4ΑΛΛ. 6 Οκτωβρίου, 1995 [ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑ ΑΡΘΡΑ 146 ΚΑΙ 28 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΙΚΟΣΑΓΑΠΙΟΥ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ, ΚαθΌν ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 158/94) 5 10 15 Διοικητικό Δίκαιο — Δεντεοογενήςνομοθεσία— Υπέρβαση τηςεξονσιοδότησης τον νόμου— Καν. 3
(5)τωνπερί ΚοινωνικώνΑσφαλίσε ων (Παροχές)Κανονισμώντον 1992(Κ.Δ.Π. 309/92) σεσυνδυασμό με την εξουσιοδοτική διάταξη τον Αρθρον 73τον περίΚοινωνικών ΑσφαλίσεωνΝόμον(Ν. 41/80) — Οιπρόνοιες τον Κανονισμού άκυ ρες ωςultra vires — Περιστάσεις και θεμελίωση. Κοινωνικές Ασφαλίσεις — Ο περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμος τον 1980(Ν. 41/80) και οι εκδοθέντες δυνάμει του Αρθρον 73 τον Νόμον, Κανονισμοί —Οι προνοονμενες από τονς Κανονισμούς προθεσμίεςπρέπει να θεωρούνταιενδεικτικές για να καλύπτονται από την εξουσιοδότηση του Νόμου — Το δικαίωμα της σύνταξης γήρατος είναι απόλυτο. Στοναιτητήδενχορηγήθηκε σύνταξηγήρατοςαπότηνημερομη νία που κατέστη δικαιούχος με την αιτιολογία ότι δεν συμμορφώ θηκε μετησχετική προθεσμία υποβολής αιτήσεως που προβλέπεται στους οικείους Κανονισούς. Οι τελευταίοι αμφισβητήθηκαν στη διαδικασία ως ultra vires. 20 Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι: 25 1. Τοδικαίωμασύνταξης γήρατοςείναι απόλυτοκαιόπωςπρονοεί ο περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμος 41/86 στο Αρθρο 36
(1)και 2075 Αγαπίου ν.Δημοκρατίας
(1995)
(2)"καταβάλλεται" απότηνημερομηνίαπου πληρούνταιοι προϋ ποθέσειςτηςπαραγράφου
(1). ΤοΑρθρο73τουΝόμου, όπωςτροποποιήθηκε, πουπρονοείγια την εξουσία εκδόσεως Κανονισμών,σεκαμιάπερίπτωσηδενδίδειδικαίωμαμετέτοιουςΚανονισμούςναπαραγραφεί οποιοδή ποτε μέρος του δικαιώματοςτων συνταξιούχων αναφορικά με τηνημερομηνίααπότηνοποίαπρέπεινακαταβάλλεταιησύντα ξηγήρατος. Ως εκτούτουκρίνεταιότι οιπρόνοιεςτωνΚανονι σμώνγιαπαραγραφή δικαιώματοςπουπεριέχονταιστον Κανόνισμό 3
(5)τωνπερί Κοινωνικών Ασφαλίσεων(Παροχές) Κανο νισμών (Κ.Δ.Π.309/92), εκδόθηκανκατάπαράβαση τηςεξουσιο δότησης τουΑρθρου73τουΝόμου41/80 καιωςεκτούτου είναι άκυρεςωςultravires. 5 10 15
- Όσοναφορά τους Κανονισμούς πουπρονοούνγιαπροθεσμίες, οιπροθεσμίεςαυτέςθαπρέπειναθεωρούνταιωςενδεικτικέςγια τί, αν ερμηνευθούν ως οδηγούσες σε στέρησηήπαραγραφήτου δικαιώματος της σύνταξης, θα είναι και πάλιν ultra vires του εξουσιοδοτούντος νόμου. 20
- Παρόλονότιδενχρήζειαπόφασηςτοεπόμενοθέμα πουεγέρθηκε απότοναιτητή,τοΔικαστήριοέχειτιςαμφιβολίεςτουκατάπόσο οισυνθήκες,τιςοποίεςεξέθεσεστηνεπιστολήτουημερ. 30.11.93ο αιτητής,δενήταντέτοιεςπου νασυνιστούν "εύλογηαιτία"γιατην 25 καθυστέρηση. Ηπροσφυγήεπιτυγχάνειμεέξοδα. Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτου καθ' ου η αίτηση με 30 την οποίαηαίτησητου αιτητήγια σύνταξηγήρατοςαπότο Τα μείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων εγκρίθηκε αναδρομικάμόνο για τρεις μήνες. Α. Σ. Αγγελίδης, γιατον Αιτητή. 35 Α. Χριστόφορου, ΔικηγόροςτηςΔημοκρατίας,γιατονΚαθ'ου η αίτηση. Cur.adv. vult. 40 ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ.: Ο αιτητής στις 30.11.93 απέστειλε την πιο κάτω επιστολή στο Διευθυντή Κοινωνικών Ασφαλίσεων; "Θα ήθελα να φέρω εις γνώσιν υμών τα ακόλουθα. 2076 4ΑΛΛ 5 10 15 20 Αγαπίου ν.Δημοκρατίας Αρτεμης, Δ. Δικαιούμαι σύνταξη γήρατος από 1.1.
