(1995)9 Μαΐου, 1995 [ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ LOMBARD NATWEST BANK LTD., Αιτήτρια, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 731/93) Διοικητικό Δίκαιο — Αρμοδιότητα — Μεταβίβασηαρμοδιότητας— Ο περί Εκχωρήσεως τηςΕνασκήσεωςτωνΕξονσιώντωνΑπορρεονσών εκτίνοςΝόμου Νόμος (Ν. 23/62)— Άρθρο 4— Δυνατότητα παράλ ληλης άσκησης της εκχωρηθείσας αρμοδιότητας από το ίδιο το Υπουργικό Συμβούλιο— Ηκριθείσα περίπτωση σε σχέσημε το Κε5 ντρικόΣυμβούλιοΠροσφορών. Προσφορές — Αρχή τον ελεύθερον ανταγωνισμού — Δημόσιοσυμφέ ρον — Παραβίαση της αρχής και καταδολίενση τον δημόσιον με συνεννόησηπροσφοροδοτών μεταξύ τονς στην κριθείσα περίπτωση— Παράβαση τον Άρθρον 37(β) των ΚανονισμώνΑποθηκών — Παραμονή μίας μόνο έγκυρης προσφοράς — Ακύρωση τουδιαγω νισμού δικαιολογημένη υπό τις περιστάσεις. 10 Με την προσφυγή προσβλήθηκε η ακύρωση διαδικασίας προσφορών στην οποία ηαιτήτρια εταιρεία είχε απομείνει μόνηπροσφοροδότρια μετά απόαποκλεισμό των υπολοίπων τραπεζώνλό γωσυμπαιγνίας μεταξύτους. 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην προσφυγή, αποφάσισε OIL: 20
- Οι κανονισμοί Αποθηκών - ΔιαδικασίαΠροσφορών,είναι Κανονι σμοί της Κυβέρνησης σύμφωνα μετουςοποίουςηενάσκησητωνεις 922 4ΑΛΛ. Lombard NatwestBankLtd v. Δημοκρατίας αυτούς αναφερομένων εξουσιών, εκχωρήθηκε για σκοπούςαποκέ ντρωσης απότο Υπουργικό Συμβούλιο μέσωτου Υπουργού Οικο νομικώνσταόργαναπουαναφέρονταισ' αυτούςτουςΚανονισμούς, μεταξύτωνοποίωνείναικαιτο Κεντρικό ΣυμβούλιοΠροσφορών. 5 10 15 20 25 30 35 40 Το γεγονός όμως ότι την προσβαλλόμενη απόφασητην έλαβε το Υπουργικό Συμβούλιο,δεν οδηγεί στο συμπέρασμαότι η απόφαση λήφθηκεαπόαναρμόδιοόργανο,γιατίσύμφωναμετιςπρόνοιεςτου Αρθρου4τουπερίΕκχωρήσεωςτηςενασκήσεως τωνΕξουσιώντων Απορρεουσών εκτίνος Νόμου(Ν.23/62)ηεκχώρησηδεν αποκλείει το Υπουργικό Συμβούλιονα ενασκεί αυτοπροσώπωςκαθ'οιονδή ποτεχρόνοοιασδήποτετωνπροαναφερθέντωνεκχωρηθεισών εξου σιών. Πέραναυτού,σύμφωναμετιςπρόνοιεςτουΑρθρου 37(β)και δεδομένου ότι είναι εξόφθαλμηκαιαδιαμφισβήτητη η ανεπίτρεπτη συνεργασίαμεταξύτωντριώνΤραπεζώνενπροκειμένωορθάπαρεκάμφθηηκανονικήδιαδικασίατωνΠροσφορώνκαιυπεβλήθητοθέ μαστοΥπουργικό Συμβούλιογιαλήψησχετικήςαπόφασης.
