clr/1995/1995_4_283.pdf

(1)(α)τον περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νό­ μου τον 1962 (Ν.15/62) — Μόνο όταν προσφέρεται μέρος μόνο της απαλλοτριωθείσας ιδιοκτησίας ή όταν προσφέρεται ολόκληρη σ' αντήν έχονν γίνει προσθήκες και τροποποιήσεις — Αρμόδιο Δικα­ στήριο για διαφορές που προκύπτουν από την προσφορά όλον τον απαλλοτριωθέντος ακινήτου στο οποίο δεν έγιναν τροποποιήσεις είναι το Ανώτατο Δικαστήριο — Εφόσον προσφέρεται ολόκληρο το ακίνητο αλλά υπό όρους η διαφορά δεν είναι χρηματική αλλά εμπίπτει στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου. Αναγκαστική Απαλλοτρίωση—Επιστροφή απαλλοτριωθέντος ακινήτου — Άρθρο 15

(1)(α) του Νόμου (Ν.15/62)— "Εις ψ τιμή απέκτησε ταύτην" — Όρος πληρωμής επιπρόσθετου ποσού είναι παράνομος. Ο αιτητής προσέβαλε με την προσφυγήτου την απόφαση των καθ'ων η αίτηση με την οποία απαιτήθηκε απόαυτόνόπως καταβαλει και 9% τόκους μαζί με το ποσό που του δόθηκε ως αποζη­ μίωση για απαλλοτρίωση κτήματοςτου για να του επιστραφεί αυ­ τό λόγω μη επίτευξηςτου σκοπούτης απαλλοτρίωσης. Το Ανώτατο Δικαστήριο ακυρώνονταςτην επίδικη απόφαση, 283 Φουκαρίδης ν.Δήμου Λάρνακας

(1995)αποφάσισε ότι:

1. Με την προσβαλλόμενη απόφασησαφώς διαφοροποιήθηκε ηαι­ τιολογία καικατ' επέκτασηταστοιχεία πουοδήγησαν στην εμμο­ νήτουΔήμουπροςαξίωσητόκων.Δενγίνεται πλέον επίκλησητων 5 διατάξεων του περί Αναγκαστικής Απαλλοτρίωσης Νόμου (Ν. 15/62) αλλάγιαπρώτηφοράεισάγονται ωςκαθοριστικά,πρώταη άποψη πως "κάθε κεφάλαιο είναι τοκοφόρο" και στη συνέχεια η κατ*ισχυρισμόν αποκόμισηαπότους επηρεαζόμενους πολύμεγά­ λου οφέλους "λόγω της υπεραξίας των επιστρεφομένων κτημά10 των".ΤοΔικαστήριο δενχρειάζεταιναπροσθέσειοτιδήποτεπέραν της υπόμνησης τηςπάγιας νομολογίας σύμφωνα μετηνοποίαδεν είναι βεβαιωτική η απόφαση που λαμβάνεται υπό το φως νέων στοιχείων. Η νομιμότητα τηςνέαςαιτιολογικής βάσης,πουαποτε­ λεί τηντελικήθέση τουΔήμου ωςπροςτογιατί πρέπει ναπληρώ15 θεί τόκος,θαήτανδυνατόναελεγχθεί μόνο στο πλαίσιο τηςανα­ θεώρησης τηςπροσβαλλόμενης απόφασης.
2. Η δικαιοδοσία που ανατίθεται στο Επαρχιακό Δικαστήριο από την επιφύλαξη στο Αρθρο 15

(1)(α) του Νόμου,εξαντλείται στον καθορισμό τιμήςότανπροσφέρεται "μέρος μόνοτηςαπαλλοτριωθείσης" ακινήτου ιδιοκτησίαςήόταν,ενώπροσφέρεται ολόκληρη, "εγένετοεπί ταύτηςοιαδήποτεπροσθήκη, αφαίρεσις,ήετέρατροποποίησις" και εκδηλώνεται διαφωνίαως προς την "εύλογον τι­ μήν"πουσεπρώτοστάδιοκαθορίζει ηαπαλλοτριούσα αρχή. Στην παρούσα υπόθεση προσφέρθηκε ολόκληρη η απαλλοτριωθείσα ακίνητηιδιοκτησία του αιτητή,δεντίθεταιζήτημαπροσθή­ κης, αφαίρεσης, ή "ετέρας τροποποίησης της" και η επιφύλαξη στο Αρθρο 15

(1)(α) είναι ανεφάρμοστη στην περίπτωση. ΕφαρμόσιμοείναιτοΑρθρο 15

(1)(α)πουεπέβαλλε στηναπαλλοτριού­ σα αρχή υποχρέωση προσφοράς της ιδιοκτησίας "εις ην τιμήν απέκτησε ταύτην".