- Δυστυχώς δεν υπέβαλα την αίτηση μου μέσα στην νομική προθεσμία των τριών μηνών γιατί απότον Ιανουάριοτου 1993 μέχρι καισή μεραλόγωτων μεγάλων προβλημάτωνυγείαςπουέχω τόσον εγώ όσο και ησύζυγος μου,δεν μου έμεινεσκέψηγια τίποτε άλλο εκτός απόταπροβλήματαμου. Συγκεκριμμένα εγώ υποφέρω απόδύσπνοιες και πόνους εις το στήθος και η σύζυγος μου υποφέρει απόδιαβήτηπου της επροκάλεσε αιμορραγίαστα μάτια με άμεσο κίνδυνογια την ζωήτης. Για το σκοπό αυτό μετέβηκα με την σύζυγο μου γιαθεραπείαστο Ισραήλτόσογιατηνσύζυγο μουόσο καιγια δικές μου ιατρικές εξετάσεις. Όπως αντιλαμβάνεστε ταπροβλήματαυγείας πουαντιμε τωπίσαμεήταντόσαπολλά πουμουδιέφυγεεντελώςναυπο βάλωτην αίτηση μου μέσα στην κανονικήπροθεσμία. Πιστεύω ότι θα κατανοήσετε το πρόβλημα μου και θα εγκρίνετε αναδρομικάτην σύνταξη μου." Στις 10.12.93 ο Διευθυντής Κοινωνικών Ασφαλίσεων απά ντησεστον αιτητήμετην πιοκάτωεπιστολή του: 25 "Αναφέρομαι στην επιστολή σας της 30.11.93σε σχέσημε την καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης για σύνταξηγή ρατοςαπότοΤαμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεωνκαισαςπλη ροφορώταπιοκάτω: 30 Σύμφωναμετους Κανονισμούς Κοινωνικών Ασφαλίσεων περίΠαροχώνηαίτησηγιασύνταξηγήρατοςπρέπειναυπο βληθεί μέσασεδιάστηματριών μηνώναπότηνημέρααπότην οποία απαιτείται ηπληρωμή.Σεπερίπτωση καθυστέρησης,ο αιτητής χάνει το δικαίωματου στη λήψητης παροχήςγια το χρονικό διάστημα το οποίο εμπίπτει εκτός της προθεσμίας. Παραπέραοι Κανονισμοί προβλέπουνότι εάνοαιτητήςαπο δείξει εύλογο αιτία για την καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης τότε ηπροθεσμίατων τριών μηνών μπορεί ναπαρα ταθεί μέχρι καιδώδεκα μήνες. 35 40 Στηδικήσαςπερίπτωση έχετεκαθυστερήσει γιαδιάστημα έντεκα περίπου μηνών στην υποβολή της αίτησης και προ βάλλετε λόγους υγείας τόσο δικούς σας όσο και της συζύγου σας γιατην καθυστέρηση αυτή. 2077 Αρτεμης,Α. Αγαπίου ν.Δημοκρατίας Έχουμε εξετάσει με κάθε συμπάθεια την περίπτωση σας και έχουμε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι λόγοι τους οποίους προβάλλετε δεναποτελούν εύλογο αιτίαγιατην κα θυστέρηση γι' αυτόηαίτησησαςεγκρίθηκε αναδρομικά μόνο για τρεις μήνες απότην ημέραπουτην έχετευποβάλει.
