1 AAA. 8Νοεμ|ΐοίου, !996 [ΠΙΚΗΣ,Π., ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΚΡΟΝΙΔΗΣ,Δ/στές] ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ, Εφεσείων-Εναγόμενος, ν. ΠΑΝΝΟΥΛΛΑΣ ΙΩΑΝΝΟΥ, Εφεσίβλητης-Ενάγονσας. (ΠολιτικήΈφεσηΑρ. 8999) 5 Αυτοκινητικόατύχημα—Διαγώνια διασταύροχτηδρόμουτετραπλήςκυ κλοφορίαςαπό αυτοκίνητο— Σύγκρουσημεμοτοσυχλέττα απόαρι στεράστομέσοπερίπου τουδρόμουσεστιγμήπυκνήςκυκλοφορίας— Επιμερίστηκε αμέλεια 70% στονοδηγό τουαυτοκινήτου και 30%της μοτοσί'κλέττας— Επικνρ(ϋθηκεκατ'έφεση. Αποζημιώσεις— Ειδικέςαποζημιώσεις—Ανάγκηεξειδίκευσηςκαιαπό δειξης— Ενισχυτικήμαρτι>ρία, δεναπαιτείται. 10 15 20 25 Οεφεσείων - εναγόμενος οδήγησε τοαυτοκίνητοτουαπόδημόσιο χώροστάθμευσης σεδρόμοτετραπλήςκυκλοφορίας. Διασταύρωσε σε ώραπυκνήςκυκλοφορίαςδιαγωνίωςπροςταδεξιάτουτιςδύολωρί δεςκυκλοφορίαςτωναυτοκινήτωνπουέρχονταναπόταδεξιάτουκαι ανέμενετηνευκαιρίαναμπειστηντρίτηλωρίδακυκλοφορίαςτωναυτοκινήτων απόαριστερά του. Ηεφεσίβλητη - ενάγουσα,οδηγούσε τη μοτοσυκλέττα τηςπροσπερνώντας απόταδεξιάσταματημένααυτοκί νηταστην τρίτηλωρίδακυκλοφορίαςκαισυγκρούστηκε μετοαυτοκί νητοτουεναγομένου -εφεσείοντα. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, επιμέρισε την ευθύνη για το ατύχημα 70% στον εφεσείοντα - εναγόμενο και30%στην εφεσίβλητη - ενάγου σακαθώςκαι£720,-αποζημιώσεις γιαειδικές ζημιές. Οεφεσείων -εναγόμενος,εφεσίβαλετηναπόφασηωςπροςτονεπιμερισμό τηςευθύνηςκαιτηνεπιδίκασηειδικών αποζημιώσεων. Πρό τεινε αφ' ενός ότι λανθασμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο απέδωσε στον πελάτητου ευθύνηγια το ατύχημακαιαφ' ετέρου, λανθασμένα 1157 Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)αποδέχτηκεχωρίς ενισχυτική μαρτυρίατημαρτυρίατηςεφεσίβλητης ενάγουσαςγιατις ειδικέςζημιές της. Αποφασίστηκε ότι: 5
(1)Δεν είχε εμφιλοχωρήσει πλάνη περί το νόμο ή ταπράγματα στην απόφασητου πρωτόδικουΔικαστηρίου και τα ποσοστά επιμερισμού της ευθύνης μεταξύ των οδηγών των δύοοχημά τωνήτανσύμφωναμετη νομολογία 10
(2)Οι ειδικές ζημιές πρέπει να δικογραφούνται και να αποδει κνύονται αυστηρά αλλά δεν απαιτείται ενισχυτική μαρτυρία για την απόδειξητους. Εφόσον το πρωτόδικοΔικαστήριο θε ώρησετημαρτυρίατηςεφεσίβλητης -ενάγουσαςαξιόπιστη,δεν ετίθετο θέμα ανατροπήςτης απόφασηςγια ειδικές αποζημιώ- 15 σειςυπέρτης. Η έφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. 20 Αναφερόμενεςυποθέσεις: Covotsos TextilesLtdv. Serghiou
(1981)1CLR. 475, Christoforou v.Soiomou
(1981)1 CLR. 612, 25 Antoniouv.Sergis
(1979)1C.L.R. 169, Christodoulou v.Angeli
