαν παράπονο στον Επίτροπο Διοίκησης, στον οποίο επεσήμανανπως μέρος τηςυπόαναφοράγης ενοικιά στηκε στην υπεραγορά Όρφανίδης", που δεν ανήκει σε πρόσφυ γες. Ο Επίτροπος Διοίκησης στη μακροσκελή του έκθεση συμπε- 15 ραίνει, μεταξύ άλλων, πως ηαπόρριψη του αιτήματος των προ σφευγόντων έγινε από αναρμόδιο όργανο, τον Έπαρχο, στον οποίο δεν εκχωρήθηκαν οι εξουσίες και αρμοδιότητες που έχει ο Υπουργός Εσωτερικών,οοποίοςδιορίστηκεβάσειτουπερίΤουρ κοκυπριακών Περιουσιών (Διαχείριση και Άλλα Θέματα) (Προ- 20 σωρινέςδιατάξεις)Νόμοτου 1991,Ν.139/91,ωςοΚηδεμόναςτων Τ/Κ Περιουσιών. Ως αποτέλεσμα της έκθεσης του ΕπιτρόπουΔι οίκησης οι αιτητές με επιστολή τουςημερ. 11.4.93,υπέβαλανστον έπαρχοΛάρνακας νέααίτησηγιαπαραχώρησημέρους τηςγηςπί σω απότηνυπεραγορά Όρφανίδης", αναφέρονταςαυτήτηφορά 25 πως θατην χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά ως χώρο στάθμευσης καιγιατην εγκατάστασηπαιγνιδιών.Τονέοαίτημαδιαβιβάστηκε, πολύορθάτώρααπότον Έπαρχοστον Κηδεμόναοοποίος, αφού το εξέτασε, έχονταςυπόψητηνέκθεσητου έπαρχουκαι του νομι κούσυμβούλου τηςΥπηρεσίας, τοαπέρριψεγιατολόγοπουανα- 30 φέρεται πιοπάνω. Οι αιτητές ισχυρίζονται πως η επίδικη απόφαση του Κηδε μόνα είναι αυθαίρετηκαι ότι δημιουργεί άνιση μεταχείριση,κα τά παράβασητου άρθρου 28 του Συντάγματος. Κατά την ανά- 35 λύσητωνπιοπάνωουσιαστικών λόγων γίνεται εισήγησηπως οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες στην εξέταση της αιτήσεως δεν άσκη σανορθάτηδιακριτικήτους εξουσία. Και τούτογιατί παραχω ρήθηκε ηγηστην εταιρεία Όρφανίδης",ενώ εκκρεμούσε αίτημα των προσφευγόντων ενώπιοντου Κηδεμόνα γιατην παραχώρη- 40 ση της σε αυτούς. Ο συνήγορος τους διατείνεται επιπλέον πως τογεγονός ότι ακολουθήθηκεη διαδικασίατηςδημοσίευσης που προβλέπεται στον Κανονισμό 5 εδάφιο 2(α) της Κ.Δ.Π. 68/92 και οι αιτητές δενανταποκρίθηκανσ' αυτή,δεναπήλλαττετηδι2044 4ΑΛΛ. Πλάτων κ.ά.ν.Δημοκρατίας Αοτεμίδης, Δ. 5 οίκηση από του να λάβει υπόψη τις αιτήσεις τους που εκκρε μούσαν ήδη ενώπιον της. Τέλος θίγεται και η αιτιολόγηση της επίδικηςαπόφασηςμετηνεισήγησηότιδενείναιδεόντωςαιτιο λογημένη, όπως η έννοια της αιτιολογίας έχει καθοριστεί στην εξέλιξητης νομολογίας. 10 Η δικηγόρος της Δημοκρατίας, απαντώντας στους ισχυρι σμούς του δικηγόρου των αιτητών, αναφέρει πως η απόφαση ελήφθησύμφωνα μετο Νόμο,μέσα σταπλαίσιατηςδιακριτικής ευχέρειας του Κηδεμόνα, είναι δεαπόλυτα αιτιολογημένη. 