4AJWL 12Οκτωβρίου, 1995 [ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΧΑΤΖΗΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 579/91) 5 Προσφυγές — Προσφυγική ταυτότητα — Αντικατάσταση — Έρευνα — Μόνιμη κατοικία — Επενέργεια τον γάμου επ' αυτής — Η μό νιμηκατοικία δενμπορεί να συμπεραίνεται μόνο από τις προθέσεις κάποιου αλλά και ηπραγματική κατοίκηση σ' ένα μέρος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο της— Η έρευνα των αρχώνδεν ήταν ηδέου σα υπό τις περιστάσεις. Ο αιτητής προσέβαλε τη μη αντικατάσταση της προσφυγικής τουταυτότητας. 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισεότι: 15 20 25 Από ταστοιχεία πουτέθηκανενώπιον του,βρίσκει ότι δεν έγινεηδέουσαυπότις περιστάσεις έρευνα. Σημειώνεται ότι ο αιτητής τέλεσετους γάμους του στις 14/7/74. Ενόψει του γεγονότος αυτούκαι λαμβάνονταςυπόψητο ρόλο που διαδραματίζει ογάμος όσον αφοράτησυζυγική διαμονήκαικατοικίακαιτις αλλαγές πουπιθανόνναεπιφέρει στην μέχρι τότεκατοι κία των συζύγων, οι καθ'ων η αίτηση έπρεπε, προτού καταλήξουν στην επίδικηαπόφαση, να επεκτείνουν την έρευνα τους στηδιαπί στωσητουτι πραγματικάσυνέβηκε μετάτογάμοτουαιτητή,έστωκι' αν το χρονικό διάστημαπου μεσολάβησε μεταξύτου γάμουκαιτης εισβολής ήτανπολύ μικρόαφού το χρονικό αυτόδιάστημαήταντο 2113 Χ'Τρηγορίουν.Δημοκρατίας
(1995)αμέσωςπροηγούμενοτηςτουρκικήςεισβολής.Ταστοιχείασταοποία έδωσανβάροςοικαθ'ωνηαίτηση(σύνδεσηρεύματοςκαιτηλεφώνου στοόνοματου),πιθανόνναδείχνουν τηνπρόθεσητουνα καταστή σειτοσπίτιτηςτότεαρραβωνιαστικιάςτουωςτοσυζυγικότουσπί τι. Πέραντούτου,όμως,δενυπάρχειοποιοδήποτεστοιχείοπουνα 5 δεικνύει κατά πόσο υλοποιήθηκε αυτήηπρόθεση καιπότε.Ούτε υπάρχει οποιοδήποτεστοιχείοαναφορικά μετονεξοπλισμότης εν λόγω κατοικίαςκατάτονκρίσιμοχρόνο,εκτός απότηδήλωση του αιτητήστηνεπιστολή τουημερομηνίας 18/7/76, η οποίαδενερευνή θηκε.Η "μόνιμηκατοικία"δενμπορεί νασυμπεραίνεται μόνο από 10 τιςπροθέσειςοποιουδήποτεαλλάηπραγματικήκατοίκησησ'έναμέ ροςαποτελείαπαραίτητοστοιχείοτης. Ηπροσφυγήεπιτυγχάνειχωρίςέξοδα. Προσφυγή. 15 Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασηςτωνκαθ' ωνηαίτησημε την οποία απορρίφθηκε αίτηση του αιτητή γιααντικατάσταση τηςπροηγούμενης προσφυγικής του ταυτότητας. 20 Α. Χριστοδονλον, γιατον Αιτητή. Γ. Παπαϊωάννου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ωνη αίτηση. Cur.adv. vult. 25 ΚΟΥΡΡΗΣ,Δ.: Ηπροσφυγήαυτήστρέφεται κατά τηςαπόφα σηςτωνκαθ' ωνηαίτηση νααπορρίψουν αίτηση τουαιτητή για αντικατάστασητηςπροηγούμενης προσφυγικήςτουταυτότητας. 30 Ο αιτητής γεννήθηκε στο χωριό Γερόλακκο, που τώρα είναι τουρκοκρατούμενο,το 1941.Μετάαπόσπουδέςστο ΗνωμένοΒα σίλειο,εγκαταστάθηκεκαιπάλι στο Γερόλακκο, στοπατρικό του σπίτι. Μετάτηναποστράτευσητουπροσλήφθηκε,το Φεβρουάριο του1968 στοΓραφείοΦόρουΕισοδήματος,όπουκαιεργάζεταιμέ- 35 χρι σήμερα,συνέχισε δεκαιμετάτηνεργοδότησή τουνα κατοικά στο Γερόλακκο. ΤοΝοέμβριο του 1973αρραβωνιάστηκετηΡεβέκκαΔημοσθέ νους,απότονΑγιοΔομέτω, τηνοποίανυμφεύθηκε σης 14/7/
