clr/1995/1995_4_2575.pdf

(1995)ασφαλώςδεναποτελεί πρότυποχειρισμών γιατηδιεξαγωγήδη­ μόσιου διαγωνισμού.

1. Πέραν του σχολίου αυτού είναι ευτύχημα on ηΕπιτροπήΠρο­ σφορών και στησυνέχεια το ίδιο τοΣυμβούλιο συνειδητοποίη5 σαντις επιπτώσεις τωνπαρατυπιών. Δεν υπάρχειαμφιβολία ότι μεταξύ των όρων της διακήρυξης που τροποποιήθηκανήτανκαι ουσιώδεις όροι που μετέβαλανάρδηνταδεδομένατηςαρχήςδια­ κήρυξης. Ηπορεία που πήρε ηυπόθεση βρισκόταν σε αντίθετη τροχιά μεόσα επιτάσσει η αρχήτης ίσης μεταχείρισης καιτουδί- 10 καιουανταγωνισμού πουδιέπουντουςδημόσιους διαγωνισμούς. Οι συνθήκες που έχουν περιγραφεί,περιλαμβανομένων και των παρατηρήσεων τουΔικαστηρίου γιατη σύσταση των εμπειρο­ γνωμόνων παρά τιςπαρεκκλίσεις που υπέπεσαν στην αντίληψη τους,υπαγόρευαντην ακύρωση τουδιαγωνισμού. 15
2. Δενείναι δυνατό ναπροβάλει κανείς με επιτυχία τηνέλλειψη δέουσας έρευνας δεδομένης της καθολικής ανασκόπισης,σε δύο επίπεδα, Επιτροπής και Συμβουλίου, όλων τωνενεργειών που προηγήθηκαντης επίδικης απόφασης. 20
3. Αναφορικά με την αιτιολογία είναι ορθό πως το Συμβούλιο επι­ καλείται τονόρο35.0,αλλά στηρίχθηκε και στοσυμφέροντου που δενείναι τίποτε άλλο απότοδημόσιο συμφέρον αν ληφθεί υπόψηη μορφή,ηοργάνωση καιοδημόσιος σκοπός πουτο Συμ- 25 βούλιο τάχθηκε να επιτελεί, σύμφωνα μετιςδιατάξεις του ιδρυ­ τικού του νόμου (οπερί Αποχετευτικών Συστημάτων Νόμοςτου 1971 (Ν. 1/71).Αληθεύει πως δεν εξειδικεύεται τοδημόσιο συμ­ φέρον στην επιστολή. Όμωςηιδέατηςεξυπηρέτησης του δημόσι­ ου συμφέροντος είναι διάχυτηστα έγγραφακαιταπρακτικά. 30 Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 35 SuccessAdvertising Co. ΙχάκΑ ν.Δημοκρατίας

(1993)4Α.ΑΑ.3061, Odyssey Agricultural Airspraying Ltd v. Δημοκρατίας

(1994)3 Α.Α.Δ. 583, 40 G.D.L. Construction Ltdv.Δημοκρατίας

(1990)3Α.Α.Δ. 1433, Leisureland Hotel Enterprises Ltdv.Δημοκρατίας

(1993)3 Α.Α.Δ.