15 20 25 30 35 40 Θαπεριοριστώ στησυζήτηση της υπόθεσης με αναφορά στην προσβαλλόμενη απόφαση της 10.11.93. Οι δυο προηγούμενες αποφάσεις,πουαφορούνστις αιτήσειςτων προσφευγόντων,λήφθηκαναπόαναρμόδιο κατά το Νόμο όργανο (τον έπαρχο).Η διαδικασία όμως θεραπεύθηκε όταν το αίτημαπαραπέμφθηκε τελικά για εξέταση απότον Κηδεμόνα, βάσει του Ν.139/91. Ηδικηγόρος της Δημοκρατίας, για πρώτηφορά στη γραπτή της αγόρευση,διατείνεται προδικαστικώς πως ηλειτουργία του Κηδεμόνα σύμφωνα μετις διατάξειςτου Ν.139/91, δεν εμπίπτει στη σφαίρατου δημοσίου δικαίουαλλά του ιδιωτικού. Η δικη γόρος βασίζει το επιχείρηματηςστο άρθρο5του Ν.139/91,που προβλέπει πως με το διορισμό του Κηδεμόνα όλες οι Τ/Κ περιουσίες περιέρχονται σ' αυτόν,σε συνδυασμό με τηδιάταξηστο άρθρο 6, όπου αναφέρεταιπως θα διαχειρίζεται την περιουσία κατάτον επωφελέστερο για τον ιδιοκτήτη τρόπο.Συνεπώς,λέει η δικηγόρος της Δημοκρατίας, πρόκειται οιυσιαστικά για τη διαχείριση των Τ/Κ περιουσιών, ιδιωτικής δηλαδή περιουσίας, προςόφελος του ίδιουτου ιδιοκτήτης της. Δεν συμφωνώ με την εισήγησηηοποία προσεγγίζει τοζήτη μα εντελώς ενσφαλμένα. Οι εξουσίες που έχει ο αρμόδιος Υπουργός, που διορίστηκε ως Κηδεμόνας των Τ/Κ περιουσιών σύμφωνα με το Ν.139/91, ανάγονται στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου και μάλιστα άπτονται μιας πολύ σοβαρής και μεγάλης πτυχής ζητήματος που ενδιαφέρει ολόκληρη την πολιτεία. Η διαχείρισητωνΤουρκοκυπριακώνπεριουσιών απότον Κηδεμό να δεν αφορά μόνον ένα έκαστο των ιδιοκτητών αλλά γενικά όλους τους Τ/Κ πολίτες της Δημοκρατίας,καθώςκαι τουςυπό λοιπους. Αυτοίπουαποκτούνπροσωρινάτιςτουρκοκυπριακές περιουσίες τοπράττουνπροςόφελος των ιδιοκτητών των ιδίων αλλάκαιτηςπολιτείαςστοσύνολοτης. Ηκατάστασηαυτή,που δημιουργήθηκε μετά την τούρκικη εισβολή, αντιμετωπίζεται με 2045 Αρτεμίόης, Δ. Πλάτων κ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1995)νομοθετικούς κανόνες πουεπηρεάζουνόλους τους πολίτες. Βάσει του άρθρου 4 του Νόμου καθιδρύεται Συμβουλευτική Επιτροπή σκοπός της οποίας είναι η μελέτη και παροχή συμ βουλών στον Κηδεμόνα πάνωσεθέματασταοποίααφοράη διαχείριση των Τ/Κ περιουσιών. Η Επιτροπή πήρε απόφαση, την οποία υιοθέτησε ο Κηδεμόνας, σύμφωνα με την οποία δενπα ραχωρούνται στις πόλεις χωράφιαΤ/Κ ιδιοκτησίας σε ιδιώτες. Ηίδιαηκυβέρνηση αναλαμβάνεινααναπτύξει ενιαίακατάλλη λουςχώρους μετηνανέγερση υποστατικώνεπαγγελματικής στέγης. Μεαυτήτηναπόφασηανετράπηπροηγούμενητακτικήσύμ φωνα μετηνοποίαπαραχωρείτογηΤ/Κ ιδιοκτησίας στις πόλεις όπου ανεγείρονταν ανεξέλεγκτα οικοδομές. 