(1995)10Νοεμβρίου, 1995 [ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ D.J.DEMADES &SONSLTD, Αιτητές, ν. ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ, Καθ' ης η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 91/94) Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού — Ο περί Προστασίας τον Ανταγωνισμού Νόμος (Ν. 207/89) — Άρθρα 4, 5 και 6— Ερμηνεία — Εσφαλμένη εφαρμογή τους, στην κριθείσα περίπτωση, από την Επιτροπή Προστασίας τον Ανταγωνισμού — Η απόφαση της Επι τροπής ακυρώθηκε. Η αιτήτρια εταιρεία προσέβαλε την απόρριψηκαταγγελίας της εναντίον άλλης εταιρείας, ενώπιον της ΕπιτροπήςΠροστασίαςτου Ανταγωνισμού, καταγγελίαπου αφορούσε συμφωνία τηςκαταγγελόμενης Εταιρείαςμετρίτη εταιρείαγιααποκλειστική διάθεσητων προϊόντων της απότηντελευταία. 5 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι: 15 Η Επιτροπή,συζητώνταςτηνεφαρμογήτουΑρθρου 5
(1)του Πε ρί Προστασίας του Ανταγωνισμού Νόμου (Ν.207/89), εξετάζεικατά πόσο συντρέχουν σωρευτικά οι προϋποθέσεις πουτίθενται στιςπα ραγράφους α,βκαι γ του εδαφίου
(1)χωρίς όμως να έχει προηγου μένωςαποφανθεί,σανπραγματικόγεγονός,ανηεπίμαχησυμφωνία μεταξύτηςAlcoκαι Etex παραβιάζειτιςδιατάξειςτουΑρθρου 4
(1). ΗεφαρμογήτωνδιατάξεωντουΑρθρου5, γιαεξαίρεση,δεν μπο ρείναεξεταστεί στηδιαδικασίαυποβληθείσης καταγγελίαςγιαπαρά βασητων Αρθρων 4 και 6του Νόμου, γιατί,σύμφωνα με την παρά- 25 γράφο 4 του Αρθρου 5, τούτο γίνεται εφόσον τηρηθεί η διαδικασία 2442 20 4 ΑΛΛ. 5 10 DJ. Demades& Sons Ltd v. Επιτρ.ΠροστασίαςΑνταγωνισμού που προβλέπεταιστοΑρθρο
- Η παράγραφος3 τουΑρθρου4 δια βάζεταικαιεφαρμόζεταισεσυνδυασμόμετοΑρθρο5τουΝόμου.Δεν δικαιούται επομένως η Επιτροπή,εφαρμόζοντας τις διατάξειςτης παραγράφου αυτής,να επιτρέψει ατομική εξαίρεση συγκεκριμένης σύμπραξηςχωρίςνατηρηθούνOLδιατάξειςτουΑρθρου
- Στηναπόφασητηςη Επιτροπή δέχεταιπωςηAlcoκατέχειδεσπό ζουσαθέση αναφορικάμετηδιάθεσητων φίλτρων. Δεν ασχολείται όμως παραπέρα μετοζήτημα,μολονότι αναφέρεταιστηναπόφαση τηςπωςδεναποδείκτηκεπαράβασηκαιτωνδύο άρθρων. Είναιμάλι στα ηθέση της πως ηκαταγγελία στηριζόταν ουσιαστικά μόνο στο Αρθρο 4,όχικαι6τουΝόμου.Δεν είναι όμως έτσιταπράγματα. Η υποβληθείσακαταγγελίααναφέρεται ρητάκαισταδυο άρθρα. 15 Ηπροσφυγήεπιτυγχάνειχωρίςέξοδα. Προσφυγή. 20 Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτης καθ'ηςηαίτηση Επι τροπής με την οποία απορρίφθηκε καταγγελία των αλητών της εταιρείας Alto Products Ltd. Γ. Τριανταφυλλίδης,για τους Αιτητές. 25 Γ. Παπαϊωάννον,Δικηγόρος της Δημοκρατίας, γιατην Καθ' ης ηαίτηση. Δ. Χριστοδονλου για Μιχ.Κνπριανον, για την Ενδιαφερόμε νη εταιρεία. Cur. adv.vult. 30 35 ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ.: Η αιτήτριαεταιρεία προσβάλλει την απόφα ση της Επιτροπής Προστασίας Ανταγωνισμού, που ελήφθη στις 30.12.93, καιμετηνοποίαναπορρίφθηκεκαταγγελία της εναντίον της εταιρείας Alco Products Ltd. Ηκαταγγελία αφορούσε ισχυρισμό της αιτήτριαςπως ηAlcoProducts Ltd μεσυμφωνία πουέκα μεμετηνεταιρείαEtex Ltdανέθεσε σ' αυτήντηναποκλειστική διά θεση των φίλτρων πουκατασκευάζει,με αποτέλεσμα ναπαραβια στούν ταάρθρα4 και 6 του περί Προστασίας του Ανταγωνισμού Νόμουτου 1989,Ν.207/