- Είναι φανερό εδώότι οι τρεις Τράπεζεςσυνεργάστηκαν και κατόπιν συνεννόησης υπόβαλαντις προσφορές τους με σκοπό την απόκοινού εκμετάλλευση τωνδύογραφείων. Η πράξηαυτήτων τριών Τραπεζώνπαραβιάζειτις θεμελιώδεις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού,αποτελεί προσπάθειαδολίευσηςτουδημοσίου,παραβίασητωνσυμφερόντων τουκαιπαρά βασητου Αρθρου 37(β) των Κανονισμών Αποθηκών. Κατά συνέπεια το Υπουργικό Συμβούλιο ενέργησε ορθάκαι νό μιμα με το να προβεί στην ακύρωση των προσφορών των τριών Τραπεζών.Σαναποτέλεσμα παρέμεινε μόνο μιαέγκυρηπροσφο ρά και έτσι καιπάλι ορθάκαι νόμιμα το Υπουργικό Συμβούλιο έκρινε ότι το δημόσιο συμφέρον στερείται του δικαιώματοςγια πραγματική εκλογή της πιο συμφέρουσας προσφοράς, προέβη στην ακύρωση της διαδικασίαςτων προσφορών και αποφάσισε να προχωρήσει στην προκήρυξηνέου διαγωνισμού. ΜεαυτότοντρόποηΚυβέρνηση δενενέργησεκατ'αρέσκεια,αλ λά για-τους λόγους που διατυπώνονται στην προσβαλλόμενη απόφασηπεριφρούρησετοΔημόσιο Συμφέρον.Η προσέγγιση αυτη είναι ορθή,γιατί η ύπαρξη μιας προσφοράς δικαιολογεί την άσκηση διακριτικής ευχέρειας για ακύρωση του διαγωνισμού με βάσητις αρχές τουΔιοικητικούΔικαίου. Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. 923 Lombard Natwest BankLtdv.Δημοκρατίας
(1995)Αναφερόμενη υπόθεση: LeisureLandHotelEnterprisesLtd. v.Δημοκρατίας
(1993)3Α.Α.Δ.
- 5 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης του καθ' ου η αίτηση με την οποία ακυρώθηκε η διαδικασίατων προσφορών για παρα χώρηση άδειαςχρήσεως δύογραφείων στον αερολιμένα Λάρνακας,για παροχήτραπεζικών διευκολύνσεων για περίοδο τριών ετών. 10 /.Νικολάου για Μαρκίδη, γιατην Αιτήτρια. 15 Στ. Θεοδούλου, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους Καθ'ων η αίτηση. Cur. adv. vult. 20 ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ.: Μετηνπαρούσαπροσφυγήπροσβάλ λεται ηαπόφασητουΥπουργικού Συμβουλίου μεαρ.39.593και ημερ.2.7.93 (Παράρτημα Δ στην ένσταση), μετην οποίαακύρω σε τηδιαδικασίατων προσφορών για παραχώρησηάδειας χρή σεως δύο γραφείων στον αερολιμένα Λάρνακας, για παροχή τραπεζικών διευκολύνσεων γιαπερίοδο τριών ετών. 25 Την2.4.93το ΤμήμαΠολιτικής Αεροπορίας ζήτησε μέσω του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών,προσφορές γιαπαραχώρη ση άδειαςχρήσης δύογραφείων στον αερολιμένα Λάρνακας για 30 παροχήτραπεζικών διευκολύνσεων. Στις 7.5.93υποβλήθηκανοι ακόλουθες προσφορές:
- Lombard Natwest Bank Ltd με ετήσιο μίσθωμα£67.320 35
- ΤράπεζαΚύπρουΛτδ μεετήσιο μίσθωμα£69.120
- Λαϊκή ΤράπεζαΛτδ με ετήσιο μίσθωμα£69.120 40
- Ελληνική Τράπεζα Λτδ μεετήσιο μίσθωμα£69.120 Η αρμόδιαΤμηματική ΕπιτροπήΑξιολόγησης, μετάαπόμε λέτη των πιο πάνωπροσφορών, κατάληξε στο συμπέρασμα ότι 924 4AAA. 5 10 15 20 25 30 35 40 LombardNatwestBank Ltd v. Δημοκρατίας Χρυσοστομής,Δ. μεταξύ των προσφοροδοτών 2, 3και 4, υπήρξε συνεννόηση και συνεργασία γιατην υποβολή προσφορών μεστόχο την εκμετάλ λευσητου δικαιώματος λειτουργίας των δύο γραφείων από τις τρεις συνεργαζόμενες τράπεζεςκαιτον αποκλεισμό άλλωνπροσφοροδοτών. Επιπρόσθετα σχημάτισε την άποψη, την οποία υπόβαλε στο Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών, ότι η ενέργεια των τριών τραπεζών έτεινε να εξουδετερώσει τις διαδικασίες