(1995)13 Ιανουαρίου, 1995 [ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ28 ΚΑΙ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΠΑΠΑΛΕΟΝΤΙΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ, Αιτήτριες, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣΔΗΜΟΣΙΑΣΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Καθ' ης η αίτηση. (Σννεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 637/92, 717/92, 753/92) Διοικητικό Δίκαιο — Γενικές Αρχές — Αρχή της καλής πίστης —Πε ριεχόμενοκαι συνέπειες—Αντιφατική συμπεριφορά τηςδιοίκησης στην κριθείσα περίπτωση κατ' επανεξέταση διορισμών. Προσφυγή βάσει του Άρθρου 146του Συντάγματος — Αόγοι ακυρώσεως — Παράβαση των αρχών της επανεξέτασης μετά από ακυρω τική απόφαση — Στοιχειοθετήθηκε στην κριθείσα περίπτωση. 5 Οι αιτήτριεςπροσέβαλανμετιςσυνεκδικασθείσες προσφυγέςτο διορισμό των ενδιαφερομένων μερών στηθέσηΛειτουργού Ευημε ρίας 3ηςΤάξεως.Κρίσιμοήταντογεγονόςότισταπλαίσιατηςεπα νεξέτασης πουοδήγησεστηλήψητηςπροσβαλλόμενηςπράξηςη βά σηεπιτυχίαςστις γραπτέςεξετάσεις πουεξαρχήςδιενεργηθεί ανα βιβάστηκε στις εβδομήνταμονάδεςαπότις πενήνταπουείχεαρχι κάκαθοριστεί. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι:
- Στο διοικητικό δίκαιο ισχύει ηαρχήτης καλής πίστης ηοποία 20 αποβλέπειστηδιασφάλισητηςσύμμετρης λειτουργίας τωνδιοι κητικών οργάνωνκαιτοναποκλεισμό τηςαυθαιρεσίας. Η αρχή αυτή δεν επιτρέπει εκτροπή απότις αρχές του διοικητικούδι καίου ή λειτουργία της διοίκησης έξω από τους κανόνες της 26 10 15 4AAA Παπαλεοντίουκ.ά. ν.Δημοκοατίας χρηστής διοίκησης. 5 Από την αρχήτης καλής πίστεως προκύπτει ότι ηδιοίκηση δεν δικαιούται να εκμεταλλευθεί ή να δημιουργήσει καταστάσεις πλάνης,απάτηςήαπειλής,ούτε να αναιρέσει προηγούμενες δι κές της ενέργειες στις οποίες στηρίχθηκε οδιοικούμενος και οι οποίες δημιούργησαν γι' αυτόν μια ευνοϊκή κατάσταση,αλλά ζοντας ex post facto τακριτήρια. 10 Αντίθετα η διοίκηση, έχει υποχρέωση από την αρχήτης καλής πίστης ναεμμένεισεπροκηρυχθείσα πρακτικήτηςκαιπαραβαί νει τηναρχήαυτήότανενεργείκατάτρόποαντίθετο προςτηδι καιολογημένη εμπιστοσύνη του ιδιώτη. 15 Οι αλλαγές στησυμπεριφοράτηςδιοίκησης καιηδυνατότητατης να μεταβάλλει πορείαόπουκρίνει τούτο αναγκαίο,δενπρέπεινα αποτελούν εκδήλωση ασυνέπειας ή αυθαιρεσίας. Η αντιφατική συμπεριφορά τηςδιοίκησης (venirecontra factum proprium)προ σβάλλειτηδικαιολογημένη εμπιστοσύνη του ιδιώτηαπέναντιτης και μπορεί ναστηρίξειτηνπαρανομίατηςδιοικητικήςπράξης. 20 25 30 35 40
- Στηνυπόεξέτασηπερίπτωσηηδιαφοροποίησητηςβάσηςεπιτυχίας των υποψηφίων στο γραπτόδιαγωνισμό πουαποφασίστηκεκατά την επανεξέταση,αποτελούσε αντιφατικήσυμπεριφορά τουοργάνουκαιενέργεια αντίθετηπροςτις αρχέςτηςκαλήςπίστηςκαιτης δικαιολογημένης εμπιστοσύνης τουιδιώτηπροςτιςαρχές. Η παραγνώρισηαπότηνΕπιτροπήτωνκανόνωνπρακτικήςπουη ίδιαενπρώτοιςεπέλεξεναεφαρμόσει,δενήτανενπροκειμένωθέμαακαδημαϊκήςκαιμόνοσημασίαςγιατολόγοότιηεξασφάλιση από τις αιτήτριες στιςπροσφυγές 637/92και 717/92βαθμολογίας πέραν του50/100κατά την πρώτη εξέταση του θέματος οδήγησε, μαζί με τα υπόλοιπα στοιχεία κρίσεως, σε διορισμό τους για δε τηναιτήτριαστην προσφυγή753/92στηδυνατότητα εξασφάλισης τηςαπαιτούμενηςβάσηςπροςδιεκδίκηση διορισμού.
