1Α.Α.Δ. 31Οκτωβρίου,1996 [ΠΙΚΗΣ,Π., ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΚΡΟΝ1ΔΗΣ, Δ/στές] ΑΝΔΡΕΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, Εφεσείων, ν. ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ ΛΤΔ., Εφεσίβλητων, (Πολιτική ΈφεσηΑρ.7710) Έξοδα — Διάδικος πον χειρίζεταιαυτοπροσώπως την υπόθεσητου — Δεν δικαιοϊπαι εξόδωννια νομικήπροετοιμασία και ανάπτυξη της υπόθεσηςτουενώπιοντονΔικαστηρίου. 5 Ο δικηγόρος του εφεσείοντα, ετοίμασε καικαταχιόρισεειδοποίη σηέφεσης. Κατάτηνακρόασητηςέφεσηςοδικηγόροςαποσύρθηκεμε τησύμφωνηγνώμητουεφεσείοντα,οοποίοςστησυνέχεια χειρίστηκε μόνοςτηνυπόθεσητου. 1ο Ηέφεση έγινεδεκτήμεέξοδακαιο εφεσείων υπέβαλεστονπρωτοκολλητή του Ανωτάτου Δικαστηρίουκατάλογοεξόδωνπροςψήφι ση. Περιλάμβανε έξοδα για δικηγορική αμοιβήκαιδικαστικά τέλη. Διεκδίκησε δικηγορική αμοιβήκαι για τις προσωπικές του εμφανί σεις. 15 Οπρωτοκολλητής επέτρεψεμόνοταδικαστικάτέληκαιαπόρριψε τοπρώτοσκέλοςτης απαίτησης. Ο εφεσείων εφεσίβαλετηναπόφαση. 20 Αποφασίστηκεότι: 25
(1)Η διεκδίκηση του εφεσείοντα για τα έξοδα των εμφανίσε<ον του δικηγόρου του ήταν δικαιολογημένη και η απόφασητου πρωτοκολλητήνατααπορρίψει,εσφαλμένη.
(2)Διάδικοςοοποίοςχειρίζεταιαυτοπροσώπωςτηνυπόθεσητου 1111 Γρηγορίουν.ΤράπεζαςΚύπρου Λτδ
(1996)δεδικαιούταιεξόδων γιανομικήπροετοιμασίακαι ανάπτυξη τηςυπόθεσης τουενώπιοντουΔικαστηρίου.
(3)Η Δ59Θ.3 τωνΘεσμώντηςΠολιτικήςΔικονομίαςπραγματεύ εται τα έξοδα δικηγόρου σεορισμένες κατηγορίες υποθέσεων (εκκαθαρισμένεςαπαιτήσεις)στις οποίεςείναιοίδιοςάμεσαή έμμεσα διάδικος και όπου μπορεί να διεκδικήσει μόνο τα πραγματικά τουέξοδαόχιόμως αμοιβήγια νομική προετοι μασία. 5 10 Η έφεση επιτυγχάνει εν μέρει χωρίς διαταγή για έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 15 Hartv.AgaKhan Foundation[1984] 1 AHE.R. 239, Hartv.AgaKhan Foundation[1984]2AHE.R. 439, LondonScottish BenefitSoaety v.Chorley, Q.B.D. 13[1883 - 84]
- 20 Αίτησηγιααναθεώρηση. Αίτησηγια την αναθεώρηση της απόφασηςτου Πρωτοκολλητή ημερομηνίας 8 Δεκεμβρίου 1995,μετηνοποία επέτρεψε μόνο τα 25 πραγματικά έξοδα ταοποίαδαπάνησεοεφεσείων για την υπόθε ση του. Ο Αιτητής εμφανίζεταιαυτοπροσώπως. 30 Π.Πολυβίου, για τους Καθ'ωνηαίτηση. Cur. adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Τηναπόφασητου Δικαστηρίου θαδώσει ο Γ. 35 Πικής, Π. ΠΙΚΗΣ,Π.: Ηέφεση τουκ.Γρηγορίου εναντίον απόφασηςτου Επαρχιακού Δικαστηρίου, σε αγωγή του εναντίον των εναγομέ νων, έγινεδεκτή με έξοδα. Στησυνέχεια,οεφεσείων υπέβαλε στον 40 πρωτοκολλητή του Ανωτάτου Δικαστηρίου κατάλογο εξόδων προς ψήφιση. Ο κατάλογος περιλάμβανε έξοδα για δικηγορική αμοιβή καιδικαστικά τέλη. Οπρωτοκολλητής επέτρεψε μόνο το δεύτερο σκέλος της απαίτησης,ταπραγματικά έξοδατηςδίκης(τα 1112 1 Α.