προσφορών. ΤοΚεντρικό ΣυμβούλιοΠροσφορών μετάαπό μελέτητουθέ ματος και συνεννόηση με το Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρα τίας, διαμόρφωσε οριστικά την άποψη ότι οι τρεις τράπεζες πράγματι συνεργάστηκαν (γεγονός που επιβεβαίωσαν και οι ίδιεςοι τράπεζες μεεπιστολή τους μεημερομηνία 1.6.1993 - ΠαράρτημαΑ στην ένσταση) καιότι ησυνεργασία αυτή καταστρα τηγεί εκ πρώτης όψεως το θεσμό των προσφορών. Για αυτούς του λόγους η άποψη του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών ήταν ότι οι προσφορές των τριών Τραπεζών θαέπρεπε ναθεω ρηθούν άκυρες με βάσητις πρόνοιες της παραγράφου 37(β) των Κανονισμών Αποθηκών - Διαδικασία Προσφορών (εγκύκλιος αριθμός 935 (Υ.Ο. 639/85/9 στις 8.11.1990Παράρτημα Β). Ακολούθησε πρόταση του Υπουργού Οικονομικών προς το Υπουργικό Συμβούλια,την οποία παρουσίασε ο Υπουργός Οικονομικών (ΠαράρτημαΓ στην ένσταση), με την οποία ζητείτο όπως με βάσητις πρόνοιες του άρθρου 37(β) των Κανονισμών Αποθηκών -ΔιαδικασίαΠροσφορών,γίνει αποδεκτήη προσφο ράτηςαιτήτριαςγιατο έναγραφείο,ενώγιατοδεύτερο ναπρο κηρυχθούν προσφορές με ελάχιστο μίσθωμα £69.120 ετησίως, σύμφωνα με την εισήγηση του Προέδρου του Κεντρικού Συμ βουλίου Προσφορών προς το Γενικό Εισαγγελέα (Τεκμήριο Β στηγραπτήαγόρευση του δικηγόρου τηςαιτήτριας). ΤοΥπουργικό Συμβούλιο αφούέλαβευπόψητην Έκθεσητης Τμηματικής Επιτροπής Αξιολόγησης, τις απόψεις του Κεντρι κού Συμβουλίου Προσφορών και του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας αποφάσισε (βλ. απόφασηαρ.39.593,ημερ.2.7.93, Παράρτημα Δ στην ένσταση), να ακυρώσει τη διαδικασίαπρο σφορών και να προχωρήσει στην προκήρυξη νέων προσφορών. Οι λόγοι της ακύρωσης είναι οι ακόλουθοι: "α)απότημελέτητωνπροσφορώνκαισυγκεκριμένα τηςταυ τόσημης προσφοράς των τριών προσφοροδοτών προκύπτει ότι υπήρξε συνεργασία/συνεννόηση μεταξύ των προσφορο925 Χονσοστομής, Δ. Lombard NatwestBank Ltdv.Δημοκρατίας
(1995)δοτών με αρ.2,3και4,γεγονός το οποίο καταστρατηγεί την αρχήτης εμπιστευτικότητας καιτου ελεύθερου διαγωνισμού πουπρέπει ναδιέπει τηδιαδικασίατωνπροσφορών καιεπο μένως οι προσφορές αυτές θεωρούνται άκυρες σύμφωναμε τις πρόνοιες του Κανονισμού 37(β)των Κανονισμών Αποθηκών και 5 β) ύστερα από τοναποκλεισμό τωντριών προσφορών, για τους λόγους που αναφέρονται στην παράγραφο(α)πιοπά νω, παραμένει μόνο μια έγκυρη προσφοράκαι έτσι το δημό- 10 σιο στερείται τουδικαιώματος γιαπραγματική εκλογή της πιο συμφέρουσας προσφοράς." Ο πρώτος λόγος ακυρότητας που προβλήθηκε από το δικη γόρο της αιτήτριας,είναι πως η επίδικη απόφασηλήφθηκε από 15 αναρμόδιο όργανο. Σύμφωνα μετην εισήγηση του δικηγόρου της αιτήτριας,οιΚανονισμοί Αποθηκών -ΔιαδικασίαΠροσφο ρών προβλέπουν, με βάσητον Καν. 19,πως στην υπόκρίση πε ρίπτωση αρμόδιο όργανο νααποφασίσει την ακύρωση του δια γωνισμού ήταν τοΚεντρικό Συμβούλιο Προσφορών και όχιτο 20 Υπουργικό Συμβούλιο. Οι Κανονισμοί Αποθηκών -Διαδικασία Προσφορών, είναι Κανονισμοί της Κυβέρνησης σύμφωνα μετους οποίους η ενά σκησητων εις αυτούςαναφερομένων εξουσιών, εκχωρήθηκε για 25 σκοπούς αποκέντρωσης απότοΥπουργικό Συμβούλιο μέσωτου Υπουργού Οικονομικών στα όργανα που αναφέρονται σ' αυ τούς τους Κανονισμούς, μεταξύ των οποίων είναι και το Κε ντρικό Συμβούλιο Προσφορών. 