(1995)10Νοεμβρίου, 1995 [ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑ ΑΡΘΡΑ 146 ΚΑΙ 28ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑ Ν. ΘΕΟΦΙΛΟΥ, Αιτήτρια, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ &ΧΩΡΟΜΕΤΡΙΑΣ, Καθ*ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 555/94) Διοικητικό Δίκαιο—Διοικητική πράξη—Πράξη δημοσίουδικαίου — Διάκριση από πράξεις ιδιωτικού δικαίου—Νομολογία καιθεωρία — Η κριθείσα απόφαση τον Διευθυντή Κτηματολογίου να αποδε χθεί ανταλλαγή μεριδίου σννιδιοκτήτον ακινήτου ενέπιπτε στο αστικάδίκαιο — Σχετικό το Άρθρο 51 τουπερί Μεταβιβάσεωςκαι 5 Υποθηκενσεως Ακινήτων Νόμου τον 1965 (Ν. 9/65). Η αιτήτριαπιστεύοντας ότι χρειαζότανησυγκατάθεσητηςγια να συντελεστεί η εκποίηση του 1/2 μεριδίου της αδερφήςτης επί ακινήτου συνιδιοκτησίας τους, άσκησε την προσφυγή υπεραμινόμένηκαιτουδημοσίουχαρακτήρατηςδιαφοράς. 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην προσφυγή,απο φάσισε ότι: 15 1. Το θέμα της διάκρισης μεταξύ πράξης Ιδιωτικούκαι Δημόσιου ΔικαίουαναλύθηκεστηναπόφασηAntoniou v.Republic
(1984)3 C.L.R.
- Στηνπρόσφατηαπόφασητης Ολομέλειας στην Κνπριαχή Δήμοχρατία ν. Τόκα, ο Πικής,Π.,ασχολήθηκεμε τοθέμακαιανέλυε τις αρχέςμεαναφορά στημέχρι σήμερα Κυπριακήνομολογία.
- Ο συνήγορος της αιτήτριας αναφερόμενος στις αποφάσεις Hadjikyriacou v. Theologia Hadjiapostolou, 3 R.S.C.C. 89, 2452 20 25 ΛΑΛΛ. 5 10 15 20 Θεοφίλου ν.Δημοκρατίας Valanas v. Republic, 3 R.S.C.C. 91 και Silentsia Farms v. Republic (\98l) 3C.L.R.450, υπέβαλε στο Δικαστήριο ότι πρά ξεις που δενεμπίπτουν στηδικαιοδοσία τουΑνωτάτου Δικά* στηρίου δυνάμει τουΑρθρου 146,είναι εκείνες οι αποφάσεις που λαμβάνονται σύμφωνα μεταΑρθρα 58,61 και1ΙΑ τουΠε ρί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμου, Κεφ.224, όπου οΝόμος προβλέπει έφεσηεναντίοντης απόφασης τουΔιευθυντή στο ΕπαρχιακόΔικαστήριο. Υποδεικνύεται ότι,και με βάσητοΑρθρο51 του Περί Μεταβι βάσεως καιΥποθηκεύσεως Ακινήτων Νόμουτου 1965(Ν. 9/65), προνοείται έφεσηστοΕπαρχιακόΔικαστήριο εντός 30 ημερών και προβλέπεται ότι, τηρουμένων των αναλογιών, οιδιατάξεις των Αρθρων 60 και 81 του Κεφ.224 τυγχάνουν εφαρμογής. Έτσι, μετοάρθρο αυτό διαγράφεται οτρόπος προσβολής της απόφασης του Διευθυντή του Κτηματολογίου. Μεβάση τιςπιοπάνω αρχές καιπαρατηρήσεις, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότιηυπόθεση αφορά τηρύθμιση των περιουσιακών δικαιωμάτων των πολιτών σεακίνητη ιδιοκτησία κάτωαπότοαστικόδίκαιοκαιως τέτοιαδενεμπίπτει στησφαί ρατουΔημόσιουΔικαίου αλλάσεεκείνητου ΙδιωτικούΔικαίου. Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. 25 Αναφερόμενες υποθέσεις: Antoniou v.Republic
(1984)3C.L.R. 623, 30 Machlouzandes ν.Republic
