clr/1995/1995_4_2349.pdf

(1995)σφαίρατουδημοσίου δικαίου. Ασχετα μετους σκοπούς πουεπιδιώκοντανμετηνίδρυση του Διεθνούς ΣυνεδριακούΚέντρου καιτοντρόπο ίδρυσης του,η ου­ σία τουθέματοςστην παρούσα υπόθεσηέγκειται στοκατάπόσοη 5 προσβαλλόμενηαπόφασηλήφθηκεσταπλαίσιαάσκησηςοποιασδή­ ποτεεκτελεστικήςή διοικητικής λειτουργίας. Κρίνεται ότι,άσχετααπότηνομική υπόστασητου,εφ*όσοντο Κέντρο κατάτοχρόνολήψηςτηςεπίδικηςαπόφασηςλειτουργούσε επίεμπορικήςβάσεως,όπωςκαθίσταταισαφέςμετηναπόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου αρ.29.726,ηεπίδικηαπόφασηη οποία λήφθηκε σταπλαίσια τηςλειτουργίας τουαυτής,δενείναι απόρ­ ροια της άσκησης οποιασδήποτε εκτελεστικήςήδιοικητικής λει­ τουργίας. Συνεπώς δενεμπίπτει σταπλαίσια τηςαναθεωρητικής δικαιοδοσίαςτουΔικαστηρίουτούτου. 10 15 Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 20 Αναφερόμενεςυποθέσεις: Κνβερνήτουκ.ά. ν.Δημοκρατίαςκ.ά.

(1991)4Α.Α.Δ. 2632, Valana v.Republic, 3R.S.C.C 91, 25 Μιχαήλ κ.ά. ν.Δημοκρατίας

(1994)4Α.Α.Δ.

1. Προσφυγή. Προσφυγήεναντίον της απόφασηςτων καθ' ωνηαίτησηημε- 30 ρομηνίας 14/1/93, με την οποία κατακυρώθηκε προσφορά για ενοικίαση εκθεσιακών περιπτέρων στο ενδιαφερόμενο μέρος αντί στους αιτητές. Κ.Λοΐζον, για τους Αιτητές. 35 Α. Παπασάββας, Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ωνη αίτηση. Α. Χριστοφίδον, για τοΕνδιαφερόμενο μέρος. 40 Cur.adv. vult. ΚΟΥΡΡΗΣ,Δ.:Οιαιτητέςεπιζητούντηνακύρωσητηςαπόφα2350 4 ΑΛΑ. GeorgallisFair &Easy SystemLtd v.Δημοκρατίας Κούοοης, Δ. σης ηοποίακοινοποιήθηκε ο' αυτούς με επιστολή των καθ' ωνη αίτηση ημερομηνίας 14/1/93, με την οποία κατακυρώθηκε προ­ σφοράγιαενοικίαση εκθεσιακών περιπτέρων στο ενδιαφερόμενο μέρος αντίσ' αυτούς. 5 10 15 Το Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο ζήτησε προσφορές για την ενοικίαση εκθεσιακών περιπτέρων. Υποβλήθηκαν 3προσφορές. Οι προσφορές αξιολογήθηκαν σε πρώτο στάδιοαπότην Υπεπιτροπή Προσφορών ηοποία,αφούπραγματοποίησε και επί τόπου επισκέψεις στις εγκαταστάσεις των 3προσφοροδοτών,υπέ­ βαλε σχετική έκθεσηημερομηνίας23/10/
2. Στησυνέχεια το θέματέθηκε ενώπιον της Υπηρεσιακής Επι­ τροπής του Διεθνούς Συνεδριακού Κέντρου κατά τη συνεδρία της ημερομηνίας 8/12/92,η οποία αποφάσισε την κατακύρωση της προσφοράς στο ενδιαφερόμενο μέρος. Οι αιτητές πληροφορήθηκαν σχετικά με επιστολή ημερομηνίας 14/1/93καιωςαποτέλεσμακαταχώρησαντηνπαρούσαπροσφυγή. 20 Ο δικηγόρος των αιτητών πρόβαλε διάφορους ισχυρισμούς γιατηνακύρωσητης επίδικηςαπόφασης,οι οποίοι αφορούνκυ­ ρίως την αιτιολογία της επίδικηςαπόφασης. 