- Σε περιπτώσεις επανεξέτασης όπως ηπαρούσα,το Δικαστήριο ερευνά κατάπόσον ταστοιχεία στα οποίαβασίστηκε τοδιοικη τικό όργανο κατά την έκδοση της επανεξετασθείσας πράξης αποτελούσαν στοιχεία νέαπουδεν ίσχυαν κατάτοχρόνολήψης της αρχικήςαπόφασηςκαιταοποία,κατάσυνέπεια,δενθαμπο ρούσαν νόμιμα ναληφθούν υπόψιν. Σύμφωναμεταπιοπάνω,ηεπίδικηαπόφασηθαπρέπει να ακυ- 27 Παπαλεοντίουκ.ά.ν. Δημοκοατίας
(1995)ρωθεί καιγιατον επιπρόσθετο λόγο ότι ηανύψωση της βάσης επιτυχίας στογραπτόδιαγωνισμότωνυποψηφίων,πουαποφα σίστηκε κατά την επανεξέταση, αποτελούσε στοιχείο νέο που δεν ίσχυε κατά τοχρόνολήψηςτηςαπόφασηςπουακυρώθηκε. 5 Οι προσφυγές επιτυγχάνουν χωρίς έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Γεωργίου ν.Δημοκρατίας
(1991)4Α.Α.Δ. 4104, 10 Vassiliou v.Republic
(1982)3 C.L.R. 220, Papadopoulou v.Republic
(1984)3C.LR.332, 15 Tamassos TobaccoSuppliers&Co. v. Δημοκρατίας
(1992)3AAA. 60, Soteriouv. Greek CommunalChamberandAnother
(1964)3C.LR. 83, Medcon Construction v.Republic
(1968)3C.LR. 535, 20 Drbusiotis v.C.B.C.
(1984)3 C.LR.546, Δρονσιώτης v.Δήμου Αατσιών
(1992)3Α.Α.Δ.437, 25 Νικολάου κ.ά.y. Ελεγκτικής Υπηρεσίας Συνεργατικών Εταιρειών
(1992)4ΑΛΛ.