1. Εδώ,ηοφειλόμενηκατάτονόμοπροσφοράτηςαπαλλοτριωθείσας ιδιοκτησίας,εξαρτήθηκεαπότονόροτηςπληρωμήςτουποσούπου ορίστηκε. Οόρος πουτέθηκε συνιστά αναπόσπαστομέρος τηςκα­ θόλου διοικητικής ενέργειας και ηαμφισβήτηση της νομιμότητας τουασφαλώςδενσυνιστά "χρηματικήδιαφορά",αλλάεμπίπτει στη σφαίρατου δημοσίου δικαίου.Είναιζήτημαδημοσίου δικαίουτο κατάπόσο ηαπαλλοτριούσα αρχήέχειπράγματιτηρήσειτοΝόμο ότανπρόσφερε τοακίνητουπότοσυζητούμενο όρο.
2. Τοζήτημαρυθμίζεται απότο Νόμοκατ' ευθείαν. Η απαλλοτριω284 20 25 30 35 40 4ΑΑΛ. Φουκαρίδηςv. ΔήμονΛάρνακας θείσαιδιοκτησίαθαέπρεπεναείχεπροσφερθείστοναιτητή"ειςην τιμήναπέκτησεταύτην".Η απαλλοτριούσααρχήδενέχειεξουσία γιααξίωσηάλλουποσού. Η σύνδεση τηςπροσφοράςκαιμε τον όροτηςπληρωμήςεπιπρόσθετουποσούγιατόκο,είναιπαράνομη. 5 Ηπροσφυγήεπιτυγχάνειμεέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 10 Forsyth andOthers v. Republic

(1967)1 C.L.R. 101, Μιχαήλ v. Δημοκρατίας

(1991)3Α.Α.Δ. 470. Προσφυγή. 15 20 Προσφυγή εναντίον της απόφασης του Δήμου, με την οποία απαίτησετηνείσπραξητόκουίσουπρος9%πάνωστοποσότηςεπι­ στρεφόμενης αποζημίωσης σχετικά με απαλλοτριωθέν κτήμα του αιτητήτο οποίοτουεπιστράφηκεγιατίο σκοπός τηςαπαλλοτρίωσηςκατέστηανέφικτος. Χρ. Χριστοφίδης, γιατον Αιτητή. Γ. Νικολαΐδης,γιατους Καθ'ων η αίτηση. 25 Cur.adv.vult. 30 35 40 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ.: Οαιτητής ήταν ιδιοκτήτης ακίνητης ιδιοκτησίας στα όρια Αραδίππου την οποία ο Δήμος Λάρνακος απαλλοτρίωσε για ανέγερση δημοτικής αγοράς χοντρικής πώλη­ σης. Στις 15 Οκτωβρίου 1993 ο Δήμος Λάρνακος υιοθέτησε την πιο κάτω εισήγηση της Διαχειριστικής Επιτροπής, ημερομηνίας 11Οκτωβρίου 1993: "Η Επιτροπήαφούλαμβάνει υπόψη ότι ο σκοπός τηςαπαλ­ λοτρίωσης των πιο πάνωκτημάτων από το Δήμο έχει κατα­ στεί ανέφικτος και έχουσα υπόψη τις σχετικές πρόνοιες του περί Απαλλοτριώσεων Νόμου,ομόφωνααποφασίζειναειση­ γηθεί επιστροφή των κτημάτων στους ιδιοκτήτες τους νοουμενού ότι οι τελευταίοι θα επιστρέψουν στο Δήμο το ποσό της αποζημίωσης που τους καταβλήθηκεαπότο Δήμο πλέον 9%τόκο απότην ημέραπου είσπραξαν το ποσό αυτόαπότο Δημοτικό Ταμείο." 285 Κωνσταντινίδης, Δ. Φουκαρίδης ν.Δήμου Λάρνακας

(1995)Μετάτηγνωστοποίηση τηςαπόφασης(βλ.επιστολή τουΔήμου ημερομηνίας 13Δεκεμβρίου 1993),ο αιτητήςενώδήλωσετηνεπι­ θυμία του να ανακτήσει την απαλλοτριωθείσα ιδιοκτησία,αντέ­ δρασεωςπροςτονόροπουτέθηκεαναφορικάμετηνπληρωμήτό­ κων. Μεεπιστολή τουδικηγόρουτουημερομηνίας 20 Ιανουαρίου 5 1994,ζήτησεαναθεώρησητηςαπόφασηςγιατί, κατάτονόμο, ήταν υποχρεωτικόγιατοΔήμονατουπροσφέρει τηνιδιοκτησία"ειςην τιμήν απέκτησε ταύτην"καιγιατί,εν πάσει περιπτώσει, η αξίωση τόκων,τούψοςτων οποίωνυπερέβαινετοαρχικόκεφάλαιο,αντί­ κειται στις διατάξειςτουπερίΤόκου Νόμουτου 1977 (Ν.2/77). 10 Στις 7 Απριλίου 1994, αφούμεσολάβησαν άλλες δυο επιστο­ λές του δικηγόρου του αιτητή,ο Δήμος επανήλθε στο θέμα και υιοθέτησε τηνπιοκάτωεισήγησητηςΔιαχειριστικής Επιτροπής, ημερομηνίας 7Απριλίου