- 40 ΓΕΓΟΝΟΤΑ: Ηαιτήτριαεταιρείαασχολείται, μεταξύάλλων, μετην εισαγωγή xaLπώληση αυτοκινήτων καιανταλλακτικών. ΗAlcoείναι ο απο2443 Αρτεμίοης, Δ. DJ. Demades& Sons Ltd v. EJUTO.ΠροστασίαςΑνταγωνισμον
(1995)κλειστικός κατασκευαστής φίλτρων αυτοκινήτων στην Κύπρο.Η προνομιακή αυτή επιχείρηση της Alco προστατεύεται με σχετική απόφασητουΥπουργείου Εμπορίου καιΒιομηχανίας.Το65%της συνολικής παραγωγής διατίθεται για εξαγωγή,ενώ το 35%διανέ μεταιστην Κυπριακήαγορά.Επειδήηκατασκευήτωνφίλτρωναπό την εταιρεία Alco τυγχάνει αυτής της προστασίας, το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας είναι φειδωλό στην έκδοση άδειας ει σαγωγής φίλτρων απότοεξωτερικό. Έτσι,στην αιτήτρια, καισύμ φωνα με πάγια γενική πολιτική, εκδίδεται άδεια εισαγωγής δυο φίλτρων γιακάθεεισαγόμενο αυτοκίνητοπουπωλεί. 5 10 Η σύμβαση της Alco με την Etex έδωσε στην τελευταία το αποκλειστικό δικαίωμα να αγοράζει όλων των ειδών ταφίλτρα που κατασκευάζει η Alco, και τα οποία μεταπωλεί στην Κυ πριακή αγορά. Η Etex αγοράζει τα φίλτρα από την Alco στην 15 καθοριζόμενη στον τιμοκατάλογο αξία,μειωμένη κατά 15%,και προσθέτει ηίδιακάποιο επιπλέον κέρδος. ΗEtex μεταπωλεί τα φίλτρα σε άλλα καταστήματα πώλησης ανταλλακτικών, τα οποία τελικά φτάνουν στον καταναλωτή στην ανώτατη επιτρε πόμενη τιμή,που είναι ελεγχόμενη. 20 Η αιτήτρια ισχυρίζεται στην καταγγελία της πως η συμφω νία,που αναφέρεταιπιο πάνω,μεταξύ της Alcoκαι Etex περιο ρίζει σε αισθητό βαθμό τον ανταγωνισμό. Η ίδια, λέγει, είναι αναγκασμένηνααγοράζει ταφίλτραπουχρειάζονταιοι πελάτες της από την Etex. Με αυτότον τρόπο στερείται τουδικαιώμα τος ναταπρομηθεύεται απ' ευθείας απότηνAlcoκαιναταπρο σφέρει στη συνέχεια στον καταναλωτή,ακόμηκαι σε χαμηλότε ρη απότην ψηλότερη ελεγχόμενη τιμή. 25 30 ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: Η Επιτροπή Προστασίας Ανταγωνισμού προχώρησε στηνεξέ ταση της καταγγελίας με διαδικασία πλήρους ακροάσεως, στην οποία ακούστηκαν οι απόψεις και θέσεις της αιτήτριας, της εν- 35 διαφερομένης Alco καθώς επίσης και μαρτύρων πουκάλεσαν. Η αιτήτριακαιη ενδιαφερόμενη εκπροσωπούνταν μεδικηγόρους.Η Επιτροπή εξέδωσε την αιτιολογημένη απόφασητης, που αποτε-. λείται από 15σελίδεςμεπεριεχόμενο καιύφοςπου προσομοιάζει δικαστική. Ταάρθρατου Νόμου,που είναι σχετικά και θαμας απασχο λήσουν, είναι το 4,5 και 6, πουθεωρώ βοηθητικό να ταμεταφέ ρω εδώ αυτούσια: 2444 40 4 AAA. DJ. Denudes& SonsLtd v. Επιτρ.ΠροστασίαςΑνταγωνισμού Αρτεμίδης, Δ. "4.