(1968)1 CLR. 338, Brownv.Thompson[1968] 1 W.LR. 1003, 30 Γείοργίονκαι Άλλος v. Τσάππα
(1996)1ΑΛΛ. 609, Petrou v.SocratousandAnother
(1988)1CLR. 595, 35 Βίκης v. Νεοφύτου
(1990)1 ΑΛΛ. 345, Σπύρου ν.Χατζηχαραλάμπονς
(1989)1(E)ΑΛΛ. 298, Emmanuel v.Nicolaou
(1977)1CLR. 15, Zachariou v.Lioness
(1983)1CLR. 415. 1158 40 1 ΑΛΛ. Αλεξάνδρου ν.Ιωάννου Έφεση. 5 10 Έφεση απότονεναγόμενοκατάτηςαπόφασηςτουΕπαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας(Νικολαΐδης,Π.Ε.Δ.)πουδόθηκεστις 31 Μαΐου 1993 (Αρ.Αγωγής3751/86)μετηνοποίακαταμερίσθηκεευ θύνηγιατροχαίοδυστύχημασεποσοστό 70%εναντίοντουεναγό μενουκαι 30% εναντίον της ενάγουσαςκαι επιδικάσθηκετο ποσό των£720σανειδικέςαποζημιώσεις. Κ.ΔημητριάδηςμεΘ. Νικολαΐδσυ,γιατον Εφεσείοντα. Ν.Πελίδης,γιατην Εφεσίβλητη. Cur.adv. vuit. 15 ΠΙΚΗΣ,Π.: Την απόφαση τουΔικαστηρίου θαδώσει οΔικα στής Κρονίδης. ΚΡΟΝΙΔΗΣ, Δ.: Η επίδικη διαφοράδημιουργήθηκε απότρο20 χαίοατύχημα,πουσυνέβηκε στις 16.12.1985στηΛεωφόροΣτασίνουστηΛευκωσία,μεταξύτουαυτοκινήτουτουεφεσείοντα-εναγόμενουκαιτηςμοτοσυκλέττας της εφεσίβλητης-ενάγουσας. Μετηνέφεσητουοεφεσείων-εναγόμενος προσβάλλει τοσύνολο των θεμάτωνπου απασχόλησε το πρωτόδικο Δικαστήριο στην απόφαση του. Κατάτηνακρόασητηςέφεσης οευπαίδευτοςσυνή γορος του εφεσείοντα απέσυρε δύο από τους λόγους της έφεσης πουαναφέροντοστις γενικές αποζημιώσειςκαι στο θέματης επι δίκασης τόκου επί του ποσού της απόφασης. Οι δύοεναπομείνα30 ντες λόγοι τους οποίους και υπεστήριξε εκτενούς στην αγόρευση του,αναφέρονται πρώτο,στοθέματηςευθύνηςτωνδιαδίκωνστο ατύχημακαιτηςαπόφασηςτουπρωτόδικουΔικαστηρίουνακατα μερίσει την ευθύνησε ποσοστό 70% εναντίον του εφεσείοντακαι 30%εναντίοντηςεφεσίβλητης,καιδεύτερο στηνκατάληξητουΔι35 καστηρίουναεπιδικάσει στην εφεσίβλητη ποσό£720,= σαν ειδικές αποζημιώσεις. 25 Δενυφίσταταιουσιαστικήδιαφωνίαωςπροςταπραγματικάγε γονότα του ατυχήματος. Οι δικηγόροι όμως των διαδίκων έχουν 40 διαφορετικήπροσέγγιση στην αξιολόγηση της ευθύνης τωνδιαδί κων. Ο εφεσείων προσπάθησε να εξέλθει απότο χώρο στάθμευσης του Δήμου Λευκωσίαςπουβρίσκεται στην "τάφρο"στηΛεωφόρο 1159 Κρονίδης, Δ. Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)Στασίνουτην οποίαηθέλησεναδιασταυρώσει καινακατευθυνθεί προςτηδεξιάπλευράτουδρόμου. ΗΛεωφόροςΣτασίνουέχειτέσ σεριςλωρίδες κυκλοφορίας,δύοσεκάθεκατεύθυνση. Είναιπαρα δεκτό γεγονός ότι ηστροφήπρος ταδεξιάαπότην έξοδο απότο χώροστάθμευσης δεναπαγορεύεται.Ηπροσπάθειαόμωςαυτήενέ- 5 χει σοβαρούς κινδύνους λόγω της πυκνής τροχαίας κίνησης που παρουσιάζει συνήθως ηΛεωφόρος αυτή. Πράγμα πουήτανγεγο νός κατά τον ουσιώδη χρόνο του ατυχήματος. Και στις τέσσερις λωρίδες κυκλοφορίας,παρατηρείτοπυκνή τροχαίακίνηση. 