Α.Δ. Γρηγορίου ν. Τράπεζας Κύπρου Λτδ Πικής, Π. δικαστικάτέλη). Μετην αίτηση,ηοποίααποτελεί τοαντικείμενο τηςπαρούσας διαδικασίας,οεφεσείων εξαιτείταιτηναναθεώρησητηςαπόφασης 5 τουπρωτοκολλητή. ΗαναθεώρησηπροβλέπεταιαπότηΔ.59,θ.18 των Θεσμών ΠολιτικήςΔικονομίας. Τοδικαστήριο,τοοποίοδιε νεργεί τηναναθεώρηση,έχειεξουσίαναεκδώσει οποιαδήποτεδια ταγήκρίνει δίκαιη. Το δικαιολογημένο αξίωσης για έξοδαεξαρ τάται απότις πρόνοιες των Θεσμών και ταγεγονότα τηςυπόθε10 σης. Η ειδοποίηση έφεσης ετοιμάστηκε και καταχωρίστηκε απότο δικηγόροπουείχεδιορίσει οαιτητής. Κατάτηνακρόασητηςέφε σης,οδικηγόρος τουαποσύρθηκε,με τησύμφωνη γνώμη του. Ο 15 εφεσείων χειρίστηκε τηνυπόθεσητουαυτοπροσώπωςενώπιοντου Εφετείου. 20 Ο κατάλογοςπεριλαμβάνει 13κονδύλια εξόδων. Τακονδύλια 1,2 και4αφορούντηναμοιβήτουδικηγόρουγιατηλήψηοδηγιών, την ετοιμασία και την καταχώριση της έφεσης. Συμποσούνται σε £121,
- Ταυπόλοιπα (κονδύλια) αφορούν,εκτός απόταδικα στικάτέλη:(α)Τηνπροετοιμασίατουαιτητήγιατηνακρόασητης έφεσης. 25 (β)Τρεις εμφανίσεις τουαιτητήενώπιον του Εφετείου,δύογια τησυζήτηση της έφεσης και μιαγιατην έκδοση της απόφα σης. 30 35 40 (γ)Ετοιμασίατουκαταλόγουεξόδων καιεμφάνιση τουαιτητή στο πρωτοκολλητείο γιατηνκαταχώρισητου. Ο αιτητήςαξίωσε όπωςαμειφθείγιατηνπροετοιμασίακαιτις εμφανίσεις του ενώπιον του Δικαστηρίου, με ποσό ίσο προς την προβλεπόμενη απότουςΘεσμούς αμοιβήδικηγόρου-Δ.59,θ.4.και Παράρτημα Β (Appendix), Μέρος II, Δικηγορικά Δικαιώματα σε Αγωγές στις οποίες ηαπαίτησηυπερβαίνει τις £25,00- τοαίτημα τουστήριξε στηναγγλική απόφασηHartv.Aga KhanFoundation [1984] 1All E.R. 239 -(επικυρώθηκε κατ' έφεση [1984]2 All E.R. 439). Η απόφαση στη Hart αφορά την εφαρμογή της Ord. 62, r. 28Α
(1)και
(2)τωννέωνΑγγλικώνΘεσμών,προσαρμοσμένης στον Αγγλικό Νόμο Litigants in Person (Costs and Expenses)Act 1975. 1113 Πιχής, Π. Γρηγορίον ν.Τράπεζας Κύπρου Λτδ
(1996)Στην ίδια την απόφαση, την οποίαεπικαλείται ο αιτητής, εξηγεί ται ότι, πριν τη θέσπιση τουπιο πάνωνόμου (το 1975), διάδικοι, οι οποίοι χειρίζονταν οι ίδιοι την υπόθεση τους ενώπιον τουδι καστηρίου,εδικαιούντο,σεπερίπτωσηεπιτυχίας,ναδιεκδικήσουν μόνο τα πραγματικάτους έξοδα. Ο ίδιος κανόνας συνεχίζει να 5 ισχύειστην Κύπρο,υποστήριξε οκ. Πολυβίου. Είναιηνομοθεσία του 1975 που μετέβαλε την κατάστασηπραγμάτων στην Αγγλία, αναφορικά με ταέξοδα διαδίκουο οποίοςχειρίζεταιπροσωπικά τηνυπόθεσητου. Ανάλογηνομοθεσία