1. 2576 4 Α.ΛΛ. Seco Lid v. Συμβ.Αποχετεύσεων Λευκωσίας Προσφυγή. 5 Προσφυγή εναντίον της απόφασης του καθ' ου η αίτηση με την οποία κατακύρωσε την προσφοράγια την προμήθειαμηχανικών αναδευτήρων και μονάδων ανακύκλωσης λυμάτων στο ενδιαφερόμενο μέρος αντί στους αιτητές. Μ.Κνριακίδης,για τους Αιτητές. 10 Κ. Αιμιλιανίδης, για τον Καθ' ουηαίτηση. Cur.adv.vult. 15 20 25 30 35 ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Το Συμβούλιο Αποχετεύσεων Λευκωσίας(εφεξής το Συμβούλιο) αντιμετώπιζε θέμαδυσλειτουργίας τουαποχε­ τευτικού συστήματος με αποτέλεσμα την πρόκληση δυσοσμίας σε ορισμένες περιοχές της πρωτεύουσας. Γιαυτό και στις 25/2/94 προκήρυξε δημόσιο διαγωνισμό για την προμήθεια μηχανικών αναδευτήρωνκαιμονάδωνανακύκλωσηςλυμάτωνπουπροορίζονταν για το εργοστάσιο επεξεργασίας λυμάτων του Συμβουλίου οτηντουρκοκρατούμενηπεριοχή ΜιαςΜηλιάς.Προφανώςκρίθη­ κεπως ηχρήση των μηχανημάτωναυτών θαέδινε λύσηστοπρό­ βλημα. Ηπροκήρυξη δημοσιεύθηκε στην επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίαςκαιτον ημερήσιο τύπο. Η 28η Μαρτίου 1994 τέθηκε σαντελευταία ημερομηνίαγιατηνυποβολήπροσφορών. Με βάση τον όρο 35.0 των εγγράφων του διαγωνισμού το Συμβούλιο επιφύλαξε ουσιαστικά δικαίωμανααπορρίπτειόλες ήοποιαδήποτε προσφορά.Ήνααποδέχεταιπροσφορά (ήμέρος της) την οποία κρίνει συμφέρουσα. Προβλέφθηκε επίσης ρητά πως δεν είχε υποχρέωση να εγκρίνει τη χαμηλότερη προσφορά. Η παράδοσητων μηχανημάτων θαέπρεπε ναπραγματοποιηθεί μέσα σε 90 ημέρες από την υπογραφή του συμβολαίου με τον επιτυχόνταπροσφοροδότη:όρος 28.
2. Ας σημειωθεί πωςοπρομηθευτής δεν είχε υποχρέωση συναρμολόγησης τους. Ο χρόνος παράδοσης, σύμφωνα με τον όρο 30.0, θα λαμβανότανσοβαρά υπόψη κατά την αξιολόγηση των προσφορών (και όπως είναι στα αγγλικά "the delivery time will be strongly taken into consideration whenevaluatingthetenders".) 40 Από τοχρόνο πουπροκηρύχθηκεοδιαγωνισμός (25/2/94) μέ­ χρι 28/3/94,που θα έκλειναν οι προσφορές, το Συμβούλιο τρο­ ποποίησε τους όρους του 5 φορές. Σε κάθε περίπτωση το Συμ­ βούλιο εξέδιδε έγγραφο,πουονόμαζε addendum ήσυμπλήρωμα, 2577 Νικήτας,Δ. Seco Ltd ν. Συμβ. Αποχετεύσεων Λευκωσίας