25 30 Κατά τη μελέτη της υπόθεσης για σκοπούς έκδοσης απόφα­ σης,διεπίστωσα ότι οδικηγόρος γιατους καθ' ων ηαίτησηανέ­ φερε τα ακόλουθα στη γραπτήτου αγόρευση: "Ηπροσβαλλόμενη απόφαση,πάρθηκενόμιμα και ορθά, αφού λήφθηκανυπόψη,όλατασχετικάγεγονότακαιπεριστατικάτης υπόθεσης. Αυτά βέβαια,ανήθελεκριθεί, ότι η απόφασηεμπί­ πτεισταπλαίσιατουδημόσιουΔικαίουκαιειδικά,αναποτελεί εκτελεστήδιοικητικήπράξη,μέσασταπλαίσιατουάρθρου 146 του Συντάγματος.". 35 40 Δεν επεξήγησε όμως με κανένα τρόπο τους ισχυρισμούς του περί δημοσίουδικαίουκαιεκτελεστότητος ούτεκαιανέφερε οτι­ δήποτε άλλο επί του θέματος. Ούτε και ηδικηγόρος για το εν­ διαφερόμενο μέρος ανέφερε οτιδήποτε άλλο, πλην του ότι υωθετεί την αγόρευση γιατους καθ'ωνηαίτηση. Όσον αφοράτην ουσία του θέματος,ο δικηγόρος των αιτη­ τών αν και παρέθεσε όλα τα γεγονότα που κατά τη γνώμη του στοιχειοθετούσαν λόγους ακύρωσηςτηςεπίδικηςαπόφασης,δεν 2351 Κούρρης,Δ. GeorgallisFair & Easy System Ltd v. Δημοκρατίας

(1995)τα συνέδεε πάντοτε με συγκεκριμένους λόγους ακυρότητας με αποτέλεσμα νακαθίστανταιοι αγορεύσεις του δυσνόητες. Ο δικηγόρος γιατουςκαθ' ωνηαίτησημετηγραπτήτουαγό­ ρευση εκτός του αποσπάσματοςπου παρέθεσαπιο πάνω, αρκέσθηκε στην αντιγραφή των γεγονότων της ένστασης και στην αναπαράθεση όλων των παραρτημάτων που τη συνοδεύουν. Αυτά όχι μόνο δεν απαντούσαν στους ισχυρισμούς των αιτητών, αλλά ούτε τις θέσεις του στοιχειοθετούσαν, ούτε και ισο­ δυναμούν με γραπτήαγόρευση,ούτε την υποκαθιστούν. 5 10 Διαπίστωσα επίσης ότι έχρηζαν διευκρίνισης τα θέματατου κατά πόσο: (α)Το Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο είναι αρχή ή πρόσωπο ασκούν εκτελεστική ήδιοικητικήλειτουργία,και 15 (β)ηεπίδικη απόφασηήταν το αποτέλεσμα άσκησης τέτοιας εξουσίας, για ταοποίαδεν είχα καθόλου στοιχεία. 20 Γι* αυτό έκρινα σκόπιμο να επανανοίξωτην υπόθεση καινα ζητήσω τις απόψεις των δικηγόρων όπως καιστοιχεία γιαταθέ­ ματααυτά. Κατά την ημέρα της ακρόασης,ο δικηγόρος γιατους καθ'ων 25 ηαίτηση υποστήριξε ότι το Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο (το Κέ­ ντρο) δεν είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου εφ' όσον δεν ιδρύθηκε με βάση οποιοδήποτε νόμο. Αναφέρθηκε επίσης στην απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου αρ.29.726, ημερομηνίας 4/2/88και την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Χαρί· 30 πλεια ΚνβερνήτονκαιΆλλοι ν.Δημοκρατίαςκ.ά.