δενέχειθεσπιστεί στην Κύ προ. Έτσι,δενπρέπειναεπιτραπεί,σύμφωναμετηνεισήγησητου 10 κ. Πολυβίου, οποιαδήποτε αμοιβή για την προετοιμασία του κ. Γρηγορίου και τις εμφανίσεις του στο Δικαστήριο. Αναγνώρισε, όμως, ότι η απόφασητου πρωτοκολλητή για την απόρριψη των κονδυλίων 1,2 και4 του καταλόγουεξόδων (αμοιβήτουδικηγό ρουοοποίοςετοίμασεκαιυπέβαλετηνέφεση)είναιεσφαλμένη. Η 15 διαπίστωσηείναι ορθή. Δεσυνέτρεχεκανέναςλόγος,οοποίοςθα μπορούσε να δικαιολογήσει την απόρριψηαυτούτου μέρους του καταλόγου εξόδων αφορούσε την αμοιβήτου δικηγόρου (τουαι τητή) γιατην ετοιμασίακαιτηνυποβολήτης έφεσης. 20 Έρεισμα για την απόφαση του πρωτοκολλητή, να μην επιτρέ ψει ταδιεκδικούμενα έξοδαγιατις εμφανίσεις τουαιτητήενώπιον του Εφετείου, αντλείται απότιςπρόνοιες τηςΔ.59, Θ.
- Η διάτα ξηαυτήδεν πραγματεύεταιταέξοδαδιαδίκουοοποίοςεμφανίζε ταιχωρίς συνήγορο, αλλάταέξοδαδικηγόρουσε ορισμένεςκατή- 25 γορίες υποθέσεων (εκκαθαρισμένες απαιτήσεις),στις οποίες είναι ο ίδιος(άμεσαήέμμεσα)διάδικος. Μπορείναδιεκδικήσει μόνοτα πραγματικά του έξοδα, όχι, όμως, αμοιβήγια νομική προετοιμα σία. 30 Δεν εξάγεται από τις διατάξειςτης Δ.59, Θ3, γενικότερη αρχή, ότι διάδικος,οοποίος χειρίζεται προσωπικάτηνυπόθεσητου,δι καιούται μόνο ταπραγματικάτουέξοδα. Ηεγκυρότητατωνεκα τέρωθεν θέσεων εξαρτάται από τη σημασία που ενέχει ο όρος "costs" στη Δ.59 και στους ΘεσμούςΠολιτικής Δικονομίας,γένι- 35 κά. Το πρώτο,που πρέπει να επισημάνουμε, είναι ότι οΠίνακας Εξόδων, που περιέχεται στο Παράρτημα Β των Θεσμών, στον οποίο είναιπροσαρμοσμένη η απαίτησητουεφεσείοντα, αναφέρε- 40 ται αποκλειστικά στην αμοιβήδικηγόρου. Οι ΚυπριακοίΘεσμοί είναι προσαρμοσμένοι στους παλαιούς Θεσμούς του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Αγγλίας, γι' αυτό η ερμηνεία των αντίστοιχων Αγγλικών Θεσμών είναι χρήσιμη,όσο και καθοδηγητική,για την 1114 1 Α.Α.Δ. Γρηγορίον ν.Τράπεζας Κύπρου Λτδ Πικής, Π. ερμηνεία τωνδικών μαςΘεσμών. Στη Hart διαπιστώνεται ότι διάδικος, ο οποίος χειριζόταν προσωπικάτηνυπόθεσητου,δενεδικαιούτοπριντηναγγλικήνο5 μοθεσία του 1975 να αποζημιωθεί,εκτός για τα πραγματικάτου έξοδα. Ηθέσηαυτήέχει βαθιές ρίζες στο αγγλικό δίκαιο,όπως εξηγείταιστηLondonScottishBenefitSocietyv. ChorleyQ.B.D. 13[1883-84]872.Στηναπόφασητουεφετείου,στηντελευταίαυπό θεση,εξηγείται ότι ο όρος "costs",στο πλαίσιο των Θεσμών,έχει 10 ιδιάζουσα σημασία. Επισημαίνεται, παράλληλα, ότι απουσιάζει ολωσδιόλου τομέτρογιατονπροσδιορισμό τηςαμοιβήςδιαδίκου ο οποίος χειρίζεται προσωπικά την υπόθεση του. Το θέμα ανα λύεται στο LordCoke's Commentary,2 Inst.