- Προσφυγές. 30 Προσφυγές εναντίοντης απόφασης των καθ' ων η αίτησημε την οποία διορίσθηκαντα ενδιαφερόμεναμέρη στη θέση Λει τουργού Ευημερίας,3ης Τάξης,Υπηρεσίες ΚοινωνικήςΕυημε ρίας, αντί των αιτητριών. 35 Κ. Ευσταθίου, για τις Αιτήτριες σης Υποθέσεις Αρ. 637/92 και 717/
- Μ. Ορφανίδης, γιατην Αιτήτριαστην Υπόθεση Αρ. 753/
- 40 Λ. Κονρσονμπά, Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για την Καθ'ηςη αίτηση. Ν. Χ" Ιωάννου, για το Ενδιαφερόμενο Μέρος Παναγιώτα 28 4AAA Παπαλεοντίου κ.ά.ν. Δημοκρατίας Επιφανίου. 5 10 Α. Σ. Αγγελίδης, για τα Ενδιαφερόμενα μέρη Σωτηρούλα Χ"Μηνά, ΕιρήνηΤομάζου-Παπαθεοδούλου,Νίκη Νικολάουκαι ΧρυσταλλένηΨαρά. Cur.adv.vult. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,Δ.: Μετις προσφυγές αυτέςπου συνεκδικάστηκαν γιατί προσβάλλουν την ίδια διοικητική πράξηκαι παρουσιάζουνκοινά σημεία γεγονότων και νόμου, οι αιτήτριες ζητούν την ακύρωση των διορισμών εννέα ενδιαφερόμενων με ρών στηθέσηΛειτουργού Ευημερίας 3ηςΤάξης,Υπηρεσίες Κοι νωνικής Ευημερίας,αναδρομικά από 1/9/1989, που δημοσιεύτη καν στην Επίσημη Εφημερίδατης Δημοκρατίαςστις24/7/
- 15 20 25 Οι αιτήτριες στις προσφυγές 637/92 και 717/92προσέβαλαν το διορισμό και των εννέα διορισθέντων ενώ η αιτήτρια στην προσφυγή 753/92, με δήλωση του δικηγόρου της, απέσυρε την προσφυγήτης εναντίον του ενδιαφερόμενου μέρους Ελένης Δαγκλή-Λαζάρου. Ηπαρούσαπροσφυγήαφορά την επανεξέταση της πλήρωσης δέκα θέσεων Λειτουργού Ευημερίας 3ης Τάξης, οι οποίες ακυ ρώθηκαν απότο Δικαστήριο στην υπόθεση ΕλπινίκηΓεωργίου ν.ΕΛ.Υ.
(1991)4 Α.Α.Δ.4104, για το λόγο ότι η Επιτροπή πα ρέλειψεναδιενεργήσει τηδέουσαέρευνααναφορικά μετηνανα πηρία της αιτήτριας, όπως είχε υποχρέωση, σύμφωνα με τις πρόνοιες του αρ. 33Α του περί Δημοσίας Υπηρεσίας Νόμουτου 1967, Ν.33/67. 30 35 40 Στη συνεδρίαση της με ημερομηνία 10/2/1992 η Επιτροπή αφού έλαβε γνώση της πιο πάνωδικαστικής απόφασηςαποφά σισε να ειδοποιήσει γραπτώς τα ενδιαφερόμενα μέρη ότι επα νέρχονται στηνκατάστασηπουίσχυε πριναπό τηνακύρωσητου διορισμού τους. Υπό το φως των ευρημάτων του Δικαστηρίου στην προσφυ γή 880/89, η Επιτροπή, στη συνεδρίαση της ημερομηνίας 7/5/1992, αποφάσισεναεπανεξετάσει τοθέμαπλήρωσης τωνδέκαθέσεων σύμφωνα μετοπραγματικόκαινομικό καθεστώςπου ίσχυε κατάτηνημερομηνία λήψης της ακυρωθείσαςπράξης. ΚατάτηνεπανεξέτασηηΕπιτροπήδενέλαβευπόψητηνεντύ πωση από τις συνεντεύξεις των υποψηφίων που σχημάτισε η 29 Παπαδόπουλος, Δ. Παπαλεοντίου κ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1995)Επιτροπήυπό την παλαιά της σύνθεση. Στησυνέχεια ασχολήθηκε μετοθέματωνπροσόντων καιτου πλεονεκτήματος με βάση το Σχέδιο Υπηρεσίας καιπροέβη σε αξιολόγηση και σύγκριση των υποψηφίων,λαμβάνοντας υπόψη τουςπροσωπικούς φακέλουςκαιτις εμπιστευτικές εκθέσεις των υποψηφίων,που ήτανδημόσιοι υπάλληλοι, καθώςκαιταπορί σματα της Τμηματικής Επιτροπής. Η Επιτροπήαποφάσισενα περιορίσει την επιλογή της μετάξύ των υποψηφίων εκείνων οι οποίοι είχαν συγκεντρώσει βαθ μολογία άνωτων 70βαθμών στη γραπτήεξέταση πουδιενεργή θηκεαπότηνΤμηματική Επιτροπήκαιναδώσει ανάλογοβάρος στα ακαδημαϊκά προσόντα,τοπλεονέκτημα και την πείρα που αποκτήθηκεσεεργασία σχετική με τακαθήκοντατης θέσης. 