(1995)5 Λυπούμαστε ειλικρινάγιατίδενμπορούμεναβοηθήσουμε στην περίπτωση σας οποιαδήποτεδε ενέργεια μας προς την κατεύθυνσηαυτή θαήταναντίθετηπροςτιςδιατάξειςτηςνο μοθεσίαςκαιτηνομολογία." 10 Ως συνέπεια των πιο πάνω ο αιτητής καταχώρησε τηνπα ρούσαπροσφυγήτου,μετηνοποίαζητάδήλωση τουΔικαστηρί ου ότι ηαπόφασητου καθ'ουηαίτησηνα εγκρίνει αναδρομικά τησύνταξη του μόνο γιατρεις μήνες απότηνημέραπουυπέβα- 15 λε την αίτησηκαι όχι εξ υπαρχής,ήτανπαράνομη και στερημέ νηοποιουδήποτεέννομου αποτελέσματος. Η λήψη της απόφασηςτου Διευθυντή Κοινωνικών Ασφαλί σεων έγινε με βάσητους περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Πάροχές) Κανονισμούς του 1992 και συγκεκριμένα τον Κανονισμό 3
(1)
(2)(β) και
(5)πουπρονοούν τα ακόλουθα: "3.-
(1)Κάθεαίτησηγιαχορήγησηπαροχής υποβάλλεταιμέσα στην προθεσμία πουπροβλέπει ο Κανονισμός αυτός. 20 25
(2)Τηρουμένων των διατάξεωντης παραγράφου
(3),η ανα φερόμενη στην παράγραφο
(1)προθεσμία είναι(β)Γιασύνταξηγήρατος, χρονικό διάστημα3μηνών από την ημέραγιατην οποίααπαιτείται ηχορήγησητηςπαροχής.
(5)Η παράλειψηυποβολήςαίτησηςμέσαστηνπροθεσμίαπου προβλέπει ο Κανονισμός αυτός για τις παροχές που αναφέ ρονταιστις υποπαραγράφους (β),(γ)και(δ)τηςπαραγράφου
(2),συνεπάγεται παραγραφήτουδικαιώματοςγια την παρο χή για οποιαδήποτεμέρα για την οποία εξέπνευσε ηπροθε σμία υποβολής αίτησης . Η εισήγηση του ευπαίδευτου συνηγόρου του αιτητή έχει δύο σκέλη:ΠρώταυπέβαλεότιοιενλόγωΚανονισμοί είναιultravires του περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμου του 1980 (Ν.41/80), όπωςαυτόςτροποποιήθηκεκαι,συγκεκριμένα,τουάρθρου73, το 2078 30 35 4ΑΛΛ. 5 10 15 20 Αγαπίου ν.Δημοκρατίας Αρτεμης,Δ. οποίο δίδει εξουσία θέσπισης Κανονισμών. EivaL το επιχείρημα τουευπαίδευτουσυνηγόρου ότι ονόμος δίδειαπόλυτο δικαίωμα σύνταξηςαπότηνημέρακατάτηνοποίαδικαιούταιοαιτητήςκαι ήταν παράνομο με τους Κανονισμούς να του παραγραφείτοδικαίωμααυτό. Επιπρόσθετα, αναπορριφθείαυτήηεισήγηση του, υπέβαλε ότι κάτωαπότις προσωπικές συνθήκες του αιτητήπου τονεμπόδισανναυποβάλειτηναίτησηεντός τηςπροθεσμίας των τριών μηνώνκαιμεβάσητηνυποβολήτηςεντόςτηςδωδεκάμηνης παράτασης που προνοείται στο άρθρο 3
(3), εδικαιολογείτο να εγκριθεί ηαίτησητου αναδρομικά,γιατί είχεαποδείξει ότι ηκα θυστέρηση οφειλόταν σε "εύλογη αιτία". Ο καθ' ου η αίτηση εγείρει προδικαστική ένσταση, με την οποία ισχυρίζεται ότι η μη ικανοποίηση του αιτήματος του αιτητήδεν αφοράικανοποίησηπροϋποθέσεων πουπροβλέπονται σενομοθετική διάταξη,αλλά στην ουσιαστική κρίση τηςδιοίκη σης, που βρίσκεται εκτός του ακυρωτικού ελέγχου του Ανωτά του Δικαστηρίου και έτσι η προσβαλλόμενη πράξη δεν είναι πράξηεκτελεστή. Συμφωνώαπόλυταμετον ευπαίδευτοσυνήγοροτου αιτητήότι το γεγονός ότι με την απόφασηαυτήστερήθη κε ο αιτητής μέρος της σύνταξης του, την καθιστά πράξη που έχει δημιουργήσει έννομες συνέπειες και ως εκ τούτου πράξη εκτελεστή που προσβάλλει το έννομο συμφέρον του αιτητή.Ως εκ τούτου απορρίπτωτην προδικαστική ένσταση. 25 Ο συνήγορος του καθ' ου η αίτηση στην αγόρευση του δεν προσφέρει οποιαδήποτεαπάντησηστα επιχειρήματατουαιτητή πάνω στην ουσία της υπόθεσης. 30 Έχω εξετάσει με προσοχή την εισήγηση του ευπαίδευτουσυ νηγόρου του αιτητήαναφορικάμετο κατά πόσο οι Κανονισμοί είναι ultra vires του εξουσιοδοτούντος νόμου και η απάντηση μου στο ερώτημα είναι καταφατική. Το άρθρο 36
(1)και
(2), όπωςτροποποιήθηκε,προνοεί ταακόλουθα: 35 "36.