10 Ο εφεσείων εξερχόμενοςαπό το χώρο στάθμευσης και μεπρό θεση,όπωςαναφέραμε,ναστρίψειδεξιάπροςτηνκατεύθυνσητης Πλατείας Ελευθερίας, προχώρησε διαγωνίως και με ελαττωμένη ταχύτητα και έφθασε κοντά στο κέντρο της Λεωφόρουκαλύπτο ντας σχεδόν τις δύο λωρίδες κυκλοφορίας. Εκεί σταμάτησε ανα- 15 μένοντας να ελευθερωθούν απότην τροχαίακίνηση οι δύοάλλες λωρίδες κυκλοφορίας. Ακολούθως, ελευθέρωσεταφρένατουαυ τοκινήτουτουκαιπροχώρησε λίγομεσκοπόναεισέλθειστηντρί τηλο)ρίδακυκλοφορίαςτηςαντίθετηςκατεύθυνσης.Στηνπροσπά θειατουαυτήανέκοψε τηνπορείατηςμοτοσυκλέττας πουοδηγού- 20 σε ηεφεσίβλητη με συνέπεια τησύγκρουση των δύοοχημάτωνκαι τον τραυματισμό της. Η σύγκρουση έγινε κοντά στο σημείο της άσπρηςγραμμήςπουχωρίζειτηΛεωφόροΣτασίνουσεδύοκατευ θύνσεις,αλλάπάντωςμέσαστηδεύτερηλωρίδακυκλοφορίας. Εί ναι γεγονός αναμφισβήτητοαπότουςδικηγόρους,ότιηεφεσίβλη- 25 τη οδηγώντας τη μοτοσυκλέττα της πριν τη σύγκρουση προσπερ νούσετιςδύοσειρέςοχημάτωνπουανέμεναντηνευκαιρίαναπροχαιρήσουν στις δύο λωρίδες κυκλοφορίας με κατεύθυνση προςτα φώτα τροχαίας. Πρόθεση της εφεσίβλητης ήταννα στρίψειδεξιά στηδιασταύρωσηπουελέγχεται απόταφώτατροχαίας. Οεφεσεί- 30 ων παραδέχθηκεότι ανδεν εκινείτο το αυτοκίνητο τουδενθαγι νόταν ησύγκρουση καιπεραιτέρω,όπωςκατέθεσε,γνωρίζει ότι οι μοτοσυκλεττιστές προσπερνούν αυτοκίνητα όταν είναι ακινητο ποιημέναστη λωρίδατους. 35 Το πρωτόδικοΔικαστήριο, μεβάση ταγεγονότα που εκθέσαμε πιοπάνω,κατελόγισετηνευθύνησεποσοστά70%στονεφεσείοντα και 30% στην εφεσίβλητη. Ο δικηγόροςτουεφεσείοντα εισηγήθηκε ότιοεφεσείων δενυπέ- 40 χει οποιαδήποτε ευθύνη στο ατύχημα, διαζευκτικά δε πως, αν υπήρχε τέτοια ευθύνη, αυτήπρέπειναείναι σεπιο μικρό ποσοστό απ' ότιτοΔικαστήριοκατελόγισε. Αντίθετα, οδικηγόροςτηςεφε σίβλητης υποστήριξε τηναπόφασητουπρωτόδικουΔικαστηρίου. 1160 1 Α.Α.Δ. Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου Κρονίδης, Δ. Είναι γνωστές οι αρχές πουδιέπουντο θέματης αμέλειαςκαι δεν θεωρούμε αναγκαίονατις επαναλάβουμεούτε επίσης θαεπα ναλάβουμε ταγεγονότα. Συμφωνούμε μετο πρωτόδικοΔικαστή ριοπωςκαιοεφεσείοτνκαιη εφεσίβλητη ευθύνονταιγιατοατύχη5 μαστοοποίοενεπλάκησαν. Οεφεσείων προτούεπιχειρήσει νασυ μπληρώσει τηνπροσπάθειατουναδιασταυρώσειτηΛεωφόρο,κά τω από τις δυσμενείς περιστάσεις που περιέφερε τον εαυτό του, έπρεπε να εντείνει την προσοχή τουκαι να ελέγξει το δρόμο στα αριστεράτουότικανέναόχημαδενεκινείτο και ιδιαίτεραδίκυκλο 10 στηδεύτερηλωρίδακυκλοφορίας,μεκίνδυνοτηνανακοπήτουκαι αναπόφευκτατησύγκρουση. Η εφεσίβλητη,απότηνάλλη,οδηγού σετοδίκυκλοόχηματηςπροσπερνώνταςαπόδεξιάσειράακινητο ποιημένων,λόγω τηςπυκνήςκυκλοφορίας,αυτοκινήτωνκαιόφει λεναείναι,γιατηδικήτηςασφάλεια,πολύπροσεκτική. 