5 10 15 Μεβάσητα πιο πάνωδεδομένα επέλεξε για τιςεννέα θέσεις τα εννέα ενδιαφερόμενα μέρη. Γιατηδέκατηθέσηη Επιτροπήεξέτασε τηνπερίπτωσητης Κα- 20 τσιολούδη Μαργαρίτας ηοποίαείχεαρχικάεπιλεγεί αλλάσε μι κρό διάστημα απότοδιορισμό τηςυπέβαλε παραίτησηκαι απε σύρθηαπότηδημόσιαυπηρεσία. ΗΕπιτροπήπαρατήρησεπως η επιλογή της εξυπάκουε διορισμό γιατόσο χρονικό διάστημα όσο ήταν και τοχρονικό διάστημα που υπηρέτησε όταν είχε αρχικά 25 επιλεγεί, δηλαδή από την 1/9/1989 μέχρι την 1/10/
- Επίσης παρατήρησεπωςσεμεταγενέστερο στάδιοηθέσητην οποίακατέ λαβεκαιαργότερα εγκατέλειψε ηΚατσιολούδη δημοσιεύτηκε και πληρώθηκε και κατά συνέπεια οι θέσεις μειώθηκαν έκτοτε κατά μία,παράτογεγονός ότι,κατάτον ουσιώδη χρόνο γιατον οποίο 30 εγίνετο ηεπανεξέταση υπήρχανδέκακενές θέσεις. Η Επιτροπή ανέφερε πως εφόσον ηΚατσιολούδη μεεπιστο λή της ημερομηνίας 8/5/1992 δήλωσε πωςδενενδιαφέρετογια διορισμό καιεφόσον ηθέση στηνοποίαείχεαρχικάδιοριστεί κε- 35 νώθηκε καιπληρώθηκε με άλλη διαδικασία,δεν θα ελάμβανε υπόψη την υποψηφιότητατης. Τέλος, επανέλαβε την θέση να μην λάβει υπόψητις περιπτώ σεις των υποψηφίων εκείνων οιοποίοι κατά τηγραπτήεξέταση 40 της Τμηματικής είχαν συγκεντρώσει βαθμολογία κατώτερη του 70, σημείωσε δε,πως στην ομάδααυτήπεριλαμβάνετο και η αιτήτρια Ελπινίκη Γεωργίου της οποίας την περίπτωση,αφού με λέτησεσεβάθοςέκρινε, πως καίτοι ανάπηρη,μεόλα τα πλεονε30 4 AAA Παπαλεοντίου κ.ά.ν.Δημοκοατίας Παπαδόπουλος,Δ. κτήματα που πήγαζαν από το νόμο υστερούσε σημαντικά των υποψηφίων που είχαν επιλεγεί. 5 10 15 20 25 Είναι η εισήγησητων δικηγόρων των αιτητρίών πως η Επιτροπήπαραβίασετο ουσιώδες πραγματικόκαθεστώς της επανε ξέτασης γιατί προχώρησε στην πλήρωση εννέα και όχι δέκα θέ σεων όπως είχε υποχρέωση με βάση την ακυρωτική δικαστική απόφαση. Η ακυρωτικήδικαστική απόφαση,υποστήριξαν, εξα φανίζειεξυπαρχής τηνπροσβαλλόμενη πράξηκαι επιβάλλει στο διοικητικό όργανο θετική υποχρέωση συμμόρφωσης, με επανε ξέταση, ηοποία θαπρέπει να περιορίζεται στα στοιχεία εκείνα, πραγματικά και νομικά, που ίσχυαν κατάτον χρόνο λήψης της ακυρωθείσας πράξης. ΗΕπιτροπήλαμβάνοντας υπόψητο γεγο νός της παραίτησης της Κατσιολούδη και περιορίζοντας τις θέσειςαπόδέκασε εννέα παραβίασετις πιο πάνωαρχές λαμβάνο ντας υπόψη στοιχεία μεταγενέστερα του ουσιώδους χρόνου. Όπως αναφέρθηκεστο πρακτικότης συνεδρίασης της ημερο μηνίας 7/5/1992, ηΕπιτροπή,προχώρησε αρχικά στην πλήρωση δέκα θέσεων Λειτουργού Ευημερίας 3ης Τάξης οι οποίες παρέ μειναν κενές συνεπεία της ακυρωτικής απόφασης στην προσφυ γή 880/