- 40 Αμέσως μετάτηνΤουρκική εισβολή, ησύζυγος τουαιτητή απέ κτησε προσφυγική ταυτότητα,μετά απόδήλωσητηςως εκτοπισθείσα απότο Γερόλακκο. Στις 11/1/77 ηπροσφυγικήταυτότη τα εκδόθηκε στοόνομα του αιτητή,μεεξαρτώμενα πρόσωπατη 2114 4 ΑΛΛ. Χ'Τρηγορίου ν.Δημοκρατίας Κονρρης, Δ. συζυγό τουκαιτογιο τους,πουγεννήθηκε στο μεταξύ. 10 Ο αιτητής υπέβαλε αίτηση ημερομηνίας 2/1/91 γιααντικατά σταση της προσφυγικής του ταυτότητας. Στις4/1/91υπέβαλεκαι σχετικό σημείωμα/επιστολή,γιαυποστήριξητηςαίτησηςτου. Με ταξύ άλλων, ανέφερε ότι αρραβωνιάστηκετο Νοέμβριοτου 1973 καινυμφεύτηκεστις 14/7/74, διέμενε δε,μετηνυν σύζυγοτουστο Γερόλακκο,όπουυπήρχεπερισσότερος διαθέσιμοςχώρος απ' ότι στοσπίτι τηςπενθεράς του,στον ΑγιοΔομέτιο,καιόπουβρισκότανηακίνητηπεριουσίατου,οι καταθέσειςτουκαιοι φίλοιτου. 15 Από τη διεξαγωγή της νενομισμένης έρευνας,προέκυψαντα πιο κάτω στοιχεία, όπως αναφέρονταιστην παράγραφο 5 των γεγονότων προςυποστήριξητης ένστασης (βλέπε επίσηςσελίδες 9-8 στο φάκελο,Τεκμήριο 1): 5 "(α)Ο Αιτητής είναι καταχωρημένος στους εκλογικούς κατα λόγους του 1972-73στο Γερόλακκο. 20 (β)Όταν ο Αιτητής ανανέωνε την άδεια οδηγού του από το 1969 μέχρι το 1976 δήλωνε σανδιεύθυνσηδιαμονήςτουτο Γερόλακκο. 30 (γ)ΟΑιτητής είναι υπάλληλος στο Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων. Σεαπάντησησχετικής επιστολής των Καθ'ωνηαί τηση,τοΤμήμααυτόανέφερεότι οΑιτητής πρινκαιμέχρι την εισβολήήταντοποθετημένος στα ΓραφείατουΤμήμα τος Εσωτερικών Προσόδων,στηΛευκωσία, xaL οσυνήθης τόποςδιαμονήςτουκατάτηνπερίοδοαυτήήταντοχωριό Γερόλακκος. 35 (δ)Από έρευνα στο φάκελο του Αιτητή, πουτηρείται απότο Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων, προέκυψε ότι δεν υπάρ χουν φορολογικές δηλώσεις τουγια τηνπερίοδοπρινκαι μέχρι την εισβολή. 25 40 (ε)Στον τηλεφωνικό κατάλογο του 1974 υπάρχει τηλέφωνο στο όνομα του Αιτητή με αρ.43937,στην οδό Γιωργαλλίδου67Α, στον Αγ. Δομέτιο. Στηδιεύθυνσηαυτή ο Αιτητής διαμένει μέχρι και σήμερα. Όπως ανέφερε ο κος Σάββα, υπάλληλος της Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου, το πιο πάνω τηλέφωνο λειτούργησε στις 12.7.
- (στ)Από την Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου διαπιστώθηκε ότι 2115 Κονρρης,Δ. Χ'Τρηγορίου ν.Δημοκρατίας
(1995)άρχισε ηπαροχήηλεκτρικού ρεύματος,στο όνομα του Αι τητή,σε σπίτι στην οδό Γιωργαλλίδου 67Α στον Αγ. Δομέ τιο, στις 20.5.