(1991)4Α.Α.Δ. 2632 και υποστήριξε ότι δεν υπάρχει διοικητική πράξη, ηοποία να είναι προσβλητή βάσει τουΑρθρου 146 τουΣυντάγματος. Ο δικηγόρος για τους αιτητές αναφέρθηκεστο έγγραφο προ- 35 κήρυξης των προσφορών, όπου αναφέρεταιστον τίτλο, πριν το Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο, το Υπουργείο Εμπορίου και Βιο­ μηχανίας και υπέβαλε ότι το Κέντρο υπάγεται στο Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας, ασκεί δημόσια εξουσία και μπορεί να λεχθεί ότι υπηρετεί δημόσιο σκοπό,μεβάσητις υπηρεσίες τις 40 οποίες προσφέρει. Θαήταν,όπως είπε,παράλογονα χειρίζεται το Κέντρο δημόσια χρήματαχωρίς έλεγχο. Το Αρθρο 146.1 του Συντάγματοςπρονοεί ότι: 2352 4A A A 5 Georgallis Fair & Easy System Ltd v. Δημοκρατίας Κούρρης,Δ. 'ToΑνώτατον ΣυνταγματικόνΔικαστήριονκέκτηταιαποκλειστικήνδικαιοδοσίαννααποφασίζηοριστικώς καιαμετακλήτωςεπί πάσης προσφυγής υποβαλλομένης κατ' αποφάσεως,πράξεως ή παραλείψεως οιουδήποτε οργάνου, αργής ή προσώπου ασκούντωνεκτελεστικήν ήδιοικητικήνλειτουονίαν επίτωλόγωότιαύ­ τηείναιαντίθετοςπροςταςδιατάξειςτουΣυντάγματοςήτοννόμονήεγένετοκαθ'υπέρβασινήκατάχρησιντηςεξουσίαςτηςεμπεπιστευμένης ειςτοόργανονήτηναρχήνήτοπρόσωποντούτο." (οι υπογραμμίσεις δικές μου) 10 15 Σύμφωνα με τηνομολογία μας,δεν είναι όλεςοι πράξειςτων πιοπάνωοργάνωνπροσβλητές μεπροσφυγέςκάτωαπότοΑρθρο 146 του Συντάγματος, αλλά μόνο εκείνες που εμπίπτουν στη σφαίρατουδημοσίουδικαίου(Valana v.Republic,3R.S.C.C.91, 93). Το κριτήριο του κατάπόσο μιαπράξη εμπίπτει στησφαίρα τουδημοσίου ή του ιδιωτικούδικαίουείναιοκύριοςσκοπόςπου επιδιώκεται με την πράξη. Αν ο κύριος σκοπός της πράξηςείναι η εξυπηρέτηση δημόσιου σκοπού, τότε εμπίπτει στη σφαίρατου δημοσίου δικαίου(Valanav.Republic (πιο πάνω)). 20 ΤοΔιεθνές Συνεδριακό Κέντρο ιδρύθηκεμεβάσητην πιο κά­ τωαπόφασητουΥπουργικού Συμβουλίου (αρ.28.049, ημερομη­ νίας 3/1/87), στην οποία παρεμπιπτόντως δεν έγινε αναφορά από τους δικηγόρους: 25 "Το Συμβούλιο αφού μελέτησε διεξοδικά όλες τις λύσειςγια την αντιμετώπισητουπιοπάνωθέματος,αποφάσισετηνανέ­ γερσητηςαίθουσαςσυνεδριών στο χώροτου Ινστιτούτου Ξε­ νοδοχειακών και Επισιτιστικών Τεχνών. 30 35 Ηνέααίθουσασυνεδριών μαζίμετις υφιστάμενες διευκολύν­ σεις στο ξενοδοχείο "Φιλοξενία" θαχρησιμοποιηθούν για τη συγκρότηση τηςΔιάσκεψης Υπουργών Εξωτερικών τουΚινή­ ματοςτωνΑδεσμεύτων,πουαποφασίσθηκεστηΔιάσκεψη Κορυφής των Αδεσμεύτων στη Χαράρε, τον περασμένο Αύγου­ στο.