15 Είναικαθιερωμένο απότηνομολογία ότι το ζήτηματουκατα μερισμού της ευθύνης είναι πρωταρχικόκαθήκοντουπρωτόδικου Δικαστηρίου και εκτός εάν στην απόφαση ενεφιλοχώρησε πλάνη περί το νόμο ή τα πραγματικά γεγονότα, τα ευρήματα του Δικα20 στηρίου δεν πρέπει να ανατραπούν (Βλέπε, μεταξύ άλλων, Covotsos Textiles Ltd. v. Scrghiou
(1981)1 C.L.R. 475, Christoforouv.Solomou
(1981)1 C.L.R. 612,Antoniou v. Sergis
(1979)1 CLR. 169). 25 Στην απόφαση Christodoulou v. Angcli
(1968)1C.L.R. 338, ελέχθησαν ταακόλουθαστησελίδα 346 μετάαπόαναφοράστιςαρ χές επί του θέματος στην υπόθεση Brownv. Thompson [1968] 1 W.L.R.1003:- 30 "Where no error of principle has been shown and no misapprehension of thefactsonthepart ofthetrial Courthasbeen made toappear onappeal,this Courtwillbe reluctant to interfere withtheapportionment madeby thetrial Courteven ifsomewhat differently inclined.". 35 ΣτοίδιοθέμασχετικήείναικαιητελευταίααπόφασηΧρνστάλλα Κ,ΓεωργίουκαιΆλλονν.Ανδρέα Στ. Τσάππα
(1996)1 Α.Α.Δ. 609 όπουοΔικαστής Αρτεμίδης, στησελίδα 612 αναφέρει:40 "Όμως,ηπάγια νομολογία δεν μας επιτρέπει να υποκαταστή σουμε τηναπόφασητουδικάσαντοςΔικαστηρίου,επίτουζητή ματος τούτου με τηδική μαςάποψη,γιατί δεν διαπιστώνουμε έκδηλο σφάλμα στην κρίση του. Επιπλέον, έχουμε τη γνώμη πως μιατέτοιαπροσέγγιση εκ μέρουςτουεφετείουθα υποβάθ1161 Κοονίδης,Δ. Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)μιζετηναρμοδιότητατωνπρωτοδικώνΔικαστηρίων,ταοποία ακολουθούν μιαδιαδικασία που,πιστεύουμε, πως είναιδίχως προηγούμενοεξονυχιστικήκαιπουοδηγείστηνπλήρηανίχνευ σητηςυπόθεσης.". 5 Από τηνομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου,προκύπτει ότι σε υποθέσεις μεπαρόμοια γεγονότα οκαταμερισμόςτης ευθύνης όπως υπολογίσθηκε καιστην παρούσαυπόθεση έχει επικυρωθεί (Βλέπε Petrou v.SocratousandAnother
(1988)1 C.L.R.595,Βίκηςν.Νεοφύτου
(1990)1 AAA 345). 10 Έχουμε εξετάσει τις εκατέρωθεν εισηγήσεις των ευπαίδευτων δικηγόρων. Δενέχουμεπεισθείότιστηναπόφασητουτοπρωτόδι κο Δικαστήριο επλανήθηπερίτονόμο ήταγεγονότα. Δεν διαπι στώνουμε έκδηλο σφάλμα στην κρίση του στην εμπεριστατωμένη 15 απόφασητου,πουναμαςεπιτρέπειναεπέμβουμε. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επεδίκασε στην εφεσίβλητη ποσό £720,-σανειδικές αποζημιώσειςγιααπώλειαεισοδήματος. Είναι ηεισήγησητουδικηγόρουτουεφεσείονταότιλανθασμένατοΔικά- 20 στήριο επεδίκασετοπιοπάνωποσό,διότιημαρτυρίαπουπαρου σιάσθηκεδενήτανικανοποιητική. Εφ'όσον,όπωςμαςανέφερε, ο εφεσείων αμφισβήτησετηναπώλειαεισοδήματος της εφεσίβλητης, έπρεπεητελευταίαναπροσκομίσει περαιτέρωενισχυτικήμαρτυ ρία επίτουθέματοςαυτούκαινα μηναρκεσθεί αποκλειστικάστη 25 δικήτης. Είναιεμπεδωμένηνομικήαρχήότιοιειδικέςαποζημιώσειςπρέ πειναεξειδικεύονταιστηναπαίτηση καινααποδεικνύονταιμεαυ στηρότητα. ΣτονMcGregoronDamages, 15ηΈκδοση,παράγραφος23,σε λίδα 15,αναφέρεται:"Special damages,ontheotherhand,aresuch asthelawwill not 35 infer from thenature of theact. They donotfollow in ordinary course. They are exceptional in their character and, therefore, they mustbeclaimedspeciallyandprovedstrictly.". Ηπιοπάνωαρχήέχειυιοθετηθείκαιεπιβεβαιωθείκαιαπότηνο- 40 μολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίουσεσειρά αποφάσεων(Βλέπε, μεταξύ άλλων, Σπύρου ν.Χστζηχαραλάμπονς
(1989)1(E) AAA 298, Emmanuelν. Α. Nicolaou
(1977)1CLR. 15,Zachariou v. Lioness0983) I CLR.4\5). 1162 30 1 Α.ΑΛ. Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου Κοονίδης, Δ. ΣτηναπόφασητουτοπρωτόδικοΔικαστήριοπροβαίνεισεεκτε νήκαιαναλυτικήαναφοράσχετικά μετις αιτούμενες ειδικές απο ζημιώσεις. ΣτηνΈκθεσηΑπαίτησηςηενάγουσαπροσδιορίζει ειδι κάτις ειδικές αποζημιώσειςγιααπώλειαεισοδήματοςγιαχρονική 5 περίοδο έξι μηνών στο ποσό των£1.080,-. Στηνένορκημαρτυρία της η εφεσίβλητη κατέθεσε ότι εργαζόταν με μηνιαίο μισθό £120,κατονομάζοντας τον εργοδότη της και επίσης ότι εδικαιούτο 5% προμήθειαεπίτωνπωλήσεων,ανεβάζονταςτηναπώλειατουμηνι αίου εισοδήματος τηςκατά μέσοόρο στο ποσό των £180,-. Όσον 10 αφορά τηχρονικήπερίοδοτηςτέτοιαςαπώλειαςτου εισοδήματος της,παρέμεινεαναντίλεκτηκαιπροσδιορίστηκε σε4 1/2μήνες. Κα μιάάλλημαρτυρίαεπίτουθέματοςαυτούδενέχειπροσαχθείαπό τον εφεσείοντα-εναγόμενο. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο αφούαξιο λόγησετηνενώπιοντουμαρτυρία,τηναπεδέχθηκαιυπελόγισετην 15 απώλειασε £160,-για4 1/2 μήνες,συνολικά £720,-, καιαπέρριψε τον ισχυρισμό του εφεσείοντα ότι ηεφεσίβλητη έπρεπε να προσάξει περαιτέρωενισχυτικήμαρτυρία. 20 25 Συμφωνούμε μετηνπροσέγγιση τουπρωτόδικουΔικαστηρίου. Η εισήγησηότιαπαιτείτοενισχυτική μαρτυρία,δενβρίσκει έρεισμα ούτεστονόμο ούτεστηνομολογία. Εφ'όσον τοπρωτόδικοΔικα στήριο απεδέχθητημαρτυρίατηςεφεσίβλητης καιτουθεράποντος Ιατρούτηςκαιταευρήματασταοποίακατέληξε ήσανεύλογα,ορ θάπροχώρησε ναεπιδικάσειτοποσότων£720,-γιααπώλειαεισοδήματοςτης εφεσίβλητης. Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδαεναντίοντου εφεσείοντα. 30 Η έφεση απορρίπτεται με έξοδα εναντίοντον εφεσείοντα. 1163