- (ζ)Από επιτόπια έρευνα στην οδό Μάρκου Δράκου, στον 5 ΑγιοΔομέτιο, όπουδιέμενε οπεθερόςτουΑιτητήπριντην εισβολή, πληροφορήθηκε ο ερευνητής ότι ο πεθερός του Αιτητή, Μιχαλάκης Δημοσθένους, έκτισε το σπίτι στην οδό Γιωργαλλίδου το
- Επίσης ανέφεραν στον ερευ νητή ότι έβλεπαν τον Αιτητή στο σπίτι του πεθερού του 10 ότανήταναρραβωνιασμένοςκαιότι μετάτογάμοτουδιέ μενε στο σπίτι που διαμένει σήμερα, δηλαδή στην οδό Γιωργαλλίδου 67Α, στον Αγ. Δομέτιο. (η)Η κα Χριστίνα Π. Αργυρού, γειτόνισσα του Αιτητή στο Γερόλακκο, ανέφερε ότι ο Αιτητής παντρεύτηκε στον Αγ. Παύλο, στο σπίτι της συζύγου του. Επίσης ανέφερε ότι όταν ήταν αρραβωνιασμένοι διέμεναν στο Γερόλακκο και στον Αγ. Παύλο. 15 20 (θ)Ο κος Χ" Κυπριανού, υπάλληλος του Γραφείου Ευημε ρίας, προηγουμένως επιθεωρητής του Συμβουλίου Βελ τιώσεως Γερολάκκου, ανέφερε ότι δεν ήταν απόλυτα σί γουρος πουδιέμενε οΑιτητής, είχεόμως τηνεντύπωση ότι διέμενε στον Αγ. Δομέτιο με την αρραβωνιαστικιά του.". Αφού αξιολόγησαν ταστοιχεία καιπληροφορίες πουσυνέλε ξαν,οι καθ' ωνηαίτησηαπέρριψαντηναίτησητουαιτητή,μετο αιτιολογητικό ότιδενείχετησυνήθηδιαμονήτουπριντηντουρ κική εισβολήσε οποιαδήποτετουρκοκρατούμενη περιοχή. 25 30 Ο αιτητής πληροφορήθηκε σχετικά με επιστολή ημερομηνίας 2/4/91και με επιστολή του ημερομηνίας 10/5/91, υπέβαλεδιαμαρ τυρία/ένσταση για την πιο πάνωαπόφαση, παραθέτοντας ταυτό χρονα και ορισμένα στοιχεία προς υποστήριξη της.Ανάμεσα στα 35 στοιχεία αυτάπεριλαμβάνοντανΠιστοποιητικάΕγγραφης Ακινή του Ιδιοκτησίας, αποδείξεις πληρωμής φόρου ακινήτου ιδιοκτη σίας, άδειες οδηγού, αγγλικό διαβατήριο,πιστοποιητικό αποδη μίας, βεβαίωση Εθνικής Φρουράς, βεβαίωση του Προέδρου της Κοινότητας Γερολάκκου κ.ά.. Επανέλαβε επίσης ότι μετά τον αρ- 40 ραβώνα του διέμενε με την αρραβωνιαστικιάτου στο Γερόλακκο, αναφέροντας και τους λόγους, και είπε ότι, ασχολούνταν μ€ την επιδιόρθωσητου σπιτιού της συζύγου του στον ΑγιοΔομέτιο και ότι ο λόγος πουεγκατέστησαν τηλέφωνο ήτανγιαναβρουνκαλύ2116 4ΑΛΛ. 5 10 Χ'Τρηγορίου ν.Δημοκρατίας Κονρρης, Δ. τεροενοικιαστή. Είπετέλος,ότιπρόθεσητουςήτανναχτίσουντο σπίτι τουςστο Γερόλακκο μετάτογάμοτους.Στηνεπιστολήαυτή επισύναψε και άλλη προηγούμενη επιστολή του, ημερομηνίας 18.7.76,προςτοΓενικό Λογιστή, οοποίος,σύμφωναμετους ισχυρισμούςτουαιτητή,μεβάσητηνεπιστολήαυτήτοναναγνώρισεως εκτοπισθέντα.Στηνεπιστολή αυτήανέφερε,μεταξύάλλων,ότικα τάτηνημέρατουγάμουτουδέχθηκεσυγχαρητήριαστην οικίατης συζύγουτουστονΑγω Δομέτιο,τηςοποίαςη μόνηεπίπλωσηήταν "πολυθρόνες ηλιακού και σάλας" και ακολούθως απεχώρησαν. Πρόθεσητους ήταννα μεταβούνστην Αγγλία, τοταξίδι όμωςδεν υλοποιήθηκε,λόγω τουπραξικοπήματοςκαιτηςεισβολής καιτης κατάταξηςτουστην ΕθνικήΦρουρά.Η σύζυγος του,όπωςαναφέ ρει, διέμενε κατά την περίοδο της στράτευσης του, με συγγενείς στους ΑγίουςΤριμιθιάς. 15 Στις 12/6/91 στάληκε στον αιτητήηπιο κάτω επιστολή: 20 25 30 35 40 "Έχωοδηγίες ν' αναφερθώστην επιστολή σαςμεημερομηνία 10.5.1991σχετικά με το θέματης προσφυγικής σας ιδιότητας και να σας πληροφορήσω ότι δεν εμπίπτετε στα υφιστάμενα κριτήρια γιαναθεωρηθείτε εκτοπισμένος. 2.ΣύμφωναμετηναπόφασητουΥπουργικού Συμβουλίου με αρ. 13.503και ημερομηνία 19.9.1974 εκτοπισμένο θεωρείται τοπρόσωπο εκείνο πουπρινκαι μέχρι την τουρκικήεισβολή είχε τη συνήθη διαμονή του σε οποιαδήποτετουρκοκρατού μενηπεριοχή.