- Εξηγείται ότι ο όρος "costs"πηγάζειαπό το ρήμα"conster", τοοποίοπροέρχεται 15 απότο ρήμα"constare", πουαναφέρεταιαποκλειστικά σταδικη γορικά (legal)και πραγματικά έξοδα. Ανάλογηείναι και ηερμη νείαηοποίααποδίδεταιστονόρο"costs"στοOxford Dictionary of Law, 3rded.σελ. 99:20 "costs pi.n. Sumspayablefor legalservices...." ("Ποσάπληρωτέαγιανομικές υπηρεσίες....") Αυτή είναι η έννοια του όρου "costs" στους Αγγλικούς Θε σμούς. Μετηνίδιασημασίαχρησιμοποιείται οόροςκαιστουςΚυ25 πριακούς Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας. Η μόνη πρόνοια για την αποζημίωση διαδίκου, για την παρουσία του στο δικαστήριο κατάτηνακρόασητηςυπόθεσηςτου,είναι εκείνηη οποίακαθορί ζεται στο Μέρος IIIτουΠαραρτήματος2 των ΘεσμώνΠολιτικής Δικονομίας - (βλ., επίσης, πρόσφατη τροποποίηση Παράρτημα 30 Δεύτερο της Επίσημης Εφημερίδας της Δημοκρατίας, Αρ. 3090, της27ηςΣεπτεμβρίου, 1996).Απαίτησηγιατέτοιααποζημίωσηδεν περιλαμβάνεταιστονκατάλογοεξόδωνπουυποβλήθηκεστοπρωτοκολλητείο. 35 40 Κατάπόσοδικαιολογείταικαιστην Κύπροητροποποίησητων Θεσμών, ώστεναγίνεται πρόνοιαγιαταέξοδαδιαδίκουγιανομι κήπροετοιμασίακαιανάπτυξητηςυπόθεσης τουενώπιον τουδι καστηρίου,είναι θέματο οποίοανάγεταιστη ρυθμιστική εξουσία τουΑνωτάτου Δικαστηρίου και,ενδεχομένως, θατο απασχολήσει στο μέλλον. Εκείνο τοοποίοδιαπιστώνουμε είναι ότι τουφιστά μενο θεσμικό πλαίσιο δεν επιτρέπει την παροχήεξόδων σεδιάδι κο, ο οποίος χειρίζεται αυτοπροσώπωςτην υπόθεση του,γιανο μική προετοιμασία και ανάπτυξητης υπόθεσης του ενώπιον του δικαστηρίου. 1115 Πιχής,Π. Γρηγορίονν.Τράπεζας ΚύπρουΛτδ
(1996)Επικυρώνουμε την απόφαση του πρωτοκολλητή για τη μη έγκριση των εξόδων ταοποίαδιεκδικούνταικάτωαπότα κονδύ λια6,7,8,9, 10και Π. Καταλήγουμεότιπρέπεινααποδοθούνστον αιτητή,εκτόςαπό ταπραγματικάτουέξοδακαιηαπαίτησητουγιαταέξοδατουδι κηγόρου του, για την ετοιμασία και καταχώριση της έφεσης, τα οποία καθορίζονται σε £121,20. Το υπόλοιπο μέρος της απαίτη σηςτουαιτητήδεν μπορείναεγκριθεί καιαπορρίπτεται. 5 10 Διατάσσουμε ως ανωτέρω. Καμιάδιαταγήγιαέξοδα. Η έφεσηεπιτυγχάνει εν μέρει,χω ρίς διαταγή γιαέξοδα. 1116