(1)Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος Νόμου, πρόσωπον τι δικαιούταιεις σύνταξιν γήρατος εάν(α) συνεπλήρωσε την συντάξιμον ηλικίαν και 40 (β) άματησυμπληρώσει τηςηλικίαςταύτηςπληροί ταςσχετικάς προϋποθέσεις εισφοράς-ή (γ) εδικαιούτο εις σύνταξιν ανικανότητος αμέσως προ της 2079 Αρτεμης, Δ. Αγαπίου ν. Δημοκρατίας
(1995)συμπληρώσεως της συνταξίμου ηλικίας.
(2)Η σύνταξις γήρατος καταβάλλεται από της ημερομηνίας καθ'ήνπρόσωποντιπρώτονπληροί ταςεντωεδαφίω
(1)προ ϋποθέσεις και εξακολουθεί νακαταβάλληταιεφ' όρου ζωής." 5 Έτσι, από τα πιο πάνω είναι προφανές ότι το δικαίωμα σύ νταξης γήρατος είναι απόλυτο και όπως προνοεί ο νόμος "κα ταβάλλεται" απότην ημερομηνία πουπληρούνται οι προϋποθέ σεις της παραγράφου
(1). 10 Το άρθρο 73 του Νόμου,όπως τροποποιήθηκε, που προνοεί γιατην εξουσία εκδόσεως Κανονισμών, σεκαμιάπερίπτωση δεν δίδει δικαίωμα με τέτοιους Κανονισμούς να παραγραφείοποι οδήποτε μέρος του δικαιώματος των συνταξιούχων αναφορικά 15 μετην ημερομηνία απότηνοποίαπρέπει νακαταβάλλεταιησύ νταξη γήρατος.Ως εκ τούτου κρίνω ότι OLπρόνοιες των Κανο νισμών για παραγραφήδικαιώματος που περιέχονται στον Κα νονισμό 3
(5)που έχω παραθέσει πιο πάνω,εκδόθηκανκατά πα ράβασητης εξουσιοδότησης τουάρθρου73τουΝόμου41/80 και 20 ως εκ τούτου είναι άκυρες ως ultra vires. Όσον αφορά τους Κανονισμούς που προνοούν για προθε σμίες, οι προθεσμίες αυτές θα πρέπει να θεωρούνται ως ενδει κτικές γιατί, αν ερμηνευθούν ως οδηγούσες σε στέρησηήπάρα- 25 γραφήτου δικαιώματος της σύνταξης, θα είναι και πάλιν ultra viresτου εξουσιοδοτούντος νόμου. Παρόλονότι δεν χρήζει απόφασηςτο επόμενο θέμαπου εγέρ θηκε από τον αιτητή,θαήθελα να παρατηρήσω ότι έχω τις αμ- 30 φιβολίες μου κατά πόσο οι συνθήκες, τις οποίες εξέθεσε στην επιστολή του ημερ. 30.11.93οαιτητής, δεν ήταν τέτοιες που να συνιστούν "εύλογηαιτία"γιατηνκαθυστέρηση. Ενόψει των πιο πάνω, η απόφαση του Διευθυντή Κοινωνικών Ασφαλίσεων να εγκρίνει τη σύνταξη του αιτητή αναδρομικά μόνο για τρεις μή- 35 νες και όχι εξ υπαρχής ακυρώνεται με έξοδα υπέρ τουαιτητή. Ηπροσφυγή επιτυγχάνει με έξο δα υπέρ του αιτητή. 2080