- Από την έρευνα που έγινε για την εξακρίβωση της προσφυγικής σας ιδιότηταςδιαπιστώθηκε ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο πριν και μέχρι την εισβολήδεν είχατε τη συνήθη δια μονή σας στο Γερόλακκο, όπως ισχυρίζεστε, αλλά στην οδό Γιωργαλλίδου 67Α στον Αγιο Δομέτιο.
- Συγκεκριμένα απότην έρευνα έχειεξακριβωθεί μεταξύάλ λων, ότι από20.5.1974 άρχισε η παροχή ηλεκτρικού ρεύμα τος στο όνομα σαςστο ιδιόκτητο σπίτι της συζύγου σας στην οδό Γιωργαλλίδου αρ.67Α, στον Αγιο Δομέτιο. Επίσης στο όνομα σας στην πιο πάνωοδό έγινε εγκατάσταση τηλεφωνικής συσκευής ηοποία λειτούργησε στις 12.7.
- Πληροφοριακάαναφέρωότιη καταγωγήκάποιουήη απώ λεια κτηματικήςπεριουσίας είναι άσχετα με την προσφυγική ιδιότητα. 2117 Κοΰρρης, Δ. Χ'Τρηγορίον ν.Δημοκρατίας
(1995)- Ενόψει των πιοπάνωη απόφασημουπαραμένειαρνητική, όπως σαςέγινεγνωστή μετην επιστολή μου μετον ίδιο αριθ μό φακέλουκαι με ημερομηνία 2.4.91, αντίγραφοτης οποίας επισυνάπτωγια εύκολη αναφορά.". 5 Ο αιτητής καταχώρησετην παρούσαπροσφυγή στις 26.6.
- Εκ μέρους του αιτητή,υποστηρίχθηκε ότι τα στοιχεία που βρίσκονταν ενώπιον τηςδιοίκησης έπρεπε εύλογα ναοδηγήσουν στην αποδοχήτου αιτήματοςτου.Λέχθηκεότι οι καθ'ωνηαίτη- 10 ση είχαν ενώπιον τους ασφαλήστοιχεία, όπως κάποιοέγγραφο του Υπουργείου Οικονομικών το οποίο βεβαίωνε ότι συνήθης τόπος διαμονής του αιτητή πριν και μέχρι την εισβολή ήταν ο Γερόλακκος, καθώς και σχετική δήλωση του Κοινοτάρχη Γερο λάκκου. Αντί αυτών όμως, επέλεξαν να βασιστούν σε πρόχειρα 15 και μηπειστικά στοιχεία της ερευνάς τους και κατέληξαν στην επίδικη απόφαση. Προβλήθηκε επίσης ισχυρισμός ότι ηεπίδικη απόφαση προσβάλλει κεκτημένα δικαιώματα του αιτητή και ανατρέπει νομικές καταστάσεις που δημιουργήθηκαν από μα κρού χρόνου υπέρ του. Δημιουργήθηκαν, λέχθηκε, estoppel και 20 αυτοδέσμευση που δεν επέτρεπαν στους καθ'ων ηαίτηση ναεκδόσουν την προσβαλλόμενη απόφαση. Ο δικηγόρος για τους καθ' ων ηαίτησηαφούαναφέρθηκεστη σχετική απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ημερομηνίας 25 19/9/74καιτηΔικαστικήερμηνείατουαπαντώμενουσ'αυτήνόρου "μόνιμος κατοικία",όπωςκαιορισμένα απόταστοιχεία πουέλα βανυπόψη οι καθ'ων ηαίτηση,υπέβαλε ότι ηεκτίμηση των στοι χείων καιγεγονότων ανήκειστηδιοίκηση,ότι τοσυμπέρασματων καθ'ωνη αίτησηήτανεύλογο καιότι