(1985)3C.L.R. 2342, Δημοκρατία κ.ά.ν. Τόκα
(1995)3Α.Α.Δ. 218, Hadjikyriacou v.Hadjiapostolou, 3R.S.C.C. 89, 35 Valanas v.Republic, 3R.S.C.C. 91, Silentsia Farms v.Republic
(1981)3C.L.R. 450. 40 Προσφυγή. ' Προσφυγή με την οποία η αιχήτρια ζητά δήλωση του Δικα στηρίου ότιη πράξητουκαθ' ουηαίτηση ναπροβεί σε μεταβί βαση του 1/2 μεριδίου του κτήματος στοχωριό Πεντάκωμο, χω- 2453 Θεοφίλου ν.Δημοκρατίας
(1995)ρις τησυγκατάθεση τηςκαι παρά την ένσταση της είναιάκυρη. Α. Θεοφίλου,γιατην Αιχήτρια. Μ.Τσαγγαρίόης,ΔικηγόροςτηςΔημοκρατίας,γιατουςΚαθ'ων ηαίτηση. 5 Στ.Μονσιονττα-Δοονσιώτου,γιατοΕνδιαφερόμενομέρος. Cur. adv. wit. 10 ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ.: Η αιτήτριαείναι ιδιοκτήτριατου 1/2 μεριδίου κτήματος στο χωριό Πεντάκωμο. Συνιδιοκτήτρια του ιδίουκτή ματος κατά το υπόλοιπο 1/2 μερίδιο ήταν η αδελφή της Ελένη Κωνσταντίνου Μάμιλλου. Η τελευταίααντάλλαξετο μερίδιο της 15 μεκτήματηςεταιρείαςL.ATTESHLIS INVESTMENTS LTDλαμ βάνοντας επιπρόσθετα και ποσό £75.000.- ως διαφορά μεταξύ των αξιώντων ανταλλασσομένων ακινήτων. OLδηλώσεις ανταλ λαγής έγιναν αποδεκτές από το Κτηματολόγιο, σύμφωνα με τα άρθρα4και 17Α τουΠερί ΜεταβιβάσεωςκαιΥποΟηκεύσεωςΑκι- 20 νήτων Νόμου9/65. Ηαιτήτριαπαραπονείταιγιατοότι ημεταβί βασηέγινεχωρίς τησυγκατάθεσητης ιδίας.Κατεχώρησε την πα ρούσαπροσφυγή,μετηνοποίαζητάδήλωση τουΔικαστηρίου ότι η πράξητουκαθ' ουηαίτησηναπροβείσεμεταβίβασητου 1/2 με ριδίουτουκτήματος χωρίς τησυγκατάθεση τηςκαιπαρά την έν- 25 στάσητης,είναι άκυρη,παράνομηκαιστερούμενη οποιουδήποτε αποτελέσματος. Οι καθ' ων η αίτηση υπέβαλαν προδικαστικά ένσταση προ τάσσοντας το επιχείρημα ότι το θέμα εμπίπτει στη σφαίρα του 30 Ιδιωτικού Δικαίου,για το οποίο δικαιοδοσία δεν έχει τοΔικα στήριο με βάσητο άρθρο 146 και ισχυρίστηκαν ότι, εν πάση πε ριπτώσει, ηαπόφασηήταννόμιμη,γιατί δεν απαιτείταιστις πε ριπτώσεις αυτέςησυγκατάθεσητουσυνιδιοκτήτη.Θαπροχωρή σω πρώτανα εξετάσω τηπροδικαστική ένσταση. 35 Τοθέματηςδιάκρισης μεταξύπράξηςΙδιωτικούκαι Δημόσιου Δικαίουαναλύθηκεστην απόφασηAntoniouv.Republic
(1984)3 C.L.R. 623 όπουστις σελ.626-627λέχθηκανταακόλουθα: 40 "The definition andadjustment of propertyrightsof citizens is par excellence amatter of private law. 2454 4 ΑΛΛ. Θεοφίλου ν. Δημοκρατίας Αρτεμης,Δ. The ascertainment of the rights of citizens to immovable propertyisprimarily ofinteresttothepartiesimmediately affected thereby. Thepublichasbutaremoteinterest inthematter. 