(1995)τοοποίοκυκλοφορούσε σεόσους έλαβανμέρος στο διαγωνισμό. Δεν χρειάζεται να αναφερθώ στο περιεχόμενο όλων των addendum. Αρκεί να λεχθεί ότι με το υπ' αρ. 1επιβλήθηκε νέα υποχρέωση για συναρμολόγηση των μηχανημάτωνπου θαγινό­ ταν στις αποθήκες του Συμβουλίου. Με άλλο συμπληρωματικό έγγραφο (addendum αρ.3)παρατάθηκεοχρόνος κατάθεσηςτων προσφορών μέχρι 30/3/94.Και με το addendum αρ.5 ο χρόνος παράδοσης των μηχανημάτων από90 σε 120 ημέρες. Σημειωτέ­ ονότι δενυπάρχειτίποτε πουναδείχνει ότι τουλάχιστον ηπρο­ θεσμία συμμετοχής στο διαγωνισμό δημοσιοποιήθηκε στο κοινό ήοποιουσδήποτε άλλους πέρανεκείνων που ήδη συμμετέσχον. Στο σημείο αυτό θα μπορούσε να λεχθεί πως έγιναν 6 προ­ σφορές από4 εταιρείες. Πέμπτοςοίκος διαμαρτυρήθηκεέντονα (στις 28/3/94) για το φαινόμενο των συνεχών μεταρρυθμίσεων των όρων, που ακολουθήθηκε, που τους δημιούργησε προβλή­ ματα. Συγχρόνως ζήτησανπαράταση 30ημερών, αλλά δεν τους δόθηκε. Και με επιστολή τουςημερ.30/3/94δήλωσαν πως σεέν­ δειξη διαμαρτυρίαςδε θαέστελλαν προσφορά. 5 10 15 20 Οι σύμβουλοι/μηχανικοί, που αξιολόγησαν τις υποβληθείσες προσφορές εκ μέρους του Συμβουλίου,εισηγήθηκανκατακύρωση της προσφοράς της αιτήτριαςεταιρείας,που ήτανκαι ηχαμηλό­ τερη. Επισημαίνεται ότι η εισήγηση των συμβούλων/μηχανικών φαίνεταικάπωςπαράξενηδεδομένου ότι διαπίστωσανπαρεκκλί- 25 σειςτηςπροσφοράςτωναιτητώναπότιςπροδιαγραφέςόπωςκα­ θορίζονται στα έγγραφα του διαγωνισμού (βλέπε το συνημμένο στοπαράρτημα7έγγραφοτουςπουπεριγράφεταιωςappendix 1). Η έκθεση που ετοίμασαν στάληκε στην Ειδική Επιτροπή Προ­ σφορών τουΣυμβουλίου. ΗΕπιτροπή αυτή,αφούεξέτασε όλατα 30 θέματαπουείχανσχέσημετοδιαγωνισμό και ιδιαίτερατηνανώ­ μαληπορείαπου είχε, αποφάσισεναεισηγηθεί στο Συμβούλιο τη ματαίωσηκαι επαναπροκήρυξητου. Οι λόγοι εκτίθενται λεπτο­ μερειακάσε μακράέκθεση της Προέδρουτης Επιτροπής(παράρ­ τημα 8). Από το έγγραφο, πουκαταλαμβάνει4 δακτυλογραφημέ- 35 νες σελίδες, παραθέτω τασυμπεράσματαστησελ. 4: " ηΕπιτροπήκατέληξε στα πιοκάτω:

(1)διαπίστωσε λάθηκαιπαραλείψεις στηδιαδικασίαυποβολής των προσφορών.

(2)Επισήμανε ιδιαίτερατογεγονός ότι στηδιάρκειατηςδια­ δικασίας υποβολής προσφορών δόθηκε σειρά επεξηγήσεων 2578 40 4XAA. Seco Ltd v. Συμβ.Αποχετεύσεων Λευκωσίας Νικήτας,Δ. που διαφοροποιούσαν ουσιώδεις όρους της προσφοράς χω­ ρίς ναδίνεται ταυτόχρονα ανάλογη χρονική παράτασηπρος διευκόλυνση των προσφοροδοτών. 5