(1)Απαγορεύονται όλες οι συμπράξεις επιχειρήσεων που έχουν αντικείμενο ή αποτέλεσμα την παρακώλυση,τον περιορισμό ήτηνόθευση του ανταγωνσιμού, ιδιαίτεραδε οι συνιστάμενες 5 (α)στον άμεσο ή έμμεσο καθορισμό των τιμών αγοράς ή πώλησης ήάλλων όρων συναλλαγής· 10 (β)στον περιορισμό ήτον έλεγχοτης παραγωγής, τηςδιάθέσης,τηςτεχνολογικής ανάπτυξης ήτων επενδύσεων (γ)στη γεωγραφική ή άλλη κατανομή των αγορών ή των πηγών προμήθειας- 15 20 25 30 35 40 (δ)στην εφαρμογήανόμοιων όρων για ισοδύναμες συναλ λαγές, με συνέπεια ορισμένες επιχειρήσεις να τίθενται σε μειονεκτική στον ανταγωνισμόθέση(ε)στηνεξάρτησητηςσύναψηςσυμβάσεων απότηναποδοχή από μέρους των αυντισυμβαλλόμενων πρόσθετων υποχρεώσεων,οιοποίες, κατάτηφύσητουςή σύμφωνα μετιςκρατούσεςεμπορικέςσυνήθειες,δεσυνδέονται με το αντικείμενο των συμβάσεωναυτών.
(2)OLκατά τοάρθροαυτόαπαγορευμένεςσυμπράξεις,εί ναι άκυρες εξ υπαρχής.
(3)Κατ' εξαίρεση, συμπράξεις επιχειρήσεων εμπίπτουσες στις προηγούμενες διατάξεις του άρθρου αυτού, δύνανταινα επιτραπούνκαινακριθούνέγκυρεςκατάνόμοκαιισχυρέςείτε δυνάμειΔιατάγματοςείτεμετ' απόφασητηςΕπιτροπής,εφόσο συντρέχουν οι ειςτοεπόμενοάρθροοριζόμενεςπροϋποθέσεις. 5.-
(1)Σύμπραξη επιχειρήσεων ή κατηγορία συμπράξεων, πουεμπίπτειστις διατάξειςτουεδαφίου
(1)τουάρθρου4, δύ ναταιναεπιτραπείκαινακριθεί έγκυρηκατάνόμοκαιισχυρή εάνσυντρέχουν σωρευτικάοιακόλουθεςπροϋποθέσεις: (α)Συμβάλλει, με εύλογη συμμετοχή των καταναλωτών στην προκύπτουσα ωφέλεια, στη βελτίωση της παρα γωγήςή τηςδιανομήςαγαθώνή στην προώθησητηςτε χνικής ήοικονομικήςπροόδου* (β)δενεπιβάλλει στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις περιορι2445 Αρτεμίδης, Δ. DJ. Denudes & Sons Ltd v. Επιτρ.ΠροστασίαςΑνταγωνισμού
(1995)σμούς πέραν των απολύτως αναγκαίων προς επίτευξη των πιοπάνωσκοπών-και (γ)δεν επιτρέπει στις επιχειρήσεις στις οποίες αφοράησύ μπραξητηδυνατότητακατάργησηςτουανταγωνισμού σε σημαντικότμήματηςαγοράςτουοικείου προϊόντος.