τοΔικαστήριο δενδικαιολο- 30 γείταιναεπέμβει στηνπαρούσαπερίπτωση. Υπέβαλεεπίσης ότιη επίδικηαπόφασηδεν ισοδυναμεί μεανάκλησηδιοικητικήςπράξης γιατί ηπροσφυγικήταυτότηταπου εκδόθηκε αρχικάστοναιτητή, όπως καιόλεςόσεςεκδόθηκανπριντην 1/1/83, ατόνισε καιέπαυ σεναισχύει. Αλλά,συνέχισε, ακόμακαισεπερίπτωσηπουθακρι- 35 νόταν από το Δικαστήριο ότι πρόκειται περί ανακλήσεως ευμε νούς διοικητικής πράξης,ηανάκλησηήταννόμιμη γιαλόγους δη μοσίου συμφέροντος ήαπατηλήςενέργειας του αιτητή. Από μέρους τουαιτητήπροσκομίστηκε μαρτυρία,υπό μορφή ενόρκων δηλώσεων απόπρόσωπα που τον γνώριζαν,προς ενί σχυσητου ισχυρισμού του ότι ήτανκάτοικος Γερολάκκου πριν την εισβολή. Δύο από τους μάρτυρες αυτούς αντεξετάστηκαν από το δικηγόρο για τους καθ'ων ηαίτηση. 2118 40 4ΑΛΛ. Χ'Τρηγορίου ν.Δημοκρατίας Κονρρης,Δ. Από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον μου, βρίσκω ότι δεν έγινεηδέουσα υπό τις περιστάσεις έρευνα. 5 10 15 20 Σημειώνω OTL Οαιτητής τέλεσε τους γάμους του στις 14/7/
- Ενόψει τουγεγονότος αυτούκαιλαμβάνονταςυπόψητο ρόλοπου διαδραματίζειογάμοςόσοναφοράτησυζυγικήδιαμονήκαικατοι κίακαιτιςαλλαγέςπουπιθανόνναεπιφέρειστην μέχριτότεκατοι κίατωνσυζύγων,θεωρώότιοικαθ'ωνηαίτησηέπρεπε,προτούκα ταλήξουν στην επίδικη απόφαση, να επεκτείνουν την έρευνα τους στη διαπίστωσητου τι πραγματικάσυνέβηκε μετάτογάμοτουαι τητή,έστω κι αντοχρονικό διάστημαπου μεσολάβησε μεταξύτου γάμουκαιτηςεισβολήςήτανπολύμικρόαφούτοχρονικόαυτόδιά στημα ήταν το αμέσως προηγούμενο της τουρκικής εισβολής. Τα στοιχεία στα οποία έδωσαν βάρος οι καθ' ων η αίτηση (σύνδεση ρεύματοςκαιτηλεφώνου στο όνοματου),πιθανόνναδείχνουν την πρόθεσητουνακαταστήσειτοσπίτιτηςτότεαρραβωνιαστικιάςτου ωςτοσυζυγικότουσπίτι.Πέραντούτου,όμως,δενυπάρχειοποιο δήποτε στοιχείο που να δεικνύει κατά πόσο υλοποιήθηκε αυτήη πρόθεσηκαιπότε.Ούτε υπάρχει οποιοδήποτε στοιχείο αναφορικά μετον εξοπλισμό της εν λόγω κατοικίαςκατάτον κρίσιμο χρόνο, εκτός από τη δήλωση του αιτητή στην επιστολή του ημερομηνίας 18/7/76,ηοποίαδενερευνήθηκε.Η "μόνιμηκατοικία"δενμπορείνα συμπεραίνεται μόνοαπότιςπροθέσεις οποιουδήποτεαλλάη πραγ ματικήκατοίκησησ'έναμέροςαποτελεί απαραίτητοστοιχείο της. 25 Μεβάσηταπιο πάνωβρίσκω ότι ηεπίδικηαπόφασηπρέπει να ακυρωθεί. Δεν γίνεται διαταγή για έξοδα. Η προσφυγή επιτυγχάνει χωρίς έξοδα. 2119