(3)Έχονταςυπόψηταπιο πάνωηΕπιτροπήεκτιμά ότι είναι προς το συμφέρον του Συμβουλίου ηακύρωση των υποβληθεισών προσφορών και ηεπαναπροκήρυξητους το συντομό­ τερο δυνατό". 10 Το Συμβούλιο, με απόφασητου ημερ. 13/5/94 υιοθέτησε την εισήγησηκαι αποφάσισε την ακύρωση του διαγωνισμού καιτην επανάληψητου. Στις26/5/94ο Πρόεδρος τουκαθούκοινοποίη­ σε την απόφαση στην αιτητριααναφέρονταςμεταξύ άλλων πως λήφθηκε for its (board' s)interest andthatof thepublicingeneral" (Παράρτημα9). Πράγματι στις 3/6/94ζητήθηκαν νέες προσφο­ ρές. Στονέο διαγωνισμό συμμετέσχεπάλινηαιτητρια.Αλλάτε­ λικά κατακυρώθηκε η προμήθεια των αναδευτήρων σε άλλη εταιρείαπουδεν είχελάβει αρχικά μέρος. 15 20 25 30 35 40 Η αιτητρια προσβάλλει" την απόφασητων καθών ηαί­ τησηνααπορρίψουν τηνπροσφοράτων αιτητώνγια ή/και την απόφαση (τους) να μην κατακυρώσουν την προσφορά στους αιτητές ή/και να επαναπροκηρύξουν την προσφορά". Το Συμβούλιο έθεσε, υπό μορφή προδικαστικής ένστασης, θέμα προσβολής περισσοτέρων της μιας και ανεξαρτήτων αποφάσε­ ων του. Και ασάφειας ως προς την προσβαλλόμενη απόφαση (βλέπε παράγραφος1 της ένστασης). Πρέπει εντούτοις ναειπω­ θείπωςοδικηγόροςτουΣυμβουλίου δενέδωσεσυνέχεια στοζή­ τημα. Τίποτε απολύτως δεν αναφέρεται στις αγορεύσεις. Γιαυτόκαιτο εκλαμβάνωπωςη ένσταση εγκαταλείφθηκε. Παράταύ­ τα, από το περιεχόμενο και τον τόνο της αγόρευσης της αιτήτριας προκύπτει ξεκάθαρα πως στόχος είναι η απόφαση για επανάληψη του διαγωνισμού της οποίας φυσικά επακόλουθο ήτανη απόρριψητηςπροσφοράςτηςαιτήτριας(βλέπε παράρτημα9). Όλατα επιχειρήματα σε αυτήν επικεντρώθηκαν. Η αιτητριασυζήτησε την υπόθεση της πάνωστη βάσηότι δεν συνέτρεχεκανέναςαποχρώνλόγοςγιατηματαίωσητουδιαγωνι­ σμού. Καιότι καλώς μετεβλήθησαν οι όροι. Οδικηγόρος της είπε πως δεν υπήρξαν παράπονααπότους προσφοροδότες. Και ότι αυτοίείχαν αρκετόχρόνο απότις24/3/94, ημερομηνία τηςτε­ λευταίας αλλαγής, μέχρι τη λήξητης προθεσμίας της 30/3/94να μορφοποιήσουν τελικά την προσφορά τους. Επισημάνθηκε από το Συμβούλιο ότι η επομένη 25/3/95 ήταν εθνική γιορτή και ότι 2579 Νικήτας,Δ. SecoLtd ν.Συμβ.Αποχετεύσεων Λευκωσίας

(1995)ακολούθησε η αργία τουΣαββατοκύριακου.Ο δικηγόρος όμως της αιτήτριαςεπέμεινε ότι με τασύγχρονα μέσα επικοινωνίας OL προσφοροδότες είχαν την ευχέρεια ναεπικοινωνήσουν μετους κατασκευαστές στοεξωτερικό και να καταθέσουν έγκαιραπρο­ σφορά.Όσογιατον οίκοπουείχεεκφράσει παράπονακαιδιατύπωσε κατηγορίες γιαδιαρροήπληροφοριών έχειλεχθείότι ενήρ­ γησεκακόπισταόπως δείχνει, κατά το συνήγορο, το γεγονόςότι δενέστειλεπροσφοράότανεπαναλήφθηκεο διαγωνισμός. 5 Είναι περαιτέρωηυπόθεσητης αιτήτριαςότι ηεπίκληση του 10 όρου 35.0συνιστά πλάνηπερί τοδίκαιον. Διότι ηρήτρα αυτή δεν απαλλάσσει τοΣυμβούλιο της υποχρέωσης να αιτιολογήσει δεόντως την ακύρωσητουδιαγωνισμού,πρότασηγιατηνοποία παρέπεμψε στις αποφάσεις Success Advertising Co. Ltd. & Αλλης v. Δημοκρατίας