10 15 20 The Supreme Court was alive to the conceptual difficulties inherent in drawing the dividing line between acts of administration inthedomainof publiclaw ontheonehandandin thedomainof private law ontheother.Inonesensethepublic is interestedineverydecision oftheadministration. Underlyingthe abovedecisions istheappreciation by theCourtthatthedegreeof interest onthepart of the public in actions of theadministration variesinproportiontotheextenttowhichsuchdecisionsarelikely to affect thepublic orsections of it. TheSupremeConstitutional Court adopted a practical test to chart the line of demarcation between decisions in the domain of public and private law. It revolves round the primary object of the act or decision. If the decision isprimarily aimedtopromoteapublicpurpose itfallsin the domain of public law; otherwise in that of private law. Naturally thepublichasalivelierinterest inpublic purposes." (Δέστε επίσης Machlouzarides v. The Republic
(1985)3 C.L.R. 2342). 25 Στην πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας στην Κυπριακή Δημοκρατίαν. Τόκα
(1995)3Α.Α.Δ.218, ο Πικής, Π., ασχολή θηκεμετοθέμακαιανέλυσε τιςαρχέςμεαναφοράστημέχρισή μερα Κυπριακή νομολογία. Παραθέτω πιο κάτω το σχετικό απόσπασμααπό την απόφαση: 30 35 "Η δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, βάσει του Αρθρου 146.1τουΣυντάγματος,περιορίζεταιστηναναθεώρηση πράξεων,αποφάσεων ή παραλείψεωνδημόσιαςαρχήςή οργά νου,η οποίαασκείεκτελεστικήήδιοικητικήλειτουργίαστοντομέατουδημοσίουδικαίου.Οτομέαςτουδημοσίουδικαίουοριο θετείται,όπωςδιευκρινίζειη νομολογίααπότοενδιαφέροντου δημοσίουστηνπροαγωγήτωνσκοπώνπουαποβλέπειονομοθέ τηςνα προάγει,με τηχορήγησητης εξουσίας,απότηνάσκηση τηςοποίαςαπορρέειη απόφασηη οποίαπροσβάλλεται. 40 Ηδιαχωριστικήγραμμήμεταξύτωνδύοτομέωντου δικαί ου,τουδημόσιουκαιτου ιδιωτικού, είναι λεπτήκαιδενείναι πάντοτεεύκολονασυρθεί.Ηεγγενήςφύσητηςπράξης,σεσυν δυασμό με το συμφέρον του κοινού στο συγκεκριμένο τομέα 2455 Αρτέμης,Δ. Θεοφίλου ν.Δημοκρατίας
(1995)λειτουργίας δημόσιας αρχής ή οργάνου, αποτελεί το βασικό κριτήριο γιατην οριοθέτηση τωναντίστοιχων τομέων τουδι καίου. Εανηπράξησκοπεί, κατάκύριο λόγο (primarily), στην προαγωγήδημόσιου σκοπού,αυτήανάγεται στο πεδίο του δη μοσίου δικαίου και, στην αντίθετη περίπτωση, σε εκείνο του ιδιωτικού δικαίου - (βλ.Antoniou and Others v. Republic
(1984)3 C.L.R. 623, Machlouzarides v. Republic
(1985)3 C.L.R. 2342,2346). 5 ΣτηSavvas YianniValana andThe Republic (Directorof 10 LandsandSurveys) 3R.S.C.C. 91,αποφασίστηκε on αποφά σειςπουάπτονταιτων αστικών δικαιωμάτωνσεακίνητη ιδιο κτησία συνιστούν, κατάκανόνα, θέματα που ανάγονται στον τομέατου ιδιωτικού δικαίου,ενώστηAchilleasHadjikyriacou andTheologia HadjiapostolouandOthers3R.S.C.C. 89,κρί- 15 θηκεότιηεπίλυση συνοριακών διαφορώνσυνιστά ρύθμισητων αστικών δικαιωμάτων των ενδιαφερομένων, στη λήψηκαιπε ριεχόμενο τωνοποίων τοενδιαφέρον του κοινού είναι περιο ρισμένο. Απότο ίδιο πνεύμα διαπνέεται καιηαπόφαση του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου στην Theocharis 20 Charalambidesand TheRepublic (DistrictLandsOfficer & Another)4 R.S.C.C.24, όπουδιαπιστώθηκε ότιδενπαρέχεται η δυνατότητααναθεώρησης απόφασηςτουΔιευθυντή του Κτη ματολογίου να αναβάλει την ορισθείσα ημερομηνία για την αναγκαστικήπώληση ακίνητης ιδιοκτησίας. 