1. "Η Επιτροπή,αφούσυζητάτοθέμαομόφωνααποφασίζειναει­ σηγηθεί όπως οΔήμος επιμείνει στην είσπραξητόκουπρος 9% πάνω στο ποσό της επιστρεφόμενης αποζημίωσης θεωρώντας ότι κάθεκεφάλαιοχρημάτωνείναιτοκοφόροκαιλαμβάνοντας υπόψηότι οι επηρεαζόμενοι αποκομίζουνπολύ μεγάλο όφελος λόγωτης υπεραξίαςτωνεπιστρεφομένων κτημάτων." 15 20 Ο αιτητής πλήρωσε ολόκληρο το ποσό μήπως θεωρηθεί πως δεν τήρησε το Νόμο,αλλά υπό διαμαρτυρία.Με την προσφυγή 25 του προσβάλλει το κύρος της δεύτερης απόφασης, όπως του γνωστοποιήθηκε με την επιστολή του Δήμου ημερομηνίας 12 Απριλίου
2. Ηπροσφυγή ασκήθηκε στις 30 Μαΐου 1994 και ο Δήμος υποστηρίζει ότι είναι απαράδεκτηεπειδήηπροσβαλλό­ μενη απόφαση(α)είναιβεβαιωτικήκαι(β)δεν εμπίπτει στον το- 30 μέα του διοικητικού δικαίουαφούσυνιστά χρηματική διαφορά την αρμοδιότητα για την επίλυση της οποίας έχει, σύμφωνα με το άρθρο 15 του περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμου του 1962 (Ν. 15/62),το ΕπαρχιακόΔικαστήριο. 35 Μελέτησα την επιχειρηματολογία των δυο πλευρών καικα­ τέληξα πως ηάποψητου Δήμου δεν είναι ορθή,γιατουςπιοκά­ τω λόγους.

(1)Με την προσβαλλόμενη απόφαση σαφώςδιαφοροποιήθηκεη αιτιολογία καικατ' επέκτασηταστοιχεία πουοδήγησαν στην εμμονή του Δήμου προς αξίωση τόκων. Δεν γίνεται πλέον επίκληση των διατάξεωντουΝόμουαλλάγιαπρώτηφοράει­ σάγονται ως καθοριστικά,πρώτα ηάποψηπως "κάθεκεφά286 40 4 Α~ΔΔ. 5 10 Φουκαρίδης ν.Δήμου Λάρνακας Κωνσταντινίοης,Δ. λαιο είναι τοκοφόρο" καιστη συνέχεια η κατ' ισχυρισμόν αποκόμισηαπότουςεπηρεαζόμενουςπολύ μεγάλου οφέλους "λόγω τηςυπεραξίας τωνεπιστρεφομένων κτημάτων".Δεν αναφέρομαι καιστο επιπρόσθετο στοιχείο του πληθωρισμού στοοποίο γίνεται μνεία στην επιστολή προς τον αιτητήημε­ ρομηνίας 12Απριλίου 1994, για ναπεριοριστώ αυστηράσε όσα στοιχειοθετούν τηναπόφασηπου λήφθηκε. Δεννομίζω πως χρειάζεται ναπροσθέσω οτιδήποτε πέραν της υπόμνη­ σηςτηςπάγιαςνομολογίας μαςσύμφωνα μετηνοποίαδενείναι βεβαιωτικήηαπόφασηπου λαμβάνεταιυπότο φως νέων στοιχείων. Ηνομιμότητα τηςνέας αιτιολογικής βάσης, που αποτελεί την τελικήθέσητου Δήμου ως προς το γιατίπρέπει να πληρωθεί τόκος, θαήταν δυνατό να ελεγχθεί μόνο στο πλαίσιο της αναθεώρησης της προσβαλλόμενης απόφασης. 15 20 25 30 35 2. Ηδικαιοδοσία πουανατίθεται στο Επαρχιακό Δικαστήριο από την επιφύλαξη στο άρθρο 15