(1993)4 Α.Α.Δ. 3061 και Odyssey 15 Agricultural Airspraying Ltd. v. Κυπριακής Δημοκρατίας

(1994)3Α.Α.Δ.583. Συγχρόνωςη ενέργεια τουΣυμβουλίουπρο­ δίδει κατάχρηση εξουσίας. Είναι αποδεκτόαπότοδικηγόρο της αιτήτριαςότι δημόσιος 20 διαγωνισμός μπορεί να ακυρωθεί για την εξυπηρέτηση τουδη­ μόσιου συμφέροντος. Έχει όμως λεχθεί ότι η αιτιολογίαεδώ ήτανπεπλανημένηκαι χωρίς ερείσματα σταστοιχεία τωνφακέ­ λων. Έχει επίσης λεχθεί ότιδενείχε διεξαχθεί δέουσα έρευνα. Δεν έγινε έλεγχος του ισχυρισμού της εταιρείας που αποσύρθη- 25 κε ότιδιέρρευσε ηπληροφορία για την τελευταία αλλαγή που αφορούσετηνπροθεσμία παράδοσης.Ούτε ερευνήθηκε κατάπό­ σον οχρόνος που είχαν στηδιάθεσητουςοιπροσφοροδότες με­ τά τηντελική αλλαγήήταναρκετόςγιανασυμμορφωθούν μετο τεθέν χρονικό όριο υποβολής προσφορών. 30 Ο δικηγόρος του Συμβουλίου υπέβαλε πως, εφόσον διαπι­ στώθηκαν λάθηκαι παραλείψεις και περαιτέρω λήφθηκε υπόψη κάθε άλλος σχετικός παράγων,τοδημόσιο συμφέρον, που επι­ καλέστηκε τοΣυμβούλιο, υπαγόρευε την ανάκληση και επανά- 35 λήψη τουδιαγωνισμού έτσι ώστε ναδιευρυνθεί καιτοφάσμα των διαγωνιζομένων. Υπέβαλε επίσης,αντικρούονταςτις σχετι­ κές εισηγήσεις της αιτητρίας,ότιηλεπτομερειακή ανάλυσηκαι ο προβληματισμός πουπροκάλεσε κάθε πτυχή της υπόθεσης, όπωςεπιμαρτυρειταιαπότοπρακτικόκαιταάλλαστοιχεία των 40 φακέλων,δείχνουν πως έγινεηδέουσα έρευνα ηοποία οδήγησε σε ορθή αιτιολόγηση της επίδικηςαπόφασης. Η νομολογία δεν αναγνώρισε απεριόριστο δικαίωμα ανάκλη2580 4ΧΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Seco Ltd v.Συμβ.ΑποχετεύσεωνΛευκωσίας Νικήτας,Δ. σης ήακύρωσης δημόσιου διαγωνισμού απότηθέσηόρου παρό­ μοιου μετον όρο 35 στην προκείμενη περίπτωση. Απαιτείταιαι­ τιολόγησηπουθαμπορούσενατύχειδικαστικούελέγχουσύμφω­ ναμετοαρθρ. 146τουσυντάγματος:G.D.L. ConstructionLtd. v. Κυπριακής Δημοκρατίας

(1990)3 ΑΑ.Δ. 1435, Success Advertising Co. Ltd.,ανωτέρω,LeisurelandHotel Enterprises Ltd.v.ΚυπριακήςΔημοκρατίας