Ηπροσθήκηστουςσυνεδριακούςχώρουςτου Ινστιτούτου Ξενοδοχειακών και Επισιτιστικών Τεχνών θα δημιουργήσει ένα μόνιμο κέντρο συνεδρίων στην περιοχή της Λευκωσίας, πουθαμπορεί ναφιλοξενήσειμεγάλαδιεθνήσυνέδρια.". 40 Μετην απόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου αρ.29.726, ημε­ ρομηνίας 4/2/88,στην οποία έγινε αναφοράαπότο δικηγόρο για τουςκαθ'ωνηαίτηση,τέθηκετοπλαίσιολειτουργίαςτουΚέντρου. Στηναπόφαση αυτή αναφέρονται,ανάμεσασ' άλλα,ταακόλουθα: 2353 Κούρρης,Δ. Georgallis Fair & Easy SystemLtd v.Δημοκρατίας

(1995)α) Όρισε το Υπουργείο Εργασίαςκαι Κοινωνικών Ασφαλίσε­ ωνωςτοαρμόδιοΥπουργείο γιατηλειτουργίατουΚέντρου Συνεδρίων. 5 β) Αναφορικά μετο "Πλαίσιο Λειτουργίας του Κέντρου":ι) νασυσταθεί,το συντομότερο δυνατό.Διοικητικό Συμβού­ λιο,κοινόγιατο Ξενοδοχείο ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ καιτοΔιεθνές 10 Κέντρο Συνεδρίων. Γιατοσκοπό αυτόναδιευρυνθείτο υφιστάμενο Διοικητικό Συμβούλιο του Ξενοδοχείου ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ,τοοποίοπροεδρεύεταιαπότο ΓενικόΔιευ­ θυντήτου Υπουργείου Εργασίαςκαι Κοινωνικών Ασφα­ λίσεων καιστοοποίο μετέχουν εκπρόσωποι των Υπουρ- 15 γείων Εμπορίου καιΒιομηχανίας, Οικονομικών και του ΓραφείουΠρογραμματισμού,ώστεναπεριληφθούνκαιεκ­ πρόσωποιτου Υπουργείου Εξωτερικών,του Υπουργείου Συγκοινωνιών καιΈργων καιτουΚΕΒΕ (οτελευταίος υπόπροσωπικήιδιότητα). ΤαπρόσθεταμέλητουΔιοικητι- 20 κού Συμβουλίου να διορισθούν απότονΥπουργό Εργα­ σίαςκαιΚοινωνικών Ασφαλίσεων. ιι)Το Διεθνές Κέντρο Συνεδρίωνναλειτουργήσει, όπως και το Ξενοδοχείο ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ,πάνωσεεμπορικήβάση,αλ- 25 λά μεακόμηπιο ευέλικτες διαδικασίεςκαικανονισμούς, ώστεναείναιδυνατήη επιτέλεση τουέργουτουκαιη επί­ τευξητωνσκοπώντου. Μεβάση τηνπείρα,πουέχειαπο­ κτηθεί απότηλειτουργία του Ξενοδοχείου ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ, να καθορισθούνκαιεγκριθούνοιδιαδικασίεςαυτέςσύμ- 30 φωναμεκανονισμούςπουθα ετοιμασθούν. γ) Αναφορικά μετοθέμα"Επάνδρωσητου ΚέντρουκαιΕξο­ πλισμός":35 (ι) το Διεθνές Κέντρο Συνεδρίων και το Ξενοδοχείο ΦΙΛΟΞΕΝΙΑναλειτουργούν, ανκριθείσκόπιμοκαιεφι­ κτό,κάτωαπόκοινήδιεύθυνσηλόγω της συνάφειας των δραστηριοτήτωντουςκαιτηςαλληλοεξάρτησής τους· ". (Οιυπογραμμίσεις δικές μου). Με τημεταγενέστερη απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, αρ. 30.149, ημερομηνίας20/5/88 (ηοποίακαιπάλιδεντέθηκεενώ2354 40 4ΑΛΛ Georgallis Fair& EasySystem Ltd v.