5 10 Οι αιτητές,στην εξεταζόμενη υπόθεση,ζητούσαν το Τ/Κ χω ράφι για να εγκαταστήσουν σ' αυτό παιχνίδιακαι αίθουσαδε ξιώσεων. Τέτοια χρήση είναιαντίθετημετηγενικήπολιτικήπου αποφάσισε να εφαρμόσει ο Κηδεμόνας,πουυιοθετήθηκε ενόψει προηγούμενης εμπειρίας. 15 20 Η παροχή μικρού μέρους αυτής της γης στην εταιρεία Όρφανίδης" έγινε μέσα σταπλαίσια αυτήςτης πολιτικής. Ηγη δόθηκε για να χρησιμοποιείται αποκλειστικά ως ανοικτός χώ ρος στάθμευσης,έναντιενοικίου τοοποίοκαταβάλλεταιστοΤα μείο Τ/Κ περιουσιών. 25 Η επιφύλαξηστο άρθρο7του Νόμουπροβλέπει τα εξής: "Νοείται ότι ηεξυπηρέτηση μηπροσφύγων κατά τηδιαχείρι ση των Τουρκοκυπριακών περιουσιών θα γίνεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις όπως θα καθοριστεί." 30 Έχουν θεσπιστεί Κανονισμοί πουκαθορίζουν, μεταξύ άλλων, τηδιαδικασίακαικριτήριαπουισχύουν γιαναπαραχωρηθείΤ/Κ περιουσία σε πρόσφυγες και μη. (Δες Κανονισμό 5 των περί 35 Τουρκοκυπριακών Περιουσιών (Διαχείριση και Αλλα Θέματα) (Προσωρινές Διατάξεις) Κανονισμών του 1992. Στην υπόθεση μας δεναμφισβητείται ότι τηρήθηκε ο Κανονισμός 5
(2)(α).Μετά τη σχετική δημοσίευση δεν υπήρξε οποιαδήποτε ανταπόκριση. Προβάλλεται όμως το επιχείρημα του δικηγόρου των αιτητων 40 πως ηχρηστή διοίκηση απαιτούσεναληφθούνυπόψηοι αιτήσεις που είχαν υποβληθεί, και ήσαν ενώπιον του Κηδεμόνα πριναπό τηδημοσίευση, ότανζήτησανOL ίδιοι νατουςπαραχωρηθείη επί δικηΤ/Κ περιουσία.Το ουσιαστικό όμως ζήτημα,κατάτη γνώμη 2046 4ΑΛΛ. 5 10 15 Πλάτωνκ.ά. ν. Δημοκρατίας Αρτεμίδης, Δ. μου,δεν περιορίζεται σ' αυτό το σημείο. Οι αιτητές ζήτησαννα χρησιμοποιήσουν τη γη για σκοπούς που,όπως είπα πιοπάνω, ήσαν αντίθετοι με τη γενική πολιτική που ακολουθεί ο Κηδεμό νας.Ακόμη,καιμετάπουπαραχωρήθηκεμέρος τηςγηςστηνυπεραγορά Όρφανίδη", οι αιτητέςζήτησανκαι οι ίδιοι να τουςπα ραχωρηθεί το υπόλοιπο μέρος της για χώρο στάθμευσης καιγια να εγκαταστήσουν παιχνίδια.Αυτήτηφοράχωρίς να αναφέρουν πωςθαέκτιζανκαιαίθουσαδεξιώσεων. Καιτούτηηχρήσηόμως, έστωκαιανπεριορίστηκε μετον πιοπάνω τρόπο,αντίκειται στη γενικήπολιτικήπουαφοράστηχρήσηΤ/Κχωραφιώνστις πόλεις, σύμφωνα μετηνοποίαδεν πρέπει ναγίνεται καμιάεγκατάσταση πουαλλοιώνει τηφυσικήκατάστασητηςγης. ΗδικηγόροςτηςΔημοκρατίαςισχυρίζεταιεπίσηςπως,ενπάσηπεριπτώσει, οι αιτητές δεν εδικαιούντο βάσει των κριτηρίων που καθορίζονται στους κανονισμούς να πάρουνΤ/Κ περιου σία.Δεν θαασχοληθώ με αυτότο ζήτημαγιατί ηαιτιολογία της επίδικης απόφασης περιορίζεται στο λόγο τον οποίο συζητώ, και σε τίποτε άλλο. 20 Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίς έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2047