(1993)3Α.Α.Δ. 538 και Odessey AgriculturalAirspraying Ltd. v.Δημοκρατίας, ανωτέρω. Υπήρχεεπομένωςδικαίωμαακύρωσηςκαιεπανάληψηςτουδια­ γωνισμού υπότηνπροϋπόθεσηότιη πράξηαυτήείχενόμιμηαιτιο­ λογία. Πρέπει όμως πρώτανα ειπωθεί ότιηαλλεπάλληλη αλλαγή τωνόρωντουδιαγωνισμούμέσασεέναμήναπροδίδειτουλάχιστον προχειρότητακαιέλλειψηπροετοιμασίας.ΙδιαίτεραανληφθείυπόψηότιτοΣυμβούλιο είχεπροσλάβει ειδικούς συμβούλους/μηχανικούς από το εξωτερικό. Ηυπόθεση αυτή ασφαλώς δεναποτελεί πρότυποχειρισμών γιατηδιεξαγωγήδημόσιουδιαγωνισμού. Πέραν του σχολίου αυτού είναι ευτύχημα ότι η Επιτροπή Προσφορών καιστη συνέχεια το ίδιοτοΣυμβούλιο συνειδητο­ ποίησαν τις επιπτώσεις τωνπαρατυπιών.Δεν έχωαμφιβολία ότι μεταξύτων όρων τηςδιακήρυξηςπουτροποποιήθηκανήταν και ουσιώδεις όροι που μετέβαλαν άρδηνταδεδομένα τηςαρχι­ κής διακήρυξης. Η πορεία πουπήρε η υπόθεση βρισκόταν σε αντίθετη τροχιά μεόσα επιτάσσει ηαρχήτηςίσης μεταχείρισης καιτουδίκαιουανταγωνισμούπουδιέπουντουςδημόσιους δια­ γωνισμούς. Οι συνθήκες που έχωπεριγράψει, περιλαμβανομέ­ νων καιτωνπαρατηρήσεων μουγιατησύσταση των εμπειρο­ γνωμόνων παράτιςπαρεκκλίσεις πουυπέπεσαν στην αντίληψη τους,υπαγόρευαντην ακύρωση του διαγωνισμού. Δεν είναι δυνατόναπροβάλει κανείς μεεπιτυχίατηνέλλειψη δέουσας έρευνας δεδομένης της καθολικής ανασκόπισης, σεδύο επίπεδα, Επιτροπής και Συμβουλίου, όλων των ενεργειών που προηγήθηκαντης επίδικης απόφασης. Αναφορικά μετηναιτιο­ λογία είναιορθόπωςτοΣυμβούλιο επικαλείταιτονόρο 35.0,αλ­ λά στηρίχθηκε και στοσυμφέρον του που δενείναι τίποτε άλλο από τοδημόσιο συμφέρον ανληφθεί υπόψηημορφή,ηοργάνω­ σηκαιοδημόσιος σκοπός πουτοΣυμβούλιο τάχθηκενα επιτελεί, σύμφωνα μετις διατάξειςτου ιδρυτικού τουνόμου (οπερί Απο­ χετευτικών ΣυστημάτωνΝόμοςτου 1971,αρ. 1/71). Αληθεύειπως δεν εξειδικεύεται τοδημόσιο συμφέρον στην επιστολή (παράρτη­ μα9).Όμωςηιδέατης εξυπηρέτησης τουδημόσιου συμφέροντος είναι διάχυτη στα έγγραφακαι ταπρακτικά.(Για μια σφαιρική 2581 Νικήτας,Δ. Seco Ltd ν.Συμβ.ΑποχετεύσεωνΛευκωσίας

(1995)διερεύνηση του θέματοςτουδημόσιουσυμφέροντος βλέπεάρθρο της Δήμητρας Κοντόγιωργα-Θεοχαροπούλου 'Το Δημόσιο Συμ­ φέρον καιηανάκλησητων διοικητικών πράξεων"Τόμος τιμητι­ κόςτουΣυμβουλίουτηςΕπικρατείας Π, σελ. 355). 5 Μετις αιτιολογικές αυτέςσκέψεις απορρίπτω τηνπροσφυγή καιεπικυρώνωτηνεπίδικηπράξησύμφωναμετοαρθρ. 146.4(a) του Συντάγματος. Δε βρίσκω όμως σωστό υπότις συνθήκεςνα επιδικάσωέξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2582