25 Τοακόλουθο απόσπασμααπό τηHellenicBankv.Republic
(1986)3C.L.R.481,χαρακτηρίζειτηνπροσέγγιση τουδικαστηρί ου στην ταξινόμηση αποφάσεων τουΚτηματολογίου γιασκο πούςαναθεώρησηςκάτωαπότοΑρθρο 146.1 τουΣυντάγματος: 30 "Decisions of the Administration, definitive of property rights of citizens under civil law, have been held, without exception, tooperate inthe domain ofprivatelaw andassuch cannotbe madethesubjectofreviewunderArticle 146." 35 ("Αποφάσεις τηςΔιοίκησης, προσδιοριστικές τωνπεριουσια κών δικαιωμάτωντων πολιτών κάτωαπότο αστικόδίκαιο, κρίθηκαν, χωρίς εξαίρεση, ότι επενεργούν στον τομέατου ιδιωτικού δικαίουκαι ως εκτούτου δεν μπορεί να αποτελέ- 40 σουντοαντικείμενο αναχώρησηςκάτωαπότοΑρθρο 146"). (Βλ., επίσης την απόφαση τηςΟλομέλειας στηΣολομώντος ν. Παπανεοχλή
(1992)1Α.Α.Δ.906.)" 2456 4ΧΛΛ. 5 10 15 20 25 Θεοφίλου ν.Δημοκρατίας Αρτεμης, Δ. Ο συνήγορος της αιτήτριας αναφερόμενος στις αποφάσεις Hadjikyriacou v. Theologia Hadjiapostolou, 3 R.S.C.C. 89, Valanas v. The Republic,3R.S.C.C. 91 και Silentsia Farms v. Republic
(1981)3C.L.R. 450, υπέβαλε στο Δικαστήριο ότιπράξεις που δεν εμπίπτουν στη δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικα στηρίου δυνάμει του Αρθρου 146, είναι εκείνες οι αποφάσεις που λαμβάνονται σύμφωνα με ταάρθρα58, 61 και 1 ΙΑ τουΠε ρί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμου, Κεφ.224, όπου ο Νόμος προβλέπει έφεση εναντίον της απόφασηςτου Διευθυντή στο Επαρχιακό Δικαστήριο. Υποδεικνύεται ότι,καιμεβάση τοάρθρο51 τουΠερί Μεταβι βάσεως και Υποθηκεύσεως Ακινήτων Νόμου του 1965 (Ν. 9/65), προνοείται έφεση στο Επαρχιακό Δικαστήριο εντός 30 ημερών και προβλέπεται ότι, τηρουμένων των αναλογιών, οι διατάξεις των άρθρων 80 και 81 του Κεφ.224 τυγχάνουν εφαρμογής.Έτσι, με το άρθρο αυτό διαγράφεται ο τρόπος προσβολής της απόφα σης του Διευθυντή του Κτηματολογίου. Με βάσητις πιο πάνωαρχές και παρατηρήσεις, δεν έχωκα νένα ενδοιασμό να καταλήξω στο συμπέρασμα ότι η υπόθεση αφορά τη ρύθμιση των περιουσιακών δικαιωμάτων των πολι τών σεακίνητη ιδιοκτησία κάτωαπότοαστικό δίκαιοκαιωςτέ τοια δεν εμπίπτει στη σφαίρα του Δημόσιου Δικαίου αλλά σε εκείνη του Ιδιωτικού Δικαίου. Κατά συνέπεια η προδικαστική ένσταση γίνεται αποδεκτή και ηπροσφυγή απορρίπτεταιχωρίς διάταγμα για έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2457