30 Τογεγονός όμως ότι την προσβαλλόμενη απόφασητην έλαβε το Υπουργικό Συμβούλιο, δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότιη απόφασηλήφθηκεαπόαναρμόδιοόργανο,γιατίσύμφωνα μετις πρόνοιες του άρθρου 4 του περί Εκχωρήσεως της ενασκήσεως των Εξουσιών των Απορρεουσών εκτίνος Νόμου (Ν.23/62)η 35 εκχώρηση δεναποκλείει το Υπουργικό Συμβούλιο να ενασκεί αυτοπροσώπως καθ' οιονδήποτε χρόνο οιασδήποτε των προα ναφερθέντων εκχωρηθεισών εξουσιών. Πέραν αυτού,σύμφωνα με τιςπρόνοιες του άρθρου 37(β) και δεδομένου ότιείναι εξό φθαλμη και αδιαμφισβήτητηηανεπίτρεπτη συνεργασία μεταξύ 40 των τριών Τραπεζών,ορθάπαρεκάμφθηηκανονικήΔιαδικασία των Προσφορών καιυπεβλήθητο θέμα στο Υπουργικό Συμβού λιο για λήψησχετικήςαπόφασης. 926 4ΑΛΛ. LombardNatwestBank Ltd v. Δημοκρατίας Χουοοστομής,Δ. Συνεπώς, ηεισήγησηαυτήτου δικηγόρου των αιτητών περί αρμοδιότητας δεν ευσταθεί. 5 10 15 Αλλος λόγοςακυρότηταςπουυποβλήθηκε,χαρακτηρίζειτην απόφασητουΥπουργικού Συμβουλίουπαράνομηκαι εισηγείται ότι λόγοι δημοσίου συμφέροντος επέβαλλαν την κατακύρωση της προσφοράς για ένα Γραφείο στην αιτήτρια και τηνπροκή ρυξη νέων προσφορών γιατο άλλο Γραφείο.Ακόμα ηπαράλει ψη των καθ' ων ηαίτηση να κατακυρώσουν την προσφορά για έναγραφείο στην αιτήτριαχαρακτηρίστηκε σαν άκυρη,ως απο τέλεσμα καταχρηστικής άσκησης της διακριτικής τους ευχέρει ας,παράβασηςουσιωδών όρωντηςπροκήρυξηςπροσφορώνκαι παράβασηςτων γενικών αρχώντης καλής πίστης,χρηστής διοί κησης καιτης αρχήςτου ελεύθερου συναγωνισμού, η οποίαπρέπει ναδιέπει το θεσμότων προσφορών. Αλλοιλόγοιακυρότηταςπουυποβλήθηκανήτανπλάνηπερίτο νόμο και τα πράγματα,μη διεξαγωγή της δέουσας έρευνας, αόριστη αιτιολογία καικατάχρηση εξουσίας. 20 Είναι φανερό ότι οι τρεις Τράπεζες συνεργάστηκαν καικα τόπιν συνεννόησης υπόβαλαντις προσφορές τους με σκοπό την από κοινού εκμετάλλευσητων δύογραφείων. 25 Ηπράξηαυτήτων τριών Τραπεζών παραβιάζει τις θεμελιώ δεις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού, αποτελεί προσπάθεια δολίευσης του δημοσίου, παραβίασητων συμφερόντων του και παράβασητου άρθρου 37(β) των Κανονισμών Αποθηκών. 30 Κατάσυνέπεια το Υπουργικό Συμβούλιο ενέργησεορθάκαι νόμιμα με το να προβεί στην ακύρωση των προσφορών των τριών Τραπεζών. Σαν αποτέλεσμα παρέμεινε μόνο μια έγκυρη προσφορά και έτσι και πάλι ορθά και νόμιμα το Υπουργικό Συμβούλιο έκρινε ότι το δημόσιο συμφέρον στερείται του δικαιώματος για πραγματική εκλογή της πιο συμφέρουσας προ σφοράς, προέβη στην ακύρωση της διαδικασίας των προσφο ρών και αποφάσισε να προχωρήσει στην προκήρυξη νέου δια γωνισμού. 35 40 Μεαυτότον τρόποηΚυβέρνηση δεν ενέργησεκατ*αρέσκεια, αλλά γιατους λόγους πουδιατυπώνονταιστην προσβαλλόμενη απόφαση περιφρούρησε το Δημόσιο Συμφέρον. Η προσέγγιση αυτή είναι ορθή, γιατί η ύπαρξη μιας προσφοράς δικαιολογεί την άσκηση διακριτικής ευχέρειας για ακύρωση του διαγωνι927 Χρυσοστομής, Δ. LombardNatwestBank Ltd v. Δημοκρατίας
(1995)σμού με βάση τις αρχές του Διοικητικού Δικαίου. (Βλ. Leisureland Hotel Enterprises Ltd v. Δημοκρατίας
(1993)3 Α.Α.Δ. 538.) Κανένας από τους λόγους ακυρότητας που υπο βλήθηκαν δεν ευσταθεί. 5 Ηπροσφυγή απορρίπτεται. Ηεπίδικηπράξη επικυρώνεται. Δεν επιδικάζονταιέξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 928