- Η Επιτροπή στη συνέχεια έλαβε υπόψη της το μεσο λαβήσαν γεγονός της παραίτησης μιας διορισθείσας υποψήφιας και της πλήρωσης της κενωθείσας θέσης από άλλο υποψήφιο στα πλαίσια άλλης διαδικασίας. Η διαδικασία αυτή δεν αποτελεί αντικείμενο της παρούσας προσφυγής ούτε εμπίπτει στην αναθεωρητική δικαιοδοσία του Δικαστηρίου τούτου. 30 Κατά συνέπεια, η διαδικασία που ακολούθησε η Επιτροπή ευρίσκετο στα πλαίσια των εξουσιών της και οι ισχυρισμοί που προβλήθηκαν απορρίπτονται. 35 40 Είναι η εισήγηση του δικηγόρου των αιτητρίών πως η από φαση της Επιτροπής για αναβάθμιση της βάσης επιτυχίας των υποψηφίων στο γραπτό διαγωνισμό από50/100 που ίσχυεκατά τον ουσιώδη χρόνο σε 70/100κατά την επανεξέταση, αποτελού σε αντιφατική συμπεριφορά της διοίκησης, κακή άσκηση της διακριτικής της εξουσίας και βασικό λόγο ακύρωσης της επίδι κηςπράξης. Στο διοικητικό δίκαιο ισχύει η αρχή της καλής πίστης η οποία αποβλέπει στη διασφάλιση της σύμμετρης λειτουργίας 31 Παπαδόπουλος,Δ. Παπαλεοντίουκ.ά.ν.Δημοκοατίας
(1995)των διοικητικών οργάνων καιτον αποκλεισμό τηςαυθαιρεσίας. Ηαρχήαυτήδεν επιτρέπει εκτροπή απότις αρχές του διοικητι κού δικαίου ή λειτουργία της διοίκησης έξω απότους κανόνες της χρηστής διοίκησης. (Βλ. Vassiliouv.R.
(1982)3C.L.R. 220, Papadopoulou v.R.
(1984)3C.L.R.332 και Tamassos Tobacco Suppliers & Co. v.Δημοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ. 60.) Από την αρχή της καλής πίστεως προκύπτει ότι η διοίκηση δενδικαιούταιναεκμεταλλευθεί ήναδημιουργήσει καταστάσεις πλάνης, απάτηςήαπειλής, ούτε να αναιρέσει προηγούμενες δικές της ενέργειες στις οποίες στηρίχθηκε ο διοικούμενος και οι οποίες δημιούργησαν γι' αυτόν μιαευνοϊκή κατάσταση,αλλάζο ντας ex post facto τακριτήρια. Αντίθετα η διοίκηση,έχειυποχρέωση απότηναρχήτηςκαλής πίστης να εμμένει σε προκηρυχθείσα πρακτικήτηςκαιπαραβαί νει την αρχήαυτήόταν ενεργείκατάτρόπο αντίθετο προς τηδι καιολογημένη εμπιστοσύνη του ιδιώτη. 5 10 15 Οι αλλαγές στη συμπεριφορά της διοίκησης καιηδυνατότητα της να μεταβάλλει πορεία όπου κρίνει τούτο αναγκαίο, δεν πρέ πει να αποτελούν εκδήλωση ασυνέπειας ήαυθαιρεσίας. Ηαντι φατική συμπεριφορά της διοίκησης (venive contra factum proprium) προσβάλλει τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη του ιδιώ τη απέναντι της και μπορεί να στηρίξει την παρανομίατης διοι κητικής πράξης. (Βλ. σχετικά Δαγτόγλου, Γενικό Διοικητικό Δί καιο Α, 1977, σελ. 106-107,Πορίσματα Νομολογίας τουΣυμβου λίου της Επικρατείας, 1929-1959, σελ. 159, Eleftherios Soteriou v. The Greek Communal Chamberand Another
(1964)3C.L.R. 83, 104, MedconConstructionv.R.