Δημοκρατίας Κούρρης,Δ. πιόν μου από τους δικηγόρους), αποφασίστηκε ότι αρμόδιο Υπουργείο για τη λειτουργία του Κέντρου είναι το Υπουργείο ΕμπορίουκαιΒιομηχανίας. 5 Στην υπόθεση Χαρίκλεια Κνβερνήτον ν.Δημοκρατίας (πιο πάνω),στηνοποίαέκανεαναφοράοδικηγόροςγιατουςκαθ' ων η αίτηση, λέχθηκαν τα ακόλουθα,αναφορικά με το ξενοδοχείο ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ το οποίο ιδρύθηκε με τον ίδιο τρόπο όπως και το Κέντρο και λειτουργούσε επίσης επί εμπορικής βάσεως: 10 15 20 25 "Σύμφωνα μετοάρθρο 122,οι οργανισμοί δημοσίου δικαίου ή τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ιδρύονται βάσει ρητής νομοθετικήςδιάταξηςπροςτοδημόσιοσυμφέρο.Τοξενοδοχείο ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ,κατάτηνάποψη μου,δενεμπίπτειστονπιοπάνω ορισμό εφόσον δεν ιδρύθηκε μετά από θέσπιση οποιουδήποτε νόμου αναφορικά μεαυτό.Αντίθετα ιδρύθηκεκατόπιναποφά­ σεως του Υπουργικού Συμβουλίου. Εξάλλου η απόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου αρ. 15.890ημερ, 26.5.77δενείχεσκο­ πό τη δημόσια ωφέλεια - κύριο χαρακτηριστικό των οργανισμών δημοσίου δικαίου - αλλά την καθαρά εμπορική βάση. Επιπλέον, το Υπουργικό Συμβούλιο με την απόφασητουαρ. 15.634ημερομηνίας 17.2.77ενέκρινε την πλήρωση των θέσεων μεόρους που ισχύουν στον ιδιωτικό τομέα.Συνεπώς οιυπάλ­ ληλοι του ξενοδοχείου δεν εντάχθηκαν στην κυβερνητικήυπηρεσία, εφόσον δεν διορίστηκαν από την Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας (βλ.τονΠερίΔημοσίας Υπηρεσίας ΝόμοΝ.33/67,ο οποίοςκαταργήθηκεαπότοΝ. 1/90) ούτεμπορείναλεχθεί,για τους λόγους πουανάφεραπιοπάνω,ότι εντάσσονται στοπρο­ σωπικόοργανισμούδημοσίουδικαίου ". 30 Και οαδελφός Χατζητσαγγάρης κατέληξε ως εξής: 35 "Μετά απόπροσεκτική μελέτητων σημείων που εγείρονται, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι τα δικαιώματατων αιτητών ανάγονταιστησφαίρατουιδιωτικούδικαίουκαιεπομένως η επίδικη απόφαση δεν μπορεί να προσβληθεί βάσει του Αρθρου 146 τουΣυντάγματος." 40 Τοθέμαπουαπασχόλησε τοΔικαστήριο στην πιοπάνωυπόθέσηήτανταδικαιώματα και το νομικό καθεστώς των υπαλλή­ λων του ξενοδοχείου. Στημεταγενέστερη υπόθεσηΠέτροςΜιχαήλκαιΆλλοςν.Δημο­ κρατίας