(2)Ηεξαίρεση από τις διατάξεις του εδαφίου
(1)τουάρ θρου4κατάκατηγορίασυμπράξεων χορηγείται δυνάμειΔια τάγματος του Υπουργικού Συμβουλίου, που εκδίδεται από το Υπουργικό Συμβούλιο μετά προηγούμενη αιτιολογημένη γνώμη της Επιτροπήςκαι δημοσιεύεται στην επίσημη εφημε ρίδα της Δημοκρατίας.
(3)Συμπράξειςπουανήκουνσε κατηγορίαδιεπόμενη από Διάταγμα εκδοθέν κατά τις διατάξεις του εδαφίου
(2)δεν απαιτείται να γνωστοποιηθούν.
(4)Ηατομικήεξαίρεση συγκεκριμένης σύμπραξης απότις διατάξεις του εδαφίου 1 του άρθρου4 χορηγείται με απόφαση της Επιτροπής κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 18 τουπα ρόντος Νόμου. 6.-
(1)Απαγορεύεται η καταχρηστική εκμετάλλεση της δε σπόζουσαςθέσης μιαςεπιχείρησης στηναγοράενόςπροϊόντος. 5 10 15 20 25
(2)Καταχρηστικήεκμετάλλευσηδεσπόζουσαςθέσης συνιστά ειδικότεραοποιαδήποτεπράξημιαςήπερισσότερων επχειρήσεων,πουκατέχει ήκατέχουνδεσπόζουσα θέση στο σύνολοήμέ ροςτης εγχώριαςαγοράςενόςπροϊόντος,ανη πράξη αυτήέχει 30 σαναντικείμενο ήαποτέλεσμαήενδεχόμενο αποτέλεσμα(α)τον άμεσο ήέμμεσοκαθορισμό αθέμιτωντιμώναγοράς ή πώλησης ή άλλων μη θεμιτών υπό τις περιστάσεις όρων συναλλαγής- 35 (β)στον περιορισμό τηςπαραγωγήςήτηςδιάθεσης,ήτηςτε χνολογικής ανάπτυξηςπροςζημιάτωνκαταναλωτών (γ)στην εφαρμογήανόμοιων όρων για ισοδύναμες συναλλαγές, με συνέπεια ορισμένες επιχειρήσεις να τίθενται σε μειονεκτική στον ανταγωνισμό θέση(δ)στην εξάρτηση της σύναψης συμβάσεων από τηναπο2446 40 4 ΑΛΛ DJ. Demades& SonsLtd v. Επιτρ.Προστασίας Ανταγωνισμού Αρτεμίδης, Δ. δοχή από μέρους των αντισυμβαλλόμενων πρόσθετων υποχρεώσεων, οι οποίες,κατάτηφύση τους ήσύμφω να με τις κρατούσες εμπορικές συνήθειες, δε συνδέο νται μετο αντικείμενο των συμβάσεων αυτών. 5 10 15 20 25 30 35 40
(3)Η Επιτροπή έχει την ευχέρεια να καλεί οποτεδήποτε επιχείρησηπουκατάτηνκρίσητηςκατέχει,είτεαφ'εαυτήςεί τε απόκοινού με άλλες επιχειρήσεις, δεσπόζουσα θέση στην αγορά ενός προϊόντος να της γνωστοποιεί στοιχεία αναφορικά με τις δραστηριότητες της και για τις διευθετήσεις της με άλλες επιχειρήσεις." Η Επιτροπή Προστασίας Ανταγωνισμού κατέληξε στο συ μπέρασμα πως η καταγγελία της αιτήτριας δεν ήταν αποδεκτή, γιατί δεν αποδείκτηκε οποιαδήποτε παραβίασητων διατάξεων των άρθρων4 και 6τουΝόμου. Δικηγόρος της Δημοκρατίας,που εμφανίστηκε εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα, δενυποστήριξε την απόφασητηςΕπιτροπής επειδή έχει την άποψη πως δεν λειτούργησε ορθά και μέσα στα πλαίσια του