(1)(α) του Νόμου, εξαντλεί­ ται στον καθορισμό τιμής ότανπροσφέρεται "μέρος μόνοτης απαλλοτριωθείσης" ακινήτου ιδιοκτησίας ή όταν, ενώ προσφέρεται ολόκληρη, "εγένετο επίταύτης οιαδήποτεπροσθή­ κη, αφαίρεσις,ή ετέρα τροποποίησις" καιεκδηλώνεται δια­ φωνίαως προςτην "εύλογον τιμήν" πουσεπρώτοστάδιοκα­ θορίζει ηαπαλλοτριούσα αρχή.Ηυπόθεση May Forsyth and Others v. The Republic of Cyprus, through the District Officer Nicosia

(1967)1 C.L.R. 101,αφορά σε επίλυσητέτοι­ αςδιαφοράςσεσχέσημετηνεπιστροφή μέρουςαπαλλοτριωθείσας ιδιοκτησίας,και είναι σχετική. Στην παρούσα υπόθεση προσφέρθηκε ολόκληρη η απαλλοτριωθείσαακίνητηιδιοκτησίατουαιτητή,δεντίθεταιζήτημαπρο­ σθήκης,αφαίρεσης,ή"ετέρας τροποποίησης της"καιη επιφύλα­ ξηστοάρθρο 15

(1)(α)είναιανεφάρμοστηστηνπερίπτωση. Εφαρ­ μόσιμοείναιτο άρθρο 15

(1)(α) πουεπέβαλλε στην απαλλοτριού­ σα αρχή υποχρέωση προσφοράς της ιδιοκτησίας "εις ην τιμήν απέκτησεταύτην".Από εκείκαιπέραείτεγίνεταιαποδεκτήηπρο­ σφορά οπότε τροχιοδρομείται υλοποίηση όπως διαλαμβάνειτο άρθρο 15

(1)(β)είτεαπορρίπτεταιοπότε ενεργοποιούνται οιδια­ τάξεις του άρθρου 15

(2)γιαπώληση της ιδιοκτησίας, ή ανάλογα μετηνπερίπτωση,τουάρθρου 15

(3)για "επίσχεση". 40 Δεν είναι απαραίτητοναεπεκταθώ, πέρα από την αναφορά στην υπόθεση ΑνδρέαςΕ. Μιχαήλ ν.Κυπριακής Δημοκρατίας

(1991)3Α.Α.Δ.470,πουαναφέρεταιειδικάστην έννοιατης"χρη­ ματικήςδιαφοράς",στον όγκο τηςνομολογίας ως προςτοκριτή287 Κωνσταντινίδης, Δ. Φουκαρίδηςν.ΔήμουΛάρνακας

(1995)ριο για τη διάγνωση αν ορισμένο ζήτημα εμπίπτει στην σφαίρα του δημοσίου ήτου ιδιωτικού δικαίου. Εδώ,ηοφειλόμενη κατά τονόμο προσφοράτηςαπαλλοτριωθείσας ιδιοκτησίας,εξαρτήθη­ κε από τον όρο της πληρωμής του ποσού που ορίστηκε. Ο όρος πούτέθηκεσυνιστά αναπόσπαστομέρος τηςκαθόλουδιοικητικής ενέργειας και ηαμφισβήτηση της νομιμότητας του ασφαλώς δεν συνιστά "χρηματική διαφορά", αλλά εμπίπτει στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου. Είναι ζήτημαδημοσίου δικαίουτο κατά πόσο ηαπαλλοτριούσα αρχήέχειπράγματιτηρήσει τοΝόμοότανπρό­ σφερε το ακίνητουπό το συζητούμενο όρο. Ως προς την ουσία,καιπάλιν δεν χρειάζονται πολλά. Το ζή­ τημαρυθμίζεται απότοΝόμοκατ'ευθείαν. Η απαλλοτριωθείσα ιδιοκτησία θαέπρεπε να είχεπροσφερθεί στον αιτητή "εις ηντι­ μήν απέκτησε ταύτην". Ηαπαλλοτριούσα αρχήδεν έχει εξουσία για αξίωση άλλου ποσού. Ησύνδεσητης προσφοράς και με τον όρο τηςπληρωμής επιπρόσθετου ποσού για τόκο,είναι παράνο­ μη.Ορθά επισήμανε ο αιτητής πως στην περίπτωση του άρθρου 10τουΝόμου,η δυνατότητακαταβολήςτόκου καλύφθηκε μερη­ τήδιάταξη(βλ.τον τροποποιητικό Νόμο25/83). Η προσφυγή επιτυγχάνει με έξοδα υπέρ του αιτητή. Ηπρο­ σβαλλόμενη απόφαση, δηλαδή το μέρος της προσφοράς που αναφέρεται στην πληρωμή τόκου, ακυρώνεται. Ηπροσφυγή επιτυγχάνει μεέξοδα υπέρ τον αιτητή. 288 5 10 15 20