(1994)4Α.ΑΛ. 198,επίδικοθέμααπετέλεσεκαιπάλινηνο2355 Κούρρης, Δ. GeorgallisFair & Easy System Ltd v. Δημοκρατίας

(1995)μικήυπόστασητωνυπαλλήλωντουξενοδοχείου "ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ". Ο αδελφός Δικαστής Νικήτας,αφού έκανε αναφορά στην υπόθεση ΧαρίκλειαΚνβερνήτονκαιΆλλοι(πιοπάνω),είπεταακόλουθα: "Συμφωνώμετοαποτέλεσμα.Θαπρόσθεταόμωςτιςδικέςμου 5 παρατητήσεις. Είναιορθόότιαρχικάτοξενοδοχείο προοριζό­ ταν ναχρησιμεύσειωςπρότυποκαιείχε εκπαιδευτικούςστό­ χους. Δηλαδή την εκπαίδευση ξενοδοχειακού προσωπικού. Βαθμιαία το στοιχείο αυτό υποχώρησε ή ατόνησε σε σημείο που δεν μπορεί να λεχθεί ότι ηλειτουργία του εναρμονίζεται 10 με την εξυπηρέτηση δημόσιου σκοπούπουέχει ευρύτερη απή­ χηση στο κοινωνικό σύνολο. Υπάρχει κάποια μαρτυρία ότι απόπολλά χρόνιατώραοι σπουδαστές αποστέλλονται γιαεκ­ παίδευση σε διάφοραάλλα ξενοδοχεία του νησιού.Τοδεσπό­ ζον στοιχείο είναι όμως ότι ηπορείατουξενοδοχείου τροχό- 15 δρομήθηκε πάνωσεκαθαράεπιχειρηματικήβάσηκαι λειτούρ­ γησεμε ιδιωτικοοικονομικά κριτήριασαναπλήεπιχείρηση.". Ασχετα με τους σκοπούς που επιδιώκονταν με την ίδρυση του Κέντρου και τον τρόπο ίδρυσης του, η ουσία του θέματος 20 στην παρούσαυπόθεση έγκειται στο κατάπόσο η προσβαλλόμε­ νηαπόφασηλήφθηκε στα πλαίσια άσκησης οποιασδήποτεεκτε­ λεστικής ήδιοικητικής λειτουργίας. Από ταστοιχείαπουέχωενώπιονμου,κρίνωότι,άσχετααπότη 25 νομικήυπόστασητου,εφ'όσοντοΚέντροκατάτοχρόνολήψηςτης επίδικηςαπόφασηςλειτουργούσεεπί εμπορικής βάσεως,όπως κα­ θίσταται σαφές με την απόφασητου Υπουργικού Συμβουλίουαρ. 29.726,η επίδικηαπόφαση ηοποία λήφθηκε στα πλαίσια τηςλει­ τουργίαςτουαυτής,δενείναιαπόρροιατηςάσκησηςοποιασδήποτε 30 εκτελεστικής ήδιοικητικής λειτουργίας. Συνεπώςδενεμπίπτειστα πλαίσιατηςαναθεωρητικήςδικαιοδοσίαςτουΔικαστηρίουτούτου. Μεβάσηταπιο πάνω, ηπαρούσαυπόθεση πρέπει να απορρι­ φθεί. Ενόψει δε της καταλήξεώς μου αυτής,δεν θαεξετάσω τους ισχυρισμούς τωναιτητώναναφορικάμετηνουσίατηςυπόθεσης. 35 Ωςαποτέλεσμα,η παρούσαπροσφυγήαποτυγχάνεικαιαπορρί­ πτεται. 40 Δενγίνεταιδιαταγήγιαέξοδα. Ηποοσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 2356