Νόμου. Ηπροσέγγιση του δικηγόρου της Δημοκρα τίαςφαίνεταιστηνεπιστολήτουπροςτηνΕπιτροπή,ημερ.4.11.94. Έχω μελετήσει την μακροσκελή απόφασητης Επιτροπής, τα στοιχεία του φακέλου, τις γραπτές αγορεύσεις των συνηγόρων και ειδικώτερα τους νομικούς λόγους πουεπικαλείται οδικηγό ρος τηςΔημοκρατίαςπουτον οδήγησανναμηνυποστηρίζει την απόφασητηςΕπιτροπής. Συμφωνώ με την προσέγγιση του δικηγόρου της Δημοκρα τίαςκαιπροχωρώναεκφράσωτηδικήμουάποψηπάνωστοζή τημα. ΠράγματιηΕπιτροπή,συζητώνταςτην εφαρμογήτου άρ θρου 5
(1)του Νόμου,εξετάζει κατάπόσο συντρέχουν σωρευτι κά οι προϋποθέσεις που τίθενται στις παραγράφους α,βκαι γ του εδαφίου (Ι) χωρίς όμως να έχει προηγουμένως αποφανθεί, σαν πραγματικό γεγονός, αν η επίμαχη συμφωνία μεταξύ της Alcoκαι Etex παραβιάζει τις διατάξειςτου άρθρου4
(1). Η εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 5, για εξαίρεση, δεν μπορείναεξεταστεί στηδιαδικασίαυποβληθείσης καταγγελίαςγια παράβασητων άρθρων4και6τουΝόμου,γιατί,σύμφωνα μετην παράγραφο 4 του άρθρου5, τούτο γίνεται εφόσον τηρηθεί ηδια δικασίαπουπροβλέπεταιστοάρθρο 18. Η παράγραφος3τουάρ θρου4 διαβάζεται και εφαρμόζεται σε συνδυασμό με το άρθρο5 2447 Αρτεμίδης,Δ. DJ. Denudes&Sons Ltd v. Επιτρ. ΠροστασίαςΑνταγωνισμού
(1995)του Νόμου.Δεν δικαιούται επομένως η Επιτροπή, εφαρμόζοντας τις διατάξεις της παραγράφουαυτής,να επιτρέψει ατομική εξαί ρεση συγκεκριμένης σύμπραξης χωρίς να τηρηθούν οι διατάξεις του άρθρου
- 5 Στην απόφασητης ηΕπιτροπήδέχεται πως ηAlcoκατέχει δε σπόζουσα θέση αναφορικά με τη διάθεση των φίλτρων. Δεν ασχολείται όμως παραπέραμε το ζήτημα, μολονότι αναφέρεται στην απόφασητης πως δεν αποδείκτηκε παράβασηκαι των δύο άρθρων. Είναι μάλιστα ηθέσητης πως η καταγγελία στηριζόταν ουσιαστικά μόνο στο άρθρο4,όχι και 6 του Νόμου. Δεν εί ναι όμως έτσι ταπράγματα. Ηυποβληθείσα καταγγελία αναφέ ρεται ρητάκαι στα δυο άρθρα. Συναφώς,ο δικηγόρος τηςαιτήτριας σε ειδική αναφοράτουστην Επιτροπήδιευκρίνισε, καικα ταγράφεται στα πρακτικά,πως ηκαταγγελία αφοράκαι τα δυο άρθρα. Προσκομίστηκε δεσχετικό μαρτυρικό υλικό γιαναπρο ωθηθεί ο ισχυρισμός της αιτήτριας για παραβίαση και του άρ θρου
- Επί του ζητήματος όμως αυτού δεν υπάρχει κανένα εύ ρημα της Επιτροπής, μολονότι δέχεται πως η Alco κατέχει δε σπόζουσα θέσηστη διάθεση του επίδικου προϊόντος. Για τους πιο πάνω λόγους η προσβαλλόμενη απόφασηακυ ρώνεται. Δεν γίνεται οποιαδήποτε διαταγήγια έξοδα. Η προσφυγή επιτυγχάνει χωρίς έξοδα. 2448 10 15 20