(1968)3 C.L.R.535,544και Drousiotis v.C.B.C.
(1984)3C.L.R. 546,552.) 20 25 30 Συμφωνώ με το δικηγόρο των αιτητρίών πως στην υπό εξέ τασηπερίπτωση η διαφοροποίηση της βάσης επιτυχίας τωνυπο ψηφίων στο γραπτό διαγωνισμό που αποφασίστηκε κατά την 35 επανεξέταση, αποτελούσε αντιφατική συμπεριφορά του οργά νου και ενέργεια αντίθετη προς τις αρχές της καλής πίστης και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του ιδιώτη προς τις αρχές. Η παραγνώριση από την Επιτροπή των κανόνων πρακτικής που ηίδια εν πρώτοις επέλεξεναεφαρμόσει, δενήτανεν προκει μένωθέμαακαδημαϊκήςκαιμόνο σημασίαςγιατολόγοότιη εξα σφάλιση απότις αιτήτριες στις προσφυγές 637/92και717/92 βαθ μολογίας πέραν του50/100 κατάτηνπρώτη εξέταση του θέματος 32 40 4AAA. Παπαλεοντίου κ.ά.ν.Δημοκοατίας Παπαδόπουλος,Δ. οδήγησε,μαζίμεταυπόλοιπαστοιχείακρίσεως,σεδιορισμό τους για δετην αιτήτρια στην προσφυγή 753/92 στηδυνατότηταεξα σφάλισης τηςαπαιτούμενηςβάσηςπροςδιεκδίκηση διορισμού. 5 10 15 20 Σεπεριπτώσεις επανεξέτασης όπωςη παρούσα,το Δικαστήριο ερευνάκατάπόσον ταστοιχεία σταοποίαβασίστηκε τοδιοικητι κόόργανοκατάτην έκδοσητηςεπανεξετασθείσας πράξης αποτε λούσανστοιχείανέαπουδεν ίσχυανκατάτοχρόνολήψηςτηςαρ χικήςαπόφασηςκαιταοποία,κατάσυνέπεια,δενθαμπορούσαν νόμιμαναληφθούνυπόψιν. (Βλ.Αρονσιώτηςν.ΑήμονΑατσιών,
(1992)3 Α.Α.Δ. 437 και Αντώνης Νικολάου κ.ά. ν. Ελεγκτικής ΥπηρεσίαςΣυνεργατικώνΕταιρειώνΧ1992) 4Α.Α.Δ. 4444.) Σύμφωνα με ταπιο πάνω,η επίδικη απόφασηθαπρέπεινα ακυρωθείκαιγιατονεπιπρόσθετολόγοότιηανύψωσητηςβάσης επιτυχίας στογραπτόδιαγωνισμό τωνυποψηφίων,που αποφα σίστηκεκατάτηνεπανεξέταση,αποτελούσε στοιχείονέοπου δεν ίσχυεκατάτοχρόνο λήψηςτηςαπόφασηςπουακυρώθηκε. Γιαόλουςτουςπιοπάνωλόγουςοιπροσφυγές επιτυγχάνουν και ηεπίδικη απόφαση ακυρώνεται. Δεν εκδίδεται διάταγμα γιαέξοδα. Οι προσφυγές επιτυγχάνουν χω ρίς έξοδα. 33